"Βίλα Κομπρέ", Αλέξης Σταμάτης




Τρία χρόνια μετά την πολύ ενδιαφέρουσα "Μητέρα Στάχτη" και οκτώ από το εκπληκτικό "Μπαρ Φλωμπέρ" έχοντας αυτά τα δυο συγκεκριμένα μυθιστορήματα ως ακρόβαθρα ο Αλέξης Σταμάτης με το καινούργιο του βιβλίο,"Βίλα Κομπρέ",επαλήθευσε την αίσθησή μου ότι έχει χτίσει μια λογοτεχνική γέφυρα πολύ δυνατή, μπορχική, σίγουρα προσωπική αλλά όχι απρόσιτη και πάντως ιδιαίτερα στοχαστική.
Στη "Βίλα Κομπρέ" αφήνει πίσω το θεατρικό, λιτό και χωρίς γλωσσικά στολίδια ύφος της "Μητέρας Στάχτης",απομακρύνεται από το κοσμοπολίτικο στυλ και την ποιητικότητα που καιροφυλακτεί σε κάθε σελίδα του "Μπαρ Φλωμπέρ" και ναι μεν σου (ξανα)θυμίζει πόσο καλά χειρίζεται την γλώσσα,όμως προωθεί μια πρωτοκλασάτη,μοντέρνα λογοτεχνία με ύφος ντιμινουέντο, χωρίς να σκεπάζει δηλαδή τις σταθερές επιρροές του, ποίηση, σινεμά κτλ που είναι πάλι εμφανείς και καλόδεχτες αλλά και χωρίς να καταφεύγει σε ρετσέτες γλαφυρών περιγραφών, αφήνοντάς σε έτσι να μπεις όπως θέλεις εσύ στο κλίμα του βιβλίου χωρίς καλολογικά τερτίπια δηλαδή και χιλιογραμμένα, φιλολογικά καλοπιάσματα.
Εστιάζει βέβαια σε γήινες στιγμές- καταστάσεις και πρόσωπα-πράγματα αλλά συνολικά έχει χορογραφήσει έναν μεγάλης έντασης πυρρίχιο ψυχών που στροβιλίζονται στον χρόνο,κινούμενες σαν σκιές ταυτόχρονα σημαντικές κι ασήμαντες αλλά αποκλειστικά γύρω από τον κεντρικό του ήρωα, που αυτός μόνος, απολαμβάνοντας την απόλυτη εύνοια του συγγραφέα, συνεχώς τις έλκει προς την δική του θέση ακόμα κι αν σου δίνει την, ψευδή για μένα, αίσθηση ότι πορεύεται έξω από τον εαυτό του αναζητώντας την προσωπική του αλήθεια.
Δεν θα σας πω λεπτομέρειες, θα σας παραπέμψω στο οπισθόφυλλο, παρόλο που γενικά δεν τα εμπιστεύομαι. Ρίξτε του μια κλεφτή ματιά, δίνει μια μικρή ιδέα, όση χρειάζεται, για τον ήρωα και τον τοποθετεί από την αρχή με λέξεις κλειδιά (χωριό, φυγή, θάνατος, κληρονομιά, μυστικό κά) στο επίκεντρο των δρώμενων του μυθιστορήματος.
Όλη η δράση εστιάζει στη ζωή ενός νεαρού ο οποίος αρχικά μοιάζει αδύναμος και παθητικός αλλά σύντομα ρισκάρει να κάνει μιαν ανηφορική πορεία ζωής και μάλιστα κουβαλώντας με άνεση τα όποια στίγματά του και αποταμιεύοντας συνεχώς από την τεράστια εσωτερική του δύναμη, που μέρος της νομίζω ότι προέρχεται από την σχέση με τον πατέρα του-εδώ ο συγγραφέας επιστρατεύει μιαν αναμενόμενη φιγούρα, ίσως να είναι η μόνη που περιμένεις ότι θα εμφανιστεί, υπάρχει στα βιβλία του- και στο τελευταίο πια κεφάλαιο, έρχεται λυτρωτικό και αισιόδοξο το κλείσιμο της περιπέτειάς του για την αναζήτηση της αλήθειας( του).

Ο Σταμάτης, πιστεύω , είναι από τους λίγους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς που μπορούν να ενσωματώσουν τόσο καλά στην πλοκή ενός ρεαλιστικού κειμένου, που μάλιστα ρέει στην παρούσα χρονική περίοδο, στοιχεία στοχασμού, χωρίς το σύνολο να καταλήξει σε τερατογένεση .
Να το πάω πιο πέρα; Ο Σταμάτης, ευτυχώς, δεν χρειάζεται κανένα βαρύγδουπο ιστορικό σκηνικό πίσω του, καμία αναφορά σε τσαλαπατημένες σελίδες ιστορίας, μιλάει για το σήμερα, στο σήμερα, πλάθοντας σημερινούς ανθρώπους.
Δίκαια το βιβλίο του Σταμάτη επελέγη και συμπεριελήφθη από αναγνώστες και κριτικούς σε πολλές λίστες υποψήφιων για βράβευση βιβλίων του 2008. Κρίμα που δεν απέσπασε κάποιο αν και δεν νομίζω ότι ένας (ήδη βραβευμένος) συγγραφέας του επιπέδου του-μερικά χρόνια μπροστά, από άποψη επιλογών, από πολλούς ομότεχνούς του- επενδύει σε βραβεύσεις….

Σχόλια

  1. Καλημέρα,με παρακίνησες να διαβάσω το βιβλίο.Το δικό σου το κείμενο πάντως είναι πολύ καλό!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ανώνυμος16/9/10 11:14

    Διακρίνω μιαν αδυναμία στον Σταμάτη;Τι διθυραμβική παροσίαση είναι αυτή;Σιγά,κόψε κάτι,καλός μια χαρά είναι,μοντέρνος,
    τυπάς(και λίγο σνομπ),γράφει έξυπνα αλλά δεν είναι κι ο Ντοστογιέφσκι!
    Γιάννης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος15/12/10 15:16

    Aν και ο Σταμάτης αρέσει πολύ και σε μένα και έχω διαβάσει όλα του τα βιβλία, εκτός από τις θρυλικές ιστορίες, αυτό του το μυθιστόρημα δεν με πολυενθουσίασε,το τέλος ήταν πολύ κοντά στο φιλμ του Κόππολα "Αποκάλυψη τώρα" και δεν με ικανοποίησε.Στην αρχή έδειχνε άλλες προθέσεις,είχε περισσότερο ενδιαφέρον κι επειδή διαδραματίζεται στην Αθήνα του σήμερα,σε μέρη της πόλης και σε ηλικίες και φάσεις οικείες κάπου με μπέρδεψε με την κατοπινή εξέλιξη που είχε.Οφείλω βέβαια να ομολογήσω ότι τον θεωρώ έναν πολύ καλό συγγραφέα,μου αρέσει το ότι είναι μέσα και σε άλλα πράγματα,κάνει για παράδειγμα και θέατρο,επίσης μιλάει με τον κόσμο μέσω διαδικτύου,τον συναντάς οπουδήποτε και είναι πολύ προσιτός αν και ιδιαίτερα πνευματώδης,και γενικά στηρίζει την εικόνα του ανθρώπου που με διορατικότητα κι ευαισθησία κινείται στον πνευματικό χώρο όπου και έχουμε ανάγκη ακριβώς τέτοιους καλλιτέχνες και διανοούμενους, που να ζυμώνονται μεν με τον κόσμο αλλά χωρίς να τον κανακεύουν.Είναι πολύ θετικό που υπάρχουν και στην Ελλάδα τέτοιοι,μοντέρνοι συγγραφείς,δλδ με μια αισθητική ματιά πολύ σύγχρονη,που στρέφεται άρα και αντλεί από το σινεμά,από την αρχιτεκτονική,την ζωγραφική κά.Είναι ποιοτικοί οι άνθρωποι,το παλεύουν πολύ δυνατά και έτσι επιτυγχάνουν να πηγαίνουν καλά σε πωλήσεις τα βιβλία τους και αυτό που παράγουν να είναι καλή λογοτεχνία.Ο Ζουργός για μένα που είμαι περίπου 30 χρονών με ξενερώνει,εντάξει,είναι εξαιρετικός στο γράψιμο,γλαφυρός και μελίρρυτος αλλά και πολύ παλαιϊκός(διάβασα την "σκιά της πεταλούδας" πρόσφατα,με κούρασε πάρα πολύ αλλά τι να πω για την γλώσσα που γράφει,εντάξει είναι σχεδόν τέλεια,είναι μεγάλος μάστορας αλλά τα θέματά του είναι κατευθείαν από το μπαούλο του παππού μου στην...σοφίτα).Χρειαζόμαστε λοιπόν μια άλλη γραφή,σημερινή,με σημερινά θέματα.Ωραίος συγγραφέας μια και μιλάμε για σημερινούς είναι ο Χρήστος Χρυσόπουλος,πολύ καλές η Άντζελα Δημητρακάκη,η Ιωάννα Μπουραζοπούλου.Τι θα τους κάνουμε τους πιο σημερινούς,θα τους καταδικάσουμε επειδή "ο Καραγάτσης πέθανε,ζήτω ο Καραγάτσης";Ας τολμήσουμε και μια πιο φρέσκια λογοτεχνία, ξεκολλημένη από τον... εμφύλιο.Δηλαδή φίλε Γιάννη δεν χρειάζεται πλέον κάποιος να είναι ο Ντοστογιέφσκι.Καλύτερα να είναι ο ταλαντούχος, σημερινός λογοτέχνης που μας αρμόζει.Μαρία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Μαρία,και οι τρεις που αναφέρεις είναι αλήθεια πολύ ιδιαίτεροι κι ελπίζω να συνεχίσουν έτσι.Χαίρομαι επίσης που λες αυτά τα καλά για τον Αλέξη Σταμάτη,είναι όντως έτσι,όταν τον γνωρίσαμε πέρυσι τον Μάρτιο εδώ στο Degas μας καταγοήτευσε.Εξαίσιος συνομιλητής,ευφυής,άμεσος και πολύ φιλικός.Δεν μας είχε και καμιά ανάγκη, ξέρεις,γούσταρε υποθέτω κι ο ίδιος να έρθει σε λέσχη ανάγνωσης κι όχι απλά σε μιαν ακόμα ψιλοστημένη εμπορική παρουσίαση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου