" Ένα Πεινασμένο Στόμα",Λένα Διβάνη


Αγαπημένα είναι τα ταξιδέματα στις λογοτεχνίες του κόσμου και η επιλογή της λέσχης μας να μπαρκάρουμε αυτό τον καιρό με τα θωρηκτά της ρωσικής λογοτεχνίας και να περιηγηθούμε στα μεγάλα λιμάνια της-Ντοστογιέφσκι, Πούσκιν, Τολστόι κά-προβλέπεται πολύ ταξιδιάρικη κι ενδιαφέρουσα.
Αλλά προσωπικά δεν μπορώ να αντισταθώ και στον μόνιμό μου πειρασμό να παρακολουθώ τα ελληνικά λογοτεχνικά καραβάκια και για τον λόγο αυτό επιτρέψτε μου να σας παρουσιάσω το καινούργιο βιβλίο μιας δοκιμασμένης και αγαπητής γενικά συγγραφέως.
Πρόκειται για το μυθιστόρημα «Ένα Πεινασμένο Στόμα» της Λένας Διβάνη, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Καστανιώτη φέτος.
Η Λένα Διβάνη γενικά νομίζω ότι αγαπάει την σύγχρονη καθημερινότητα.Οι ήρωες και τα θέματά της  είναι παρμένα από την Ελλάδα του σήμερα και η γλώσσα που εικονοποιεί στο κείμενο την δράση και τους διαλόγους, είναι η γλώσσα που μιλάμε κοινά, καθημερινά και γι αυτό αληθινά, με τους δόκιμους κι αδόκιμους όρους, τους ξενόφερτους ή μη, που συμπληρώνουν κατά την γνώμη μου και δεν αλλοιώνουν-καθόλου μάλιστα –τα νέα ελληνικά που μιλάμε…
Η Διβάνη ως τώρα μου έχει φανεί επίσης απίστευτα συμπαθής, διότι δεν δείχνει διόλου να σκοτίζεται για τις κριτικές των διαφόρων καρακουλτουριάρηδων που το ένα βιβλίο τους βρωμάει και το άλλο τους ξινίζει και έτσι θάβουν ανερυθρίαστα τα 2/3 της ελληνικής πεζογραφίας στα ποικίλα κατευθυνόμενα ένθετα που εκτονώνουν επί πληρωμή την υπεροψία τους….

Η συγγραφέας έχει προσωπικό, αναγνωρίσιμο ύφος και χαρακτηρίζεται από ένα επιθετικό, ρέον, έξυπνο, μποέμ γράψιμο και έτσι έχει κερδίσει αναγνώστριες κι αναγνώστες τραβώντας τους κυριολεκτικά από του χάρου τα δόντια (δηλαδή από τις δευτεροκλασάτες αηδίες που ντυμένες το πιο φανταχτερό φουστανάκι της λογοτεχνίας πουλιούνται και διαβάζονται για αυτό το περιβόητο αλλά απολύτως σεβαστό «μ΄ένα βιβλίο θέλω να περνάω καλά»),βάζοντάς τους σε μια καθαρή λογοτεχνία, έντιμη, με ποιότητα και αισθητική που δεν σου βροντοφωνάζουνε «εδώ η βαριά κουλτούρα» καθώς  μπορεί πολύ άνετα και γράφει με έναν άμεσο, ευφυή τρόπο που αμβλύνει,γεφυρώνει τις δυσκολίες αφομοίωσης που σαφώς δεν τις έχει ο μυημένος, σκληροπυρηνικός αναγνώστης αλλά τις έχει ο αμύητος, που αφενός επιθυμεί «ένα βιβλίο να διαβάσει να περάσει καλά» αλλά αφετέρου καίγεται «να μην τον δουλεύουνε κιόλας»!

Με αυτά τα παραπάνω κατά νου ξεκίνησα την ανάγνωση μεσημέρι Σαββάτου. Με κέντρισε αρκετά κι ο τίτλος είναι η αλήθεια, ξεφύλλισα ανακατεμένα και κάμποσες σελίδες που τις βρήκα συνεπείς σ ΄ αυτό το διβανικό στήσιμο των προσώπων και των καταστάσεων, που σας έλεγα και κομματάκι σαν λαγωνικό κι εγώ, σαν τον σκύλο του οπισθόφυλλου, οσμιζόμουνα το κείμενο στους διαδρόμους του βιβλίου(*) όντας σίγουρη ότι «θα περάσω ένα καλό και άκρως λογοτεχνικό και μια χαρά ποιοτικό, διβανικό ΣΚ».
Όντως η συγγραφέας με καθήλωσε στην πολυθρόνα μου αμέσως, είχα καιρό να προτιμήσω να συνεχίσω την ανάγνωση και να αφήσω δυο εφήβους κι έναν σύζυγο να βουρλίζονται τι να φάνε κτλ κτλ και εγώ να απολαμβάνω το διάβασμά μου χωρίς καν να συγκινούμαι όσο βομβαρδίζανε την κουζίνα ως άλλοι ισραηλινοί την πολύπαθη Παλαιστίνη….
Το γράψιμό της ως συνήθως δυνατό, γρήγορο,με καλά κρατημένο τον ρυθμό και στο σώμα του κειμένου και στους διαλόγους κι επειδή συμβαίνει να με κουράζουν οι διάλογοι αυτό το θεώρησα ένα ακόμα θετικό από τεχνικής πλευράς .Έξυπνο και χρήσιμο και το παλιό, καλό κόλπο να εναλλάσσει τα πρόσωπα στην αφήγηση και μια να περιγράφει ο μετριοπαθής, χαμηλών τόνων καθηγητής Χρίστος Κρεμόπουλος την ζωή του μικρό…μεγαλόκοσμου στον οποίο ζει χωρίς να έχει ιδέα της πραγματικής ζωής, της «εκεί έξω» και μια να παίρνει τον λόγο ο Γιάννης Γεωργιάδης, ο νεαρός , αποφασισμένος να αδράξει την ουρανοκατέβατη ευκαιρία και να ζήσει κι αυτός στον γυάλινο προστατευμένο μεν κόσμο του καθηγητή αλλά έχοντας στο σάκο τα δικά του πολεμοφόδια επιβίωσης από την αληθινή ζωή, αυτήν που ζυμώνεται στους δρόμους και που την ξέρει χαρακωμένη στο πετσί του πάνω. Αξιοπρόσεκτη η διαφορά λεξιλογίου ανάμεσά τους, η διαφορά πυκνότητας λέξεων και νοημάτων, η διαφορά κόσμων και εντέλει εργαλείων έκφρασης των δομών αυτών των κόσμων. Ζητούμενο;
Ίσως το δονκιχωτικό εκείνο σημείο στο οποίο τέμνονται αυτές οι δομές και μπερδεύονται οι καταστάσεις, γι άλλους απογυμνώνονται από την επίκτητη καλλιέργειά τους οι χαρακτήρες και για κάποιους εμπλουτίζεται το ένστικτο της επιβίωσης από στάλες ανθρωπιάς.
Έχει όμως ανθρωπιά κάποιος σαν τον Γεωργιάδη; Κι αν δεν έχει τελικά, τι ον και σε ποιό κόσμο κουβαλάει, ποιά πάθη του; Κάνει ό,τι κάνει από μίσος, από τρέλα, από μια παραφροσύνη που ντύθηκε λογική που αγιάζει τα μέσα και οδηγεί στον σκοπό; Ποιός είναι ο σκοπός; Είναι προσωπικός ή κοινωνικός; Μπορεί σε μια μπουκωμένη άρτο και θεάματα κοινωνία να λειτουργήσει ως τιμωρός εν έτει 2010,μια πτυχή δηλαδή από τον Ρασκόλνικωφ,ο Γεωργιάδης, πτυχιούχος Νομικής που γρήγορα παραβαίνει κάθε νόμο και θυμίζει τον φοιτητή νομικής του Ντοστογιέφσκι σε μια άλλη, προγενέστερη αλλά εξίσου σαθρή κοινωνία τόσο πολύ; Και το μίσος του, τρομακτικά ασίγαστο, οφείλεται στο οιδιπόδειο που τον στοιχειώνει ή και σε ό,τι κουβαλάει για την αληθινή του καταγωγή που επιμελώς κρύβει;

Η Διβάνη σ ΄αυτό το βιβλίο διάλεξε ως ήρωα έναν τύπο πέρα για πέρα αληθινό κι επιπλέον με πολλαπλά πρόσωπα,με πολλαπλά και διαλυτικά συναισθήματα, έναν ήρωα σχεδόν δεδομένο γιατί ο καθένας μας γνωρίζει καλά κάποιο από τα πολλαπλά του πρόσωπα, κάπου το έχει εκτός λογοτεχνίας ξανασυναντήσει…..
Αυτόν τον ήρωα αρχικά τον έστησε με αξιώσεις και τσαγανό απέναντι στους εκπροσώπους άλλων μικρόκοσμων σάπιων αλλά επίσης αληθινών πέρα για πέρα, του έδωσε μια καταγωγή που εξηγεί και δεν εξηγεί απολύτως τίποτα, τον εξύψωσε αβίαστα από σελίδα σε σελίδα και τον καταρράκωσε ανελέητα ως χαρακτήρα, του εμφύσησε σε στιγμές συγγραφικής καλοσύνης μια διάθεση Σπάρτακου στις συνθήκες κοινωνικής αποσύνθεσης και συντριβής ενός έτσι κι αλλιώς διάτρητου ιστού ηθικής που κατάντησε στις μέρες μας ιστός δηλητηριώδους αράχνης και ξαφνικά κάπου εκεί στην 240ή σελίδα άρχισε να τον μισεί κι η ίδια τόσο πολύ που στο τέλος μην ξέροντας τι να τον κάνει πια κι αφού τον φορτώνει με αναισθησία, κυνισμό, πάθη,τον τσακίζει λογοτεχνικά
 παρουσιάζοντας τον απλά ως ένα φτηνό, αλβανικό-εκεί είναι το ζουμί τελικά- καθίκι, χωρίς αναστολές, χωρίς άμυνες, χωρίς νου.

Συνήθως δεν «μαρτυράω» ιδιότητες των χαρακτήρων ή στοιχεία-κλειδιά, σε άλλη περίπτωση δεν θα σας έλεγα επ ΄ουδενί ότι ο Γιάννης Γεωργιάδης είναι… ο Νίνο Πρίφτι αλλά στις υπόλοιπες 100 σελίδες που απομένουν αφού πολτοποιεί τελείως τον καλύτερο,τον πιο ντοστογιεφσκικό ήρωα που έχει συνθέσει και ενώ δεν είναι υπαίτια για το μίσος και τη τρέλα του η (αλβανική) καταγωγή του αλλά η φτώχεια (που δεν έχει πατρίδες κι εθνικότητες) δίνει το πιο γελοίο κι αναμενόμενο τέλος, που μπορούσα ως αναγνώστρια να επιθυμώ!
Και γι αυτό ψιλοθύμωσα μαζί της.
Θύμωσα διότι βραβεύει αμήχανα ως δικαιωμένα θύματα τον καθηγητή και την γυναίκα του, καρικατούρες στην άγνοιά τους ενός κόσμου πολύ πιο σάπιου κατά την γνώμη μου από τον σάπιο κόσμο του Αλβανάρα ,που πήγε να σηκώσει κεφάλι με μέθοδο και του έγινε τελικά η μέθοδος καρμανιόλα και πάει καλλιά του. Ίσως δεν έχω δίκιο σε ό,τι της χρεώνω ως τσαλάκωμα του ήρωα, δικός της ήταν, μπορούσε στο κάτω-κάτω να τον κάνει ό,τι ήθελε.
Και δεν τον ήθελε, ξεκάθαρα, νικητή μιας τακτοποιημένης, οριοθετημένης κοινωνίας ούτε γι αστείο, ούτε στα σημεία!

Εσείς μπορεί να προτιμάτε την διβανική εκδοχή και να το απολαύσετε ακόμα περισσότερο ή να βρείτε χίλια δυο άλλα καλά ή κακά σημεία. Γεγονός είναι ότι αν και λάτρης των μικρών μυθιστορημάτων και παρά τις κατ ΄ εμέ αδυναμίες του -σιγά μη δεν εύρισκα-πέρασα ένα ωραιότατο ΣΚ.
Διαβάστε το, το προτείνω.

ΥΓ. Ο αστερίσκος αφορά στο βιβλίο "Το Χάρτινο Σπίτι" του Carlos Maria Dominguez,που κι αυτό σας το προτείνω!

Σχόλια

  1. Καλησπέρα.Πάντα δίνεις μια πολιτική προέκταση στα κείμενα.Δεν ξέρω αν κάνεις καλά να πολιτικοποιείς ο,τιδήποτε,προσωπικά δεν στέκομαι σ΄αυτά,δεν μπορώ ίσως,δεν το βλέπω.Πάντως απ΄ότι καταλαβαίνω σου άρεσε το βιβλίο γι αυτό είχες επιπλέον απαιτήσεις,το έζησες που λένε.Εντάξει, ένας καλός αναγνώστης δικαιούται από έναν καλό συγγραφέα, σε μια σχέση ανταπόδοσης που τους δημιουργεί το μοίρασμα των συναισθημάτων που απορρέουν από το έργο,να θυμώνει,να ζητάει,να θέλει να επέμβει στην ιστορία.Αυτό κατά την ταπεινή μου γνώμη μόνο στα καλά βιβλία,σε ό,τι δεν το περνάς αδιάφορα συμβαίνει.Εννοείται ότι εσύ τώρα με έβαλες σε τεράστιο πειρασμό, θα διαβάσω το " Ένα Πεινασμένο Στόμα" και θα σου πω τις εντυπώσεις μου.Έχεις κι άλλη πρόταση για ΣΚ;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Γειά σου Ήβη.
    Από βιβλιοπροτάσεις άλλο τίποτα.Λοιπόν ας διαβάσουμε την "Πείνα " του Κνουτ Χάμσον,επίκαιρη και συγκλονιστική.Να μην σου πω και το "Κοριτσάκι με τα Σπίρτα"...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος4/8/10 18:13

    αγαπητή Βιβή κανένα πεινασμένο στόμα από μόνο του δεν θα μπορούσε να στήσει κυριολεκτικά στον τοίχο το βαθύ κατεστημένο και να νικήσει!!! (Δεν είναι ευχές τα τέλη καλή μου. Διαπιστώσεις είναι...)Σοβαρά τώρα είδες για δικαίωση τη γελοιοποίηση των δύο ανθρωπάριων;
    Ο Γιάννης είναι Νίνο εμβληματικά, όπως καταλαβαίνεις. Γιατί τους Νίνο έχουμε περιθωριοποιήσει περισσότερο από οποιαδήποτε κοινωνική ομάδα.
    Λίγες εξηγήσειςαπό την κατασκευάστρια!!!!
    Λένα Διβάνη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Λένα,με αιφνιδίασες,ευχαριστώ πολύ γιά τις εξηγήσεις,δεν μου τις οφείλεις,ίσα-ίσα με τιμάς που ασχολείσαι με το blog της λέσχης.Ναι,προφανώς μου ψιλοφάνηκε δικαίωση.Αλλά έχεις και συ δίκιο όταν μιλάς και για γελοιοποίησή τους....Ωραίο θέμα για καλή κουβέντα!Μπαίνω στον πειρασμό να σου ζητήσω να έλθεις στο Degas να παρουσιάσεις το βιβλίο!Θα επανέλθω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ανώνυμος6/10/10 15:18

    Ως Πίτσα Σουβλακάκη, καταλαβαίνετε,δεν το χόρταινα το βιβλίο!Η μάννα μου καθότι φανατική αναγνώστρια, ξημεροβραδιάζεται με ένα βιβλίο στα χέρια η γυναίκα,είχε καημό ότι δεν διαβάζω κτλ κτλ και όντως δεν τρελαίνομαι για τα βιβλία και μάλιστα επειδή μας τα πρήζουνε και κάτι ξιπασμένοι ξερόλες και στην σχολή μου,που αν διαβάζανε βέβαια δεν θα ήταν καμένοι τύποι,καταρχάς θα αντέχανε να μοιραστούνε την γνώση μαζί μας,τι έλεγα,α,ναι,καημό το είχε και μου πλασάριζε όλο το καλοκαίρι καταλάθος κι εξεπίτηδες
    το συγκεκριμένο βιβλίο.Τελικά άρχισα να το διαβάζω και ακολούθησε και άλλο βιβλίο που εντάξει το διαβάζω όχι συστηματικά αλλά το διαβάζω πάντως και σιγά σιγά διαβάζοντας σύγχρονη ,καλή πιστεύω ελληνική λογοτεχνία,μπαίνω σε έναν χώρο μαγικό που δεν φανταζόμουνα πόσο ενδιαφέρων μπορεί να είναι!Πραγματικά ευχαριστώ την μάννα μου για την επιμονή της αλλά κυρίως την Λένα Διβάνη για την ικμάδα της,την σύγχρονη,διεισδυτική της ματιά και την κοφτερή της γραφή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ανώνυμος29/12/10 16:08

    Αγαπητή Βιβή,μη αποδεχόμενη το τέλος που η δημιουργός επιλέγει το έχεις από χέρι αδικήσει το μυθιστόρημα.Γιατί;Η συγγραφέας χειρίστηκε πολύ ώριμα τους ήρωες που δημιούργησε.Σακάτηδες ήρωες ήταν όλοι τους,φορτωμένοι με τεράστια λάθη και βάρη,αμφιβάλεις;Κάπου και στο δράμα πρέπει να γίνει η έξοδος,που λένε.Η Διβάνη δεν περιγράφει μια αρχαιοελληνικού τύπου πομπώδη τραγωδία μεν,ώστε να προσδοκάς την συνήθη έξοδο αλλά μας δίνει ένα σύγρχρονο δράμα που το χωροθετεί πολύ πειστικά,το βλέπεις νομίζω.Άρα δίνει την σωστή έξοδο που δένει αρμονικά την ιστορία.Γενικά θεωρώ ότι είναι πολύ αρμονικό το γράψιμό της,εμένα αυτό με εντυπωσίασε. Αποκλείεις ένας Γεωργιάδης-Πρίφτι της εποχής μας να πέσει τόσο στην τρέλα;
    Και τα ανθρωπάρια ναι μεν αυτά να επιζήσουν αλλά να έχουν μετατραπεί σε καραγκιοζάκια; Το "πεινασμένο στόμα" για μένα ήταν το καλύτερο της Διβάνη και το πιο δυνατό της χρονιάς που τελειώνει σε λίγες μέρες.Απορώ γιατί οι αναγνώστες προτίμησαν το πλαδαρό και πολύ μέτριο "όπως ήθελα να ζήσω" και όχι το μυθιστόρημα της Διβάνη ή της Χουζούρη,που ήταν συγκλονιστικά.Γενικά τι γίνεται ρε παιδιά με τα διάφορα βραβεία;Πόσα υπάρχουν και τι βαρύτητα έχουν;Βοηθάνε στην κίνηση ενός καλού βιβλίου;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ανώνυμος18/9/11 19:25

    Κι εμένα μου άρεσε.Το καλύτερο της Διβάνη,άρτιο,με ουσία.Το πως το τελείωσε είναι δική της δουλειά,καταλαβαίνω πάντως πως είναι το να συμπάσχεις, όταν φυσικά το βιβλίο είναι καλό,να θέλεις παρέμβαση στα διαδραματιζόμενα,αυτό επίσης μου συμβαίνει όταν με συγκινεί μια ιστορία..Τέλος θέλω να αντιτάξω στον προηγούμενο σχολιαστή μια ένσταση,αδικείς φίλε μου την Πριοβόλου,είναι καλή συγγραφέας.Άλλο γράψιμο,άλλο βιβλίο,καμία σχέση,με την Διβάνη.Πάσχουμε από καλές συγγραφείς,μην γινόμαστε και μίζεροι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου