" Η Σκιά της Πεταλούδας " , Ισίδωρος Ζουργός


Στη σκιά της πεταλούδας


Με μια κλισέ (αλλά που την εννοώ) εισαγωγή...

Το πολύ σημαντικό και ενδιαφέρον αυτό βιβλίο έχει παρουσιαστεί αρκετά από την χρονιά της πρώτης του έκδοσης και έχει καταλάβει την θέση που του αξίζει στο λογοτεχνικό στερέωμα ως ένα πολύ καλό,λεπτοδουλεμένο και λυρικό βιβλίο,για το οποίο ο Ισίδωρος Ζουργός,ο συγγραφέας του,έχει κάνει μεγάλη και σοβαρή έρευνα,τεράστια δουλειά κι έχει καταθέσει ξεκάθαρα την ψυχή του στο γράψιμό του.
Απλά εγώ σήμερα θα επανέλθω σ΄αυτό θεωρώντας το διαχρονικό,με σκοπό να το (ξανα)προτείνω σε όσους αναζητούν ένα-καλώς εννοούμενο-χορταστικό,ιστορικό μυθιστόρημα.


Τι και ποιοι αφηγούνται 

Το τέχνασμα στο οποίο καταφεύγει ο Ζουργός το βρήκα πάρα πολύ ενδιαφέρον."Κλείνει" έναν άντρα και μια γυναίκα σε ένα ασανσέρ το Δεκαπενταύγουστο μέσα στην απόλυτη νέκρα της Θεσσαλονίκης και ξεδιπλώνει μέσα από τις -ας τις πω γενεαλογικές- ιστορίες των δυο εγκλωβισμένων μια απίστευτα εκτεταμένη, αναταραγμένη,καυτή, ιστορική περίοδο ενός περίπου αιώνα,κι εμείς μη μπορώντας να αφήσουμε το βιβλίο από τα χέρια μας κυριολεκτικά συμπάσχουμε με μια οικογένεια προσφύγων από την Ανατολική Ρωμυλία αλλά και με μια οικογένεια δίγλωσσων χριστιανών από το Βελβεντό της Κοζάνης και ζούμε μαζί τους τα μύρια όσα αποτελούν την αληθινή ιστορία της Βόρειας Ελλάδας.
Λέω συμπάσχουμε, διότι περιγράφεται τόσο γλαφυρά η ασάφεια στα σύνορα,το μπέρδεμα αυτού που σήμερα ονομάζουμε ελληνική επικράτεια,η πολιτικοκοινωνική ρευστότητα σε περιοχές στις οποίες το ελληνικό στοιχείο συμβίωνε κακήν κακώς,επειδή δεν το άφηναν να κάνει κι αλλιώς,με άλλες εθνότητες και μιλούσε δυο γλώσσες-τα ντόπια (!) και τα ελληνικά-μέσα σε μια πολιτική ατμόσφαιρα μονίμως ηλεκτρισμένη ,με ρευστές και συγκεχυμένες καταστάσεις,με τις οποίες σαν υλικό του ο χαρισματικός Ζουργός στήνει πολύ μαστόρικα, πολλά παράλληλα σκηνικά παρακμής,φτώχειας, πολιτικής κατάντιας,πολέμου και πετυχαίνει να καδράρει συνολικά ένα κοινωνικό παν-χωνευτήρι διαφορετικών ανθρώπινων τύπων, των οποίων βλέπουμε ολοκληρωμένη τη ζωή από την τρυφερή,αθώα παιδική τους ηλικία μέχρι που πεθαίνουν, κι ενώ η ιστορία τού ενός μπλέκεται εξαιρετικά αριστοτεχνικά με την ιστορία ενός άλλου τής επόμενης γενιάς.

Κλείνοντας

Αδυναμιούλες,να σας πω την αλήθεια,βρήκα-τεχνικές πιο πολύ,τίποτα σπουδαίο,μια ανισότητα ας πούμε στην εξιστόρηση,μια προτίμηση στην ιστορία της οικογένειας της Ελένης Πολύζου και με παραξένεψε επίσης και λίγο το τέλος,πολύ τέλειο για να είναι αληθινό κάτι τέτοιο αλλά και γιατί όχι,φυσικά δεν σας το αποκαλύπτω!
Έχει επίσης ο Ισίδωρος Ζουργός μια τάση-την διέκρινα και στην "Αηδονόπιτα",πολύ λιγότερη όμως-προς το "ανοικονόμητο",με αγάντα την σιγουριά-δίκαιη δεν αντιλέγω- εκείνου που ξέρει ότι την γλώσσα την χειρίζεται άριστα.
Αλλά αυτά είναι αδυναμίες ασήμαντες που χάνονται μέσα σε ένα τόσο δυνατό σύνολο, που δεν αποβαίνουν πρακτικά σε βάρος του.
Στην αίσθησή μου αυτή ίσως έχει παίξει ρόλο το ότι πρώτα διάβασα την "Αηδονόπιτα" και το εξαιρετικό "Αποσπάσματα από το Βιβλίο του Ωκεανού",ολιγοσέλιδο, λιτό,φευγάτο, παλιό και σύγχρονο ταυτόχρονα.Και σαφώς τα λέω αυτά διεκδικώντας από έναν τέτοιας κλάσης συγγραφέα ακόμα περισσότερα,ακόμα καλύτερα!Απαιτείς μόνον από αυτούς που μπορούν να ανταπεξέλθουν στις πιέσεις και στις απαιτήσεις.

Ο Ισίδωρος Ζουργός έχει μόλις αρχίσει, πιστεύω,το μεγάλο του συγγραφικό ταξίδι,τον θεωρώ συγγραφέα μεγάλης κλάσης με λαμπρό μέλλον στα ελληνικά γράμματα.Είναι κατά γενική ομολογία-φιλολόγων και ερασιτεχνών -ένας πολύ χαρισματικός,ένας ξεχωριστός συγγραφέας που θυμίζει με το γράψιμό του τα παλιά καλά κείμενα της πάλαι ποτέ ένδοξης και πλούσιας λογοτεχνίας μας,περίπου ως το 1960  κι αυτό τον κάνει αυτομάτως αποδεκτό από αριθμητικά μεγάλο και αναγνωστικά πολυποίκιλο κοινό αλλά αυτό το χαρακτηριστικό του,η δεινότητά του,που σε πάει στους παλιούς αγαπημένους της ελληνικής λογοτεχνίας, δεν είναι σε καμία περίπτωση τροχοπέδη .Λίγο είναι αυτό;
Με τόσες αηδίες λοιπόν,εκείνες με την ετικέτα μυθιστόρημα και δη ιστορικό* να κυριαρχούν στο βαλτοτόπι της εγχώριας λογοτεχνικής παραγωγής εννοείται ότι δεν θα σταθώ με τίποτα στις αδυναμίες που του βρήκα,εγώ η που πολύ θα ήθελε να είναι μα δεν είναι... φιλόλογος ,τρομάρα μου και έτσι,κρατείστε, παρακαλώ,μόνο τα θετικά σχόλια.

*έχω ένα ζητηματάκι με τον ορισμό του ιστορικού μυθιστορήματος,αλλά ας είναι...

Σχόλια

  1. Ανώνυμος14/7/10 12:36

    Καλημέρα.Ένα καλό βιβλίο δεν χάνεται μέσα στον χρόνο της άκρατης κατανάλωσης.Διαβάζοντας βιβλία του Ζουργού,της Κακούρη,της Δούκα και άλλων πολλών,ενισχύουμε την φιλαναγνωσία,έστω ελάχιστα.Θα διαφωνήσω με την θέση σου ότι δεν παράγεται καλή λογοτεχνία,ότι κινούμαστε σε βαλτότοπο.Κινούμαστε αργά,πολύ δύσκολα αλλά κάτι γεννιέται ολοένα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου