"Homo Faber",Μαξ Φρις





Γερμανόφωνη λογοτεχνία αξιώσεων σε μετάφραση Σώτης Τριανταφύλλου από τις εκδόσεις Πατάκη και αυτή την φορά ένα από τα λιγότερο γνωστά μυθιστορήματα του Μαξ Φρις,τον σημαντικότατο αυτό συγγραφέα,που τον ξέρουμε και από τα θεατρικά του έργα.
Στο μυθιστόρημα "Homo Faber" κεντρικός ήρωας είναι ο Ελβετός Βάλτερ Φάμπερ,που του έρχονται- ή τις έλκει ο ίδιος-καταστάσεις στην ζωή του τόσο μοιραίες και σύνθετες αλλά και αρχέγονα τραγικές, συνυφασμένες στην σύλληψή τους ως λογοτεχνική ιδέα και θέμα με την πορεία του ανθρώπου στην ιστορία του ανθρώπινου γένους,ιδωμένες με την μεγαλοφυή ματιά και καταλυτικά ειπωμένες ήδη από τον μεγαλύτερο των τραγικών,τον εξαίσιο Σοφοκλή.
Ο κατά τον Μαξ Φρις σύγχρονος πάσχων άνθρωπος,ο Φάμπερ,αμετανόητος τεχνοκράτης καλείται να βιώσει-μετά από κάποιες συναντήσεις με τα φαντάσματα του παρελθόντος και ύστερα από μεγάλες, περιπετειώδεις περιπλανήσεις στην μια άκρη της γης-μια σχέση,που θα του προκύψει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην άλλη άκρη των αρχικών του αφετηριών,αλλά θα έρθει πλέον ως το ύστατο ετοιμόρροπο κομμάτι από το ντόμινο, που αποτελεί χρόνια την ζωή του και την θεώρησή της και φυσικά θα τον συντρίψει.
Διότι δεν είναι παρά ένα ανθρωπάκι,ένας κόκκος άμμου,ένα τίποτα που η απόλυτη προσήλωσή του στην δύναμη της επιστήμης και της τεχνολογίας δεν θα του εξηγήσει ποτέ την Μοίρα του αυθεντικού ανθρώπινου,μοίρα που ειδικά εκείνου του ξιπασμένου μηχανικού,του homo faber, που σημαίνει επί λέξει "άνθρωπος κατασκευαστής",του την έχει, θαρρείς,στημένη διότι ήταν βλάσφημος ή φέρθηκε σαν τέτοιος σε όλη την ως τότε υλιστική και μονήρη ζωή του.

Καμία σχέση βέβαια η συγκλονιστική προσέγγιση που κάνει ο Φρις και το επίπεδο γραφής του,με το απαράδεκτο και απολύτως σιχαμερό γράψιμο πχ στο βιβλίο της Ρώσση-Ζαΐρη,η οποία επίσης πραγματεύεται μια αιμομικτική σχέση και που κατά σύμπτωση είχα ασχοληθεί με τις αηδίες της σε πρόσφατη ανάρτηση!
Σημασία τελικά δεν έχει μόνον το ίδιο το θέμα και πόσο "βαρύ" ίσως είναι, αλλά οπωσδήποτε το πώς το μεταχειρίζεται ο κάθε συγγραφέας και τι βγαίνει στο τέλος.
Ο Φρις είναι πολύ λιτός,δεν φλυαρεί, δεν στολίζει το κείμενό του και δεν γράφει πυκνά και με τρόπο πομπώδη,κάθε άλλο. Ο κοφτός του λόγος είναι καθαρό νερό κι ας στεναχωρεί τον αναγνώστη του, ας μην του χαρίζεται.Ο Φρις τον σπρώχνει να σκέφτεται συνέχεια,να συμπάσχει, να αναρωτιέται.
Είναι κυνικός,ειλικρινής,ξεγυμνώνει τον Faber του ακόμα κι όταν τον ψευτοδικαιολογεί ,αφού του αναγνωρίζει τουλάχιστον την άγνοια της συγγένειας.




Όλη η μυθοπλασία στήνεται με ρεαλισμό αλλά και μέτρο.Το γράψιμό του είναι πολύ ξεχωριστό,σε βάζει στο κλίμα αμέσως,ξέρεις από την αρχή-στο λέει εκείνος-τι του έχει επιφυλάξει η μοίρα την οποία όμως αντιμάχεται ως το τέλος,δεν την δέχεται,δεν πιστεύει σ΄αυτήν με τίποτα και γι αυτό ο θάνατος του παιδιού του κι όχι ο δικός του γίνεται η μεγαλύτερή του τιμωρία.
Η δική του κόλαση αλλά και της Χάννα,της γυναίκας με την οποία είχε αποκτήσει το παιδί.Ο δικός της ο εγωισμός δεν ήταν λιγώτερο επιζήμιος,δεν του είχε πει τότε την αλήθεια,δεν του την λέει ακόμα κι όταν έχουν φτάσει στο τελευταίο σκαλί!Μάλιστα κάποια στιγμή τον βεβαιώνει "Βάλτερ, δεν είσαι πατέρας της"...
Τι χαζό,να στερήσεις από κάποιον την πληροφορία ότι έχει παιδί,πόσο εγωιστικό να κρατάς κακία , πείσμα,πίκρα από περασμένες εποχές,από λόγια και καταστάσεις που έχουν έτσι κι αλλιώς φθαρεί.

Τι να πω παραπάνω;Είναι μακρύς ο δρόμος των ανθρώπων και μεγάλος ο πόνος του καθενός.

Σχόλια