"Το Άρωμα",Πάτρικ Ζίσκιντ



Αν δεν το έχετε διαβάσει, μην διστάσετε,επιχειρήστε το, ξεχνώντας όμως,έστω για λίγο, την ταινία, αν την έχετε δει.
Το κείμενο αυτό καθαυτό άντεξε στον χρόνο από το 1986, από τότε δηλαδή που εκδόθηκε, άντεξε στο ενδεχόμενο αφανισμού του βεβαίως επειδή έγινε ταινία,άντεξε την αλλαγή του εξωφύλλου του με ένα πιο μπουγιόζικο,πάντα λόγω της ταινίας,άντεξε την ανείπωτη βλακεία πολλών με τα μύρια άνισα σχόλια που δημοσιεύονται παγκοσμίως και εν ολίγοις συνεχίζει την πορεία του στο Σύμπαν της Λογοτεχνίας  για ένα και μόνο λόγο,ότι είναι δυνατό ως κείμενο με μεγάλο του προτέρημα την πρωτότυπη ιστορία ενός φτωχού που γεννιέται χωρίς μοίρα στον ήλιο, αλλά έχει ένα μοναδικό χάρισμα, να μυρίζει τα πάντα και να ανασυνθέτει τις μυρωδιές χωρίς ο ίδιος να  εκπέμπει καμία μυρωδιά.
Ο Ζαν Μπατίστ Γκρενούιγ του  Ζίσκιντ είναι ένας ήρωας βγαλμένος κατ΄ευθείαν από τα σπλάγχνα της κλασικής κεντροευρωπαϊκής λογοτεχνίας και των πιο μεγάλων της εκπροσώπων.Δεν μπορούσε να έχει γεννηθεί παρά μόνο την εποχή ακριβώς που αναπλάθει ο συγγραφέας σαν σκηνικό ,17 Ιουλίου 1738 στο Παρίσι, ανάμεσα στα πιο βρωμερά σκουπίδια της αγοράς.
Η πρώτη αυτή παράγραφος ,από τις πιο εντυπωσιακές  που έχω διαβάσει,δεν ξεχνιέται.Σε μπάζει αμέσως στον κόσμο του Ζαν Μπατίστ και των ανθρώπων της σκοτεινής εποχής του. Εν τούτοις δεν σε προϊδεάζει για το τι θα επακολουθήσει και πού θα οδηγηθεί ο ήρωας προσπαθώντας να συνθέσει το τελειότερο άρωμα που έχει ποτέ μυρίσει και νιώσει πάνω στην γη άνθρωπος.
Με είχε εντυπωσιάσει και μένα τότε που το πρωτοδιάβασα,στον καιρό του και το θεωρώ και σήμερα ένα πολύ εμπνευσμένο και καλογραμμένο μυθιστόρημα,το καλύτερο του Ζίσκιντ.
Η ταινία έχει κάνει ποικιλοτρόπως ζημιά στο κείμενο,τις περισσότερες φορές η μεταφορά στην μικρή ή στην μεγάλη οθόνη πονημάτων της λογοτεχνίας αποβαίνει σε βάρος του βιβλίου κι αντί να ωθήσει τον σημερινό,βιαστικό άνθρωπο-που καταπίνει αμάσητες εκατοντάδες οπτικές πληροφορίες καθημερινά-στην ανάγνωση,τον στέλνει ακόμα πιο κάτω στον πάτο του βαρελιού εκεί όπου κάνει παγκοσμιοποιημένη,ελεύθερη πτώση εδώ και καμιά 20αριά,λέω,χρονάκια,με βαλτωμένες όλες τις τέχνες,μπουκωμένα τα εικαστικά κινήματα και τα μουσικά ρεύματα και με μια βιομηχανοποίηση πολιτισμού χωρίς τίποτα το πραγματικά φρέσκο.

Η υπόλοιπη συγγραφική παραγωγή του Ζίσκιντ δεν ήταν ανάλογης κλάσης,κι αν δεν ξανάγραφε δηλαδή δεν θα έχανε η Βενετιά βελόνι...
Δεν τον συγκαταλέγω λοιπόν σε σημερινούς συγγραφείς επιπέδου πχ Michel Faber ή Percival Everett αλλά αν σας τύχει να βρεθείτε μπροστά στο βιβλίο προτιμήστε το,πάρτε το και διαβάστε το. Και να σας εξηγήσω τι εννοώ και πώς μούρθε όλο το παραπάνω σκεπτικό. Μίλαγα με ένα τύπο και μου έλεγε ότι πήγε στο σουπερμάρκετ το καινούργιο,το μεγάλο κτλ-ξέρετε,αυτό που η μπριζόλα είναι διαγωνίως απέναντι με το βιβλίο και το μπρόκολο πιο κει και τους κλείνει το μάτι κτλ κτλ -και όσο η συμβία του έκανε την πτυχιακή της πάνω στις προσφορές των απορρυπαντικών,αυτός χάζευε στο "βιβλιοπωλείο" και είδε μαζί με πολλά και ποικίλα άλλα ντανιασμένα βιβλία και αυτό του Ζίσκιντ,που με το εξωφυλλάκι το σινιέ και ακουσμένο λόγω της ταινίας ήτανε κι αυτό παρέα με άλλα κακόμοιρα και περίμενε τον σπλαγχνικό πελάτη...

Χτες Κυριακή,8/1/2012, δεν άντεξα και είδα στην τηλεόραση την ταινία….
Είχα επιλέξει συνειδητά όταν παιζόταν σε αίθουσες το 2006 να μην πάω,ούτε σε dvd να την νοικιάσω, φοβούμενη ότι θα έχουν ρημάξει το βιβλίο.
Η ταινία ήταν επιεικώς "λίγη",δεν είχε ατμόσφαιρα,δεν είχε άποψη,ήταν απόλυτα δειλή,δεν ξέφευγε εκατοστό από το κυρίαρχο ζητούμενο της κινηματογραφικής βιομηχανίας:να μοσχοπουλήσει το προϊόν-βιβλίο και ως προϊόν-ταινία. Και μόνον το ότι τσοντάρανε για σίγουρο κινηματογραφικό δεκανίκι τον φτηνό υπότιτλο «η ιστορία ενός δολοφόνου»,έτσι πιασάρικο και για να ιντριγκάρουνε το κοινό-είναι κι αυτό πια το κοινό,βουρ στον κάθε πατσά βρε παιδί μου,ό,τι του πετάξουνε για την μπάκα του πάει και το χλαπακιάζει-δείχνει από την αρχή τις προθέσεις τους.

Η ερμηνεία του Χόφμαν ήταν θλιβερή,αυτό ήταν που με σοκάρισε περισσότερο,η υπόλοιπη χολυγουντίλα ήταν αναμενόμενη. Βέβαια το συγκεκριμένο βιβλίο παραμένει άλλο πράγμα, ανάγνωσμα συγκλονιστικό κι.. ανάδελφο,ακόμα δεν μπορώ να φανταστώ πώς του ήρθε ένα τέτοιο θέμα του Ζίσκιντ,πώς το ξεκίνησε,πώς το έφτασε εκεί,γιατί,τι είχε στο βάθος του μυαλού του,αν είχε ή αν απλώς κάπνιζε πολύ χόρτοοοοο άνθρωπος…. 
Ο Ζίσκιντ δεν παραχωρούσε τα δικαιώματα του βιβλίου για πολλά χρόνια - άρνηση τρανταχτή και πολυσυζητημένη- έως το 2001 οπότε τα αγόρασε ο επίσης Γερμανός παραγωγός της ταινίας Μπερντ Αϊχίνγκερ.

Έ,τι να πω,περαστικά του του Ζίσκιντ,αν του άρεσε αυτή η δευτεροκλασάτη, αδιάφορη, διεκπεραιωτική μεταφορά, προφανώς έχει να κάνει με τα λεφτά που έβγαλε και θα βγάζει και από το φιλμ και που του μοσχομυρίσανε ως δέκατο τρίτο συστατικό….. 
Πάντως η δευτεράντζα ταινία του Τομ Τίκβερ-που και μόνον επειδή, φαντάζομαι,έχει δει όντας Γερμανός αληθινό, ευρωπαϊκό κινηματογράφο,έναν κινηματογράφο δηλαδή εξαιρετικό,αυτό που μπορούμε να αποκαλέσουμε τέχνη- εμένα με έκανε να κατεβάσω το βιβλίο από την βιβλιοθήκη και να ξενυχτήσω χτες ξαναδιαβάζοντάς το και να έχω τον ίδιο εκείνο καταιγισμό συναισθημάτων που μου είχε προκαλέσει.
Παραμένει ένα από τα αγαπημένα μου βιβλία!

Σχόλια

  1. Ανώνυμος1/10/10 13:05

    Καλό μήνα.Έχω μια μικρή ένσταση στο ότι τις παρουσιάσεις τις κάνει η συντονίστριά σας χωρίς να μας λέει ποιές ήταν οι εντυπώσεις όλων των μελών από τα βιβλία που επιλέγετε και μετά τα συζητάτε.Δεν είναι κάπως μονομερές αυτό;Πάντως σας παρακολουθώ ευχάριστα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλό μήνα,σ΄ευχαριστώ για την παρατήρησή σου,έχεις εν μέρει δίκιο ,μοιάζει προσωπικό το blog αν και δεν το είχα πρόθεση,έτυχε.Με προβλημάτισε αυτό που λες και μένα, μου φαίνεται σαν να πρέπει να κρατάμε πρακτικά και να γνωστοποιούμε τι είπε ο καθένας,ε,δεν είμαστε και συνέλευση πολυκατοικίας.Καιδεν γίνεται και τεχνικά ,μαζευόμαστε 15,17 φτάνουμε στις εκδηλώσεις τα 30 άτομα,πώς να μεταφέρω τι λένε όλοι;Σε αρκετές παρουσιάσεις πάντως βιβλίων της λέσχης έχω δώσει την εικόνα της αποδοχής ή όχι του βιβλίου,της εντύπωσης που μας άφησε ο συγγραφέας κτλ.Θα κοιτάξω να συμμαζευτώ.Η αλήθεια είναι ότι γουστάρω τρελά να γράφω "σεντόνια" με το δικό μου αυτό ύφος...Αλλά και οι λεσχίτες/σες επαναπαύονται κι ενώ δια ζώσης λέει ο στόμας τους τα μύρια όσα κι ενώ επίσης σερφάρουνε κανονικά στο blog βαριούνται κι ούτε σχόλιο δεν γράφουνε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος10/1/12 01:27

    λοιπον,διαβασε καλυτερα εσυ και ασε την κριτικη ταινιων κατα μερος..η ταινια ειναι κατι ξεχωριστο παντα.Σαν οντοτητα η ταινια ειναι αριστουργημα .την μυριζεις σχεδον με τα ματια σου..ακρως χαριτωμενος ο Χοφμαν και "αποχωρει" απο την ταινια οταν πρεπει..ο πρωταγωνιστης δε,λιποσαρκος και χωρις πολλα λογια ,στον "κοσμο" του που μπορει να μπηκαμε για λιγο ,αλλα ποτε δεν θα τον καταλαβαιναμε πληρως..ετσι ακριβως το ξετυλιξε και ο νεος ηθοποιος..η παραγωγη..8 χωρες γυρισαν για να βρουν ιδανικες τοποθεσιες,τελικα στην βαρκελωνη..Μηνες για το ραψιμο των ρουχων και την παλαιωση τους..750 κομπαρσοι για την σκηνη της πλατειας..καλυτερα να διαβαζεις λοιπον, παρα να κριτικαρεις

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. "η παραγωγη..8 χωρες γυρισαν για να βρουν ιδανικες τοποθεσιες,τελικα στην βαρκελωνη..Μηνες για το ραψιμο των ρουχων και την παλαιωση τους..750 κομπαρσοι για την σκηνη της πλατειας".
    Με έπεισες,πολύ σοβαρά επιχειρήματα!Όσο για το ύφος με το οποίο τα παραθέτεις δεν έχω να σου πω κάτι,εσύ μόνο ξέρεις τι ζόρι τραβάς βρε φίλε/η και σου περισσεύει τόση α γ έ ν ε ι α.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ανώνυμος10/1/12 03:16

    Πραγματικά 01:27 τα επιχειρήματά σου αποτελούν επιβεβαίωση της ποσοτικής αντίληψης που έχει το κοινό για την τέχνη!Τι θα πει 8 χώρες γύρισαν;Στο βιβλίο του ο Ζίσκιντ χρειάστηκε απλώς...την Γαλλία.
    Αν όμως για σένα δεν ήταν μια κακή ταινία,αν σου άρεσε,εντάξει,αλίμονο αν μια διαφορά πρόσληψης ενός φιλμ ή ενός βιβλίου κτλ την μετατρέπουμε από τα μπλογκ σε προσωπική βεντέτα,ήσουν αγενής,παραδέξου το.
    Ευαγγελία Βλάχου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ανώνυμος10/1/12 03:40

    Πολλοί οι ξενύχτηδες απόψε!Είδα κι εγώ το Άρωμα χτες,το είχα δει όμως όταν παίχτηκε κανονικά.Χωρίς να είναι κακή ταινία δεν είναι ανάλογη του βιβλίου,κάπου έχει δίκιο η Βιβή όταν μιλάει για χολυγουντίλα.Από την άλλη η ποσότητα δηλαδή η ακριβή παραγωγή δεν είναι πάντα κατακριτέα.
    Διαβάζοντας τα σχετικά θυμήθηκα την εξαιρετική,
    πράγματι επική ταινία του Κουροσάβα,το "Ραν".
    Μην μου πείτε παλιού καιρού χαλάσματα γιατί εδώ μιλάμε για ένα φιλμ-σταθμό του παγκόσμιου κινηματογράφου,ολόκληρη σχολή σκηνοθεσίας από μόνο του!Παραγωγή άκρως δαπανηρή και κοιτάξτε στοιχεία που αλίευσα από το ίντερνετ και βγάλτε τα συμπεράσματά σας:
    *Ο Kurosawa θέλοντας να παραμείνει πιστός στον επικό χαρακτήρα της ταινίας, χρησιμοποιεί 1400 κομπάρσους, με 1400 αυθεντικά κουστούμια και 200 άλογα, που είχαν εισαχθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κοστούμια και οι πανοπλίες, σχεδιασμένα από την Emi Wada(Ran, Prospero’s Books, Hero, House of the Flying Daggers), ήταν χειροποίητα και πηρέ δυο χρόνια για να ολοκληρωθούν. Ο Κurosawa αγαπούσε την μαγνητοσκόπηση σε ανοιχτές και πλούσιες τοποθεσίες. Έτσι, λοιπόν, το Ran γυρίστηκε σε ένα μεγάλο μέρος του, στο βουνό Άσο, ένα από τα μεγαλύτερα ενεργά ηφαίστεια της Ιαπωνίας. Το τρίτο κάστρο του Hidetora ,που κάηκε ολοσχερώς στην ταινία, χτίσθηκε αυτούσιο στους πρόποδες του βουνού Fuji. Συχνά χρησιμοποιούσε τρεις κάμερες για το ίδιο πλάνο, η καθεμία με διαφορετικούς φακούς και γωνίες λήψης.
    Οι λήψεις του είναι συνήθως μακρινές και πολύ σπάνια χρησιμοποιεί κοντινό πλάνο. Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιούσε στατικές κάμερες και έκανε γρήγορα κοντινά πλάνα, φέρνοντας την βασική σκηνή που ήθελε σε κάδρο, αντί να ακολουθεί την πορεία της μάχης. Επίσης συνήθιζε να κάνει συχνά jump-cut, έτσι ώστε να αλλάζει το ρυθμό της δράσης. Όσον αφορά τους χαρακτήρες, ο Kurosawa, χρησιμοποίησε συμβατικές τεχνικές. Με εξαίρεση, τον Ηidetora και τη Λαίδη Kaede , για τους οποίους ακολούθησε τεχνικές μακιγιάζ και κίνησης που παραπέμπουν στο Ιαπωνικό θέατρο Noh. Στατικές, σιωπηλές σκηνές, ακολουθούμενες από απότομες, ενίοτε βίαιες αλλαγές στην στάση των ηθοποιών και πολύ βαρύ θεατρικό μακιγιάζ. Το Ran θεωρείται η ακριβότερη Ιαπωνική παραγωγή που έγινε ποτέ, κοστίζοντας 12 εκατομμύρια δολάρια.*
    Φίλτατοι,τρελά λεφτά, αυτό όμως είναι αποτέλεσμα!Σε σχέση με τις φανφάρες περί παραγωγής του Αρώματος δεν χωράνε συγκρίσεις,η μέρα με την νύχτα,ο Κουροσάβα πέρασε στην ιστορία,ο ταδόπουλος του Αρώματος πάει κιόλας!Νικόλας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ανώνυμος9/7/12 15:41

    Με πολύ ενδιαφέρον σας διαβάζω. Σας προτείνω να ασχοληθείτε με μία νέα, ταλαντούχα και πολλά υποσχόμενη συγγραφέα, τη Λίνα Φυτιλή. Πριν λίγο καιρό ολοκλήρωσα το μυθιστόρημά της, Τώρα είναι αργά, εκδ. Απόπειρα και μου άρεσε πολύ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Σας ευχαριστώ για τα καλά λόγια και την πρόταση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Εγώ δηλαδή που έχω δει την ταινία και μου άρεσε---επομένως δεν μπορώ να την ξεχάσω--- να μην το διαβάσω;; Χαχαχαχα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Να το διαβάσεις!Αλλά δεν θα σε αιφνιδιάσει,δεν θα σου κόψει την ανάσα,δεν θα μείνεις βουβός στο τέλος με την καρδιά σου να βαράει από δέος και το μυαλό μουδιασμένο να συνθέτει εικόνες,επειδή σου έχουν βάλει στο μυαλό ένα προς ένα τα βήματά του.Πάντα θα εικονοποιείς τις σκηνές του βιβλίου ανακαλώντας πρόσωπα και τόπους από το συγκεκριμένο φιλμ,που δεν ήταν ατμοσφαιρικό,αντάξια σκοτεινό του βιβλίου.
    Στη θέση του αρωματοποιού θα βάζεις την ίδια φάτσα την χιλιοδουλεμένη με τις ίδιες γκριμάτσες και την χαρακτηριστική φωνή του Χόφμαν που έχεις δει σε δεκάδες άλλες ταινίες.Δεν μπήκε στον κόπο να αλλάξει κάτι,να κάνει μια άλλη σύσπαση,μια διαφορετική κίνηση...
    Ο Τιμ Μπάρτον θα το σκηνοθετούσε πιο ταιριαστά!Ο David Fincher,καλά,δεν το συζητάω,σίγουρα.
    Το έχω πάθει γι αυτό στο λέω.Με άλλα βιβλία.
    Κοίτα,πχ την Καρένινα μέχρι κι η Μιμή την ανέβασε,την έχουμε δει 800 φορές,λοιπόν εκεί έχουμε τελικά ανάγκη το βιβλίο.Όπως για τις "Μεγάλες Προσδοκίες" και ποιός δεν έχει κάνει φιλμ ή θεατρικό πάνω τους.Αλλά πού να φτάσει το βιβλίο. Στα όχι και τόσο κλασσικά γίνεται του χασάπη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Ανώνυμος2/6/14 03:04

    Ξαναείδα απόψε το φιλμ με ένα σωρό σπαστικά διαφημιστικά ανάμεσα.Δεν είναι κακό,βλέπεται παρόλο που σαν τέχνη σίγουρα δεν φτάνει στο επίπεδο του βιβλίου.Αλλά γιατί να τα μπερδεύουμε;Ας το πάρουμε απόφαση ότι πρόκειται για διαφορετικά πράγματα.Το ένα ας μην αναιρεί το άλλο.Πώς θα γίνει αυτό;Αν στα τρέιλερ της ταινίας γίνεται υποχρεωτικά αναφορά πάντα στο βιβλίο και το δείχνουν σαν βιβλίο,εννοώ εξώφυλλο,με εικόνα δηλαδή.Έτσι μπορεί πολύς κόσμος να στραφεί στην ανάγνωσή του.Χριστίνα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Ρε παιδιά. Μια ταινία είναι ένα βιβλίο σε εικόνες. Μην μαλώνετε. Υποκειμενικά θέματα αυτά. Γούστα που λένε.

    Το βιβλίο είναι η βάση, το σενάριο. Χωρίς αυτό, δεν υπάρχει ταινία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Την ταινία την έχω δει 2 φορές. Το βιβλίο το έχω σε ηλεκτρονική μορφή και δεν το έχω διαβάσει. ΘΑΝΑΣΗΣ , πρώην FAIRYTALESMAN

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου