"Η Δεξιά Τσέπη του Ράσου" & "Ανάμισης Ντενεκές",Γιάννης Μακριδάκης





Ο Γιάννης Μακριδάκης,έχει μπει για τα καλά στην ολιγομελή παρέα των σύγχρονων συγγραφέων που ξελασπώνουν,με ό,τι μπορεί να σημαίνει μια τέτοια σκληρή φράση αυτή την χρονική περίοδο, την σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία.Έγραψε πρώτα τον ιδιόμορφο"Άνάμιση Ντενεκέ"(2008) με έντονη την χιώτικη γλωσσική εκδοχή των ελληνικών της επαρχίας και ύστερα  την "Δεξιά Τσέπη του Ράσου"(2009).Η συγγραφική του δεινότητα και η αμεσότητα των θεμάτων μα και η ομορφιά αυτή καθαυτή του ύφους του άρχισε σχεδόν αμέσως να συζητιέται θετικά.Και μετά πήρε φόρα για τα καλά, έτσι έχουμε και τον "Ήλιο με Δόντια" και το "Λαγού Μαλλί" αμφότερα το 2010 και πάντα από την Εστία,έναν εκδοτικό οίκο που σέβεται πολύ την Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α και θα το λέω αυτό ξανά και ξανά και που τελευταία, με συγγραφείς όπως ο Μακριδάκης, πλησιάζει ένα πιο ευρύ κοινό.Γιατί όχι...

Ο Γιώργης Πέτικας πάτησε κι αυτός το πόδι του στην προκυμαία.Ήρθε από την Αμερική, όπου είχε πάει μετανάστης πριν από ένα χρόνο να δουλέψει στα σφαγεία, να προικίσει τρεις αδερφές στα Καρδάμυλα, μπας και πάρουν καραβοκύρη ή καπετάνιο και σωθούν τουλάχιστον αυτές. Ήταν η δεύτερη φορά που ερχόταν από την ξενιτιά, είχε κάνει κι ένα χρόνο παλιότερα, τότε που άφησε τη Χίο τουρκική και όταν γύρισε, τη βρήκε Ελλάδα. [...]
"Ο Πέτικας! Όλα δικά του ήτανε. Τα κηπάρια· εν ήσπερνεν, εν εθέριζεν, εν ήβαζεν κήπο σαν εμάς που βάζαμεν και ποτίζαμεν, μα όλα δικά του ήτανε. Είχεν κάμει κλεψιές και πιάνουνταν, εξέκοβγε, πιάνουνταν, εξέκοβγε [...] Μοναχός ήτανε. Έναν παλικάρι άπαντρον, άπαντρον κι εγύριζεν. Όπου εβραδυάζουνταν ήμενε. Στα Διευκά ήταν σ' έναν κατώι, στη Σιερούντα ήταν σ' έναν κατώι, μες στην εκκλησιά επήαινε κι εκοιμούνταν. Ο Πέτικας..."
Η ιστορία ενός ανθρώπου που πέρασε στην παρανομία για ένα έγκλημα πάθους, ή πώς ένας άνθρωπος μετατρέπεται σε θρύλο. Και πώς αυτός ο θρύλος επιζεί, αυθεντικός ή παραλλαγμένος, μέσα στο χρόνο. Μια μυθοπλασία εμπνευσμένη από την ιστορική μνήμη και τη λαϊκή αφήγηση.
Σας προτείνω να τον διαβάσετε οπωσδήποτε,αγνοώντας όμως,παρακαλώ,την εύκολη εκείνη πρώτη διαπίστωση που υπονομεύει πχ και τον Ισίδωρο Ζουργό,ότι δηλαδή είναι μεγάλοι μάστορες της γλώσσας και γεφυρώνουν με την ιδιαίτερη λεξοπλαστική τους δεινότητα την παλιά με την σύγχρονη λογοτεχνία κι άλλες τέτοιες ισχύουσες αλλά μαζί και αποπροσανατολιστικές παρόλες.
Μάστορες από άποψη γλώσσας είναι πολλοί, πάρα πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς.Ακόμα κι ανάμεσα στις σαχλές θείτσες που την έχουν δει συγγραφείς μερικές κουμαντάρουν μια χαρά τα της γλώσσας, αλλού βρίσκεται η δύναμη και η ουσία ενός βιβλίου,θα το υποστήριζα δε αυτό με επιμονή:έγκειται στο θέμα του. Και το θέμα,η κεντρική ιδέα,ο πυρήνας και στα δυο πρώτα βιβλία του Μακριδάκη είναι ολοκάθαρα ό,τι ακριβώς σηκώνει όλο το βάρος της ύπαρξής τους.Δεν χρειάζεται η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία ρέπλικες, με ημερομηνία ή μη λήξης, των μεγάλων της.Ας αφήσουμε τις γελοίες συγκρίσεις με τον Παπαδιαμάντη,τον Μυριβήλη,τον Βενέζη.Εκείνοι είναι...εκείνοι!Μακρινοί και εντυπωσιακοί σαν το ...Σύμπαν,άστρα που "δεν ζουν" αλλά θα τα βλέπουμε να στέλνουν το φως τους όσο υπάρχει.Εμείς ,εδώ και τώρα, χρειαζόμαστε ν έ ο α ί μ α !
Η γλώσσα λοιπόν είναι αναμφισβήτητα το σταθερό και το πιο ασφαλές όχημα αλλά η επιμέρους γλωσσική προτίμηση του κάθε αξιοπρόσεκτου που σκάει από το κουκούλι συγγραφέα δεν είναι,δεν πρέπει να είναι,το βασικό κριτήριο της περαιτέρω αποδοχής ή όχι διότι αμέσως- αμέσως,να ένας λόγος,μπορεί κάλλιστα να γίνει πολύ κουραστική και να βγάλει τον καλόγνωμο αναγνώστη από την, όποια,αρμονία του κειμένου,πράγμα που εμένα μου συνέβη στον "Ανάμιση Ντενεκέ"....Που να πω την μαύρη αλήθεια από ένα σημείο και μετά τον διάβαζα με το ζόρι,κι ας είναι φοβερό βιβλίο,κάτι τα ατελείωτα χιώτικα,κάτι μια κάποια τάση του συγγραφέα προς μια.... πολυλογία (χειρότερη από την δική μου),κάτι ωσάν το παροιμιώδες πια θεσπέσιο πλην ανοικονόμητο ύφος του Ζουργού-λόξυγγα θάχει ο αγαπητός Θεσσαλονικιός συγγραφέας-κάτι τέλος πάντων σαν να φτιάχνει ένας χριστιανός ένα φαγάκι να στυλωθεί,να χορτάσει χωρίς να πλαντάξει ,να σκάσει κι ενώ το ξεκινάει με μετρημένα καλά υλικά της προκοπής του βγαίνει στην πορεία μια ταμαχιά και του ρίχνει όλα τα μπαχάρια και τα σαλτσικά και τα διάφορα και το μπερδεύει...
Στο τέλος βαρέθηκα τον Πέτικα και το σόι του το χιώτικο..Αλλά μ΄αρέσει ο Μακριδάκης,κάτι μου λέει ότι δεν είναι κομήτης λογοτεχνικός,πολύ ιδιαίτερος μου φαίνεται.





Η "Δεξιά Τσέπη του Ράσου" όμως ήταν άλλο πράγμα,κατάλαβα πολλά περισσότερα,το βρήκα αφήγημα ευφυές και συνάμα όσο χρειάζεται τρυφερό, τόσο όσο να φαντάζει η αθωότητα του μοναχού Βικέντιου δυνατή να υπάρχει και να αντέχει.Τι;Τα πάντα και... τίποτα.Την ζωή και τον θάνατο.
Ολιγοσέλιδο,περιεκτικό,λιτό αλλά ταυτοχρόνως πλούσιο,με πολλές κι  ενδιαφέρουσες αναγνώσεις , τις οποίες βρίσκεις μόνος σου,καθώς έχεις ως αναγνώστης μεγάλη ελευθερία να διαβάσεις όπως εσύ θέλεις; με θρησκευτικότητα πχ ή αθεΐστικη διάθεση.Διόλου φορτωμένο με χαρακτήρες,εστιασμένο ισορροπημένα και αρμονικά στο δίδυμο Βικέντιου-διαδόχου του αρχιεπισκόπου,του Χριστόδουλου ημερολογιακά αλλά και οποιουδήποτε άλλου(όλα συμβαίνουν τις ίδιες μέρες που παίζεται η διαδοχή του επόμενου αρχιεπισκόπου στην Αθήνα)η "Δεξιά Τσέπη του Ράσου" είναι ένα βιβλίο που θα ήταν παράλειψή μου να μην το έχω στην βιβλιοθήκη μου.

Σύμφωνα με την βιβλιονέτ το βιβλίο πραγματεύεται και εξιστορεί τα παρακάτω:

Τη νύχτα που πέθανε ο αρχιεπίσκοπος γέννησε η Σίσσυ Έκανε τρία κουτάβια σα θρεμμένα ποντικάκια.Ο Βικέντιος από μέρες την είχε κατά νου.Περίμενε. Είχανε σωθεί τα φουντούκια στην τσέπη του ράσου του. Πηγαινοερχότανε μες στο μοναστήρι, μοναχικός διακονητής, κι εκείνη, φουσκωμένη, έτρεχε βαριανασαίνοντας από πίσω του, ταμένη να συντροφεύει τα βήματά του στο μαγειριό, στο προαύλιο, στα αγριεμένα πια κηπάρια και στην πεζούλα με τους σταυρούς.
Ο Βικέντιος, μοναχικός μοναχός, πενθεί για την αδικοχαμένη σκυλίτσα του, την ίδια στιγμή που λαός και επίσημη Εκκλησία πενθούν τον Μακαριστό Αρχιεπίσκοπο.
Κατόπιν, καθώς οι κεφαλές της Εκκλησίας μετέχουν σε ιερές και ανίερες διαδικασίες διαδοχής, εκείνος αγωνιά να κρατήσει στη ζωή έστω και έναν από τους τρεις νεογέννητους διαδόχους της νεκρής σκυλίτσας.

Προβλέπω να διαβάζω ανελλιπώς όλα τα βιβλία αυτού του συγγραφέα γιατί  πιστεύω ότι δεν είναι διόλου συνηθισμένος και είναι ως φαίνεται διηγηματογράφος κατά κύριο λόγο κι εγώ έχω αδυναμία στην μικρή φόρμα.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος4/2/11 16:21

    Αγαπητή Βιβή Γ. συγνώμη αλλά δεν γράφεις για έναν συγγραφέα και τα βιβλία του παραθέτοντας δίπλα έναν άλλον (Ζουργος) με τον όποιον τρόπο... ενώ στο ίδιο κείμενο υποστηρίζεις να μη γίνονται αναφορές σε μεγάλους όπως ο Παπαδιαμάντης. Συγχρόνως δεν γράφεις λέξεις όπως "θειτσες" όταν βγάζεις η ίδια μια "θειτσικη" άποψη περί του ενός βιβλίου. Επίσης λες οτι δεν θα πεις αν σου άρεσαν ή όχι τα βιβλία του Μακριδάκη αλλα τελικά λες για τη Δεξιά τσέπη του Ράσου ότι σου άρεσε και για τον Ανάμιση Ντενκέ ότι δεν σου άρεσε. Γενικώς καταθέτεις μια κρίση που διακατέχεται από γενική αμφιθυμία και αποδιοργάνωση και με μπέρδεψες, ειλικρινά
    rosario

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αααα,Rosario,(rosario λοιπόν,χμμμμ...)άκου να σου πω,έτσι είμαστε εμείς που βγάζουμε θείτσικες απόψεις.Αυθεντικές και ιμιτασιόν,
    αμφίθυμες,αποδιοργανωμένες,ολίγον χύμα,
    μπερδεύουμε τον κόσμο κτλ κτλ κτλ...Είδες όμως και τι ευγενική που είμαι;Και τι χιούμορ έχω;Και δεν σου λέω θείτσα ρε να πεις την θειά σου!Χαχα,γελάσαμε.
    Σοβαρά τώρα,πού τα είδες όλα αυτά;Απλά γράφω από καρδιάς,χωρίς να πολυψειρίζω τα κείμενά μου,τα οποία αρπάζω την ευκαιρία να σου πω ότι τα βρίσκω από μόνη μου καταπληκτικά και δεν περιμένω η ταπεινή πλέμπα-α,μη θυμώνεις,εσύ με είπες θείτσα-να τα κατανοήσει,επίσης γράφω περί βιβλίων δίχως πρόθεση να θίξω κ α ν έ ν α, πόσο μάλλον τους... Ζουργούς ή και τους Μακριδάκηδες αυτού του κόσμου!!
    Από την στιγμή όμως που ένας δημιουργός εκθέτει,εκτίθεται κι ο ίδιος,νομίζω,γίνεται κομματάκι από το είναι ή δεν είναι
    και του αποδέκτη του έργου του.Αλλιώς προς τι όλη η φασαρία,κρατάει για πάρτη του την δημιουργία του!Πάμε παρακάτω,δεν σύγκρινα τον έναν συγγραφέα με τον άλλο,έχουν όμως αυτό το κοινό, ας το πούμε έτσι, γνώρισμα:την στολισμένη με πολύ μπιχλιμπίδι γλώσσα,που δεν την συναντάς σε καινούργια κείμενα ή νέους στην ηλικία συγγραφείς και που εμένα δεν μου λείπει κιόλας,τι να κάνουμε;
    Αλλά-κι αυτό το λένε σύνθεση συλλογισμών κι όχι μπέρδεμα-όταν είναι τόσο καλοδουλεμένη αυτή η γλώσσα το λες,το σχολιάζεις,το βάζεις στα καλά της ζυγαριάς σου!Ή μήπως θα το πάρεις κι αυτό στραβά;Επίσης αν δεν είσαι του συναφιού,δεν είσαι και κανας επαγγελματίας δηλαδή κριτικός και τα συναφή γιατί να μην κάνεις αναφορές όπου θες;Και στον Παπαδιαμάντη και στον Ντοστογιέφσκι και στον Θεό και στον Μεγαλέξαντρο,μπααα ...
    Λοιπόν,αν σε μπέρδεψα,σου έχω την λύση και είναι η καλύτερη:διάβασε και τον Ζουργό και τον Μακριδάκη κι άσε με εμένα να βουρλίζομαι.Και μόλις τελειώσεις διάβασε και τον "Άγγελο στο Πηγάδι" του Παντελή Πρεβελάκη και τα ξαναλέμε.
    Ευχαριστώ- και το εννοώ- για τις παρατηρήσεις σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος5/2/11 11:49

    Μάλλον τσαντίστηκες αγαπητή συντονίστρια της λέσχης παρόλο που το διανθίζεις με το γνωστό χιουμοράκι σου.Όσο για σένα rosario δεν έχεις δίκιο να βαφτίζεις την άποψη θείτσικη ,τα άλλα τα συζητάω.Αν ήταν έτσι βρε rosario οι θείτσικες απόψεις!Ρίξε μια ματιά γύρω σου και μην αδικείς την προσπάθεια κάποιων ανθρώπων που χωρίς τυμπανοκρουσίες κάνουν κάτι στην γειτονιά τους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος5/2/11 12:03

    Καλημέρα.Εγώ θέλω να πω κάτι άλλο,να βάλω στην συζήτησή σας το θέμα αναφοράς σε μεγάλους συγγραφείς.Καταρχάς να το διακρίνουμε σε ξένους και Έλληνες.Αλλιώς λοιπόν αντιδρούμε όταν κάποιος αναφέρεται σε δικούς μας,ζώντες ή παλιότερους,αλλιώς όταν μιλάμε για τους παγκόσμιους,μεγάλους,για τους κλασσικούς.Όταν όμως κάποιοι λογοτέχνες δεν μπορούν να μας δηλώσουν οι ίδιοι τις γνώμες τους για ο,τιδήποτε,έχουν δηλαδή περάσει στην αιωνιότητα, τότε γίνονται κτήμα όλων μας είτε είναι δικοί μας είτε όχι και μπορούμε να τους "χρησιμοποιούμε" και ως σημεία αναφοράς αλλά και ως μεγέθη σύγκρισης με περισσότερη ελευθερία.Καλώς ή κακώς είναι ένα άλλο θέμα, όμως έτσι δεν νιώθουμε;
    Και τέλος να παρατηρήσω ότι ναι μεν οι αναρτήσεις της Βιβής Γ. είναι προσωπικές,αυθόρμητες αλλά εγώ κάτι τέτοιο το εκτιμώ πολύ περισσότερο από τα στυλιζαρισμένα που γράφει προσέχοντας μην θίξει κανέναν ο χ κι ο ψ επαγγελματίας κριτικός.Ελεάννα Μπ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ανώνυμος5/2/11 13:49

    Αλήθεια,Ελεάννα,αυτό το νιώθω κι εγώ οσάκις αναφέρομαι σε λογοτέχνες ή γενικότερα σε δημιουργούς που έχουν αφήσει πια τον μάταιο τούτο κόσμο και το έργο τους πέρασε στην ιστορία.Σωστή και η σκέψη σου για τον διαχωρισμό σε ξένους και δικούς.Στο δια ταύτα τώρα,δεν διέκρινα φίλε/η rosario άποψη θείτσικη αν θεωρήσω ως θείτσικο τι;Την κατινιά και την εμπάθεια φαντάζομαι.Αυτά δεν τα διέκρινα στην ανάρτηση.Μια αμφιθυμία εντάξει αλλά αφού έπιασε μαζί και τα δύο βιβλία φυσικό ήταν,πάντως κι αυτή η αντιφατικότητά της δεν με ενόχλησε.Μάλιστα επειδή εγώ έχω διαβάσει εντελώς ανάποδα όλον τον Μακριδάκη,δηλαδή πρώτο διάβασα το πιο πρόσφατο,το "λαγού μαλλί" σε πολλά θα συμφωνήσω μαζί της.Ο συγγραφέας έχει στηρίξει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία του στην ιδιαίτερη γλώσσα χωρίς να ισχυρίζομαι ότι το έκανε επί τούτου και δεν είναι κακό αλλά επειδή κι εγώ τον θεωρώ πράγματι πολύ καλό συγγραφέα θα ήθελα να τον δω και χωρίς το μεγάλο αυτό δεκανίκι. Επειδή λοιπόν κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στην "δεξιά τσέπη του ράσου",έχει βεβαίως τα μπιχλιμπίδια όπως είπατε,αλλά στο θέμα πέφτει το βάρος της ιστορίας, στο συγκεκριμένο κείμενο φάνηκε η αληθινή κλάση του συγγραφέα.
    Όσο για τον Ζουργό τι να πω,είναι εξαιρετικός αλλά και ανοικονόμητος, τουλάχιστον στην "Αηδονόπιτα" και στην "Σκιά της πεταλούδας",αυτό το λέμε πολλοί αναγνώστες,που στο κάτω-κάτω εμείς και όχι οι εκδοτικοί οίκοι αναδείξαμε και τον Ζουργό και τον Μακριδάκη πιστεύω,λοιπόν έχει μια διάθεση να πλατιάζει αλλά το σώζει επειδή είναι σπουδαίος κι ένα χαρακτηριστικό του που τον κάνει τόσο αγαπητό είναι και η διαφορετική γλώσσα, που χρησιμοποιεί, από τους περισσότερους σύγχρονους .Έχουμε λοιπόν,επιτέλους,δυο συγγραφείς πολύ ενδιαφέροντες που σε κάτι τους βρίσκουμε πολύ κοντινούς,γιατί είναι καkό να τους "πιάσουμε" μαζί;Εύχομαι καλό σαββατοκύριακο και με πολλά διαβάσματα!Παναγιώτης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ανώνυμος5/2/11 15:31

    Νομίζω αγαπητή Βιβή Γ.ότι ζηλεύεις.Ζηλεύεις που δεν είσαι εσύ συγγραφέας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Μα είμαι συγγραφέας!Με έχετε διαβάσει όλοι,είμαι ένας από τους κλασσικούς σας,ανόητε!
    Απλά σ΄αυτήν την ζωή ήρθα ως Βιβή Γ.δεν θα το κάνουμε θέμα....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ανώνυμος22/2/11 10:06

    Plaka exete.O kosmos xanetai....

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου