"Οι Νύχτες στο Φλόρες",Σέζαρ Άϊρα






Από την χώρα του λατρεμένου Jorge Luis Borges έχω να σας προτείνω μερικούς συγγραφείς ως εξαιρετικούς και τίποτα λιγότερο!Η αλήθεια είναι ότι μετά την αγαπημένη λογοτεχνία-εκείνη των ΗΠΑ,που ξεκινάει από τον Μέλβιλ,τον Χώθορν,τον Στάινμπεκ,τον Λόντον και φτάνει στον Πωλ Όστερ και φυσικά στην Τόνι Μόρρισον,τον Έβερετ,οπωσδήποτε Ροθ και Ντελίλο ,Μακ Κάρθυ και φυσικά Πίντσον-δεν διστάζω να θεωρήσω, πιο κάτω βέβαια από τους πέρα από κάθε αμφισβήτηση εξαίσιους Ρώσους κλασικούς,τους Αργεντίνους ως πολύ ξεχωριστούς διανοητές,βαθιά ανθρώπινους, ειλικρινείς και τρυφερούς και την αργεντίνικη ως μια λογοτεχνία διαφορετική,πρωτοπόρα και άκρως ενδιαφέρουσα με τους συγγραφείς της επηρεασμένους φυσικά από την στοχαστικότητα του Μπόρχες και που δυστυχώς δεν είναι πολύ γνωστοί στην Ελλάδα.
Το επιχειρώ αυτό αποχωρίζοντας σαφώς την αργεντίνικη από την υπόλοιπη,αρκετά σημαντική, ισπανόφωνη λογοτεχνία.Θα μου πείτε βέβαια ότι στην ωραία μας χώρα βασιλεύει η πολιτιστική καφρίλα και η ανάγνωση ειδικά της παγκόσμιας λογοτεχνίας δεν είναι προτεραιότητα των πολλών αλλά... διαστροφή των λίγων.
Μετά τον- πέρα από συγκρίσεις,κρίσεις,κατηγοριοποιήσεις και τις συναφείς φιλολογικίστικες αηδίες-Χόρχε Λουί Μπόρχες η Αργεντινή στέλνει στον κόσμο τρεις τουλάχιστον πολύ σημαντικούς και άξιους, σύγχρονούς μας, υπηρέτες τής γραφής,καλλιτέχνες του γραπτού λόγου με μιαν ευρύτερη αντίληψη του όρου. Αναφέρομαι σε πρώτη φάση στους: Εδγάρδο Κοζαρίνσκι, Γκιγιέρμο Μαρτίνες και Σέζαρ Άϊρα.
Είχα παλιότερα κάνει ανάρτηση για τον εντυπωσιακό "Μολδαβό Σωματέμπορο" του Κοζαρίνσκι από τις εκδόσεις Πάπυρος,ετοιμάζω κάποια παρουσίαση συνολικά του Μαρτίνες,που τον έχει εκδόσει από καιρό ο Πατάκης αλλά στο μεταξύ επειδή διάβασα το βιβλίο του Άϊρα "Οι Νύχτες στο Φλόρες" ,έκδοσης του 2010 από τον Καστανιώτη και ήταν εξαιρετικός,δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να σας παρουσιάσω τώρα πρώτα τον Άϊρα και βέβαια να σας προτρέψω να ασχοληθείτε μαζί του αλλά και με τους άλλους δύο.

Αυτό το μυθιστόρημα των 130 περίπου σελίδων ο Άϊρα το έγραψε το 2003 όταν η κρίση στην πάλαι ποτέ πλούσια και ισχυρή Αργεντινή των 41.000.000 κατοίκων κι ο απόηχός της στην κοινωνία καλά κρατούσε(αν και μετά από την κορύφωσή της το 2001,την επίσημη χρεωκοπία και τις συγκρούσεις,την πτώση της δήθεν σοσιαλιστικής κυβέρνησης,το αίμα που χύθηκε στους δρόμους και τα ατελείωτα λεφτά που πήγαν στις τσέπες των γνωστών επιτήδειων η Αργεντινή είχε αρχίσει να προσπαθεί να την αφήσουν να συνέλθει).
Η κρίση δεν σχολιάζεται πολυλογάδικα από τον Άϊρα αλλά είναι σαφώς η εξήγηση και το σκηνικό πολλών από αυτά που συμβαίνουν,που "φαίνονται αλλά δεν είναι". Διότι έχουν αναποδογυρίσει τα πάντα:η μεσαία τάξη έχει συνθλιβεί,οι φτωχοί είναι πια σχεδόν και πεινασμένοι,οι παλιοί πεινασμένοι έχουν απωθηθεί ξεκάθαρα στους σκουπιδότοπους,οι πλούσιοι έχουν γίνει πάμπλουτοι,η μεγαλολαμογιά έχει περάσει στον δεύτερο γύρο της αντεπίθεσης και γρονθοκοπεί μέσω κτηματικών και μούφικων εταιριών,που στήνει στις παρυφές αλλά και στην καρδιά του εφτάψυχου αργεντίνικου καπιταλισμού, κάθε πιθανή εστία ανάκτησης δίκαιου μεριδίου στην ανάκαμψη και όλα σε ένα άλλο,προβλέψιμο μυθιστόρημα θα συνέθεταν απλά την περιγραφή πχ της μιζέριας του ηλικιωμένου ζευγαριού που κάνει delivery πίτσας με τα πόδια στα σπίτια του Φλόρες,την εξέλιξη της απαγωγής ενός νεαρού-γεγονός που λειτουργεί πολυποίκιλα στο θυμικό πολλών άλλων νεαρών όμως και του κοινού ,που από τηλεοράσεως παρακολουθεί καταναλώνοντας τις πίτσες του-την εμπλοκή ενός μη διεφθαρμένου απόλυτα εισαγγελέα στην εξιχνίαση κάποιων υποθέσεων που αρχικά μοιάζουν διαφορετικές αλλά δεν είναι,την δράση της διεφθαρμένης αστυνομίας κτλ.

Αμ΄δε… Ο Άϊρα δεν έγραψε ένα ακόμα προβλέψιμο μυθιστόρημα αλλά μια-εμφανώς λιτή ως προς την τεχνική της και πλούσια ως προς την τελειότητα της δομησής της- ηθική και κοινωνικοπολιτική ελεγεία με αρμονική και σύμμετρη γραφή και παρά την απόλυτη οικονομία,την σχεδόν δωρική, στα σπλάγχνα της αφήγησης υπάρχει επαρκές υλικό για να εκτονώσει την ολοφάνερη και δυναμική θεατρική πρόθεσή του.
Η ιστορία μοιάζει να χωρίζεται σε δυο κομμάτια.Στο πρώτο όλα κυλάνε σχετικά ομαλά οδηγώντας ανώδυνα στο δεύτερο.Εκεί όμως σε περιμένει ο... Εξαποδώ αυτοπροσώπως.Και χωρίς να έχουν προστεθεί πολλά νέα πρόσωπα στην δράση αλλάζει όλη η προηγούμενη κατάσταση και αν προσπαθήσεις να βάλεις σε μια συμβατική σειρά τα γεγονότα, έχεις αρνηθεί τον Μπόρχες και την αργεντίνικη στοχαστική λογοτεχνία από χέρι και ο μόνος χαμένος θα είσαι απλά,πολύ απλά ,εσύ.

Έτσι σταματώ εδώ για να μην αποκαλύψω τα ουσιώδη λογικά που είναι εντελώς παράλογα και τα παράλογα που είναι όμως κι αυτά ...ουσιώδη και απαραίτητα. Στο Σύμπαν μήπως;

Σχόλια