Ζοζέ Σαραμάγκου : ένα ξεχωριστό πνεύμα,ένας αληθινά ιδιαίτερος συγγραφέας



Με αφορμή την επιλογή βιβλίου που κάναμε για την επόμενη συνάντησή μας στις 1 Ιουνίου,τον "Κάιν"του Ζοζέ Σαραμάγκου,εκδόσεις Καστανιώτη, δράττομαι που λένε της ευκαιρίας να κάνω μια μικρή,μια στοιχειώδη αναφορά στον ξεχωριστό αυτό δημιουργό, του οποίου το έργο χωρίς να είναι μεγάλο από άποψη αριθμού, είναι μεγάλο,τεράστιο από άποψη περιεχομένου κι εντελώς διαφορετικό από εκείνο  σπουδαίων συγγραφέων, που διαχρονικά η ανθρωπότητα θα θεωρεί ως τους μεγάλους της και τον οποίο κι εγώ αγαπάω ιδιαίτερα.
Ο Σαραμάγκου δεν χωράει σε μια,ούτε δύο αναρτήσεις. Δεν αρκεί ένα,ούτε δύο από τα βιβλία του για να τον γνωρίσει κάποιος.Χρειάζεται ανάγνωση συνολική του έργου του,για να καταλάβεις με ποιόν έχεις να κάνεις. Χρειάζεται συζήτηση και μάλιστα παθιασμένη.



Τα βιβλία του,τουλάχιστον το "Περί Τυφλότητος",το"Περί Φωτίσεως" ίσως κι ο "Κάιν",μπαίνουν δυναμικά το ένα μέσα στο άλλο και στην πραγματικότητα δεν έχουν τέλος. Είναι λογοτεχνικά εργαστήρια στα οποία ο επιστήμονας δεν είναι άλλος παρά ο συγγραφέας και με τις λέξεις ως υλικό για την έρευνά του διαρκώς πειραματίζεται με πρώτο πειραματόζωο την ίδια του την σκέψη την οποία σού παραθέτει γενναιόδωρα στις σελίδες.






Αντιγράφω από την Βικιπαίδεια:
Τα μυθιστορήματα του Σαραμάγκου συχνά πραγματεύονται σενάρια φανταστικά,όπως αυτό στο μυθιστόρημά του "Η Πέτρινη Σχεδία" (1986), στο οποίο η Ιβηρική Χερσόνησος μετά από μία ρωγμή στα Πυρηναία, αποσπάται από την υπόλοιπη Ευρώπη και πλέει στον Ατλαντικό Ωκεανό.Στο μυθιστόρημά του "Περί Τυφλότητος" (1995), μια ολόκληρη απροσδιόριστη χώρα έχει πληγεί από μια μυστήρια μάστιγα "λευκής τυφλότητας", με διαρκώς αυξανόμενα περιστατικά αιφνίδιας τύφλωσης στον πληθυσμό.Χρησιμοποιώντας τέτοια ευφάνταστα θέματα και σχήμα τα, ο Σαραμάγκου καταπιάνεται με το υλικό του με ενσυναίσθηση και ευαισθησία για την κατάσταση των ανθρώπων και την απομόνωση της σύγχρονης αστικής ζωής. Οι χαρακτήρες του αγωνίζονται έντονα για την ανάγκη τους να συνδεθούν μεταξύ τους, να σφυρηλατήσουν σχέσεις και δεσμούς κοινότητας, καθώς και για την ανάγκη τους για ιδιαιτερότητα, ατομικότητα, όπως και να βρουν νόημα και αξιοπρέπεια έξω από δομές πολιτικές και οικονομικές .


Το πειραματικό στυλ του Σαραμάγκου χαρακτηρίζεται 
συχνά από μακριές προτάσεις, κατά περιπτώσεις περισσότερο από μια σελίδα σε μάκρος. Χρησιμοποιεί περιόδους.Πολλές από τις παραγράφους του εκτείνονται για σελίδες χωρίς παύση για διάλογο,τον οποίο ο συγγραφέας επιλέγει να μην οροθετεί με εισαγωγικά. Όταν ο ομιλητής αλλάζει, ο Σαραμάγκου σηματοδοτεί αυτή την αλλαγή αρχίζοντας με κεφαλαίο το πρώτο γράμμα της πρώτης λέξης που αναφέρει ο νέος ομιλητής.
Στο μυθιστόρημά του "Περί Τυφλότητος", ο συγγραφέας εγκαταλείπει ολοκληρωτικά τη χρήση κύριων ονομάτων χρησιμοποιώντας εναλλακτικώς, μοναδικά χαρακτηριστικά για να αναφερθεί και προσδιορίσει τους χαρακτήρες. "



Έχω διαβάσει πρόσφατα το "Περί Φωτίσεως" και ένα μέρος από το "Περί Τυφλότητος", το οποίο έχω προς το παρόν αφήσει γιατί άλλα είδη λογοτεχνίας,πιο κοντά σε μένα και στην προσωπικότητά μου την επιρρεπή στην πιο λυρική λογοτεχνία ,με βάζουν σε πειρασμό και πάω κι έρχομαι,ταξιδεύω συνεχώς ανάμεσα σε διαφορετικές διαδρομές, διαφορετικές απεικονίσεις ψυχής.
Δηλαδή αφησα το "Περί Τυφλότητος" για χάρη του Τούρκου Νταβίντ Μποραντάβ,του βιβλίου του "Ψίθυροι στο Μπέγιογλου" και μέχρι τώρα δεν το έχω μετανιώσει,δεν είμαι και στα καλύτερά μου για να αντέξω το σφυροκόπημα του Σαραμάγκου....
Γιατί;Διότι για το "Περί Φωτίσεως" συζητούσαμε με φίλους ένα Σάββατο βράδυ ώρες ατελείωτες εξαιτίας του περιεχομένου του!

Φωτιά καταπάνω μας,τι βιβλίο Χριστέ μου!Πώς το σκέφτηκε όλο αυτό το απίστευτο σκηνικό!Τι ήθελε να πει,τι ζητούσε να καταλάβουμε και να κάνουμε;Είχε άραγε δίκιο, έκανε κάποια ξεκάθαρη πολιτική πρόταση;Θα μπορούσε να συμβεί στ΄αλήθεια κάτι τέτοιο,θα ήταν ορθό κι έξυπνο;
Λέγαμε,λέγαμε,αναιρούσαμε,ρωτούσαμε,βάζαμε θέματα.Αλλά αν δεν ξημέρωνε και δεν μας νικούσε η κούραση,δεν θα τελειώναμε ποτέ και καμιά συζήτηση,κοπανιόμασταν σαν τα κύματα μιας διαρκώς φουρτουνιασμένης θάλασσας πάνω στα κοφτερά βράχια της ακτής.Το ένα συμπέρασμα,η μια υπόθεση,η κάθε σκέψη γεννούσε μια άλλη, οδηγούσε σε κάτι πιο κει. Και πιο κει,και πιο πέρα.
Πόσοι σύγχρονοι, γράφοντας μάλιστα με την τεχνική του μακροσκελούς,του μη έχοντος στίξη και κεφαλαία,κάνοντας μια τέλος πάντων βατή,ασφαλή παράθεση του υλικού τους, έχουν καταφέρει να κρατήσουν τον αναγνώστη τόσο καλά στην πλοκή των ιστοριών τους;
Ο Σαραμάγκου πάντως το επιτυγχάνει μια χαρά και μάλιστα είναι ένας πολύ λαϊκός και άμεσος κατ΄ εμέ συγγραφέας, δεν γράφει για καμιά ελίτ,αν υφίσταται τέτοιο πράγμα, αναγνωστών.Είναι ευφυής, απλός,απλουστευτικός,περιγραφικός,σκέπτεται και μοιράζεται την σκέψη του,δεν σου κρύβει μυστικά,είναι τόσο έντιμος συγγραφέας.

Δεν είναι δυνατόν να μην έχεις διαβάσει Σαραμάγκου,ακόμα κι αν δεν σου "πάει" και να λογίζεσαι αναγνώστης!











Σχόλια

  1. Ανώνυμος9/9/11 20:36

    O Σαραμάγκου, ο ωραίος αιρετικός, τακτοποιεί με το βιτριολικό του χιούμορ την Παλαιά Διαθήκη.
    Πρώτα είχε κάνει με τα κρεμμυδάκια την Καινή Διαθήκη στο "Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο", ένα εξαιρετικό βιβλίο για απαιτητικούς αναγνώστες.

    κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ανώνυμος6/6/12 11:51

    Διάβασα το "Περί Φωτίσεως" τον Μάϊο λόγω τωρινών εκλογικών καταστάσεων τη υποδείξει κάποιων φίλων.Ό,τι και να πω είναι λίγο. Υποκλίνομαι στο πνεύμα του Σαραμάγκου.Συνεχίζω με την "Πέτρινη Σχεδία".Δημήτρης

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου