"Νουβέλες:Η Αφροδίτη της Ιλ,Ματέο Φαλκόνε, Ταμάνγκο", Προσπέρ Μεριμέ





Από τις εκδόσεις Πάπυρος είχαμε φέτος ένα ακόμα πολύ φιλόδοξο βιβλίο: τρεις εξαίσιες νουβέλες, από τις πιο γνωστές,του Προσπέρ Μεριμέ (1803-1870), μαζεμένες σε μια συλλογή 224 σελίδων της οποίας τα εισαγωγικά σημειώματα και το επίμετρο ήταν και αυτά εξαιρετικά.
Αντιγράφω τα άκρως κατατοπιστικά από την ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου αν και δίνει την μερίδα του λέοντος στην πρώτη νουβέλα :





"Η ανακάλυψη ενός αρχαίου αγάλματος της θεάς Αφροδίτης,με αινιγματικό χαμόγελο και μια διφορού-μενη επιγραφή στη βάση του που διχάζει τους αρχαιολόγους, θα αναστατώσει τους κατοίκους της επαρχιακής πόλης, στα Ανατολικά Πυρηναία.Ο αφηγητής,αρχαιολόγος και ο ίδιος, προσπαθεί να προσδιορίσει τη μυστηριώδη προέλευση του αγάλματος και να εξηγήσει με τη λογική του το πάθος που εμπνέει το ομοίωμα αυτό της Αφροδίτης, αλλά και τα ανησυχητικά συμβάντα που συνοδεύουν την ανακάλυψή του.Στην Αφροδίτη της Ιλ ο Προσπέρ Μεριμέ «ξαναδιαβάζει» μια παλιά ιστορία υπό το πρίσμα της φανταστικής λογοτεχνίας και μας παραδίδει ένα έξοχο δείγμα της τέχνης του.Στην περίφημη αυτή νουβέλα, τα όρια πραγματικού και εξωπραγματικού γίνονται ρευστά και ο ορθολογισμός μοιάζει να απειλείται από το παράλογο.Και όπως έρχεται στο φως το αρχαίο άγαλμα,έτσι ζητούν να αποκαλυ-φθούν οι χθόνιες δυνάμεις της φαντασίας και της σεξουαλικότητας.Ο Προσπέρ Μεριμέ δοκιμάστηκε σε διάφορα είδη του πεζού και του έμμετρου λόγου (θέατρο, ιστορικό μυθιστόρημα, ποίηση,ταξιδιωτικό διήγημα, ιστορική μελέτη), αυτό όμως στο οποίο κυρίως διακρίθηκε και που περισσότερο αγαπήθηκε από το ευρύ κοινό είναι η νουβέλα. Με χαρακτηριστικά λιτό ύφος, γλώσσα απλή και άμεση ‒στον αντίποδα του κυρίαρχου, τότε, λογοτεχνικού ρεύματος του ρομαντισμού‒ ο Μεριμέ αναδείχθηκε σε αριστοτέχνη της μικρής φόρμας.Στη συλλογή αυτή συγκεντρώνονται τρεις από τις πιο γνωστές νουβέλες του (Η Αφροδίτη της Ιλ, Ματέο Φαλκόνε και Ταμάνγκο) γραμμένες μεταξύ των ετών 1829-1837, με διαφορετική θεματική και λογοτεχνικό σύμπαν η καθεμία, με κοινό, όμως, το στοιχείο του εξωτισμού και του «άλλου».Στο επίμετρο του βιβλίου, μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά οι ταξιδιω-τικές εντυπώσεις του συγγραφέα από το ταξίδι του στην Ελλάδα το 1841, όπως μας παραδίδονται μέσα από την επιστολογραφία του."

Συμφωνώ απόλυτα.Με το εξαιρετικό,υψηλής αισθητικής  συγγραφικό ύφος του ο Μεριμέ αγγίζει θέματα δύσκολα,διαφορετικά από τα προσφιλή της εποχής του, αλλά τολμώ να πω και της δικής μας, καθώς αποδεικνύονται μάλλον διαχρονικά και τα οποία μας αφηγείται δίνοντάς τους τεράστιο βάθος στοχασμών.Το γράψιμο του Μεριμέ για μένα είναι κάτι σαν το σκιτσάρισμα με μολύβι ή κάρβουνο, μια αυτόνομη δηλαδή επιλογή έκφρασης, η οποία χωρίς την ενίσχυση των χρωμάτων άρα και το ξελόγιασμα του ματιού απ΄αυτά,στέκεται στο ύψος της στηριζόμενη στην επάρκεια του ταλέντου του δημιουργού και τίποτα άλλο.
Ο Μεριμέ είναι ένας εξαιρετικός δημιουργός,καλλιτέχνης του απλού και τέλειου.Από τις τρεις νουβέλες την προσωπική μου προτίμηση κέρδισε η τρίτη,αυτή με τον τίτλο "Ταμάνγκο" η οποία καταπιάνεται με το δουλεμπόριο μαύρων ,από μαύρους και λευκούς εμπόρους, της οποίας ο κεντρικός ήρωας,ο Ταμάνγκο, ένα μαύρο μέθυσο τομάρι που δεν περιμένεις, αρχικά, να έχει κουκούτσι μυαλό ούτε φιλότιμο απέναντι στην φυλή ή στον εαυτό του,πέφτει ο ίδιος στα λάκκο με τα "σκατά" που έχει επιτρέψει να σκάψουν οι επιτήδειοι λευκοί αλλά κι ο ίδιος έχει ρίξει σ΄αυτά δεκάδες άλλους και έτσι μόνο βιώνει την απανθρωπιά και κουτσά στραβά αφυπνίζεται αλλά...

Η συγκλονιστική αφήγηση του Μεριμέ θα μπορούσε να τροφοδοτήσει ωραιότατα σενάριο ταινίας μεγάλου μήκους,με καταγγελτική πρόθεση,χωρίς πολλά πολλά στολίδια,δεν χρειάζονται άλλωστε, καθώς κυριαρχείται από κριτική αλλά όχι κηρυγματική και δήθεν ανθρωπιστική προσέγγιση και είναι υπεραρκετή από μόνη της ως ιδέα.
Γιατί από Ταμάνγκο άλλο τίποτα ο κόσμος και τότε και τώρα και όσο υπάρχει.

Σχόλια