"Στάχτες" -Σάντορ Μάραϊ-"Η Παράσταση στο Μπολτσάνο"

Με δυο αποσπάσματα, το πρώτο από τις "Στάχτες", βιβλίο που έγραψε το 1942 ο Σάντορ Μάραϊ και το δεύτερο από την "Παράσταση στο Μπολτσάνο" που βγήκε το 1940,σας δίνω,αρκετά κατατοπιστικά νομίζω,το μάλλον ωραίο και πάντως κλασικό και παλαιομοδίτικα κεντροευρωπαϊκό στίγμα και δείγμα της γραφής ενός συγγραφέα, που δεν είναι πολύ γνωστός αν και είναι πολλές οι λογοτεχνικές του αρετές και- αν πιστέψω τις λιγοστές πληροφορίες κι εκτιμήσεις τις σχετικές με τα έργα αυτού του Ούγγρου, θλιμμένου αυτόχειρα στο τέλος, συγγραφέα- μαζί με ένα τρίτο του βιβλίο, που δεν το έχω διαβάσει και που ο τίτλος του είναι "Η Κληρονομιά της Έστερ" γραμμένο στα 1939,έχουμε μια τριλογία μικρή μεν σε έκταση, από άποψη σελίδων, στην οποία όμως με την τόση αγάπη και δύναμη που περιέχονται στις αράδες των πυκνών προτάσεων μπολιάζεται εξαίσια με την αναπάντητη υπαρξιακή αγωνία,αυτό που και ο Μάραϊ καταγράφει, ομολογουμένως περίτεχνα,ως το-κατ΄αρχάς ανδρικό-αιώνιο,ερωτικό πάθος,που σήμερα,επιτέλους και στην εποχή μας εννοώ,αφορά και στις γυναίκες ,διατυπωμένο πια λιγότερο ρατσιστικά σε βάρος του γυναικείου φύλου και ως το παν-ανθρώπινο ερωτικό πάθος με σπουδαίες γυναίκες να γράφουν για το πάθος εξαιρετικά κείμενα(η Τζην Ρυς και η Ίνγκεμπορ Μπάχμαν είναι οι πρώτες που θα σκεφτώ).










"ΣΤΑΧΤΕΣ"
Πιστεύεις πως ό,τι δίνει στον βίο μας νόημα είναι το πάθος που ξαφνικά εισβάλλει στην καρδιά, την ψυχή και το σώμα μας, και καίει μέσα μας για πάντα, χωρίς να έχει σημασία τι άλλο συμβαίνει στη ζωή μας; Και πως αν το έχουμε βιώσει με μεγάλη ένταση, τότε ίσως δεν ζήσαμε μάταια; Eίναι το πάθος τόσο βαθύ και τρομερό και υπέροχο κι άσπλαχνο; Είναι όντως επιθυμία για κάποιο πρόσωπο, ή είναι η επιθυμία για αυτή καθαυτή την επιθυμία; Aυτό είναι το ερώτημα. Ή μήπως είναι πράγματι επιθυμία για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, ένα και μοναδικό, ανεξαρτήτως εάν αυτό το πρόσωπο είναι καλό ή κακό, και η ένταση των αισθημάτων μας δεν έχει σχέση με τα προσωπικά χαρίσματα και την συμπεριφορά του;








"ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΠΟΛΤΣΑΝΟ"
Κάνε τη να σε γνωρίσει, Τζάκομο, ώστε ν΄αντιληφθεί ότι για κείνη δεν υπάρχει άλλη ζωή απ' αυτή που της όρισε η μοίρα, ότι εσύ είσαι η περιπέτεια κι ότι για κείνη δεν υπάρχει καμιά πιθανότητα να ζήσει μαζί σου, γιατί εσύ είσαι η νύχτα, η θύελλα κι η πανούκλα που πετάνε πάνω από τα τοπία της ζωής... Θέλω μέσα σε λίγες ώρες ν' αποκαλύψεις στην κόμισσα το μυστικό της προσωπικότητάς σου, κι αυτό το μυστικό θέλω να γίνει ώς αύριο το πρωί μιια ανάμνηση μονάχα, που δεν θα βασανίζει και δεν θα προκαλεί πόνο. Να είσαι καλός μαζί της, να είσαι όμως και σκληρός κι ανελέητος όπως πραγματικά είσαι, παρηγόρησέ τη και πλήγωσέ τη όπως θα έκανες αν είχες πολύν καιρό στη διάθεσή του, φρόντισε να ωριμάσει σε μια νύχτα ό,τι μπορεί να ωριμάσει ανάμεσα σε δυο ανθρώπινα πλάσματα και ολοκλήρωσε όλ' αυτά που έτσι κι αλλιώς ήταν προορισμένα να τελειώσουν μια μέρα. Κι έπειτα στείλ' τη πάλι σ΄εμένα, γιατί εγώ την αγαπώ...


Οι "Στάχτες" διαβάζονται λίγο πιο εύκολα,νομίζω,καθώς η κεντρική ιδέα μοιάζει πιο γνωστή,είναι περισσότερο οικεία,επαναλαμβανόμενη ακούραστα και δοσμένη από δεκάδες ευσεβείς ή ασεβείς υπηρέτες της Τέχνης(κουλτούρας και για να΄μαστε εντός τόπου και χρόνου και υποκουλτούρας, με τη σέσουλα μάλιστα),συγγραφείς,μουσικούς,σκηνοθέτες κτλ,αιώνες τώρα, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης με διαφορετικά πρόσωπα, σε διαφορετικές ιστορικές ή απλά χρονικές συγκυρίες :
ο Μάραϊ εδώ πλέκει τα νήματα της ιστορίας του σ' έναν εξοχικό πύργο της Oυγγαρίας, όπου ο Xένρικ, απόστρατος στρατηγός του αυτοκρατορικού στρατού, περιμένει την άφιξη του Kόνραντ, νεανικού του φίλου και συμμαθητή στη Στρατιωτική σχολή,με τον οποίο έχουν 41 χρόνια να ιδωθούν - από ένα κυνήγι, στο οποίο ο Kόνραντ είχε σημαδέψει με το όπλο του τον Χέντρικ κι έπειτα είχε εξαφανιστεί, χωρίς να δώσει από τότε σημεία ζωής.Επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους είναι μια γυναίκα,τι άλλο. Στην επιλογή του φύλου του ανθρώπου που προκαλεί αυτά τα δεινά επί σαράντα τόσα χρόνια, βέβαια εγώ κάνω πως παραβλέπω το μονίμως σεξιστικό του πράγματος,που θέλω να πιστεύω καταλάβατε ότι έθιξα άμεσα και στην αρχή της ανάρτησης,όταν μίλησα για το κατ΄αρχάς αντρικό,ερωτικό πάθος. 
Στο κάτω κάτω βρισκόμαστε σε μιαν εποχή ακόμα πιο παλιά κι από το 1942 που έγραψε ο Μάραϊ το βιβλίο του κι αφήνω λίγο κατά μέρος την απέχθεια ,άσχετη φυσικά εντελώς από το ίδιο το κείμενο, που μου προκαλεί ακόμα και με τους ευγενέστερους σκοπούς,η μεταχείριση μονίμως μιας γυναίκας ως αντικειμένου του πόθου των αντρών στους αιώνες των αιώνων.
Κι όσο για την "Παράσταση στο Μπολτσάνο" εκεί πια δεν μπορώ να σκεφτώ γυναικεία,ούτε καν χειραφετημένα,  πέστε το όπως θέλετε,από την μια η γραφή του Μάραϊ είναι καταλυτική, πυκνή, 
στοχαστική κι από την άλλη,βλέπετε,ήρωάς του ούτε λίγο ούτε πολύ ο περιβόητος Τζάκομο Καζανόβα!

Σχόλια