" Ο Καθηγητής του Πόθου " , Φίλιπ Ροθ





 





Κατ΄αρχάς αυτό είναι ένα ακόμα βιβλίο του Φίλιπ Ροθ.Απλά του Ροθ.Που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις.Αυτή την στιγμή δεν τον συγκαταλέγω στην "θεία"τετράδα-Έβερετ ,Μακ Κάρθυ,Πίντσον,Μόρισσον-αλλά τον διαβάζω πάντα ασυζητητί.Θα την κάνω πεντάδα λοιπόν να τελειώνω με τις βλακείες!Τα υπόλοιπα είναι γνωστά :εκδόσεις Πόλις,καλή μετάφραση, προσεγμένη εκτύπωση, όλα καλά ως συνήθως.
Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου πληροφορούμαστε ότι θα διαβάσουμε την:

ιστορία του Ντέιβιντ Κέπες,ενός τυχοδιώκτη του πνεύματος και του αισθήματος,που κινείται μέσα σ έναν κόσμο αισθησιακών δυνατοτήτων, ψάχνοντας να συνδυάσει την ηδονή με την αξιοπρέπεια.
Ο Ντέιβιντ Κέπες, νεαρός καθηγητής (πολύ χαρισματικός) συγκριτικής λογοτεχνίας, έχει παραμείνει σπουδαστής (επίσης χαρισματικός) του συγκριτικού ερωτισμού. Έμβλημά του, η ρήση του Μπάιρον: "Άσωτος μεταξύ των λογίων, λόγιος μεταξύ των ασώτων".
Η επισταμένη του σπουδή του πόθου περνάει πρώτα από σκαμπρόζικα παιχνίδια με την Μπέταν και την Μπιργκίτα, δύο πεταχτούλες Σουηδέζες, κι ύστερα τον βυθίζει στον εξωτισμό και το πάθος με την Έλεν: ωραία, μυστηριώδη, ατίθαση. Παντρεύεται την ηρωίδα του, αλλά βρίσκεται χαμένος στην έρημο του έρωτα. Η διάσχιση αυτής της ερήμου θ΄ αποδειχθεί σκληρή, και θα περιπλανηθεί εκεί ψάχνοντας για αποτυπώματα του πόθου. Κάποτε, επιτέλους, θ ανακαλύψει την ανέλπιστη όαση. Η Κλερ είναι ωραία, φιλήδονη, αλλά κρυστάλλινη, απροσποίητη, ξεκάθαρη. Μήπως πρόκειται πάλι για οφθαλμαπάτη;"


Με το οπισθόφυλλο, ως συνήθως,τα χαλάμε.Είναι ένα επιπόλαιο,μισογύνικο, ρατσιστικό, σεξιστικό οπισθόφυλλο.Αυτά κατάλαβε από το βιβλίο ο συντάκτης ή δεν το διάβασε καθόλου;Ή επειδή ο Ροθ την έχει την δόση του τού μισογυνισμού-μην λέμε τώρα διάφορα,την έχει και την παραέχει,χαλάλι του,για τον Ροθ μιλάμε- βρήκε κι ο συντάκτης ευκαιρία να πει τα δικά του;Ο Ροθ μπορεί να είναι ό,τι γουστάρει ,οι οπισθολογράφοι όμως καλά θα κάνουν να διαβάζουν τα βιβλία για τα οποία πρέπει να γράψουν δυο λέξεις. Επιτέλους!Έλεος με τα οπισθόφυλλα, προφανώς θέλουν να σε δελεάσουν ώστε να αγοράσεις ,ως εδώ θεμιτό και κατανοητό,αλλά γιατί ν΄αλλάζουν τα φώτα στο βιβλίο κι άλλα να περιέχει στα σπλάγχνα του ,άλλα να τονίζει στα έξω του ο συντάκτης τους;
Κάτι τέτοιο θεώρησα ότι συνέβη στο μυθιστόρημα του Φίλιπ Ροθ με τον έξοχο,δεν λέω,τίτλο "Ο Καθηγητής του Πόθου",που έγραψε το 1977 ,όταν ήταν σαραντάρης,ο ίδιος ακόμα στα ντουζένια του, που λέμε εμείς οι απλοί άνθρωποι, σε εποχές που επίσης καλά βαστούσαν Διανόηση, Ψυχανάλυση,ο λεπτεπίλεπτος είρων Κινηματογράφος,κλάσης και ύφους Γούντυ Άλλεν-δεν τον αναφέρω τυχαία αυτόν,υποθέτω τον διακρίνετε τον συσχετισμό και τις ομοιότητες αμφοτέρων των λατρεμένων μας εβραιούληδων στα σημεία -προσθέστε το ότι είχε προηγηθεί το "Βυζί" το 1972 (όταν πια το 2001 ακολούθησε το "The Dying Animal" είχαμε πλέον την τριλογία του Κέπες),τι όμως θέλω να πω με όλες αυτές τις υποκειμενικές σάλτσες που αραδιάζω;
Το εξής πολύ απλό: ότι το είδος ανθρώπου "ο-καθηγητής-του-πόθου" δεν είναι παρά ένα σχεδόν κοινό είδος το οποίο παγκοσμίως απαντάται, που υπήρχε,υπάρχει και φυσικά θα συνεχίσει να υπάρχει,που δεν έχει φύλο ουσιαστικά -μπορεί να είναι κάλλιστα άντρας ή γυναίκα,απλώς παίζουν ιδιαίτερο ρόλο οι εκάστοτε αναστολές της μέσης ηθικής και το ότι η μόνιμα ανδροκρατούμενη καλλιτεχνική και κοινωνική ελίτ διατηρεί καλύτερα τα στεγανά της- έτσι βεβαίως το είδος,άκρως αρπακτικό εννοείται  έχει την περίοπτη και με άπειρες παραλλαγές θέση του στην Τέχνη γενικότερα.
Δεν μιλάμε επομένως για καμιά παρθενογένεση λογοτεχνικού χαρακτήρα,αλλά για μιαν μελέτη, ένα πείραμα,μια ενδελεχή καταγραφή που κάνει με την άνεση του λόγου που δίνει ειδικά στον οξυδερκή Ροθ η ακριβώς προηγούμενη δεκαετία- η τρομαχτική του ΄60, που ακόμα μας τροφοδοτεί με διάφορα- από εκείνη που το δημοσίευσε.

Ο παρατηρητικός και διεισδυτικός ως το κόκκαλο Ροθ καταγράφει, με πειραματόζωο τον εαυτό του, τις δικές του παρατηρήσεις πάνω στο αιώνιο θέμα:το σεξουαλικό υποκείμενο-άνθρωπος-αντικείμενο. Εδώ ο Ροθ το θέλει,αυτό το αντικείμενο, να είναι ό,τι κι αυτός,ένας νεαρός μορφωμένος άντρας .Σε άλλες λογοτεχνικές ή και κινηματογραφικές αφηγήσεις δεν είναι. Όπως και να έχει ο Ροθ γράφει και εμείς διαβάζουμε για το γνωστό, διαχρονικό,κλεισμένο ερμητικά σε ένα χι,ψι ,εδώ είπαμε αντρικής ανατομίας, ανθρώπινο σώμα που ποθεί και παθαίνει,κερδίζει και χάνει, δίνει και παίρνει-κυρίως πασχίζει να πάρει- στον αέναο πόλεμο της εκλογίκευσης του πόθου-όπου ο πόθος είναι τι; Ορμόνες σε ντελίριο,ανασφάλειες σε λήθαργο,μόδες,ουσίες, ψυχική υπερβολή ή και κατάσταση,πάθος,  αυτοσκοπός, ηδονή ακόμα κι από την προσμονή ή την έλλειψή της;

Τι είναι τελικά ο ανθρώπινος πόθος,μήπως ο κακομοίρης ο Κέπες-διότι περί κακομοίρη λέω εγώ πώς πρόκειται (γκομενίζοντας διανοουμενίζει και διανοουμενίζοντας γκομενίζει νευρωτικά κι άσκοπα και το χάνει στο τέλος το ωραίο μέρος-αν υπάρχει,όσο υπάρχει κτλ-του πράγματος) μήπως λοιπόν είναι πολύ βλάκας και αυτοκτονικός στο τέλος αυτός ο Κέπες του Ροθ;
Και η διαφοροποίηση από τον Τζάκομο Καζανόβα ας πούμε ή άλλους χαρακτήρες που διεξάγουν  ακάματα τον ίδιο πόλεμο -πείραμα περί πόθου σε όλη την παγκόσμια λογοτεχνία σε τόννους χαρτί και με τόννους μελάνι πού ακριβώς έγκειται;
Κάπου -λέω με το φτωχό μου το μυαλό-στο ότι ο ταλαντούχος,προκλητικός, ευφυής, νευρωτικός, αυθάδης,ειλικρινής κύριος Κέπες-Ροθ βάζει ως λέξεις στο στόμα του Κέπες-Ροθ-Τζάκομο-Νευρικός-Γούντυ-Εραστής-1977 ό,τι ως πρόθεση εμφιλοχωρεί στο μυαλό, μα δύσκολα ειπώνεται ανοιχτά,όλο αυτό το κάνει κείμενο λοιπόν ο Ροθ,το επικοινωνεί σε μας και από εκεί και πέρα καθένας,στις εποχές μας-εποχές υπερθεοποίησης του σώματος και του σεξ-πόθου-πάθους κτλ κτλ ,να το παραδεχτούμε αυτό, εισπράττει ό,τι κατά βάθος ζητά ή πιο σωστά εκείνο που έχει ήδη διαμορφωμένες δυνατότητες να προσλάβει.



Τα υπόλοιπα που σκέφτηκα διαβάζοντας μα που δεν έχω τρελή διάθεση να σας πω-περί διόλου λανθάνοντος ίσα-ίσα καραμπινάτου μισογυνισμού,σεξισμού,κακομοίρικης αντρίλας πασπαλισμένης καταπληκτικά με το σύνηθες καταπληκτικό ροθικό γράψιμο,ένα τεράστιο που μου πρόκυπτε συνεχώς κατά την ανάγνωση "δεν μας χέζετε" ρε άντρες, έστω κι αν είστε οι Ροθ αυτού του κόσμου, παντοκράτορες των απαυτών σας κι εσείς κι οι πόθοι σας κτλ κτλ κτλ- τα αφήνω, διότι βαριέμαι.
Στο κάτω κάτω οι ερίτιμες κυρίες Μποβαρύ και Καρένινα έχουν από χρόνια υπερχρεώσει τους λογαριασμούς πόθου και πάθους κι ας τις μόνταραν, ως λογοτεχνικές περσόνες , ευφυείς άντρες.... Για να μην πούμε για κείνη την Μήδεια του δικού μας ,που έχει κονιορτοποιήσει κάθε φύτρα κέπες στον πλανήτη αυτόν αναδρομικά από το γράψιμό της μέχρι την συντέλεια στον άπειρο χρόνο!

Σχόλια