"Ματωμένος Μεσημβρινός",Κόρμακ Μακ Κάρθυ/"Bood Meridian",CormacMc Carthy

Ματωμένος μεσημβρινός

Δείτε,παρακαλώ,το λιτό εξώφυλλο αριστερά με τον πλήρη τίτλο,είναι το first edition cover,αυτό το οποίο συντρόφεψε το βιβλίο στο πρώτο ταξίδι του στα λογοτεχνικά πελάγη.
Το βιβλίο από τότε έχει κυκλοφορήσει και με άλλα,διαφορετικά εξώφυλλα,σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου σε αυτό το στυλ,συνοδευόμενο όμως σχεδόν πάντα από τον υπότιτλο The Evening Redness in the West.
Δείτε ύστερα,δεξιά,τι διάλεξαν στον Καστανιώτη-εκδοτικό οίκο τον οποίο εκτιμώ και την ανάγνωση πολλών σημαντικών συγγραφέων την οφείλω στην σειρά την καταπληκτική του,συγγραφείς από όλο τον κόσμο. 
Επιεικώς χάλια.Επηρεασμένο από διαφήμιση του...marlboro; Ένα αθώο κιτσάκι απλώς; Μα ούτε ως κιτσαριό δεν μπορεί να εκληφθεί, διότι και το κιτς θέλει το θράσος του και το νεύρο του κι αυτή η μακέτα είναι άστα να πάνε.Βέβαια κι ο συμπληρωματικός τίτλος,αυτός που διαβάζεται ευκρινέστατα κάτω από τον αγγλικό, στο ελληνικό εξώφυλλο έχει πάει περίπατο.Ένα εξώφυλλο φυσικά δεν μπορεί να χαρακτηρίσει το περιεχόμενο ενός τέτοιου βιβλίου αλλά θα μπορούσε να είναι και καλύτερο,για τον Μακ Κάρθυ μιλάμε.
Για τον Κόρμακ Μακ Κάρθυ,τον ιδιαίτερα ποιοτικό,βαθύ,σκοτεινό,διεισδυτικό και τεράστιο αυτόν συγγραφέα αν και έχω την εντύπωση ότι δεν είναι πραγματικά γνωστός στο ελληνικό κοινό και δεν μιλάω ούτως ή άλλως για το ευρύ.Ούτε οι πιο εκλεκτικοί βιβλιόφιλοι, θαρρώ,έχουν αντιληφθεί την μεγαλοσύνη της γραφής του.Η σύγχρονη αμερικάνικη λογοτεχνία  γενικότερα μου φαίνεται δεν είναι τόσο οικεία ή έστω τόσο δημοφιλής στους Έλληνες βιβλιόφιλους όσο η κεντρο-ευρωπαϊκή  και δη η γαλλική,που έχει επηρεάσει όσο καμία άλλη την σύγχρονη δική μας και συνεχίζει παρά την καμπή της να επηρεάζει.Ίσως επειδή υπάρχουν πολύχρονοι δεσμοί,ένα συνεχές πάρε δώσε καλλιτεχνικό, πνευματικό που ξαναζεστάθηκε κατά την χούντα κυρίως ,όταν πολλοί "διανοούμενοι" ή υποψήφιοι διανοούμενοι την έκαναν κλασικά εις Παρισίους* δια να αγωνισθούν βεβαίως βεβαίως (και) κατά της μισητής συνταγματαρχοκρατίας.
Το εξώφυλλο στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι το μόνο για το οποίο έχω διάθεση για γκρίνια. Και η μετάφραση από τον αγαπημένο  Αύγουστο Κορτώ  δεν με κέρδισε,ίσως κάνω βέβαια λάθος καθώς δεν είμαι από τους ξερόλες αναγνώστες που κάθονται να ψειρίσουν και να συγκρίνουν και να αντιπαραβάλουν κτλ. Αλλά η απόδοση ρημάτων σε γ΄πληθυντικό πρόσωπο στα...αμαλιαδαίϊκα τύπου πχ γενόσαντε,πώς επιλέχτηκαν;Για να αποδοθεί η σκληράδα και η ιδιαίτερη μακαρθική διατύπωση; Μπα.Δεν.Ίσως όμως.Τι να πω.Δεν ξέρω..
Το ίδιο το μυθιστόρημα -κι αυτό είναι το κύριο ζητούμενο- για μας τους απλούς αναγνώστες είναι ένα αριστούργημα και οι παραπάνω προβληματισμοί μου δευτερευούσης σημασίας.Είναι ,νομίζω , το πιο συγκλονιστικό από τα έργα του Μακ Κάρθυ, τοποθετούμενο χρονικά ανάμεσα στα 1841-1890,με πεδίο δράσης τα νοτιοδυτικά σύνορα των ΗΠΑ με το Μεξικό,οπότε στο μυαλό μας αμέσως σχηματίζονται σαν πυλώνες, δυο πασίγνωστα σημεία αναφοράς,ο Αμερικανομεξικανικός πόλεμος (1846-1848) και ο Αμερικανικός Εμφύλιος (1861-1865).

Κεντρικός ήρωας του Μακ Κάρθυ είναι ο Kid,δηλαδή ο Μικρός,έτσι τον αποκαλούν και όσοι τον συναντούν και ο οποίος είναι πραγματικά μικρός,είναι μόλις στα δεκατέσσερα όταν το σκάει και αρχίζει την περιπλάνησή του στην αχανή χώρα αυτής της περιόδου και την εξ ανάγκης για την επιβίωση αρχικά μύηση στην άκρατη βία,που επικρατεί απ΄άκρου εις άκρον..
Θα ανδρωθεί ο Kid,μα δεν θα εξανθρωπιστεί ποτέ,θα μεγαλώσει ηλικιακά μα δεν θα ωριμάσει νοητικά και ψυχικά ποτέ,θα παραμείνει λίγος,αδύναμος,μικρός και Μικρός και θα χαθεί στο άπειρο σαν ένα φρικαλέο ατόπημα ενός Θεού,που τέτοιος-με τόση κακία,τιμωρός και μοχθηρός -δεν είναι ανάγκη να υπάρχει και δεν υπάρχει,αλλά οι άνθρωποι στο όνομά του βολεύονται για να βουτάνε τα χέρια και τις ψυχές τους σε ποταμούς αίματος.Στο διάβα του θα συναντήσει και την καλοσύνη και την κακία,θα σταθεί ανοιχτός στην κακία και θα την υπηρετήσει,μέσα του δεν έχει ανθίσει  καμιά απολύτως σπορά ανθρωπιάς,μήπως δεν υπήρξε καν;Ή χάθηκε στην πάλη για την επιβίωση μέσα στις ανείπωτα άγριες περιστάσεις που τον  τράβαγαν όμως σαν μαγνήτης,σαν να ήταν γεννημένος γι αυτό; Ερωτήματα πολλά.

Τι κάνει έναν άνθρωπο τόσο σάπιο από την νεότητά του κιόλας ,πόσο θετικά ή αρνητικά τον επηρεάζει το περιβάλλον;Αλλάζει τον άνθρωπο άραγε και πόσο η παιδεία, ποια είναι η σωστή καλλιέργεια της ηθικής ,ποιος είναι ο ρόλος της θρησκεία,πώς λειτουργεί ο φόβος,η υπακοή στους κανόνες,ποια είναι τα ηθικότερα συστήματα,αν υπάρχουν,δικαίου,τιμωρίας, κτλ κτλ;  


Ο "Ματωμένος Μεσημβρινός" είναι ένα μυθιστόρημα κ α τ α π έ λ τ η ς,τα ερωτήματα που βάζει είναι αιώνια και βαλμένα από τους παλιότερούς του ομότεχνους,είναι μια σπαραχτική αλληγορία που συμβαίνει σ΄ένα κατάξερο τοπίο, αλληγορία που θα μπορούσε να αφορά και αφορά νομίζω τελικά , το ανθρώπινο είδος στο σύνολό του και την ροπή του στην φρικαλεότητα η οποία,εκφραζόμενη βίαια από ομάδες μίσους, πλιάτσικου και θανάτου-παραστρατιωτικές ή όχι- που ξεφυτρώνουν ίδιες κι απαράλλαχτες επειδή κοινό είναι αυτό που τις γεννάει,σε οποιαδήποτε χώρα,οποιαδήποτε επιμέρους ιστορική συγκυρία,αποδείχνει το πόσο μεγάλη μπορεί να γίνει .
Η βία,έτσι αναίτια, χωρίς το ελάχιστο ηθικό πρόσχημα,καμουφλάρεται με πολιτισμό για λίγο κι όταν αφεθεί ανεξέλεγκτη-και εδώ το ερώτημα είναι ποιοι είναι αυτοί που θα βάλουν τα όρια,ποια είναι και σε τι συνίσταται η δική τους ηθική-όταν λοιπόν ξεχειλίζει κι ασκείται ανελέητα και δεν αναγνωρίζει φραγμό, ο Θεός μοιάζει να ηττάται από την ίδια την εμπνευσμένη του απόφαση να δώσει βούληση στο κατ΄ εικόνα και ομοίωσή του δικό του δημιούργημα.
Ο Μακ Κάρθυ βάζοντας όλα τα παραπάνω στην αφήγηση δεν κάνει σε κανένα σημείο κοιλιά,δεν βρίσκεις την παραμικρή τεχνική και θεματολογική αδυναμία,η έμπνευσή του,η γραφή του είναι από την πρώτη ως την τελευταία του σελίδα μεγαλειώδης,έχει συνέχεια,ροή, δύναμη,βάθος,αρμονία, εσωτερικότητα,ομορφιά,ψ υ χ ή.

Η μυθιστορία δεν έχει ψεγάδια.Το σχεδόν ελλειπτικό κείμενο με την ανακατεμένη του στίξη και δίχως προβλέψιμα,τετριμμένα εξωραϊστικά χαρακτηριστικά-μιαν αυτάρεσκη γλώσσα,μεταφορές, εγκιβωτισμούς, δοκιμιακού τύπου στοχασμούς κά- που μας έχει συνηθίσει σ΄αυτά η καλή νεότερη αμερικάνικη λογοτεχνία εδώ διατυπώνει συμπυκνωμένα και με πολύ άμεσο τρόπο μια από τις πιο υπέροχες αντιπολεμικές και μαζί ανείπωτα σπλαγχνικές αν και μέσα στην απόλυτη σκληρότητα του έμψυχου και άψυχου τοπίου στο οποίο και διαδραματίζεται,άγριες,συνταρακτικές,μοναχικές και μοναδικές,ασυμβίβαστες,βαθιά ανθρώπινες,τις πιο σπουδαίες λογοτεχνικές αφηγήσεις όλων των εποχών, που έχω διαβάσει και για τον λόγο αυτό λέω πως μια προσέγγιση με αρχή, μέση και τέλος-σαν σχολική έκθεση- δεν μπορεί να καλύψει επαρκώς την συνολική σοκαριστική εντύπωση και τα συναισθήματα που προκαλεί στον αναγνώστη το βιβλίο.

Έτσι σήμερα, χωρίς να κάνω χτένισμα των σκέψεών μου, γράφω για τον "Ματωμένο Μεσημβρινό"  μερικές αράδες με λόγια διθυραμβικά, όπως μου έρχονται οι σκέψεις στο μυαλό ανάκατες μα όχι ασαφείς . Σκέφτομαι μαζί με ό,τι παραπάνω εξέφρασα, για ποιο λόγο ας πούμε ο Μακ Κάρθυ δίνει το όνομα Χόλντεν στον δικαστή του.Στην αρχή-όπως κι άλλοι αναγνώστες υποθέτω- πήγε ο νους μου, επειδή σκεφτόμουν διάφορα, στο ότι Χόλντεν λέγεται κι ο έφηβος φύλακας στην σίκαλη -αυτός όμως ο άτεγκτος δικαστής του Μακ Κάρθυ δεν μπορεί,ως χαρακτήρας μυθιστορήματος, ό,τι άλλο κι αν υποθέσει ο αναγνώστης ,να είναι παρά αυτό που φαίνεται,αυτό στο οποίο μετατρέπεται , αυτό που πάντα είναι,ολόγυρά μας -όλων- και μέσα μας ως την ύστατη αναμέτρηση,ο Θάνατος.
Το περιεχόμενο ,η τεχνική γραψίματος,το ύφος,η γλώσσα στο πρωτότυπο,η θεματική και μυθοπλαστι κή ισορροπία,τα δρώμενα,οι χαρακτήρες,η δομή ,η όλη σύλληψη,τα πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης και κυρίως η τρομαχτική ελευθερία που αφήνει ο Μακ Κάρθυ στον καθένα μας να διαβάσει πέρα από τις φράσεις -κάτι σαν την ρώσικη ματριούσκα, ανοίγεις μια κι έχει κι άλλη κι άλλη και ούτω καθεξής- όλα,μα όλα  συνηγορούν στο να θεωρήσω χωρίς να το βασανίσω μια μόνο διατύπωση κατάλληλη για να χαρακτηριστεί αυτό το βιβλίο: παγκόσμιο αριστούργημα.


Με τον "Ματωμένο Μεσημβρινό" ξεκίνησα τα φετινά αυγουστιάτικα διαβάσματά μου και η ανάγνωσή του μπλόκαρε τις άλλες αναγνώσεις και εμβόλισε στην πραγματικότητα  τις εντυπώσεις που θα μπορούσα να αποκομίσω των υπολοίπων,τα έκανε να μοιάζουν με διστακτικά, αμήχανα, πειραματικά γραψίματα, έστω ταλαντούχων στην έκθεση, μαθητών...

Μάλιστα το ξαναδιάβασα,το ξεφύλλισα πολλές φορές γιατί το είχα συνεχώς στο μυαλό μου και το έχω ακόμα και δεν χρειάζεται να πω περισσότερα,τέτοια βιβλία δεν χρειάζεται να τα φορτώνουμε με πολλά λόγια ούτε καν επαινετικά, θα σας παρακαλέσω απλά να το διαβάσετε κι όσο για μένα  είναι σίγουρο ότι θα επανέλθω πληρέστερα στον μεγάλο συγγραφέα και πολύ σύντομα .


* Η φράση μου αυτή -την οποία έχω κάθε δικαίωμα να διατυπώσω,έτσι λέω,όπως και όποια άλλη θέλω-δεν είναι μομφή για τίποτα και κανέναν,δεν είναι παρά μιας μορφής προσωπική μου αγωνία για την βασική αιτία της αλλοπρόσαλλης και φοβισμένης στάσης της διανόησης σε καιρούς δύσκολους και την συντηρητικοποίηση πολλών σημερινών-που δεν απέχουν πάρα πολύ ηλικιακά και χρονικά από την δικτατορία-απέναντι στα τραγικά που λόγω κρίσης συμβαίνουν στην χώρα και που σαν διατύπωση με ειρωνεία,δεν αντιλέγω,από μεριάς μου,σαν έστω άχαρη και φυσικά αφτιασίδωτη φράση δεν στρέφεται πάντως, σε καμία περίπτωση,εναντίον των διανοούμενων εκείνων,που πρόσφεραν στον αντιδικτατορικό αγώνα,πολύ περισσότερα από τους παθητικούς ανθρωπάκους της εποχής,είτε έμειναν εντός είτε (κατ)έφυγαν στο Παρίσι ή οπουδήποτε αλλού.
Απλά ,πολύ απλά πράγματα...

Σχόλια

  1. Ανώνυμος30/8/11 02:13

    Θα συμφωνήσω.Δεν τρώγεται ο κύριος Κορτώ,το έχει παρακάνει.Το μυθιστόρημα όμως είναι απόρθητο,τα αφήνει όλα αυτά πίσω του,εγώ το διάβασα τον χειμώνα,ακόμα "βλέπω" τις σκηνές στα χωριά και στην έρημο,συγκλονιστικό.Η τετράδα Κάρθυ,Πίντσον,Ροθ και Έβερετ κρατάει όλο το αμερικάνικο λογοτεχνικό οικοδόμημα της δεκαετίας πάνω της.Φίλιππος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Στάθης8/2/13 00:33

      Απλώς μιμείται τον Μάτεσι τον συγχωρεμένο.Έχει ξεσηκώσει πολλά από αυτόν.Δεν είναι κακό να έχεις πρότυπό οσυ ένα Μάτεσι.

      Διαγραφή
  2. Ανώνυμος30/8/11 03:02

    Μωρ΄ τι μας λες,δεν σ΄άρεσε η μετάφραση...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος30/8/11 14:51

    Λύσσαξες με την μετάφραση του ανθρώπου,άμα σε πάρει χαμπάρι,κακομοίρα μου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μπα,τον γνώρισα λιγάκι σε παρέα μετά από μια του παρουσίαση και είναι τόσο δημοκρατικός και ωραίος τύπος που κακώς δεν τον ρώτησα.Μπορεί να έχω άδικο εγώ,πολύ πιθανό και κακώς δεν του το έθεσα υπόψη,θα το είχα λύσει κι εγώ.

      Διαγραφή
  4. Ανώνυμος30/8/11 14:54

    Μακ Κάρθυ,Πίντσον,Ροθ και Ντελίλο είναι για μένα αυτή τη στιγμή η φοβερή τετράδα.Ο Μακ Κάρθυ έπεσε στον Χατζόπουλο...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Βαρέθηκα τις τετράδες ,τις πεντάδες και τα συναφή.Εμένα με συγκινεί η Αγία Τριάς,ουφ.

      Διαγραφή
  5. Ανώνυμος30/8/11 15:16

    Έχεις γίνει λιγάκι περίεργη;Τι ήθελες,να αναστηθεί,να σχεδιάσει το εξώφυλλο ο Μόραλης;
    Πάντως το αγόρασα το βιβλίο,αλίμονό σου με όλα αυτά τα μεγαλόστομα που κάθησες και έγραψες,αν δεν μου αρέσει.Ήδη με ψυχοπλακώνει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ανώνυμος30/8/11 20:15

    Καλησπέρα σας.
    Πρόκειται για ένα εξαιρετικό έργο,το οποίο οι Έλληνες βιβλιόφιλοι δεν παρουσιάσατε επαρκώς,
    μην αφήνετε τίποτα να σας επηρεάσει και ασχοληθείτε λίγο περισσότερο.
    Ο κάθε Κορτώ είναι πολύ ασήμαντος για να μην δίνετε την δέουσα σημασία στον Μακ Κάρθυ!
    Μάνος Φ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ Μάνο Φ.θα διαφωνήσω,δεν είναι καθόλου ασήμαντος ο Κορτώ,μπορούμε να μιλήσουμε για τις επιφυλάξεις μας ως προς την μετάφραση αλλά με καλύτερο τρόπο.

      Διαγραφή
  7. Ανώνυμος1/9/11 14:00

    Αριστούργημα,σου κόβει την ανάσα,από τις περιπτώσεις που δεν σε νοιάζουν τα φιλολογικά,
    αν είναι και τι είδους μυθιστόρημα ή το ένα ή το άλλο.
    Μιλάμε για ΒΙΒΛΙΟ.
    Βιβή,την σκέψη ότι επιλέγει το όνομα Χόλντεν την έχουμε κάνει όλοι,λογικό δεν είναι;Αλλά δεν νομίζω να υπάρχει σχέση,δεν βλέπω καμία σχέση σε κανένα επίπεδο,γενικότερα με άλλο βιβλίο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ανώνυμος19/9/11 17:20

    Σπουδαίο βιβλίο,συγκλονιστικό,σε κάνει να σκεφτείς πράγματα που δεν μπορούσες πριν να βάλεις με το νου σου....Θάνος Σκ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Ανώνυμος1/5/12 16:55

    Απλά συγκλονιστικό... το διάβασα τον Αύγουστο του 2011 και η "πείνα" ακόμα κρατάει μέσα μου χωρίς να μπορώ να απολαύσω κανένα βιβλίο που διάβασα από τότε.. πραγματικά το σκέφτομαι μέχρι σήμερα.. (Το φινάλε κι αν σηκώνει κουβέντα!)

    Σπουδαίος συγγραφέας, ξεχωριστός και δυστυχώς σχεδόν άγνωστος σε μεγάλο κομμάτι του αναγνωστικού κοινού της χώρας μας.

    Ακόμα και αν είχε γράψει μόνο τον "Ματωμένο Μεσημβρινό" θα του άξιζε μια θέση δίπλα στους μεγαλύτερους συγγραφείς, ευτυχώς όμως για μας έγραψε κι άλλα συνταρακτικά βιβλία (πχ. "Ο Δρόμος").

    Μακάρι να εκδοθεί σύντομα στη γλώσσα μας ολόκληρη η βιβλιογραφία του.

    Νίκος Κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Ανώνυμος3/2/14 22:00

    Κάποιο λόγο θα είχε να μεταφράσει έτσι.Δεν είναι κακός μεταφραστής .

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Ντόρα Τσιακάλου12/2/14 15:15

    Σας εμπιστεύομαι και τελικά θα το διαβάσω.Μετά το σοκ από τη σκληρότητα του καταπληκτικού Μαπούτσε τι περισσότερο να πάθω;Σας προτείνω το Μαπούτσε,εξαιρετικό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σας ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη.Το "Μαπούτσε" το αγόρασα μεν αλλά μάλλον Μάρτιο βλέπω να το διαβάζω.Τώρα διαβάζω Μπροχ.Καταλαβαίνετε.

      Διαγραφή
  12. Ανώνυμος12/2/14 16:34

    Με αφορμή την απαράδεκτη επίθεση κατά του μπλογκ σας στο facebook για την ανάρτηση αυτή εδώ,εγώ ανακάλυψα ένα από τα πιο προσωπικά,ζεστά,υποψιασμένα και σοβαρά βιβλιόφιλα μπλογκς. Συγχαρητήρια!Συνεχίστε έτσι.Αφήστε τους να βράζουν στο μαύρο ζουμί της χολής τους.
    Γ.Π.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Δεν βαριέστε,αυτό έληξε...Στεναχωρήθηκα λιγάκι επειδή γενικότερα αυτό που υπονομεύεται είναι η ελευθερία της έκφρασης, τους διάφορους βιβλιοπατέρες έτσι κι αλλιώς ποτέ δεν τους έπαιρνα τοις μετρητοίς,.

    Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Ανώνυμος6/7/14 16:19

    Αναθεωρήσατε εσχάτως για τους βιβλιοπατέρες ή έχω λάθος;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αν είστε τόσο καλά ενημερωμένος/η θα ξέρετε πως ο διάλογος-και διάλογος δεν σημαίνει κατ΄ανάγκην επίθεση μα ούτε άμυνα-δεν έβλαψε ποτέ κανέναν....

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου