"Ο Παλαιστής και Ο Δερβίσης",Θεόδωρος Γρηγοριάδης


Κι εμείς μέσα στις σελίδες...



Τον Θεόδωρο Γρηγοριάδη τον ανακάλυψα ως συγγραφέα με το "Παρτάλι",το οποίο κρατώ στην μνήμη μου σαν ένα από τα πιο ελκυστικά μυθιστορήματα που έχω διαβάσει,το θυμάμαι καλά και το προτείνω συνεχώς.Ξεκινώντας όμως την ανάγνωση του νέου του πονήματος με τίτλο "Ο Παλαιστής και Ο Δερβίσης" αιφνιδιάστηκα (εξαιτίας της δικής μου άγνοιας) για ό,τι θεώρησα αρχικά πως είναι η πεμπτουσία του θέματός του και έκανα μεγάλη προσπάθεια να μπω στο εντελώς διαφορετικό από το "Παρτάλι" κλίμα της μυθιστορίας. Δυσκολεύτηκα,το λέω.Μου φάνηκε ξένο προς τα αναγνωστικά μου ειωθότα το στήσιμο των χαρακτήρων ,με ξένισε και το γράψιμο του Γρηγοριάδη-το βρήκα κάπως διστακτικό σε σχέση με τον υπέροχο λεκτικό χείμαρρο στο "Παρτάλι"- και τέλος πάντων δεν μπορούσα να μπω με άνεση στην άγνωστη σε μένα ατμόσφαιρα της μυθιστορίας,ομολογώ δε την γελοιότητα του πράγματος να έχω διαβάσει κεντροευρωπαϊκή ή αμερικάνικη λογοτεχνία ας πούμε και να τις θεωρώ οικείες και σ΄ ένα ελληνικό βιβλίο να μην μπορώ να αντιληφθώ εξ αρχής την θεματολογία την σχετική με τους γείτονες της χώρας μου που είναι οι Τούρκοι και όχι, βεβαίως και όχι, οι αφώτιστοι διαφωτισμένοι της Γηραιάς και της Θυγατρός της.
Ο τίτλος και η περίληψη στο οπισθόφυλλο -ένα ακόμα κακό οπισθόφυλλο-παρμένη από τα αποφάγια του νοήματος του βιβλίου,επίσης δεν με είχαν προδιαθέσει καλά.Και πώς άλλωστε (με μένα έχει να κάνει πάντα και τις δικές μου γνωστικές ελλείψεις)καθώς ήμουν ως τώρα άσχετη σε τέτοια θέματα, δηλαδή ένας από τους ημιμαθείς,ε,ναι,που μάλλον ως φολκλόρ καταλαβαίνουν και επιπόλαια ως εκ τούτου προσεγγίζουν τις τρομερά ενδιαφέρουσες ιστορίες που αφορούν καταστάσεις που δεν τις πιάνει το αθηναίικο και δυτικοθρεμμένο μυαλό. Παλαιστές,δερβίσηδες,μουσουλμάνους,σούφι, λαϊκά πανηγύρια και πολλά περί Θράκης ελληνοτουρκικά και σχετικά θρησκευτικά,πολιτικά και μη, βόρεια πάντως θέματα τα αγνοούν,κι εγώ μαζί κι είχα συνεχώς και τον συγκλονιστικό Μακ Κάρθυ κατά νου,τον εκπληκτικό του "Ματωμένο Μεσημβρινό" που διάβασα φέτος να με στοιχειώνει και έτσι λίγο έλειψε να αφήσω τον "Παλαιστή και τον Δερβίση" ως άγνωστή μου αναγνωστική χώρα για μια άλλη φάση,διαυγέστερη.Δεν το έκανα. Ευτυχώς.Ευτυχώς.

Μόλις η εξαιρετική,κεντρική ιδέα φανέρωσε την δυναμική της και ο συγγραφέας έκανε το πρώτο περίτεχνο,γόρδιο δέσιμο των γεγονότων με τα οποία καταπιάνεται, μέσα από όσα συμβαίνουν στα τέσσερα πρόσωπα -που για μένα είναι μάλλον ένα και αναδεικνύεται με την εύθραυστη,την αληθινά ωραία προσωπικότητα του Διονύση- χάθηκαν ως δια μαγείας οι γκρίνιες και οι επιφυλάξεις και το διάβασα αποδεχόμενη το θέμα του σε όλα τα επίπεδα,κατανοώντας πλέον πολύ περισσότερα, διότι παράλληλα έμπαινα στην διαδικασία να ψάξω και να διαβάσω ό,τι μπορούσα και προσεχτικά και με ενδιαφέρον ολοένα αυξανόμενο και σε άλλες πηγές πάνω σε διάφορα παλιά,παμπάλαια αλλά και καινούργια που δεν είχα ιδέα κι ακόμα φυσικά δεν έχω,περί αναχωρητών,περί Τουρκίας και Θράκης, περί Ελλάδας και Πομάκων, γενικά περί Θρακιωτών,αμφίδρομης προπαγάνδας,πολιτικής βλακείας, κούφιου εθνικισμού και κυρίως αδιαφορίας της ελληνικής πολιτείας,συμφερόντων,διαπλεκομένων, αντιπαραθέσεων γλώσσας και θρησκείας,μα και ενός αδιάκοπου πηγαινέλα,ενός συνεχούς και πολύπλευρα εκφρασμένου αλισβερισιού,ερωτικού και οικονομικοκοινωνικού, Ελλήνων και Τούρκων που γίνεται επί χρόνια και εμείς οι Αθηναίοι καταναλωτές δυτικής εν γένει φυτευτής αντίληψης για όλα,αγνοούμε και δεν μπαίνουμε στον κόπο, ελλείψει κινήτρων και αφορμών, να μάθουμε,

Βεβαίως οι προσεγγιστικές δυσκολίες μου απλώς λειάνθηκαν,παραμένω,αναγνωστικώς τουλάχιστον "δυτική" και μαζί και "νότια" δηλαδή Αθηναία και το σκληρό κουκούτσι των όσων καταγράφει ο Γρηγοριάδης δεν έχω αληθινά θεωρητικά εργαλεία για να το σπάσω χωρίς να το καταστρέψω για να δω τι έχει,διότι έχει και με το παραπάνω, εντός του.Παίζουν ρόλο και οι ιδιοσυγκρασίες του καθενός μας στην προσέγγιση ενός τόσο διαφορετικού θέματος, παρόλα αυτά,παρ΄όλες τις προσωπικές μου δυσκολίες το μυθιστόρημα τελικά με κέρδισε και το προτείνω και σίγουρα θα διαβάσω και τα άλλα βιβλία του.

Πολλές λοιπόν οι αρετές του από τεχνικής πλευράς και δομής και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αν και όχι τόσο τολμηρή-όσο ο ίδιος ο Γρηγοριάδης είχε ανεβάσει στο "Παρτάλι" τον πήχη της-η αντιπαράθεση (;) στη σκιά της συνεχούς υπαρξιακής αναμέτρησης του παλαιστή με τον δερβίση,του σώματος με το πνεύμα,της Ανατολής με την Δύση,φορτωμένης πάνω στις τέσσερις καταλυτικές χάρτινες ανθρώπινες φιγούρες,που καλούνται να σηκώσουν το τεράστιο βάρος,που δεν είναι μόνο προσωπικό: μια νεαρή  Ελληνίδα χωρίς υποτίθεται σεξουαλικές παρωπίδες,δυο μορφωμένοι Έλληνες ομοφυλόφιλοι που κουβαλάνε με τρόπο διαφορετικό τα πάθη ,τις νευρώσεις,την δειλία ,την ιδιοτέλεια,την αδυναμία ή την δύναμη της σάρκας τους και τέλος το αντικείμενο του πόθου και των τριών τους κι όχι μόνον αυτών, ένας (ζωώδη να τον πω,μάτσο,δεν ξέρω)Τούρκος παλαιστής, ένας νεαρός,λαϊκός τύπος που δίνει αβέρτα και εκ του πονηρού (;) ό,τι του ζητηθεί ερωτικά,για να πάρει όμως ως αντίτιμοτης ηδονής που προσφέρει  ένα ευτελές και πρόσκαιρο ό,τι να΄ναι και μάλιστα να το αρπάξει.

Οι τέσσερις αυτοί και κάμποσοι άλλοι άνθρωποι εμπλέκονται σε μια μάλλον αρκετά τολμηρή για τα ελληνικά εκδοτικά δεδομένα κεντρική ερωτική ιστορία-με παρακλάδια της,τις ιστορίες χαρακτήρων που συμπληρώνουν την δραματουργία -που στο μεγαλύτερο μέρος της είναι πολύ στιβαρή,έχει τσαγανό και σαν πλοκή κορυφώνεται όταν πετυχαίνει ο συγγραφέας να καταδείξει ότι αψηφούν και καλώς το κάνουν οι ήρωές του τους μέσους κανόνες,τα ανθρώπινα σύνορα,ότι υπερβαίνουν και καλώς το επιχειρούν, τα μύρια σαθρά όρια. Οι ήρωες (και)του Γρηγοριάδη δίνουν μια δίκαια μάχη δικαιωμάτων κι ας καταλήξουν νικημένοι από την κυρίαρχη ρατσιστική και τρύπια ηθική του δυτικού,πρόχειρου και εφήμερου τσίρκου ψυχών,του συνεχώς περιφερόμενου σ΄ έναν ανελέητο κόσμο που υποκρίνεται ότι αποδέχεται ,που κάνει πώς ανέχεται το διαφορετικό,όποιο κι αν είναι αυτό,μα στην πραγματικότητα το συνθλίβει με ενοχές και φτήνιες που και το ίδιο αυτό το διαφορετικό -επειδή είναι ,εκ των πραγμάτων, φοβισμένο και κυνηγημένο-επιτρέπει να βλαστήσουν εντός του.

Ο Διονύσης ως χαρακτήρας με εντυπωσίασε,ο Γρηγοριάδης κάνει πολύ καλά που ειδικά σ΄αυτόν ως χαρακτήρα δίνει μεγάλο και πολύ ποιοτικό,ψυχολογικό βάθος,τον βάζει να επωμίζεται την κάθαρση (;) της ιστορίας,όντας ένα πρόσωπο που αντιλαμβάνεται χωρίς υστεροβουλία τα πράγματα,βάζει σε συνεχή αμφισβήτηση την ίδια την ζωή του,τις σκέψεις του,τις ενοχές του ,την ομοφυλοφιλία του, εκτίθεται στον αναγνώστη χωρίς όμως και να τον αφήνει να αλωνίσει, τον προετοιμάζει για μια ανατροπή, που δυστυχώς τελικά δεν έρχεται, καθώς λίγο κάπου εκεί στα μισά της αφήγησης ο συγγραφέας,απόλυτος κυρίαρχος της αφήγησής του, δείχνει να οπισθοχωρεί και να υπονομεύει την νίκη των ηρώων του πάνω στους λογής μικροαστισμούς, κατεβάζοντας τους τόνους, τσαλακώνοντας επιδέξια και αλύπητα τον πανσεξουαλικό του Τούρκο,φτηναίνοντας τον αρκετά ειλικρινή Χρήστο, παραδίδοντας (;) στην ποταπότητα της μικροψυχίας την δυναμική Μιρέλλα και ξεκληρίζοντας και τον υπέροχο Διονύση, καθώς στην ιστορία εμπλέκει φασιστοειδή και χαζά άτομα να διεκπεραιώνουν ως ελληναράδες ράμπο τα διάφορα εκεί πάνω.
Το αναγνωστικό ενδιαφέρον δεν μειώνεται στιγμή,παρά την αλλαγή ρότας και όσο υποκειμενικές κι αν θεωρηθούν οι διατυπώσεις μου.Η ιστορία με γοήτευσε,με έβαλε τελικά έστω με δυσκολία στην ατμόσφαιρά της και ως εκ τούτου,έχω γνώμη για ένα ακόμη βιβλίο του Θ.Γ, συμπάσχοντας στο παρόν και σκεπτόμενη τα όσα θίγει, έστω ως Αθηναία άσχετη...  


ΥΓ1.Αναρωτιέμαι αν "φοβήθηκε" τελικά ο συγγραφέας το σφοδρό δια ταύτα,προς το οποίο φαινόταν να πηγαίνει κι έτσι έκανε κάπως πίσω, διότι θα έπρεπε να το μετατρέψει σε κάτι πιο τολμηρό ακόμα και από την ιστορία του.Ίσως εγώ να ήθελα,σίγουρα ήθελα να τα κάνει όλα γυαλιά καρφιά για να συγκρουστεί και να διαλύσει την υποκρισία των ανθρώπων.
ΥΓ2.Τι παθαίνουν κι αυτοί οι δημιουργοί, όταν- επειδή βεβαίως μας αρέσει το έργο τους -μπαινοβγαίνουμε κι εμείς στην μυθοπλασία και λέμε ό,τι μας έρχεται στο κεφάλι.Όμως ποια και πόσα βιβλία το πετυχαίνουν αυτό;Λίγα και καλά θα πω.Κι αυτό είναι ένα τέτοιο βιβλίο.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος30/8/11 03:15

    To gay κόλλημά του μπορεί να φταίει,από βιβλίο σε βιβλίο φαίνεται πιο πολύ,σαν να τον εμποδίζει να τολμήσει κάτι περισσότερο.Τελικά πρόκειται για μεγάλη τροχοπέδη.
    Έχει όμως ενδιαφέρον,είναι καλός συγγραφέας,εγώ τον διαβάζω πάντα όταν εκδίδει.Στο βιβλίο αυτό εμένα με "χάλασαν" οι συγχρωτισμοί με τα πολιτικάντικα της περιοχής, θεώρησα ότι χάνει το πάνω χέρι στην αφήγηση,πάντως είναι πολυεπίπεδος και διατηρεί ένα δικό του στυλ γραψίματος.Μας είναι δύσκολο να καταλάβουμε τους "επάνω",σπούδαζα Κομοτηνή και πάλι έχω δυσκολίες,είναι αλλιώς οι νοοτροπίες και μην περιμένεις να σου λύσει τις απορίες ένα βιβλίο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ανώνυμος30/8/11 15:11

    Ο συγγραφέας σου αρέσει,σαφές.
    Το συγκεκριμένο... βιβλίο του τελικά σου άρεσε;
    Μας μπέρδεψες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος2/9/11 11:44

    Εμένα πάλι με επηρεάζει ο τίτλος και ποτέ το οπισθόφυλλο.Ο συγκεκριμένος τίτλος είναι απωθητικός,με διώχνει από το βιβλίο.Αυτά που έγραψες όμως τα λαμβάνω υπ΄όψιν μου γιατί σου έχω εμπιστοσύνη,έχω πάρει βιβλία που σχολιάζεις και μου άρεσαν.Ίσως να το διαβάσω κάποτε το βιβλίο,προς το παρόν από μερικά επεισόδια τούρκικων σειρών που είδα, επί τούτου που λένε,έχω φρίξει,παρόλο που εμφανίζουν τάχα μια δυτικοποιημένη κατάσταση μου είναι εντελώς ξένοι και αδιάφοροι,ούτε και να διαβάσω ιστορίες με Τούρκους θα ήθελα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος18/9/11 12:31

    Θα ήθελα να πω την άποψή μου για τον Θεόδωρο Γρηγοριάδη,έχω διαβάσει όλα του τα βιβλία.
    Ο Γρηγοριάδης ,πιστεύω,διαφέρει καταφανώς από πολλούς.
    Είναι από τους πιο ευφυείς συγγραφείς που διαθέτουμε,
    τολμηρός αλλά όχι χυδαίος,οι ήρωές του είναι λαϊκοί συχνά άνθρωποι αλλά περιγράφονται με νηφαλιότητα,δεν σου τους επιβάλει.Τα θέματά του είναι πλούσια και ενδιαφέροντα,δεν νομίζω να τα έχουμε ξανασυναντήσει σε άλλους.Επειδή μάλιστα πολλές φορές αναφέρεσαι στις ηλικίες των συγγραφέων που αποτελούν την σημερινή λογοτεχνική σκηνή θα πω ότι διαφέρει κι εκεί,αν και 50άρης και βάλε δεν έχει το βαρετό παλαιομοδίτικο γράψιμο που μας διώχνει από την ελληνική πεζογραφία καθώς αυτή αναμασάει τα ίδια και τα ίδια θέματα και ύφη.Ο Γρηγοριάδης είναι "τριαντάρης",φρέσκος,μέσα στην ζωή,ο λόγος του ακόμα κι αν έχει αδυναμίες είναι αεράκι μέσα στην θολούρα της ελληνικής λογοτεχνίας. Γιάννης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ανώνυμος18/9/11 12:56

    Με σόκαρε στο μυθιστόρημα ο Τούρκος,τον εξέλαβα ως συμβολική φιγούρα,άπληστος,βλάκας,άξεστος,ανθρωπάκι χωρίς αληθινό τσαγανό.Γενικά ενοχλήθηκα με το εύκολο σεξουαλικό αλισβερίσι των ηρώων του βιβλίου.Η Μιρέλλα δεν διαφέρει από τελευταίου σκαλοπατιού γυναίκα,που της λείπει εντελώς η τσίπα!
    Αλλά πάλι μήπως όλη αυτή η ιστορία δεν είναι αποκύημα νοσηρής φαντασίας του Γρηγοριάδη;Μήπως είναι ωμή πραγματικότητα που όμως δεν χωράει καλά στα μέτρα και τα σταθμά που εγώ θα ήθελα να έχουμε συνηθίσει να ορίζουμε για την αλήθεια;Μήπως όμως έχουμε χάσει πάλι τον μπούσουλα;Ή μήπως δεν υπάρχουν σύνορα και λαοί αλλά άνθρωποι και πάθη;Έχω ζήτημα με την "γείτονα χώρα" από κυπριακή σκοπιά,ξεκληρίσανε οι αλήτες την οικογένειά μου και δεν θα το ξεχάσω ΠΟΤΕ και μου την δίνει αφάνταστα να ακούω την σκατογλώσσα τους από τις τηλεοράσεις που παίζουν τις μαλακίες τα τούρκικα σήριαλ,αλλά ως να παραδεχτώ την δεινότητα του Γρηγοριάδη να περιγράφει πραγματικότητες και πάθη ανθρώπων φτάνει το μυαλό μου.Δεν κατόρθωσα πάντως να τελειώσω το βιβλίο....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος6/6/12 12:37

      Συμφωνώ με το παραπάνω χωρίς να είμαι από Κύπρο, αρκετά μας τα πρήζουνε με τους γείτονες δείχνοντάς μας μια κοινωνία χλιδής και δυτικού στυλ που ουδεμία σχέση έχει με την αληθινή τους ζωή.
      Αλλά το μυθιστόρημα του κυρίου Γρηγοριάδη γιατί το ανακατεύετε με αυτά,έχει άλλο λόγο ύπαρξης,δεν το διακρίνατε;

      Διαγραφή
  6. Ανώνυμος19/3/14 13:14

    Πόσο δεν ξέρουμε τι μας γίνεται σαν αναγνώστες.Λυπηρό να μη μας έλκουν οι τολμηροί συγγραφείς σαν τον Γρηγοριάδη και να μένουμε στα ίδια και τα ίδια Μαντά και Δημουλίδου ή Σταμάτη και Διβάνη και Σμύρνη,Πόλη και εμφύλιος,μια ζωή τα ίδια ευπώλητα σκατά.

    Π.Φ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου