" Μαύρος Ουρανός Μαύρη Θάλασσα", Ιζζέτ Τζελάσιν



Ο Τούρκος Ιζζέτ Τζελάσιν διάλεξε να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα,στην νορβηγική γλώσσα. Κωνσταντινουπολίτης ων,γεννημένος εκεί το 1958,έζησε την ταραγμένη δεκαετία του 1980,πριν και μετά το πολλοστό στρατιωτικό πραξικόπημα στην γειτονική χώρα και έγραψε το μυθιστόρημα σαν χρονικό της πορείας της Τουρκίας από τη Ματωμένη Πρωτομαγιά του '77 ως το 1980,που έγινε το πραξικόπημα του Εβρέν.Ο Τζελάσιν συμμετείχε στην πολιτική δράση του νεολαιΐστικου κινήματος, συνελήφθη για τις πολιτικές του ιδέες, βασανίστηκε, φυλακίστηκε και όλα τα συναφή,που λεκιάζουν την δημοκρατία ντροπιάζοντας τον ανθρώπινο πολιτισμό και όταν τέλος πάντων αποφυλακίστηκε, πήγε στην Νορβηγία, όπου του δόθηκε πολιτικό άσυλο και εκεί εξακολουθεί να μένει και να εργάζεται.

Η μακρινή λοιπόν και κρύα χώρα του Βορρά είναι η δεύτερη πατρίδα του,τα νορβηγικά η γλώσσα της τωρινής καθημερινότητάς του και αυτήν επέλεξε να χρησιμοποιήσει, όπως αρκετοί με παρόμοιο παρελθόν άνθρωποι, για να αφηγηθεί την ιστορία του, διότι περί της δικής του νομίζω, βιωματικής ιστορίας,αυτοβιογραφίας σε μεγάλο βαθμό πρόκειται, με την έννοια ότι δημιουργεί μεν δυο πολύ δυνατούς κεντρικούς ήρωες ,τον Μπαρίς-δεν ξέρουμε από την αρχή την σημασία που έχει το όνομά του-και την Ζουχάλ (η λέξη σημαίνει Κρόνος).

Γύρω τους αναπτύσσει κι άλλους τύπους χαρακτήρων και δίνει μια πολύ καλή περιγραφή , αρκετά ανάγλυφη της κωνσταντινουπολίτικης κοινωνίας γύρω στα 1980.Ο Τζελάσιν πατάει σε ιδιαίτερα γερά στηρίγματα γράφοντας πάνω στο δοκιμασμένο με επιτυχία, διαχρονικό μοτίβο άντρας -γυναίκα,άσπρο -μαύρο ως προς τους χαρακτήρες, αποτυπωμένους στον ίδιο καμβά,με την ίδια σταθερή βελονιά. Στους δυο αυτούς κυρίως περνάει, σε πολύ καθαρό και ιστορικά συγκεκριμένο φόντο, όλα τα κοινωνικοπολιτικά χαρακτηριστικά της ευαισθητοποιημένης νεολαίας της Πόλης που πρόβαλε αντίσταση στο σύστημα,στην χούντα,στην κοινωνική αδικία,την οικονομική ανισότητα,την εγχώρια οπισθοδρόμηση, άλλοι με ειρηνικούς, όπως επιλέγει ο Μπαρίς κι άλλοι με βίαιους, όπως η Ζουχάλ, τρόπους.

Ο Τζελάσιν μεταφρασμένος απ΄τα νορβηγικά από την Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη για τις εκδόσεις Πόλις,με κέρδισε και με το παραπάνω .Έχει γράψει ένα έξοχο μυθιστόρημα που συνολικά κρινόμενο,είναι καλόδεχτα στρωτό, ευκολοδιάβαστο από άποψη τεχνικής γραψίματος, με τον ίδιο σαν αφηγητή να εξιστορεί ,να ομολογεί , ν΄αναρωτιέται ,να μοιράζεται ,να θυμάται,να διστάζει,να αποφασίζει κτλ στο μεγαλύτερο μέρος της πλοκής σε πρώτο ενικό πρόσωπο,αφηγημένα όλα με κατανοητή ημερολογιακή χρονική σειρά.,Σε μας,φτάνει ένα πλούσιο,ισορροπημένο,ευαίσθητο, ίσως λίγο μελοδραματικό σε κάποια σημεία αλλ΄όχι κουραστικό, πολιτικο-ιστορικό μυθιστόρημα στον οποίο δεν έχει θέση η στείρα νοσταλγία , καθώς κυριαρχεί η πιστή και διόλου επική ή πατριδολάγνα καταγραφή μιας ταραγμένης και γεμάτης συγκρούσεις εποχής και η παράθεση των ιδεολογικών αναζητήσεων της αριστεράς και των τάσεών της.

Αναφέρεται σχεδόν λεπτομερειακά στην ακμή της νιότης του,μέσα από τα πολιτικά γεγονότα που διαδέχονταν καταιγιστικά το ένα το άλλο και έχουν οπωσδήποτε σημαδέψει την γενιά του,νιότης ιδωμένης με αρκετή τρυφερότητα αλλά και νηφαλιότητα,έτσι που να μπορεί να καταλάβει και ο μη Τούρκος, τι είναι αυτό που διαβάζει ακριβώς:τι μεσολάβησε,με πόσο αίμα,με ποιά δραματικά γεγονότα και σε ποιές συγκυρίες διαμορφώθηκε μια πτυχή του τουρκικού σήμερα,ώστε να μιλάμε πλέον σε σχέση με την Κωνσταντινούπολη για μια κοσμική ,σχεδόν πόλη-κράτος, των 15.000.000+ ψυχών,μια πόλη με πολύ βαρύ παρελθόν που φυσικά ερωτοτροπεί και με την Ανατολή αν και σαφώς είναι πια μια δυτικότροπη πόλη  και στην οποία γράφεται η ιστορία της χώρας κι ας είναι άλλη η επίσημη πρωτεύουσα.
Στις περίπου 440 σελίδες του μυθιστορήματός του ο Τζελάσιν έχει γοητεύσει και πείσει για την συγγραφική του δεινότητα τον αναγνώστη χωρίς να τον κάνει να βαρεθεί.Στο τέλος αποζημιώνεσαι για τα καλά όταν μαθαίνεις τι σημαίνει το όνομα του αφηγητή.
Το προτείνω ανεπιφύλακτα.


ΥΓ.Δεν τρελαίνομαι,ξέρετε, για την εξωτερική πολιτική των γειτόνων μας,κάθε άλλο, δεν τους συγχωρώ την αισχρή εισβολή στην Κύπρο και ένα σωρό άλλα, που κι αυτοί ως λαός δέχονται να συμβαίνουν (πχ να ξεσκίζουν κάθε τρεις και λίγο τους Κούρδους) κι είμαι επιφυλακτική στις δημοσιοσχετίστικες παρλάτες περί φιλίας των λαών μας όχι γιατί δεν είναι καλές και ωραίες οι φιλίες στην θεωρία αλλά γιατί οι λαοί φανατίζονται ,άγονται από τα μμε και τους πολιτικούς πολύ εύκολα και κάνουν με μαζικά και δήθεν πατριωτικά κριτήρια λογής φρικαλεότητες (πολέμους, γενοκτονίες, εκκαθαρίσεις και πολλά άλλα όπως τα ονομάζουν ανά περίσταση) παρασυρόμενοι από υπαλληλικές κυβερνήσεις ,πού έχουν την λέξη πατρίδα ψωμοτύρι και δόλωμα κι έτσι κι εμένα κατέληξαν πια να μου φαντάζουν γραφικές οι ειρηνιστικές και περί φιλίας δηλώσεις όταν ανακοινώνονται από επίσημα διπλωματικά χείλη σε πολυτελή μέγαρα,οπότε και μου φέρνουν αναγούλα αυτά τα άκρως υποκριτικά, όταν παράλληλα,στο παρασκήνιο διαιωνίζονται ζητήματα ζωής και θανάτου ολόκληρων πληθυσμών και όταν γενικά δεν συνοδεύονται τα μεγαλόστομα κυβερνητικά λόγια από πράξεις.

Τα διατυπώνω δε έτσι κυνικά αυτά τα παραπάνω,όχι γιατί με έπιασε το τουρκοφαγικό μου,δόξα τω Θεώ δεν διαθέτω τέτοιο στοιχείο,αλλά για να αναφερθώ, όντας ρεαλίστρια- όσο ακριβώς το διακρίνει κάποιος-στο αντιφατικό του πράγματος,στο πόσο... τελικά κοντινό και οικείο μου φαινόταν το βιβλίο του Τζελάσιν όταν το διάβαζα ! 
Πόσο αισθάνθηκα δικές μας τις καταστάσεις,καθώς θυμήθηκα την φαιδρή δικτατορία του ΄67, την εξέγερση του Πολυτεχνείου,την φαγωμάρα και την βλακεία της αριστεράς, πόσο διαπίστωσα ότι μοιάζουμε με τους γείτονες,τουλάχιστον με τους Κωνσταντινουπολίτες Τούρκους,πόσο ρευστές, παρόμοιες και κοινές ήταν στο κοντινό παρελθόν αλλά είναι και τώρα πολλές καταστάσεις και πόσο δεν  αφήνουν, εμάς τους λαούς-και το επιτρέπουμε κι εμείς βολεμένοι- στην ειρήνη και στην ησυχία μας,τον κάθε λαό στην περιοχή του και με την κουλτούρα του, όλοι αυτοί οι τιποτένιοι της εξουσίας....

Σχόλια

  1. Ανώνυμος17/1/12 16:52

    Έξοχο μυθιστόρημα!Από αυτά που προτείνω και κάνω συχνά δώρο.Ή τουλάχιστον έκανα.
    Με απολύσανε την περασμένη βδομάδα,δουλειά δεν φαίνεται στον ορίζοντα,δεν περισσεύει μια, ούτε για το παζάρι της Κλαυθμώνος.Νίκος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ανώνυμος23/2/12 18:25

    Μπα,μελοδραματικό το λες,ρομάντζο όχι.Αλλά και τι πειράζει λίγο μελόδραμα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος23/3/12 20:10

    Καλό μυθιστόρημα.Η αληθινή Τουρκία.
    Και ναι,συμφωνώ,υπάρχουν κοινά.Πώς θα ήταν δυνατόν το αντίθετο;
    Τετρακόσια χρόνια δεν είναι...λίγα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος23/3/12 20:35

    Συμφωνώ ότι υπάρχουν κοινά.400 χρόνια είναι πολλά για να ισχυριζόμαστε το αντίθετο.
    Προσωπικά με ικανοποίησε γιατί ήταν αξιοπρεπές μυθιστόρημα που διαβαζόταν εύκολα.Δεν γίνεται να είμαστε μέσα στην βαριά κι ασήκωτη κουλτούρα ρε παιδιά συνέχεια!Τι θέλετε πια,όλα σας ξινίζουν,σας πέφτουν λίγα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ωραίο μυθιστόρημα,στρωτό και αρκετά ενδιαφέρον.Ας το πάρουμε απόφαση,οι Τούρκοι είναι οι πιο κοντινοί μας γείτονες,ας τους γνωρίσουμε καλύτερα και όχι από τα βλακώδη σήριαλ αλλά την λογοτεχνία τους έστω μέσω Νορβηγίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σπυριδούλα4/2/13 20:20

      Σίγουρα.Ευτυχώς υπάρχει η λογοτεχνία γιατί με τα τούρκικα κατάντησε αηδία η όλη κατάσταση.
      Μόνο η λογοτεχνία αποκαλύπτει το αληθινό πρόσωπο ενός λαού.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου