"Τη Χρονιά που Δραπέτευσε το Λιοντάρι",Κάρλος Σαμπάγιο



Ωραία λοιπόν, είδαμε κάποιες καινούργιες εκδόσεις, πάμε τώρα όμως ξανά για ψάξιμο καλών βιβλίων που αξίζουν να μένουν στην αναγνωστική μας μνήμη:"Τη Χρονιά που Δραπέτευσε το Λιοντάρι",Carlos Sampayo. Στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε μια μικρή περίληψη του περιεχομένου του μυθιστορήματος του Αργεντινού Κάρλος Σαμπάγιο που είναι το μοναδικό του που έχουμε μεταφρασμένο στα ελληνικά,μόλις το 2007, για τις εκδόσεις Πόλις,από την Αγγελική Βασιλάκου.

Ο Σαμπάγιο είναι άνθρωπος πολυπράγμων, όπως καταλαβαίνουμε από το βιογραφικό που συνοδεύει την έκδοση, πολύ γνωστός στους ήδη ασχολούμενους με τα κόμικς:Ο Κάρλος Σαμπάγιο γεννήθηκε στο Μπουένος Άιρες το 1943. Στις αρχές της δεκαετίας του '70 κατέφυγε για πολιτικούς λόγους στην Ευρώπη (αρχικά στην Ιταλία και τη Γαλλία και στη συνέχεια στην Ισπανία, όπου ζει μέχρι σήμερα). Εργάζεται ως σεναριογράφος και κριτικός λογοτεχνίας και μουσικής.Το 1974, σε συνεργασία με τον μεγάλο Αργεντινό σχεδιαστή Jose Munoz [Χοσέ Μουνιόζ], δημιούργησε την εμβληματική σειρά κόμικς με ήρωα τον Αlack Sinner. Η συνεργασία τους συνεχίστηκε με τη σειρά "Le Bar a Joe" και τα άλμπουμ "Sophie", "Sudor Sudaca", "Jeu de Lumieres", L' Europe en flammes", "Billie Holiday", "Le Poete" και "Le Livre". Ο Σαμπάγιο συνεργάστηκε επίσης με τους δημιουργούς κόμικς Oscar Zarate, Jorge Schiaffino, Solano Lopez και Igort. Εξέδωσε, ακόμα, έργα για την τζαζ κτλ κτλ..
Αναλόγως ενδιαφέρον,ωραίο,πολυεπίπεδο βρίσκω και το γράψιμό του σ΄αυτό το μυθιστόρημα.Οι ρυθμοί δεν είναι ακριβώς καταιγιστικοί αλλά πάντως είναι κοφτοί και γρήγοροι,η εναλλαγή χρονικών φάσεων ισορροπημένη και καλά ισομερισμένη,
διαβάζουμε δηλαδή ένα καλοπλεγμένο,πυκνογραμμένο αφήγημα με το παρόν να μπαίνει σφήνα στο παρελθόν και το ανάποδο,καθώς συχνά αλλά όχι με υπερβολή ο Σαμπάγιο κάνει διαφωτιστικές για τον αναγνώστη αναδρομές στο πολιτικό παρελθόν των τριών Ευρωπαίων ηρώων που έχει σχεδιάσει με αρκετή δόση μυστηρίου αλλά και διευκρινήσεις για τον χαρακτήρα των ντόπιων ηρώων,που εμπλέκονται σε ένα ρευστό και πολιτικοκοινωνικό σκηνικό καθώς εντείνεται η αποστασιοποιημένη και με λεπτή ειρωνεία τριτοπρόσωπη αφήγηση που δεν την κάνει ακριβώς ο ίδιος αλλά ένας εκ των πρωταγωνιστών,ο δεινός χορευτής του τανγκό και ικανότατος πορτοφολάς Λεόν Φερράρα, διηγούμενος τα συμβάντα στον εγγονό του. Η δράση των χαρακτήρων εξελίσσεται σε μια πόλη στην οποία συμβαίνουν πάρα πολλά περίεργα και νοσηρά αλλά και άκρως ανθρώπινα και μάλιστα όταν επιπλέον έχει δραπετεύσει ένα γέρικο λιοντάρι από ένα τσίρκο που ο Σαμπάγιο το προσωποποιεί,του δίνει σκέψη, συναισθήματα, απορία,μπούχτισμα,όλα αυτά καθώς το περιφέρει στην πόλη και στα περίχωρα σε μιαν αναζήτηση του... θηριοδαμαστή του και με μια διάθεση που σε παραπέμπει αμυδρώς στον Μπόρχες,τι στο καλό,πέστε μου έναν ισπανόφωνο συγγραφέα,πόσο μάλλον έναν Αργεντινό που δεν έχει επηρεαστεί και όχι άδικα βεβαίως. 
Το Μπουένος Άϊρες του Σαμπάγιο βράζει,είναι ένα καζάνι που κι αν δεν εκραγεί στο τέλος πάντως τρίζει και ταρακουνάει γύρω του όλα τα έμψυχα και άψυχα που κινούνται εντός του. Η στρατοκρατούμενη Αργεντινή του ΄57 δυο χρόνια μετά την πτώση του Περόν είναι ένα τεράστιο και απρόβλεπτο χωνευτήρι ψυχών ανθρώπων στο οποίο έχουν βρει καταφύγιο εκατοντάδες ναζί,επικηρυγμένοι εγκληματίες πολέμου για τους οποίους το επίσημο καθεστώς αλλά κι ο πληθυσμός δεν δείχνουν να σοκάρονται και να αντιδρούν,γεγονός που ο Σαμπάγιο στηλιτεύει, αναμφίβολα, με τα πολύ εύστοχα λεκτικά δηλητηριώδη βέλη του.Όλο το μυθιστόρημα εξάλλου είναι υπέρμαχο της παραδειγματικής κι ανελέητης τιμωρίας αυτών των καθαρμάτων,αυτών των παγκόσμιων παράσιτων.Το τι συμβαίνει το απεικονίζει καλά η περίληψη του οπισθόφυλλου:
Μπουένος 'Αιρες, ένα πρωινό του Μαΐου του 1957. Στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και σε πηχυαίους τίτλους διαβάζουμε: «Κίνδυνος στους δρόμους: λιοντάρι δραπέτευσε από το τσίρκο».Είναι η μέρα που αναστατώνει και τη ζωή του Λεόν Φερράρα, επαγγελματία πορτοφολά και δεινού χορευτή του τάνγκο.Τρεις Ευρωπαίοι,ανάμεσά τους και μια μελαγχολική γυναίκα με ξεχωριστή ομορφιά και τρυφερό βλέμμα,τον εκβιάζουν πως θα καταγγείλουν τη δράση του στην αστυνομία,αν δεν δεχτεί να χρησιμοποιήσει την τέχνη του για να κλέψει τα χαρτιά ενός μυστηριώδους ξένου.Έτσι, ο Λεόν θα βρεθεί αναμεμειγμένος σε μια ιστορία που ξεπερνά κατά πολύ τις φιλοδοξίες και την ταπεινή ώς τότε ζωή του.
Στο Μπουένος 'Αιρες μαίνεται ένας ακήρυχτος πόλεμος. Στην πόλη συνωστίζονται κατάσκοποι, κακοποιοί, φυγόδικοι,φασίστες, διεφθαρμένοι αστυνομικοί και κάθε λογής κυνηγοί ή κυνηγημένοι.Τις νύχτες,άγνωστοι δολοφονούν συστηματικά κλεφτρόνια, ενώ η στρατιωτική χούντα που κυβερνά την Αργεντινή μετά την ανατροπή του δικτάτορα Περόν προβαίνει σε μαζικές εκκαθαρίσεις των πολιτικών της αντιπάλων.Από το ραδιόφωνο φτάνουν οι ειδήσεις για την προσπάθεια ανατροπής του Κουβανού δικτάτορα Μπατίστα από έναν νεαρό δικηγόρο, τον Φιντέλ Κάστρο και τους αντάρτες του, ενώ οι Ρώσοι στέλνουν τον «Σπούτνικ» στο διάστημα.Αμέτοχος σ' όλα αυτά, ο Κασιμίρο, το λιοντάρι που δραπέτευσε, νυχτοπερπατεί στην πόλη πεινώντας και διψώντας, και το μόνο που ονειρεύεται είναι να επιστρέψει στο κλουβί του. Η παρουσία του όμως χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει τη βία που βασιλεύει στην πόλη...
Το προτείνω επομένως με σιγουριά,έτσι για να μην ασχολούμαστε μόνον με τα καινούργια,να θυμόμαστε και να επιμένουμε στα πράγματι ξεχωριστά της σύγχρονης παγκόσμιας πεζογραφίας.

Σχόλια