"Στον Καιρό της Ανδρικής Εμμηνόπαυσης",Νίκος Σαλτερής


Καλοδουλεμένο ενδιαφέρον μυθιστόρημα, γραμμένο το 2000,από τον Μοσχατιώτη συγγραφέα Νίκο Σαλτερή με πολυεπίπεδη και καλά δομημένη γραφή,πλήρες και σαφές στο σύνολο και στο δια ταύτα του.Τυχαίνει να τον γνωρίζω και να τον εκτιμώ γενικότερα ως άνθρωπο τον Νίκο και χαίρομαι που σήμερα μόνο καλά λόγια έχω να πω και για την συγγραφική του πλευρά.

Θα ομολογήσω ότι αρχικά επηρεάστηκα και δεν με τράβηξε ο τίτλος.Μάλιστα μια μέρα που ιδωθήκαμε του το είπα,οπότε έμαθα και σας το μεταφέρω,ότι δεν ήταν ο αρχικός τίτλος αυτός αλλά προτιμήθηκε,όχι από τον ίδιο,ως καταλληλότερος για να κινήσει το ενδιαφέρον του κοινού.
Το δικό μου τo ενδιαφέρον παραλίγο να το κοιμίσει,δηλαδή αν δεν ήταν ο Νίκος του οποίου ήθελα οπωσδήποτε να διαβάσω κάποια δουλειά του θα το άφηνα σε κανένα ράφι ,ποιος ξέρει για πόσο και 100%  αδίκως. 
Από την άλλη είναι ευκαιρία στην σημερινή ανάρτηση να θέσω υπόψη σας τον συλλογισμό μου πάνω στο πόσο καθοριστικό ρόλο, στην επιλογή ενός βιβλίου από τον αναγνώστη -αρνητικό ή θετικό- μπορεί να παίξει ένας ατυχής τίτλος,όπως αυτός εν προκειμένω και κατά την δική μου βεβαίως εκτίμηση,διότι για άλλους αναγνώστες θα μπορούσε να λειτουργήσει ελκυστικά κι αυτό μάλλον ήταν και το σκεπτικό -πρακτικά πράγματα- του εκδοτικού οίκου,της Ωκεανίδας.Είναι υποκειμενική αυτή η εκτίμηση και απλώς την αφήνω στο τραπέζι των ωραίων λογοτεχνικών αναζητήσεών μας,όσο η κατάσταση της χώρας μάς επιτρέπει, ακόμα, την πολυτέλεια να τις κάνουμε,εμείς,εδώ και τώρα στο κουτσά -στραβά ελεύθερο διαδίκτυο.

Η ιστορία που αφηγείται ο Σαλτερής είναι πολύ πιο σύνθετη και σκληρή και την εξιστορεί έχοντας την πένα του βουτηγμένη βαθιά στην ωμή αλήθεια της ζωής αυτής, που ξεπερνάει τα στενά όρια ενός τίτλου.Τίτλου που την κάνει να μοιάζει, σε μια πρώτη επιπόλαιη προσέγγιση, ως αφήγηση ενός πολύ συχνά εξιστορημένου και προσφιλούς στην λογοτεχνία θέματος, σαν να πρόκειται για μια ακόμα καταγραφή φάσεων και καταστάσεων ζωής που όλοι οι άντρες τις περνούν,άλλοι περισσότερο άλλοι λιγότερο έντονα ή ήπια,καλά ή κακά και που πρόσφατο δείγμα της ως θέμα είχαμε και από τον χαρισματικό Ισίδωρο Ζουργό στα "Ανεμώλια".
Δεν είναι αυτό όμως ή μάλλον δεν είναι μόνον αυτό.Η αντρική,απολύτως αντρική,οπτική από την οποία κάνει ο συγγραφέας την διατύπωσή του, αλατοπιπερώνοντάς την στις ιδανικές δοσολογίες με καλοδεχούμενο αστυνομικό σασπένς και ένα απειροελάχιστο ράντισμα από πολιτικό άρωμα είναι τόσο στιβαρή,σταράτη και σε επιθετική ευθεία που καταφέρνει να κρατάει και της αναγνώστριας το ενδιαφέρον αμείωτο και επιπλέον, επειδή διαθέτει ορισμένα εντονότατα προσωπικά χαρακτηριστικά γραφής,από αυτά που σε κάνουν να θες οπωσδήποτε να εμβαθύνεις,καταλήγεις υποκινημένος, καθώς το διαβάζεις,να υποβάλεις και τον εαυτό σου- είτε είσαι άντρας είτε γυναίκα-σε σκέψεις για το ταξίδι ζωής που κάνουμε τελικώς όλοι οι άνθρωποι ,στροβιλιζόμενοι δια βίου σε ένα ταγκό παθών, λαθών, κρίσεων,ερώτων,οικογενειών,σχέσεων,απωθημένων,κοινωνικών και άλλων πολλών και ποικίλων καταστάσεων συνυφασμένων με το περιβάλλον που ζούμε ,όταν ξεμπερδέψουμε με την εφηβεία, αλλά και ως απόρροια της ειμαρμένης του καθενός μας και το οποίο ταξίδι δεν είναι παρά πλεύση στα βαθιά νερά μιας εικοσιπενταετίας όλης κι όλης στην ουσία,της πιο απαιτητικής αλλά και πιο ξελογιάστρας,όταν είσαι κάπου εκεί ανάμεσα στα 24,25 και κάτι έως τα 45,47 άντε 50 και κάτι που ακόμα χαλάς και φτιάχνεις!
Και ξαφνικά σου έρχεται το μετά.Ένα μετά θολό,κατά την αορίστου χρόνου διάρκεια του οποίου ψάχνεις -αν έχεις πιστωθεί με χρόνο από τον Μεγάλο- τα κομμάτια της ζωής σου,σάρκες κορμιού και φλούδες ψυχής, που το ωραίο θράσος της νιότης σε συνέπαιρνε και τα πέταγες από ΄δω κι από κει. Μια σούπα η ζωή σου που εξατμίζεται λίγο λίγο και ξανοστίζει και ξεθωριάζει το χρωματάκι της στην μεγάλη καζάνα της μέσης ηλικίας και καλά αν τα βρεις εκεί μέσα τα κομματάκια σου,αν όχι, τότε,άστα να πάνε.

Ο συγγραφέας με κοφτή,τριτοπρόσωπη αφήγηση εναλλασόμενων προσώπων,αυτών που είναι κύριοι χαρακτήρες της ιστορίας του,περιγράφει με απολύτως ακριβή ενθύμηση την περιοχή των ηρώων του. Συμβαίνει να την ξέρω και να την θυμάμαι κι εγώ πολύ καλά,μέτρο προς μέτρο.Ναι,θυμάμαι όλη τον φαληρικό όρμο και την περιοχή μας και την ραγδαία αλλαγή της προς το χειρότερο,μια αλλαγή που συντελέστηκε σε βάρος της θαλασσινής ομορφιάς της και στο όνομα μιας -που δεν την είδαμε κιόλας ως τώρα,εκεί αναλογιστείτε παρακαλώ χυδαιότητα- αξιοποίησης,απ΄αυτές τις αξιοποιήσεις του κόλου που με δαύτες ρήμαξαν τα matrix ταμεία και τσιμέντωσαν τα εδάφη και μας ζητάνε κι από πάνω τώρα τα ρέστα για την ανύπαρκτη πολιτική τους ,τις μίζες,τα λαδώματα,τα χωσίματα των δικών τους παντού,τα ρουσφέτια και τους διορισμούς και τα δάνεια και τα λοιπά πελατειακά το μεν πασόκ με εφόδιο τις σοσιαλιστικές του ψευτιές η δε νουδου με τις παρακρατικές της μεθόδους -κληρονομιές του εθνάρχη!
Θα μου πείτε τους ψήφιζε και τους ξαναψήφιζε ο κοσμάκης!Αμέ,άκου λέει, προκειμένου ο καθένας -καλός, βλέπετε,καραγκιόζης κι ο Ελληνάρας ,κουτοπόνηρος, ραγιάς,ψευτολάτρης των αρχαίων ημών προγόνων,πατριώτης της φακής- να χώσει κάπου,να βολέψει επιτέλους μετά από τόσους πολέμους, εμφυλίους και χούντες και ανισότητες και ένα σωρό δεινά,την κεφάλα του και την κεφάλα των παιδιών του,αμέ, αυτό έκανε και ξανάκανε κι ίσως το ξανακάνει κι ας είναι αυτό είναι η μεγάλη του βλακεία και το τύπου τζάμπα μάγκας μερτικό του στο έγκλημα που συντελείται τώρα .

Ας επανέλθω όμως στον "Καιρό της Ανδρικής Εμμηνόπαυσης" και στον Νίκο Σαλτερή ο οποίος καταφέρνει να θυμηθεί και να περιγράψει με ρεαλισμό αλλά χωρίς καμία μελοδραματική και περιττή κατά την γνώμη μου νοσταλγία τις παράλληλες ιστορίες των μελών μιας παρέας νέων που κινείται στο Νέο Φάληρο και στα μέρη εκεί γύρω,δεκαετία ΄60,΄70,΄80 και ύστερα και όταν πια έχουν φτάσει στα μισά της ζωής τους ο περίεργος και βίαιος θάνατος της ωραίας Θεώνης,συζύγου ενός πλούσιου επιχειρηματία, τους βάζει σε πορεία απολογισμού,που για τον γιατρό Αντώνη Ρεσθένη,τον κεντρικό χαρακτήρα είναι πιο επώδυνος καθώς αν και παντρεμένος με μιαν άλλη γυναίκα,μια γλυκιά Ελένη, παραμένει ερωτευμένος με την Θεώνη αυτών των εφηβικών καιρών,που τον θάνατό της εμφανίζεται η αντιτρομοκρατική να τον ερευνά κι αυτό περιπλέκει τα πράγματα.
Και εκείνο το "μισά" από την άλλη θα είναι η λέξη-κλειδί που ξεκλειδώνει επιτέλους ή επισφραγίζει οριστικά την πικρή ή απρόσωπη ή καλή ή μικροαστική ή την όποια τέλος πάντων ως τότε ζωή τους.

Η γλώσσα του Σαλτερή είναι τσεκουράτη,"νευρική", χωρίς στολίδια και ψεύτικους λυρισμούς, είναι σκληρή,είναι αυτή που μιλάνε στην καθημερινότητά τους και οι χορτασμένοι 60άρηδες+ της ευρύτερης μεσαίας τάξης,έτσι όπως (δεν)την ξέραμε ως τώρα -γιατροί, δικηγόροι, επιχειρηματίες, διανοούμενοι,έμποροι, δημόσιοι και ιδιωτικοί υπάλληλοι οι περισσότεροι με λάδι από το χωριό κι επιδοτήσεις από το υπερπέραν ή παιδιά λαϊκών μεν οικογενειών που όμως ξέφυγαν από την καταγωγή τους ,απέκτησαν βαρύγδουπα πτυχία ,κοινωνικούς τίτλους και λεφτά κι έστησαν όλο τέλος πάντων το κοινωνικό συνοθύλευμα της μεταχουντικής Ελλάδας στην οποία οι τάξεις μπήκαν μια ωραία πρωία-καθόλου ωραία δηλαδή,καθόλου πρωία, καθόλου τυχαία και ξαφνικά στην πραγματικότητα-και κάλυψαν η μια την άλλη σαν φύλλα κρεμμυδιού και έκαναν αδύνατη την διάκρισή τους σε εργατική, αγροτική ή αστική και μικροαστική και τα άλλα ακαδημαϊκά και περιχαρακωμένα που ξέραμε από τις κοινωνικές θεωρίες -αυτοί λοιπόν αλλά και οι γυναίκες τους, ίδια ανθρωπάρια πολλές φορές με αυτούς,οι αντάξιοί τους συνοδοιπόροι,οι καθρέφτες τους, βγαλμένοι όλοι κατ΄ευθείαν από την ξεσαλωμένη ελληνική κοινωνία του ατελείωτου κιτς των τελευταίων δεκαετιών.Η Θεώνη, βλέπετε , δεν υπήρξε ούτε αυτή αγγελούδι μα και οι υπόλοιποι της παλιάς παρέας έχουν ένα σωρό από σακιά τίγκα στα μυστικά ο καθένας στις πλάτες του. 
Η γραφή,τέλος, που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για να συνδέσει τους χώρους,τους τόπους,τα τόσα πρόσωπα και πράγματα στο μυθιστόρημά του, διαθέτει πολλές λογοτεχνικές αρετές, εμφανή τεχνική αρτιότητα,δύναμη και διεισδυτική ματιά και χαίρομαι που ξεπέρασα την εντύπωσή μου από τον τίτλο και την απόλαυσα σε τούτο το βιβλίο.

Σας το προτείνω ανεπιφύλακτα.

Σχόλια