"Η Αφύπνιση",Κέητ Σοπέν


Αχ,αυτές οι καημένες (πόσο καημένες;) κυρίες Μποβαρύ της παγκόσμιας λογοτεχνίας και του κινηματογράφου.Μας συντροφεύουν- χρόνια και χρόνια τώρα-αειθαλείς και κομψές,ντυμένες με τα αιθέρια,λευκά,δαντελωτά,μακριά τους φουστάνια τόσο όμορφες και αισθησιακές,παιγνιώδεις και εύθραυστες,τριγυρνώντας στις εξοχές και στις μοναχικές αγροικίες ή τα θέρετρα τα οικογενειακά όσο κρατάνε τα καλοκαίρια στις πολιτείες τους και ύστερα κουρνιάζοντας στις κομψές επαύλεις τούς χειμώνες στις πόλεις τους.
Έχουν καλούς συζύγους,συνήθως μεγαλύτερούς τους αρκετά,εύπορους αλλά βαρετούς κάπως, αφοσιωμένους στο επάγγελμά τους και σε κείνες και στα καπρίτσια τους,κι αυτές τους νοιάζονται, δεν λέω, μα δεν μπόρεσαν ή δεν έτυχε να τους ερωτευτούν,έχουν παιδιά που τ΄αγαπούν,μα φυσικά και τα αγαπούν,όμως εκείνες οι λουσάτες και λεπτεπίλεπτες κυρίες δεν ήταν ποτέ προορισμένες γι αυτές τις μικρές,ταπεινές αγάπες,που τις υπαγορεύει το καθήκον και η συγγένεια.
Έχουν,εννοείται,υπηρέτριες και νταντάδες για το σπίτι και το μεγάλωμα των παιδιών,έχουν στα σπιτικά τους μαγείρισσες και οικονόμους,εκείνες δεν θα ήταν πρέπον και σικ να ξεπουπουλιάζουν κοτόπουλα για το δείπνο, προς Θεού,εκείνες παίζουν πιάνο και ζωγραφίζουν,κάνουν ατελείωτους περιπάτους και τα βράδια δεξιώνονται φίλους της σειράς τους,οργανώνουν λογοτεχνικά σαλόνια και γνωρίζουν όσα δεν φαντάζεστε από και για την πολιτική μα κουράζονται εύκολα,ίσως αρρωσταίνουν κιόλας εύκολα,καθώς δεν είναι μαθημένες στις καταπονήσεις,ειδικά εκείνες της ψυχής (τους),που επιθυμεί να πετάξει ελεύθερη από τα δεσμά του φύλου,της εποχής και της τρέχουσας ηθικής της,του γάμου και των κοινωνικών πρωτόκολλων και τα λοιπά και τα λοιπά.

Έξοχη η Αμερικανίδα συγγραφέας,από τις πιο απαστράπτουσες γυναικείες(και όχι μόνο) πένες της εποχής της, τολμηρή και ταλαντούχα μα τέτοια ώρα,τέτοια λόγια.Πώς να κατανοήσω εδώ και τώρα την αμερικανική εκδοχή της Μαντάμ Μποβαρύ της Κέητ Σοπέν,την όμορφη Έντνα Ποντελιέ, μέλος της αριστοκρατίας στη Νέα Ορλεάνη, στα τέλη του 19ου αιώνα,με όλα αυτά που έχω στο κεφάλι μου και με την κρίση να με αποσυντονίζει; 
Δεν το απόλαυσα λοιπόν το βιβλίο όσο του αξίζει (εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση της Μαρίας Αναστασοπούλου) αλλά με σιγουριά θα σας πω ότι πρόκειται για βιβλίο γραμμένο με τσαγανό δυσεύρετο για το 1899, εποχές δύσκολες για να γράφει ειδικά μια γυναίκα για τέτοια θέματα. Τα καλά λόγια δεν θα τα τσιγκουνευτώ: ωραία τεχνική,ματιά διεισδυτική και τολμηρή όπως είπαμε για τις ΗΠΑ της εποχής της και δεν είναι διόλου τυχαίο που και την δυναμική Σοπέν την διαβάζουν συστηματικά και δουλεύουν πάνω στο έργο της στα πανεπιστήμια τους οι σύγχρονοι Αμερικανοί εκκολαπτόμενοι συγγραφείς και φιλόλογοι,έχει όχι και λίγη μαγιά ως συμμετοχή στο έργο της γυναικείας χειραφέτησης και της ελευθερίας που δικαιούνται όλα τα ανθρώπινα πλάσματα αλλά που κάποια από αυτά-τα πιο παρεξηγημένα,οι γυναίκες-δεν είχαν πάντα ανά τους αιώνες και στους πολιτισμούς που διαμόρφωνε ο λευκός άνθρωπος.

Ανακαλέστε την γοητεία ενός φιλμ του James Ivory για να καταλάβετε την ατμόσφαιρα και βρείτε το μυθιστόρημα,είναι μεστό και ανοιχτόμυαλο το γράψιμο της Σοπέν όσο κι αν σκέφτομαι ότι, ως τώρα τουλάχιστον, καμία χάρτινη ηρωίδα δεν είναι σαν την Καρένινα,τι τύπος!Δεν φτάνουν ούτε στο μικρό της δαχτυλάκι όλες οι υπόλοιπες μαζί,μα θα ήμουν άδικη αν έλεγα Τολστόι και ξερό ψωμί.

Παραθέτω μερικές πληροφορίες από την Βιβλιονέτο ,σουμάρετέ τις με τα της δικής μου ανάγνωσης και διαμορφώστε τελική άποψη:

Όταν το μυθιστόρημα της Κέιτ Σοπέν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά, οι κριτικοί της εποχής το επαίνεσαν για την άψογη τεχνική του, αλλά κυρίως το αποδοκίμασαν για τη σεξουαλική του ειλικρίνεια. Χαρακτηρίστηκε «αισθησιακό», «πολύ δυνατό ποτό για την ηθική νηπίων», «δηλητήριο». Αυτό που έβλεπαν στο κείμενο ήταν «η ιστορία μιας κυρίας του Νότου που ήθελε να κάνει το δικό της... με καταστροφικές συνέπειες». Τυφλωμένοι από τη βικτοριανή ηθική τους, οι κριτικοί της εποχής δεν έβλεπαν παρά μόνο τη μοιχεία της Έντνας και αγνοούσαν τις άλλες διαστάσεις του μυθιστορήματος. Οι εκδότες έπαψαν να δημοσιεύουν έργα της Σοπέν και "Η Αφύπνιση" εξοστρακίστηκε από τη βιβλιοθήκη της γενέτειράς της. Η ίδια, απογοητευμένη, πέθανε από εγκεφαλικό πέντε χρόνια αργότερα. Όπως ήταν φυσικό, το βιβλίο ξεχάστηκε στα χρόνια που ακολούθησαν. Το 1953 η σύγχρονη κριτική το ανέσυρε πάλι από την αφάνεια. Παρά τη σεξουαλική απελευθέρωση της εποχής μας, βρέθηκαν κριτικοί οι οποίοι δήλωναν ότι το μυθιστόρημα «περιστρέφεται γύρω από το σεξ» και χαρακτήριζαν την Έντνα σαν την Αμερικανίδα Μαντάμ Μποβαρύ ή σαν μια άλλη Φαίδρα. Από το τέλος της δεκαετίας του 1960 το μυθιστόρημα έχει αναγνωριστεί σαν ένα από τα αριστουργήματα της αμερικανικής κλασικής λογοτεχνίας και το 1991 γυρίστηκε ταινία που παίχτηκε με τίτλο «Grand Isle», στο Φεστιβάλ των Καννών.

Όσο για το εξώφυλλο ,επειδή πολύ μου αρέσει ο J.S.Sargent (1856-1925) κι αυτό που βλέπουμε είναι λεπτομέρεια από τον πίνακά του "The Black Brook ",δράττομαι της ευκαιρίας να αναρτήσω το πιο αγαπημένο μου για ένα διάστημα από τα έργα του,το "Daughters of Edward Darley Bolt" του 1882,ιδού:

Σχόλια

  1. Ανώνυμος22/3/12 17:10

    Εμένα η χάρτινη Μποβαρύ μου άρεσε μέχρι που είδα ένα φιλμ με την απαίσια Γαλλίδα Τζαμπέλ Υπέρ στον ρόλο.Χάλι.Δεν θέλω να ξανασχοληθώ με το είδος αυτών των ηρωίδων,είναι αφορμή για μεγάλες αηδίες σε άλλα είδη τέχνης.
    Άσε που θυμήθηκα το κορυφαίο:την ....Μιμή Ντενίση ως Καρένινα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου