" Ο Εχθρός του Καλού " , Michael Arditti



Το μυθιστόρημα του Βρετανού Μάικλ Αρντίτι "Ο Εχθρός του Καλού", θα πω κατ ΄ ευθείαν, ότι είναι ένα αξιόλογο, ενδιαφέρον, περίπου 600σέλιδο μυθιστόρημα, το οποίο σε κάμποσα σημεία θέλεις- ενοχλημένος από μια μόλις που φαίνεται αλλά υπαρκτή τάση φλυαρίας που το διακατέχει και που είναι το βασικό του μειονέκτημα- να το παρατήσεις, διότι καθώς προσπαθεί να καλύψει επαρκώς μια ολόκληρη τριετία από την ζωή των χαρακτήρων πάνω στους οποίους στήνονται επώδυνες και ποικίλες δράσεις , καταλήγει κάπως,σε κάποια σημεία, κουραστικό.
Μέσα σε τρία χρόνια μπορεί να έρθει,δεν διαφωνώ καθόλου,τα πάνω κάτω ο πλανήτης ολόκληρος και η ζωή φυσικά του πιο απλού ή πιο πολύφερνου κατοίκου του, αλλά 600 πυκνογραμμένες και τόσο περιεκτικές σε ουσιαστικό προβληματισμό σελίδες να κλωθογυρίζουν το ίδιο δίλημμα,το ίδιο δια ταύτα-την απέραντη υποκρισία της τρέχουσας ηθικής- που αντιλαμβάνεσαι ότι θέτει κυρίαρχα η αφήγηση από τις πρώτες κιόλας ,ε , είναι,είναι κουραστικό.
Παρόλα αυτά μπορώ να σας το προτείνω, έστω συγκρατημένα, ως ένα βιβλίο που αξίζει να το διαβάσετε όλο και με προσοχή,αφού σιγουρευτείτε ότι έχετε μπει στο τυπικά εγγλέζικο κλίμα του, οπότε και θα καταλάβετε το είδος των ανθρώπων που είναι οι ήρωές του και τότε θα μεταφέρετε τα δρώμενα στον τόπο σας και στον δικό σας τον έτσι κι αλλιώς δυτικότροπο κοινωνικοοικονομικό περίγυρο, άρα θα προσαρμόσετε τις καταστάσεις στις ανάλογες που ξέρετε κι εσείς και θα κρατήσετε έτσι όλα τα όμορφα και αυθεντικά ανθρώπινα στοιχεία τα οποία είναι πολλά.

Σημείο αναφοράς η πατρική οικογένεια.Μια οικογένεια -φωλιά με επάρκεια αγάπης και έντονης προστατευτικότητας,οικογένεια εύπορων και μορφωμένων ανθρώπων που το χορτάτο στομάχι και η καλλιέργεια του πνεύματος δεν έλυσαν τα προβλήματα και δεν γιάτρεψαν τις πληγές -παιδιών  και γονιών-ως πανάκεια ουρανοκατέβατη στην πιεστική τους καθημερινότητα αν και οπωσδήποτε βοήθησαν στην πνευματική αναζήτηση και καλλιτεχνική ή φιλότεχνη διάθεση ζωής,που έχουν.
Πρόκειται για τους Γκράνβιλ,μια αγαπημένη σε γενικές γραμμές οικογένεια της οποίας τα μέλη έχουν χαράξει , θεωρητικά τουλάχιστον,από χρόνια τις πορείες τους , δεν θα πω πάνω σε ανύπαρκτα ροδοπέταλα αλλά πάντως σε καλές βάσεις,όμως καθώς η ζωή συνεχίζεται ως μια μεγάλη, σχεδόν οικουμενική συνάρτηση, οι βουλήσεις του καθενός τους συγκρούονται ή απλώς διασταυρώνονται με τις βουλήσεις άλλων ανθρώπων με αποτέλεσμα να μην είναι πάντα ομαλά και χαρωπά τα πράγματα που εκατέρωθεν προκύπτουν.
Ο συγγραφέας τους παρουσιάζει χτίζοντας με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες τους χαρακτήρες τους.Οι γονείς είναι ο Έντουιν και η Μάρτα.Ο πατέρας είναι πρώην επίσκοπος,ο οποίος έχει χάσει την πίστη του αλλά παραμένει στους  κόλπους της εκκλησίας κι εκείνη είναι ανθρωπολόγος , Πολωνοεβραϊκής καταγωγής , άθεη,μια γυναίκα δυναμική μεν, που ως επιστήμων διαθέτει μεγάλες περγαμηνές,μα που κατά πως φαίνεται δεν της χρησιμεύουν ιδιαίτερα στην κρίση που βρίσκει την οικογένειά της.
Ο γιός,ο Κλέμεντ,είναι ένας από τους πιο γνωστούς κι ικανούς ζωγράφους της χώρας,που κουβαλάει χρόνια ολόκληρα ως προσωπικό του βάρος τον θάνατο του δίδυμου αδελφού του, του Μαρκ, του οποίου η χήρα είναι στενή του φίλη και ένα από τα πολλά πρόσωπα που απαρτίζουν την ευρύτερη οικογένεια των Γκράνβιλ και η οποία νύφη έχει στραφεί στον βουδισμό.
Ο 42χρονος Κλέμεντ είναι ομοφυλόφιλος με μια σταθερή σχέση χρόνων ,αλλά οροθετικός κι αυτό είναι ένα ζήτημα που τον απασχολεί πολύ,καθώς παραμένει βαθιά αλλ΄ όχι κραυγαλέα άνθρωπος θρησκευόμενος,ταγμένος και με την τέχνη του στην χριστιανική πίστη και φιλοσοφική θεώρηση,  τύπος συναισθηματικός,σταθερός στις αξίες του , ειλικρινής και σοβαρός.
Η μοναχοκόρη,  η Σουζάνα, είναι ο χαρακτηριστικός τύπος της πετυχημένης εργαζόμενης, που για την προσωπική της ζωή η λέξη μαντάρα είναι λίγη.
Στη διάρκεια της τριετίας που ανέφερα πριν, οι γονείς αυτοί και τα παιδιά τους συγκρούονται για τα καλά με τους εαυτούς τους αλλά και τον περίγυρό τους.Ο Κλέμεντ αμφισβητείται σφοδρά και μάλλον άδικα,για πρώτη του φορά, ως καλλιτέχνης,βάλλεται με βιαιότητα και η προσωπική του ζωή εκτίθεται με άσχημο τρόπο στο φως της δημοσιότητας. Η αδελφή του πέφτει με τα μούτρα που λένε στον Ιουδαϊσμό προσηλυτιζόμενη σε μια κλειστή ,πολύ κλειστή και αυστηρή κάστα εξαιτίας του έρωτά της για έναν Εβραίο.
Οι έως τότε ισορροπίες των ζωών τους ανατρέπονται για τα καλά.Όταν ο πατέρας,ο Έντουιν, αρρωσταίνει σοβαρά και αυτό γίνεται απαρχή επιπλέον καταστάσεων και μάλιστα σε βαθμό που η σύζυγός του,η ανοιχτόμυαλη και άνετη με όλα και όλους Μάρτα, θα ανακαλέσει εφιαλτικές μνήμες από το παρελθόν και τότε οι ρωγμές που προκαλούνται είναι χαώδεις και μπαλώματα δεν χωράνε πια με τίποτα και από κανέναν.
Οι τέσσερίς τους και οι πολύ κοντινοί τους,παλιοί και νέοι οικείοι τους έχοντας τα δικά τους κι εκείνοι ζητήματα,ζυμώνονται άτσαλα και βίαια σε ένα πολύ ψυχοφθόρο ζυμωτήρι ψυχών και ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι η θωράκιση που έχουν οι άνθρωποι έστω και μορφωμένοι όντας και ταλαντούχοι και σύγχρονοι και έξυπνοι είναι ένα τίποτα μπροστά στην ειμαρμένη!

Ο Αρντίτι κάνει ένα εκτενές,αιχμηρό και ενδιαφέρον κοινωνικό σχόλιο μέσα από την καλά δομημένη αφήγηση της ιστορίας του.Καταπιάνεται με υπαρκτά και φλέγοντα ζητήματα , κρατάει την σωστή απόσταση ασφαλείας στην αρχή και από ένα σημείο και πέρα τσακίζει αυταπάτες και ψευδαισθήσεις σωρηδόν. Οι ήρωές του δεν είναι περιθωριακοί και δεν τους φορτώνει με καταστάσεις τραβηγμένες από τα μαλλιά.Είναι καλοζωισμένοι αστοί,έχουν δυναντότητες,επίπεδο,έχουν-θεωρητικά- ελπίδα.
Κι όμως δεν έχουν εξασφαλισμένο και δεδομένο τίποτα!Τα στηρίγματά τους-όπως θα μπορούσε και του καθενός μας, ανά πάσα στιγμή και για οποιονδήποτε λόγο-καταρρέουν εύκολα,οι εξωγενείς παράγοντες αποδεικνύονται απρόβλεπτοι,οι ανθρώπινες βουλήσεις είναι ένας ωκεανός αντιθέσεων, συνθέσεων, καταγωγών,βιωμάτων,επιθυμιών,αγάπης,φθόνου,μίσους,καλωσύνης και ο Φρόυντ αν και πεθαμένος προ πολλού έχει πολύ δουλειά να κάνει εδώ και τώρα, στην δική μας εποχή, με την προχωρημένη της επιστήμη,την σπουδαία τεχνολογία κτλ κτλ.
Το πού και αν καταλήγει κάπου ο συγγραφέας μέσω της συγκεκριμένης ιστορίας που αφηγείται είναι αναζήτηση του καθενός αναγνώστη ξεχωριστά.Οπωσδήποτε η ψυχική κατάσταση την περίοδο που διαβάζει κάποιος ένα τέτοιο βιβλίο εντάσεων παίζει σημαντικό ρόλο.
Με τέτοιο χάλι στην χώρα μας, εμείς δεν νομίζω να είμαστε στην καλύτερη διάθεση κι ενδεχομένως το βιβλίο που στηλιτεύει την κοινωνική υποκρισία τόσο εύστοχα να προσθέσει επιπλέον βάρος επειδή (ξαν)ανοίγει μεγάλα θέματα πέρα από τα οικονομικά.
Δηλαδή δεν μπορώ να σας το προτείνω χαλαρά κι άνετα διά τας εξοχάς αν την έχετε δει Πάσχα-αρνί-παπαρούνες και τα ρέστα, διότι θα σας πέσει βαρύ.
Αλλά πάλι ξέρω κι εγώ..Τι στο καλό, είτε κάτσετε  σπίτια σας και στείλετε το πτώμα στον φούρνο, είτε σπεύσετε στα εξοχικά να το σουβλίσετε για την Ανάσταση του Κυρίου (μας,σας, όπως θέλετε) ένα βιβλίο θα βρείτε χρόνο να το διαβάσετε, δεν θα βρείτε;Ας είναι αυτό.

ΥΓ.Εκδόσεις Πόλις,μην το λέω και ξαναλέω,πάντα υπέροχες.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος22/3/12 17:04

    Το είχα ξεφυλλίσει παλιότερα στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων,στην Αιόλου.Το αγόρασα αλλά κάτι έγινε και το άφησα πάνω-πάνω σε μια στίβα άλλων,ατελείωτων ή που δεν τα άρχισα ποτέ.
    Μου έβαλες ιδέες να το ξεκινήσω τουλάχιστον αλλά εξαιτίας της ανάρτησής σου για την Αφύπνιση της Σοπέν πήγα κι αγόρασα την Καρένινα εκδόσεις Άγρα,μετάφραση Αλεξάνδρου,την οποία έχω αρχίσει.Τι προτείνεις να κάνω τώρα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Σιγά μην σας πω να σταματήσετε την Καρένινα!Αλλά κι ο Αρντίτι αξίζει να πάρει σειρά.Ή μήπως ξέρω κι εγώ τι θέλω.Ή μάλλον μετά την 21η Μαρτίου ξέρω ένα:θα κάνω πολύ καιρό να πιάσω στα χέρια μου ελληνικό βιβλίο,τουλάχιστον μερικών μερικών...Έχει κι η υποκρισία όρια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος9/6/12 15:27

    Ενδιαφέρον αλλά φλύαρο.Δυσκολεύτηκα να το τελειώσω.Εκ των υστέρων διαπιστώνω ότι μου έχει αφήσει εικόνες.Ίσως να μην χρειαζόταν τόσες σελίδες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος21/10/12 23:41

    Το διάβαζα με αργούς ρυθμούς διότι είναι πολύ πυκνό και το τελείωσα επιτέλους την προηγούμενη βδομάδα.Μου άρεσε σε βαθμό που δεν επιθυμώ να ξεκινήσω κάτι άλλο.Θα ήθελα να παραμείνω λίγο ακόμα στην ατμόσφαιρα του βιβλίου.Από τα πιο ενδιαφέροντα που μας έχετε προτείνει.Θα συμφωνήσω μαζί σας ότι μια τάση φλυαρίας όντως την είχε.

    Λ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ανώνυμος4/1/13 15:33

    Κάτι δεν ήταν πολύ πειστικό στην ιστορία,ίσως η υπερβολικά τονισμένη άνεση των ηρώων,πολύ προχωρημένους για Εγγλέζους τους βρήκα.Γενικώς όμως είχε πράγματα να "πει".

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου