"Λευκό Χαμόγελο σε Μαύρο Φόντο",Ζέιντι Σμιθ




Είναι  δυο, ίσως τρία χρόνια τώρα, που όλο έλεγα  "αυτό το μυθιστορηματάκι θέλω οπωσδήποτε να το διαβάσω" αλλά κάποιο άλλο του έπαιρνε μονίμως την σειρά.Φέτος, με τους Καραμάζοφ που  διάλεξα για καλοκαιρινή σκοτούρα,σε σχέση με  πέρυσι-που έκανα πριβέ σεμινάριο γραφής,η τρελή,με την υ π έ ρ ο χ η  "Λολίτα" του υ π έ ρ ο χ ο υ  Ναμπόκοφ-μου βγαίνει ο χρόνος επαρκέστερος και διαβάζω διάφορα βιβλία παράλληλα ή μάλλον στα διαλείμματα του τι κάνει ή δεν κάνει ή του κάνουν ή δεν του κάνουν του Αλιόσα Καραμάζοφ οι υπόλοιποι Καραμάζοφ και οι άλλοι, όλοι αυτοί οι απλησίαστοι,προς το παρόν,από την φτωχότατη πένα μου, ολέθριοι τύποι,που έχει δημιουργήσει στο αριστούργημά του ο Ντοστογιέφσκι και ναι,νομίζω ότι διαβάζω ένα αριστούργημα και κατά τον Σεπτέμβρη, ίσως,να μπορέσω να αρθρώσω δυο σεμνές,ερασιτεχνικές προτασούλες σχετικά.

Προς το παρόν ας πω μερικά που έχω στο μυαλό μου  για τις 541 σελίδες που αποτελούν το "Λευκό Χαμόγελο σε Μαύρο Φόντο" το οποίο, όπως διαπίστωσα δεν είναι καθόλου μυθιστορηματάκι ,αλλά αντιθέτως μυθιστορηματάρα,εκδόθηκε στο Λονδίνο το 2000 και του οποίου ο αγγλικός τίτλος είναι "White Teeth" που  δεν μου ηχεί ελκυστικά και βρίσκω πολύ ωραιότερο τον ελληνικό τής-καλής στις μεταφράσεις της- Ρένας Χατχούτ για τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Η πολύφερνη  λοιπόν και ξεχωριστή νεαρή κυρία Ζέιντι Σμιθ , με το καλημέρα σας ,που λέει ο λόγος, έγραψε το 2000 ένα φρέσκο,μοντέρνο,ζωντανό, μα πάρα πολύ ζωντανό και ευαίσθητο μυθιστόρημα που συνδυάζει όλα όσα δεν περιέχουν παρά πολύ σπάνια, δυστυχώς,τα πρωτόλεια κείμενα που γράφουν τόσοι και τόσοι δικοί μας, που την έχουν δει συγγραφείς, οι έρημοι και τους οποίους προσποιούνται ότι εκδίδουν οι οίκοι,εκεί τον χαβά τους αμφότεροι και ναι,αρχίζω με κακίες μα  καλά κάνω και θα πω κι άλλες αλλά κατά βάθος με αγάπη(!), διότι πήξαμε σ΄αυτήν την χώρα στους ατάλαντους και στους εκμεταλλευτές τους  και πίστεψα, για λίγο, ότι με την κρίση δεν θα πηγαίνουν να πληρώνουν,οι δόλιοι αυτοί και ταυτοχρόνως ανόητοι, ένα κάρο λεφτά να τους τυπώνουν οι οίκοι οι δόλιοι * όσα γράφουν, αλλά όχι, το βιολί τους,πάνε γυρεύοντας και θεωρώντας ότι είναι και γαμώ τους συγγραφείς και τ΄ακουμπάνε κι από πάνω καικαλά παιδάκια είναι και του λόγου τους οι εκδότες, εντάξει ,όχι κι όλοι,αλλά ώρες ώρες ανέχομαι την συγκεκριμένη τακτική τους μπας και έχει ανάποδο αποτέλεσμα και πάψει  η κοροϊδία εκατέρωθεν.

Η Ζέιντι συνέθεσε με χιούμορ,τόλμη,άνεση,λεπτή και καλόγουστη ειρωνεία- που σε κάνει να αναλογιστείς  αλλά δεν σε πληγώνει-με διεισδυτικότητα και ακρίβεια, φαντασία και ταυτόχρονα ρεαλισμό μερικά καθημερινά,διαχρονικά, φαινομενικώς απλά περιστατικά και συνήθη στιγμιότυπα, καμώματα και κατορθώματα  ενδεικτικών ανθρώπων, ως  μια  ιστορία τριών ζευγαριών ή αν προτιμάτε έξι χαρακτήρων ανθρώπων που ζουν όντας σύζυγοι και με τα βλαστάρια τους ξωπίσω, την συγκεκριμένη στιγμή και εποχή, στην ίδια μεγαλούπολη αλλά που δεν είναι όλοι ίδιοι, από το αυτό  είδος, απ΄ όποια πλευρά κι αν το πάρετε και μοναδικό τους κοινό είναι, ότι  είναι ...άνθρωποι.
Δεν είναι δηλαδή όλοι οι χαρακτήρες της ιστορίας της Smith άσπροι ή μαύροι ή χριστιανοί ή μουσουλμάνοι, μορφωμένοι,αμόρφωτοι,νέοι ή γέροι,δεν έχουν την ίδια ηλικία,τις ίδιες προελεύσεις και κουλτούρες,είναι κάποιοι άνθρωποι -κάπου στον χρόνο- κάπου στον πλανήτη
Είναι ένα μωσαϊκό, από τα πολλά της γης και ως τέτοιο παλεύουν να επιβιώσουν σε μια πόλη,που καμώνεται πειστικά ότι ανέχεται τα παράδοξα.Είναι,όλοι μαζί, όλα αυτά τα παραπάνω και πολύ περισσότερα και τα κουβαλάνε υπομονετικά,σχεδόν στωϊκά,σαν καμήλες στις καμπούρες τους, στην έρημο του Λονδίνου του 2000,ψάχνοντας που και που μιαν όαση να ξαποστάσουν, που δεν θα την βρουν όμως, επειδή μάλλον στις μεγαλουπόλεις,φοβάμαι πλέον κι εγώ, δεν περισσεύει.
Στο πολυφυλετικό λοιπόν Λονδίνο ξετυλίγεται η ελκυστική και ενδιαφέρουσα ιστορία της Σμιθ,στο ίδιο εκείνο Λονδίνο που περιέγραφε γκρίζο και ζοφερό μα... αλλοτινό το παρελθόν του  ο Ντίκενς,  αλλά αποτελεί το σημερινό παρόν μιας βασίλισσας που δέχεται να έχει αμύθητα πλούτη  εκείνη κι ας πεινάνε τα παιδιά της Αφρικής, σ' αυτό το Λονδίνο, που για δυο βδομάδες ένα ξοφλημένο σύστημα διεκπεραίωσης εξουσίας θα  κομπάζει ξανά για τα παλιά αποικιοκρατικά του μεγαλεία και θα στήνει με περισσή αναίδεια και ανύπαρκτα λεφτά Ολυμπιακούς Αγώνες, ενώ όλος ο πλανήτης δοκιμάζεται από την κρίση των ολίγων και των πλουσίων κι ο Εγγλέζος υπάλληλος-πρωθυπουργός θα δηλώνει ότι θα ξαποστέλνει (τους κακούς Έλληνες πρώτους πρώτους) όσους θα τολμούν  να διαβούν τα σύνορα της χώρας του αν δεν είναι υπάκουοι εταίροι,της χώρας του της οποίας ο κατάλληλος για εξαγωγή πολιτισμός, όπως είδαμε στην τελετή έναρξης της  μπαρούφας, δεν είναι συγγραφείς όπως ο Ντίκενς και ο κύριος που έγραψε το περίτρανα πια επαληθευμένο  Brave New World, ποιητές όπως ο Μπλέηκ ή ακόμα και διανοητές σαν τον Mill αλλά, με όρους πλασαρίσματος στο διεθνές θέαμα και μόνον ,  ο...Τζέημς Μποντ και οι... Μπήτλς!

Ταιριαστή  αρχή δηλαδή του θεάματος των ορμονιασμένων υπερανθρώπων με  μια  τελετή έναρξης, κιτς,ύπουλη από πλευράς πολιτικών μηνυμάτων και   με το  σταθερό σύγχρονο ολυμπιακό δια ταύτα :να υμνηθεί ξανά το χρήμα,η χορηγία,η ντόπα, η καθοδηγούμενη κατανάλωση και η  κενότητα του δόγματος "άρτος και θεάματα" όπου ως αποκορύφωμα της βλακείας του ανθρώπινου γένους παρελαύνουν οι -δεν έχει σημασία πόσοι- αθλητές ακόμα και μιας χώρας, που βιώνει  εμφύλιο  π ό λ ε μ ο  και οι δρόμοι της πρωτεύουσάς  της έχουν μετατραπεί σε καθημερινά ποτάμια  α ί μ α τ ο ς !

Αναρωτιέμαι ,τι σχέση έχουν  οι Ολυμπιακοί των αρχαίων Ελλήνων με την σημερινή κοροϊδία,την αιματοβαμμένη κονόμα και τον πόλεμο....
Αναλογίζομαι ,με πόση υποκρισία και παθητικότητα κατάφερε να ποτίσει τον κόσμο η κυρίαρχη τάξη κι οι λαοί παγκοσμιοποιημένοι στον ύπνο του πλαστικού χρήματος καταντήσαμε τόσο αναίσθητα όντα που μπορούμε να βλέπουμε, τρώγοντας  το φαγητό μας και πίνοντας τις  μπύρες μας,την Συρία,μιαν ολόκληρη χώρα ρε γαμώτο,να βουλιάζει στο αίμα αλλά να στέλνει κι αυτή αθλητές στο τσίρκο κι όχι μόνο να μη μιλάμε,να μην αντιδρούμε,μα να μην το αντιλαμβανόμαστε καν!...
Νευριάζω απίστευτα, οι ομιλίες του  αποτέτοιου των Άγγλων και του Ρογκ,πόσο πιο ανθελληνικές πια μπορούσαν να είναι και όχι τυχαία βεβαίως,με ένα σμπάρο πολλά σακάτικα τριγώνια,πάνω απ' όλα να χειραγωγείται ο κόσμος,εμείς είμαστε τώρα,βλέπετε, το ιδανικό ποντίκι στο εργαστήριο και με το πανικόβλητο και σε καταστολή  πειραματόζωο που με κάθε ευκαιρία το έχουμε του κλώτσου και του μπάτσου,κόβεται ωραιότατα η φόρα και κάθε αφυπνισμένου,αν- λέμε αν- επιχειρήσει να σηκώσει το κεφάλι έχοντας διακρίνει την αλήθεια πίσω από το θέαμα και το αίμα πάνω στο πάγκο του χασάπη....

Επανέρχομαι στο βιβλίο της Σμιθ για να  το προτείνω σε όσους δεν το έχουν διαβάσει κι επειδή είπα τις πολιτικούρες που ήθελα και τώρα βαριέμαι, ορίστε μια ετοιματζίδικη περίληψη στην οποία προσθέτω το δικό μου αλατάκι: 

Η Σμιθ μοντάρει την ιστορία των Τζόουνς, των  Ικμπάλ και  των Τσάλφεν. Πρόκειται για τρεις οικογένειες με διαφορετική καταγωγή, διαφορετικό χρώμα, διαφορετική θρησκεία. Αλλά και με ένα κοινό σημείο. Ζουν σ' ένα μικρό προάστιο στο βόρειο Λονδίνο όπου,στο τέλος του 20ού αιώνα,ο κάθε είδους εξτρεμισμός είναι στην ημερήσια διάταξη.  Στο επίκεντρο ο Βρεττανός 47άρης ιδιωτικός υπαλληλάκος σε εταιρία συσκευασιών Άρτσιμπαλντ Τζόουνς, ο τραγικά αναποφάσιστος αλλά συγκινητικά αφοσιωμένος φίλος του Μπαγκλαντεσιανού Σαμάντ Ικμπάλ και πιστός σύζυγος της πανέμορφης και ήρεμης Τζαμαϊκανής Κλάρας,πολύ μικρότερής του σε ηλικία. Πλάι του ο σερβιτόρος Σαμάντ από το Μπανγκλαντές ,που υπηρέτησε στον βρετανικό στρατό κατά τον Β' Παγκόσμιο και πήρε ένα ωραίο τιμητικό λουκουμάκι αχαριστίας και που τώρα στα 50+ παντρεύτηκε την Ινδή, επίσης πολύ μικρότερή του σε ηλικία,ψιλοτζώρα  και πανέξυπνη Αλσάνα και ο οποίος αγωνίζεται  να κρατήσει ζωντανές παραδόσεις της πατρίδας του και της θρησκείας του ,όχι ως φανατικός αλλά ως ένας άνθρωπος του κόσμου που δεν έχει αρνηθεί την καταγωγή του. Και τέλος, οι Τσάλφεν, μια οικογένεια χίππιδων του 2000,που έχει μεγαλεπίβολα σχέδια για το μέλλον του πλανήτη και των παιδιών των Τζόουνς και των Ικμπάλ. 

Η Σμιθ δένει ωραία και μαστόρικα την ιστορία κάνοντας, για παράδειγμα, στην σωστή δόση κι όχι σε βάρος της ανάπτυξης του υπόλοιπου κειμένου,αναδρομές στο κοινό παρελθόν του Άρτσι και του Σαμάντ από τον πόλεμο,που καταλήγουν σε ευθείες αντιπολεμικές διατυπώσεις και αγγίζει με τρυφερότητα και με  χιούμορ-πάντα υπάρχει κάτω απ' όσα λέει μια γλυκόπικρη στρώση χιούμορ- πολλά ακόμα θέματα ταμπού, σαν εκείνο της Ινδής  συζύγου,που πρέπει ή συνηθίζεται να δείχνει αλλά μάλλον δεν πολυείναι πια υποταγμένη,της  αναίτιας μην πω και  απαράδεκτης φανατικότητας θρησκευτικών ομάδων όπως εκείνης στην οποία ανήκε η Κλάρα και διάφορα  μικρά μικρά υποτίθεται που συμπληρώνουν και ενισχύουν την δομή του κειμένου της.
Το αποτέλεσμα είναι ένα γράψιμο έξυπνο,γρήγορο αλλά όχι καταιγιστικό,εύκολο να το αφομοιώσεις, το οποίο σε κερδίζει με την απόλυτη και ολοφάνερη ανθρωπιά του.Από τα καλύτερα φετινά που έχω διαβάσει.

     *δόλιοι οι μεν,δόλιοι οι δε. Και η Φωνηεντιάδα  προβλέπω θα κρατήσει,  κι αυτή, καιρό.






Σχόλια

  1. Μάνος30/7/12 14:30

    Καλημέρα.Είσαι κατά των Ολυμπιακών Αγώνων;Αν ναι,δικαίωμά σου φυσικά,αλλά γιατί με τόσο απόλυτο τρόπο;
    Δεν είναι παρά μια γιορτή που έχει ξεφύγει από τα αρχικά της πλαίσια αλλά αξίζει να ξαναπροσπαθήσουμε να γίνει γιορτή χαράς για όλη την ανθρωπότητα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θεωρητικώς δεν είμαι.Αν υπερίσχυαν έστω και στο ελάχιστο η ανθρωποκεντρική και φιλειρηνική πλευρές τους θα τους υπερθεμάτιζα ανεχόμενη και ορισμένα αναγκαία "κακά" της εποχής,οικονομικού τύπου, σχετικά με την εξεύρεση πόρων για την προετοιμασία των αθλητών κτλ.
      Αλλά πλέον οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι μια τεράστιας έκτασης βιομηχανοποίηση κάθε πρότερης καλής ιδέας,άμιλλας,ευ και ξεφ αγωνίζεσθαι.Βλέπεις κάτι που δεν βλέπω;Ανθρωπιά και αρχαίο πνεύμα αθάνατο και σταματάμε τον πόλεμο για να κάνουμε ειρήνη και να αγωνιστούμε για ένα στεφανάκι συμβολικό κι όλα αυτά,πάνε, έχουν προ πολλού θυσιαστεί στον βωμό του κέρδους. Είναι ένα τεράστιο, προσοδοφόρο ψέμα,μια ακόμα εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο με μοναδικό σκοπό το κέρδος.
      Κάποτε τους πίστευα και τους υποστήριζα και με συγκίνηση έβλεπα πχ ανθρώπους από το Σουδάν,την Αιθιοπία,από χίλιες φτωχικές μεριές του πλανήτη ,χωρίς πολλά πολλά και χορηγούς και πάνω τους δομημένη ολόκληρη επιχείρηση κι όλα αυτά ,να τρέχουν και να νικούν και μετά από 4 και 8 και 12 χρόνια πάλι να κάνουν το ίδιο και να μην είναι μηχανές παραφουσκωμένες με ουσίες,που κρατάνε για μια σαιζόν και μετά καίγονται αφού πλουτίσουν από την παρουσίασή τους για μια φορά στο αδηφάγο πλήθος της αρένας.Πάει κι αυτό όμως.Όλα έγιναν ένα κυνήγι για την πιο καλή ,που δεν την εντοπίζεις ντόπα,για τις διαφημίσεις,για το φαίνεσθαι,για την απόλυτη ύλη.
      Τι να υποστηρίξω λοιπόν,μια απάνθρωπη μ παρούφα;

      Διαγραφή
  2. Φωτεινή30/7/12 15:03

    Γράφεις
    "καταντήσαμε τόσο αναίσθητα όντα που μπορούμε να βλέπουμε, τρώγοντας το φαγητό μας και πίνοντας τις μπύρες μας,την Συρία,μιαν ολόκληρη χώρα ρε γαμώτο,να βουλιάζει στο αίμα αλλά να στέλνει κι αυτή αθλητές στο τσίρκο κι όχι μόνο να μη μιλάμε,να μην αντιδρούμε,μα να μην το αντιλαμβανόμαστε καν!"
    και δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με την σκληρή σου διαπίστωση.
    Όμως και πες με αθεράπευτα ρομαντική δεν πρέπει να είναι έτσι κι αν έγινε,αν τους κατάντησαν οικτρό θέαμα,εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να το αλλάξουμε και οι Ολυμπιακοί Αγώνες
    1.να αναβαθμιστούν εντελώς
    2.γίνονται μόνιμα στην Ελλάδα
    3.τέρμα οι ύποπτες χορηγίες
    4.χωρίς την βοήθεια αμαρτωλού χρήματος
    5.χωρίς την χρήση ουσιών.
    6,7,8,δεν ξέρω,αυτά μπορούμε να τα ορίσουμε από την αρχή.
    Να ξαναξεκινήσουν όλα από την αρχή,να μηδενιστούν τα ανύπαρκτα,
    αφύσικα ρεκόρ,να μην μετατρέπονται οι αθλητές σε μηχανές.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Φωτεινή μου,
      προτείνεις μέσω ενός άγνωστου και πάνμικρου μπλογκ
      "να μηδενιστούν τα ανύπαρκτα,αφύσικα ρεκόρ,να μην
      μετατρέπονται οι αθλητές σε μηχανές" και όλα τα υπόλοιπα και τα εννοείς αυτά,τα πιστεύεις,τα προσδοκάς;
      Πόσων χρόνων είσαι;
      Τι να σου πω,καλό πράγμα βέβαια το να είναι ο άνθρωπος αισιόδοξος,να σου προτείνω και σχετικό βιβλίο "Η Λέσχη των Αθεράπευτα Αισιόδοξων"...
      Με αιφνιδίασες καλή μου....

      Διαγραφή
    2. Στο 2. φαντάζομαι εννοείς να γίνονται,έτσι;
      Μόνιμα στην Αθήνα;Παναγιά μου....

      Διαγραφή
  3. Ανώνυμος30/7/12 15:51

    Άλλη μια απόδειξη η κατάρρευση του υπερανθρώπου Φελπς.Μα είναι φυσιολογικός αυτός ο τύπος;Ή κάτι μπλόκια άνθρωποι που δεν ξέρεις τι φύλο είναι;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος30/7/12 15:55

    Εγώ να πω την αμαρτία μου θα τους δω κι αυτούς τους Ολυμπιακούς ειδικά τα συλλογικά,μπάσκετ,πόλο,βόλεϋ.Αλλά έχει δίκιο η Βιβή,γενικά είναι μια μπαρούφα.Έβλεπα κωπηλασία χτες και οι τουμπανισμένοι τύποι και μάλιστα κάτι γυναίκες δεν μοιάζανε και πολύ ανθρώπινοι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Γιάννης31/7/12 13:49

      Προτείνω στους διαφωνούντες ανακωχή λόγω Ολυμπιάδας.
      Η Βρεττανοτζαμαϊκανή Ζέιντι Σμιθ πήρε χρυσό άμα τη εμφανίσει της και συνεχίζει ακάθεκτη και άνευ ντόπας.
      Καταπληκτικό το "Λευκό χαμόγελο σε μαύρο φόντο" για πρώτο βιβλίο και επίσης πολύ καλά και τα επόμενα
      "Συλλέκτης αυτογράφων" και "Στην ομορφιά που χάνεται".

      Διαγραφή
    2. Εμένα μου αρέσει η σελίδα σας ακριβώς επειδή κάνετε σχεδόν πάντα πολιτική προσέγγιση.Θεωρώ απαράδεκτο να χρησιμοποιούμε την Λογοτεχνία μόνο για να σκοτώσουμε την ώρα μας.

      Η Σμιθ έγραψε ένα κοφτερό,κατά ένα τρόπο πολιτικό μυθιστόρημα και αν διάβαζε το μπλογκ σας, μάλλον θα την ευχαριστούσε το ότι με αφορμή το βιβλίο της κάνατε έναν πολύ αιχμηρό σχολιασμό για τους Ολυμπιακούς.
      Χαίρομαι που τολμάτε να κάνετε πολιτικές διατυπώσεις με αφορμή την ανάγνωση βιβλίων κι ας έχω διαφωνήσει στο παρελθόν πολλές φορές μαζί σας.
      Ο υγιής πολιτικός σχολιασμός δυστυχώς λείπει από τα περισσότερα βιβλιόφιλα bloggs.

      Διαγραφή
  5. Εύα Λινάκη31/7/12 14:05

    Βιβλίο πολύ καλό,συναισθηματικό και με ωραίο,ευπρεπές χιούμορ,
    που διάβασα πριν χρόνια.Το συγκαταλέγω σε αυτά που όταν σου τα θυμίζει κάποιος,καλή ώρα,συνειδητοποιείς ότι ήταν πετυχημένη επιλογή και σου έχει αφήσει πράγματα.Προτείνω και το "Στην ομορφιά που χάνεται" σε όσους άρεσε η Σμιθ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Δημήτριος31/7/12 16:27

    Η Mary K έχει δίκιο.Όταν δεν γίνεται με κομματικές παρωπίδες ο πολιτικός σχολιασμός είναι ευπρόσδεκτος σε μια ανάλυση βιβλίου.
    Όχι σε βιβλίο ενός οποιουδήποτε περιεχομένου φυσικά.Για να το δει με πολιτική διάθεση ο σχολιαστής και ο αναγνώστης πρέπει να προσφέρεται και το ίδιο το θέμα.
    Συνειδητοποιώ ότι διαβάζω περισσότερο το ιστολόγιο της Βιβής από πολλά άλλα πιο οργανωμένα για τον ίδιο λόγο με την Mary K.
    Ελπίζω να μη μου θωμώσεις γι αυτό το "πιο οργανωμένα" φίλη Βιβή

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Χάρης1/8/12 16:10

    Ωραίο βιβλίο και με χιούμορ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου