" Ανάπλους", Θανάσης Βαλτινός



Τι άκουσα σε μια παρέα και τι σκέφτομαι

   Ο Θανάσης Βαλτινός,έλεγε τις προάλλες σε μια παρέα ένας φίλος μου κι είχε γίνει κατακόκκινος από τα νεύρα του,είναι ο πιο οξύνους και σημαντικός πολιτικός συγγραφέας των καιρών μας.Μπορεί και να είναι,φίλε μου,μα δεν αρέσει σε όλους κι αυτό καλό θα είναι να το σεβόμαστε.Γενικότερα. Γιατί διαπίστωσα το αντίθετο στην βιβλιοφιλική συζήτηση της περιστασιακής μας ομήγυρης που η πλειοψηφία της εκείνη τη φορά είχε συγκεκριμένη πολιτική προτίμηση.Βγήκαν στην επιφάνεια φοβερές αγκυλώσεις κι όταν η κουβέντα στράφηκε λόγω του"Ανάπλου" του Βαλτινού στην ελληνική πολιτική λογοτεχνία του χτες και του σήμερα ξεστράτισε τόσο που φοβάμαι ότι δύσκολα ένας αναγνώστης τον οποίο ο Βαλτινός δεν αγγίζει ή δεν πείθει θα τολμήσει να ασκήσει μη θετική κριτική αν δεν βρίσκεται ανάμεσα σε πολύ ανοιχτόμυαλους  ανθρώπους,καθώς δείχνει να έχει ένα περίεργο προστατευτικό τείχος γύρω του και υλικό αυτού του απροσπέλαστου τείχους δεν είναι τα ομολογουμένως προσεκτικά ζυγισμένα,τα οπωσδήποτε ξέχειλα από συναίσθημα και τεχνικώς άρτια κείμενά του.Μακάρι απλώς να έτυχε γιατί βρίσκω αντιλογοτεχνικό το να τον αγαπούν πολιτικά και να τον προστατεύουν με τρόπο απόλυτο διαβάζοντάς τον μονόπλευρα σαν Ιστορία που βολεύει ιδεοληπτικά.Κι όποιος δεν συμφωνεί κι αναρωτιέται διαλεκτικά για την θεματολογία για παράδειγμα των βιβλίων του και τολμά να πει ότι δεν του αρέσει -λες και δεν είναι δικαίωμά του αυτό- να υφίσταται τον θυμό τους.
   Ο Θανάσης Βαλτινός,έλεγε ένα άλλος στην ίδια παρέα, είναι ανατρεπτικός συγγραφέας,ο μεγαλύτερος εν ζωή πεζογράφος μας και στο κάτω κάτω αρκετά πια με την κηδεμονία της αριστεράς, μας τα΄χει πρήξει.Ψυχραιμία,τολμώ να ψελλίσω και ως προς τα δυο.Είναι καιρός να ξαναγίνουμε φειδωλοί με τις μεγάλες κουβέντες και τις απόλυτες διαπιστώσεις γενικότερα.Ίσως και να είναι ανατρεπτικός,ίσως και να χαρακτηριστεί -εμείς δεν θα ζούμε,οι επόμενες γενιές, πιστεύω,τα καθορίζουν αυτά-,ένας από τους σπουδαιότερους πεζογράφους.Και σ΄ αυτό το δεύτερο μάλλον θα συμφωνήσω αλλά ως προς το πρώτο θα ήθελα να ξέρω πώς ορίζεται με ασφάλεια η ανατρεπτικότητα ενός συγγραφέα από τους συγκαιρινούς του,εμάς δηλαδή, σε ένα κομματικά σπαρασσόμενο κράτος-αλώνι μετά από τρία χρόνια μνημόνιο και εμφανή θολούρα στον ορίζοντα του μέλλοντός μας και ποια είναι η έκτασή της όταν η θεματική ενός ολόκληρου έργου είναι σχεδόν αποκλειστικά ένας εμφύλιος που δεν φαίνεται να έχει ως τώρα προσεγγιστεί ποτέ νηφάλια;Δεν έχει αποδειχτεί πως οι ανατροπές -αν δεχτούμε πως η λογοτεχνία ακόμα έχει δύναμη να ανατρέπει-, σφραγίζονται ως ανατροπές από το πέρασμα του χρόνου πάνω στο έργο του δημιουργού και την επιρροή που άσκησε σε σύγχρονούς του και κατοπινούς ομότεχνους και τους αναγνώστες κι επίσης από το αν ασκείται σταθερά και συνεχώς σε μια κοινωνία μέσα από την εμφύσηση μεγάλων ανθρωποκεντρικών ιδεών;Πού είναι οι μεγάλες ιδέες στον Βαλτινό; Προφανώς υπάρχουν αλλά αυτές δεν πρέπει να τις αναζητήσουμε πέρα από τις πρόσκαιρες χρήσεις του έργου του σε μικροπολιτικές αρένες; Και ποιος μπορεί να αρνηθεί ότι η ελληνική πολιτική λογοτεχνία έχει προηγηθεί του Βαλτινού με μεγαθήρια στους καταλόγους της, συγγραφείς που εξαγνίστηκαν για τα πιστεύω τους -που όψιμα κατακρίνονται σφοδρά, μην πω διώκονται ξανά-, γιατί την υπηρέτησαν υποδειγματικά γράφοντας αριστουργήματα καταγγελτικά και αυτοκριτικά τολμώντας να μιλάνε για ελευθερία, δικαιοσύνη, ματαίωση, ήττα, άρνηση,λάθη κι όλα τα άλλα σε πραγματικά χαλεπούς καιρούς και μάλιστα βιώνοντας οι ίδιοι τις φυλακές,τις εξορίες,τους πολέμους,τον εμφύλιο,τις διώξεις; Πώς αξιολογούνται αυτά στο έργο του Βαλτινού που έζησε σαν παιδί κι όχι ενήλικος ο ίδιος τον τρομερό εμφύλιο ,ως μη αμιγώς προσωπικά βιωματικά στοιχεία;Πώς θα εκτιμηθούν οι ανατροπές ως κοινωνικά δημιουργικές εν έτει 2012;Η λογοτεχνία εδώ και τώρα είναι μόνον ένας τρόπος για να περνάμε ποιοτικά ΄μα δίχως να σκεφτόμαστε;Να μη μας εμπνέουν πια τα βιβλία, μόνο να μας βολεύουν ενόψει πχ εκλογών;
    Ο Βαλτινός, συμπλήρωσε ένας τρίτος,είναι κατά βάσιν αριστερός συγγραφέας που τους τα τρίβει στην μούρη τα χάλια τους των αριστερών.Με όλα του τα βιβλία κι όχι μόνον την "Ορθοκωστά".Να με συμπαθάς κι εσύ καημένε,μα δεν ξέρουμε να ξεχωρίσουμε τα αρνιά από τα κατσίκια.Καραμέλα την έχουμε κάνει την αριστερά, μια φτηνή καραμελίτσα γεύσης που ποικίλει ανάλογα με τις ιδεοληψίες στις οποίες αφηνόμαστε.Το ποιος και γιατί θα χαρακτηριστεί αριστερός στις μέρες μας είναι μια πολύ ζόρικη κουβέντα.Δεν μας τιμά να απαιτούμε να είναι οι άλλοι άγιοι και ασκητές κι εμείς απ΄έξω να βάζουμε κανόνες .
   Ο Θανάσης Βαλτινός σε μένα είναι -και κλείνω τις σκέψεις μου μ΄αυτό-,αδιάφορος πλέον.Δεν με συγκινεί η άψογη λογοτεχνία του.Έχω κουραστεί από την εμφυλιολαγνική θεματολογία και την χρήση της από φιλελέδες και σταλινοστόκους σαν αντλιοστάσιο μίσους.Έλεος με την κοπτοραπτική του εμφυλίου,φτάνει.Αναζητώ και μέσα από τα βιβλία επαφή με το εδώ και τώρα,λογοτεχνία με πάθος,ναι,αναμφίβολα,αλλά που δεν θα υποτάσσεται στην δίνη της βασικής της ιδέας και δεν θα συνθλίβεται από το ιστορικό βάρος της πλοκής της και τίποτα δεν θα την καταστήσει επιχείρημα πολιτικής αντιπαράθεσης με τον ανιστόρητο και πορωμένο βλάκα της αντίπερα όχθης.Όχι άλλα φαντάσματα, χρονοντούλαπα, ακέφαλα κρεμασμένα κορμιά,άλιωτα πτώματα και κατάρες σε βιβλία/πολεμοφόδια σε ατέρμονη κόντρα κι ας είναι γραμμένα με μαστοριά.Όπως αυτά του Βαλτινού -και το μυθιστόρημά του "Ανάπλους" το γραμμένο σαν συνέντευξη,πράγματι εξαιρετικά-,έναν συγγραφέα του οποίου έχω διαβάσει με προσοχή όλα τα βιβλία και ως χτες έλεγα και ξανάλεγα ότι τουλάχιστον δεν βγάζει μίσος όταν καταπιάνεται με την συμφορά του εμφυλίου.Αλλά βαρέθηκα.Θέλω να διδαχτούμε από την ρημάδα την Ιστορία μας και να πάμε παρακάτω. Να πάμε επιτέλους σαν λαός μονιασμένος-όσο γίνεται ,δεν θα ισχυριστώ ότι είναι εύκολο-, παρακάτω.


υγ.Αναρωτιόμουν αν πρέπει να γράψω όλα αυτά ή να το βουλώσω.Προτίμησα το πρώτο.






Σχόλια

  1. Δεν μπορείς να φανταστείς πόσο συμφωνώ, ήρθε η ώρα να θάψουμε τα φαντάσματα του εμφυλίου και να αποκτήσει πια η ελληνική λογοτεχνία άλλη θεματολογία και πνοή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κι όμως, χρονικά και ιστορικά, είναι ακόμη πολύ κοντά ο εμφύλιος για να μη μας απασχολεί. Άργησαν να ξεκινήσουν και οι ιστορικοί και οι λογοτέχνες. Ο Βαλτινός έχει τον δικό του τρόπο να μας μιλά για πράγματα που υπήρξαν ιστορικά και, ανεξάρτητα από την άποψη του καθενός, μας μεταφέρει τον προβληματισμό του για τη σχέση ιστορίας και λογοτεχνίας. Στον "Τελευταίο Βαρλάμη" αναρωτιέται αν "η ιστορία αρδεύει την τέχνη ή η τέχνη δημιουργεί ιστορική πραγματικότητα". Δεν έχει ενδιαφέρον;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καλημέρα Κατερίνες μου,που η μια συμφωνεί η άλλη διαφωνεί.
    Φυσικά έχει ενδιαφέρον.Κάπου αν κάνουμε την τέλεια σύνθεση αρχίζει και το μονοπάτι της σκέψης που ίσως οδηγεί κάπου.
    Δεν ξέρω βέβαια αν συνεχίζαμε να ζούμε έστω στην φούσκα (τους)της ψευδεπίγραφης ειρήνης και ευημερίας (μας)αν θα μπορούσαμε να είμαστε πιο άνετοι ώστε να το ανεβούμε ειρηνικά και να μαθαίνουμε.
    Πάντως τώρα που ξανασπάσανε τα αυγά των φιδιών -αν ήταν ποτέ άσπαστα δηλαδή-η πολιτική μας ειρήνη κάλπικη ή όχι έχει διαταραχθεί, δεν την έχουμε την νηφαλιότητα να ασχοληθούμε με τον εμφύλιο ως θέμα πουθενά,πιστεύω.
    Θα μου πείτε και τί δηλαδή, να σιωπήσουμε;Να γίνουμε όλοι σαν τα μούτρα αυτών ένθεν και ένθεν που κατηγορούμε πως τα κουκουλώνουν;
    Ούτε αυτό μου αρέσει.
    Απλά δεν έχω εμπιστοσύνη σχεδόν σε κανένα σε σχέση με το γιατί κάνει ό,τι κάνει και αυτή την στιγμή ειδικά δεν θα ήθελα η λογοτεχνία να εμπλακεί πάλι σε διαχωρισμούς και ναι,έχω βαρεθεί να τους βλέπω και να προπονούνται και να παίζουν τένις με το κεφάλι του (κάθε) Βελουχιώτη...

    Κοίτα Κατερίνα Τ.τι αλίευσα από δελτίο ειδήσεων προ ημερών:

    Τι βιβλία άραγε διαβάζει ένας υπουργός Παιδείας; Διαβάζει... Πωλ Κρούγκμαν . Ο κ. Κ. Αρβανιτόπουλος , (φωτογραφία δεξιά) γνωστός βιβλιοφάγος εγκαινίασε την έκθεση βιβλίου στο Ζάππειο και αγόρασε σχεδόν μισή βιβλιοθήκη βιβλία. Πρώτο και καλύτερο πήρε το βιβλίο του νομπελίστα Κρούγκμαν "Πώς θα βγούμε από την Κρίση" . Εν συνεχεία αγόρασε το βιβλίο του Μακρή Στάικου για το "Άγγλο Πρόξενο" , το βιβλίο του κ. Ι. Βαρβιτσιώτη "Όπως τα έζησα 1961- 1981" , το βιβλίο του Θανάση Βαλτινού "Ορθοκωστά" και μία μετάφραση του Νίκου Καζαντζάκη από τον Νικόλ Μακιαβέλι με σχόλια μάλιστα του ίδιου του Καζαντζάκη.

    Και αναρωτήθηκα για τον υπουργούλη,γιατί του ήρθε να διαβάσει τώρα τα "Ορθοκωστά" του 1996.Μπορεί και να έτυχε και να είμαι η καχύποπτη,μακάρι να είμαι εγώ η καχύποπτη και η ξινή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα έλεγα πως τοποθετούμαι σε αυτούς που ... "διαφωνοσυμφωνούν" με όλα αυτά. Εξάλλου, υπάρχει και το "Κιβώτιο" του Άρη Αλεξάνδρου, τα βιβλία της Ρέας Γαλανάκη, της Μάρως Δούκα κτλ κτλ. Οι διαχωρισμοί υπάρχουν, (ακόμη) δυστυχώς, γιατί υπήρξε εμφύλιος, δυστυχώς. Όσο για τα αναγνωστικά ενδιαφέροντα του Υπουργού, έχεις απορία για το βιβλίο του Βαλτινού και όχι ας πούμε για του Στάικου; Πάντως σε κάθε περίπτωση, είμαι της άποψης ότι κανείς πρέπει να διαβάζει όλες τις πλευρές και μακάρι οι Υπουργοί και όλοι οι πολιτικοί να διαβάζουν. Άραγε διαβάζουν ή απλά αγοράζουν;

      Διαγραφή
    2. Κατερίνα,η λέξη που χρησιμοποίησες,αυτό το διαφωνοσυμφωνούν είναι η ακριβέστερη που μπορούσε να σου έρθει!

      Νομίζω πάντως-λέω νομίζω,δεν είμαι απόλυτη, ψάχνομαι-ότι άλλη είναι η πορεία του Στάικου,άλλη του Βαλτινού.Να γίνω επίκαιρα ωμή με μια διόλου απίθανο να συμβεί σκηνή;
      Σε μια λεκτική κόντρα εντός της Βουλής για παράδειγμα,έτσι όπως έχει κατέβει όλο το επίπεδο εκεί μέσα,ανάμεσα στην καραδεξιά και καραμνημονιακή συγκυβέρνηση-κατά την κρίση μου την υποκειμενική και οι χαρακτηρισμοί αυτοί φυσικά- και την αριστερή αντιπολίτευση -που δεν της κρατάω τα μπόσικα ούτε αυτηνής αλλά για την υπόθεση εργασίας που κάνουμε θα την χρησιμοποιήσω ως το άλλο σκέλος-ποιός μοιάζει να αποβεί πιο χρήσιμος με τα ποικίλα μπουμπούκια ως υπόλοιπο κοινό,ο Στάικος ή ο Βαλτινός;
      Εγώ λέω ο Βαλτινός,για σκέψου κι εσύ και αν δεν βαριέσαι τις πολιτικές συζητήσεις πες μου.Ειδικά ο Βαλτινός και όχι ο Αλεξάνδρου,ούτε η Δούκα και λοιποί που κατά τα άλλα σωστότατα ανέφερες.

      Με μονoμερή ομολογία της αλήθειας,μονομερή αυτοκριτική, μονομερώς ενοχική και απολύτως μονομερή συγχωροχαρτική θεματολογία δεν θα κλείσει ποτέ αυτό το οδυνηρό κεφάλαιο να πάμε σαν λαός όχι παρακάτω αλλά ψηλότερα...
      Λοιπόν κι εγώ τα έχω βαρεθεί όλα αυτά,αν όχι γενικότερα σίγουρα στην σύγχρονη λογοτεχνία,σε βιβλία που εκδίδονται σήμερα εν έτει 2012, δεν τα αντέχω με τίποτα και είμαι και καχύποπτη.
      Ως προς το αν απλώς αγοράζουν τί να σου πω, μάλλον αγοράζουν με την πρόθεση να διαβάσουν, μα αν διάβαζαν δεν θα ήταν τέτοιοι .Λέω τώρα.

      Διαγραφή
  4. Θωμάς10/11/12 11:09

    Σιγά μη διαβάζουν.Πάνε στα παζάρια για δημόσιες σχέσεις.Η Αλέκα κάπου διάβασα πήρε το Γαλάζιο τετράδιο.Τόσο μπετόν η γυναίκα. Βγάλε τα συμπεράσματά σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου