" Καρχαρίες ",Γιενς Μπιέρνεμπου



Την γνωριμία με τον Γιενς Μπιέρνεμπου,σχετικά άγνωστο στο ελληνικό κοινό, Νορβηγό συγγραφέα,την οφείλω στον Δημήτρη Μαμαλούκα που αναφέρεται σ΄αυτόν στο  "Κράτα μου το Χέρι".Η περιέργεια  και η αναγνωστική μου απληστία συνήθως δεν μου βγαίνει σε κακό,το αγόρασα λοιπόν  και το δρομολόγησα για διάβασμα αμέσως μετά το φοβερό μυθιστόρημα του Γιώργου Ξενάριου.
Ενδιάμεσα μου προέκυψε μια έκτακτη ανάγνωση. Ανάγνωση διαφορετική από τις άλλες,ενός χειρόγραφου, που  θεώρησα τιμή μου το ότι μου το  εμπιστεύτηκε η συγγραφέας του (ε,να μπείτε στον σύνδεσμο να δείτε ποιά είναι).
Πρόκειται για ένα δυνατό μυθιστόρημα, που με εντυπωσίασε για το θέμα και την μαστόρικη γραφή του και που δεν μπορώ να πω τίποτα γι αυτό ακόμα, παρά μόνον να ευχηθώ από καρδιάς, να πάνε όλα καλά και να εκδοθεί σύντομα για να το απολαύσουν κι άλλοι αναγνώστες και φυσικά κι εγώ να κάνω μια ολοκληρωμένη ανάρτηση.
Έτσι ξεκίνησα να διαβάζω τους "Καρχαρίες",εκδόσεις Μέδουσα, μετάφραση από τα Νορβηγικά από τον Δημοσθένη Κούρτοβικ*,μετά από ένα σερί  καλών αναγνώσεων. Έπεσα με τα μούτρα. 
Κατ΄αρχάς με ξεκούρασε θεματολογικά.Μου αρέσουν τα μυθιστορήματα που έρχονται από άλλες εποχές και χώρες με διαφορετικής κουλτούρας λαούς αν και  οι Νορβηγοί μου είναι  αρκετά οικείοι από τον εξαιρετικό Χάμσουν,τον Ketil Bjørnstad και τον Gunnar Staalesen (παρόλο που τα αστυνομικά, είδος που υπηρετεί αυτός ο  τελευταίος, δεν τα πολυσυμπαθώ).

Ο Γιενς Μπιέρνεμπου  αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο την ιστορία ενός διπλού ναυαγίου: εκείνου που συνέβη στο πλοίο "Ποσειδών",στο οποίο υπηρέτησε,ως δεύτερος υποπλοίαρχος για το ταξίδι από Μανίλα σε Μασσαλία και του κυρίως ναυαγίου,που είναι ένα πρωτοφανές, για τον καλόγνωμο και που περιμένει ένα θαλασσινό μυθιστορηματάκι αναγνώστη, ναυάγιο ψυχών,των τριάντα ψυχών του πληρώματος και της οικογένειας του καπετάνιου.
Τριάντα διαφορετικά σαν ιδιοσυγκρασίες μα και το ίδιο τρωτά  ανθρώπινα πλάσματα, κουβαλώντας ο καθένας τρομαχτικά πολιτισμικά και προσωπικά φορτία, που η θάλασσα και η σκληρότητα της επιβίωσης σ΄αυτήν, τα βαραίνει ακόμα πιο πολύ , ξέμπαρκα στο αρχικό λιμάνι από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, καδράρονται  από την διεισδυτική πένα του Bjørneboe και δεν διαφέρουν στην συμπεριφορά τους από τους  καρχαρίες που συνοδεύουν,ακούραστοι και μόνιμα πεινώντας, το ωραίο σκαρί, τον  "Ποσειδώνα" σε όλο το ταξίδι που κάνει ως το ναυάγιό του  σε κάποιο κοραλλιογενές νησί.
Βρισκόμαστε στο 1900,πάνω στην μετάβαση από έναν δύσκολο αιώνα σε ένα άλλο.Ο κόσμος ήδη βράζει,επαναστάσεις και συγκλονιστικές ανατροπές συνέβησαν ήδη και θα συμβούν κι άλλες, τα πρώτα δείγματα αχνοφαίνονται.
Το καράβι είναι μια μικρογραφία του ευρύτερου κόσμου και των συγκρούσεών του για την ταξική και ατομική επιβίωση.Η θάλασσα είναι το πεδίο δράσης και αντίδρασης αυτών των ενδεικτικών ανθρώπινων πλασμάτων σε ένα σκηνικό όπου άνθρωποι και καρχαρίες είναι -εναλλασσόμενα έρμαια του ενστίκτου τους - θύτες και θύματα ταυτόχρονα .
Το κατώτερο πλήρωμα ,ένα σμάρι σκληρόπετσων ναυτικών που μεθοκοπάνε,που έρχονται στα χέρια ο ένας με τον άλλον με τρομερή μανία και ανεξήγητο μίσος,οι υποτίθεται μορφωμένοι αξιωματικοί,ο μαρξιστής Κινέζος μάγειρας,ο μούτσος Πατ το υποσιτισμένο εγγλεζάκι βγαλμένο κατ'ευθείαν από τους σκοτεινούς κόσμους του Λονδίνου του Ντίκενς,ο φιλοσοφημένος Γερμανός λεμβίτης Χέλλμουτ, αλλά και τα κάθε φυλής αποβράσματα  κοινωνιών από τα πέρατα του πλανήτη, που έχουν ναυτολογηθεί χωρίς πολλά πολλά και που φυσικά κάνουν αβίαστα και μια και δυο απόπειρες ανταρσίας,ο φιλάργυρος ,άσπλαγχνος,απαθής καπετάνιος,όλοι ένα μανιακό ανθρωπολε φούσι περιορισμένο σε ένα καράβι,άντρες παλαβωμένοι, περίκλειστοι από θάλασσα κι ουρανό,έτοιμοι να σκοτώσουν,να κλέψουν,να κάνουν κακό στους άλλους και στον εαυτό τους.
Σαν τους καρχαρίες,  που το πλήρωμα κατορθώνει να ψαρέψει και όταν αφαιρέσει πτερύγια και εντόσθια -το μόνον πολύτιμο από αυτά τα κτήνη,όπως τα ονομάζει συχνά στο κείμενό του  ο Μπιέρνεμπου -τους ξαναπετάει, κατακρεουργημένους, στην θάλασσα, βορά όχι μόνον των ομοίων τους αλλά και των εαυτών τους ,στο έλεος του μοναδικού ενστίκτου που ορίζει την ύπαρξή τους,την καταραμένη πείνα τους, που δεν τελειώνει ποτέ.

Με τις εκτενείς του εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες περί καρχαριών ο Μπιέρνεμπου αλλά  και με σφήνα εύστοχες ταξικές και φιλοσοφικές  προσεγγίσεις  ανθρώπων σαν κι αυτούς που επιβαίνουν στο πλοίο- και των  οποίων τα σάρκινα και ψυχικά κουρέλια μια θαλασσινή αυτοκρατορία σαν την Βρεττανία εκείνης της εποχής προσπαθεί να αποσείσει ,στρουθοκαμηλίζοντας,από πάνω της -καταφέρνει να κάνει ψύχραιμους παραλληλισμούς, να αφηγείται τρομερά βίαια περιστατικά με πειστικότητα,να ψυχογραφεί τους εμπλεκόμενους στην όλη παράκρουση και να  φτάνει στην απρόσμενη ή μήπως δεν είναι, τελική αλληλλεγγύη που έρχεται , λες ,από το πουθενά ή μάλλον από τον Θεό, όπως κι αν τον έχει κωδικοποιήσει κανείς-πόσο μοιάζουν όμως το πουθενά κι ο θεός,εκεί που ο ορίζοντας δεν ξεχωρίζει από την στεριά κι αυτή από το μανιασμένο νερό-και από αυτό το αλλόκοτο πουθενά σώζει τις μισακές ζωές, όσων γλυτώνουν από την φονική μανία των ομοίων τους ή την μανία της θάλασσας,την αρρώστια του κορμιού ή την τρέλα.

Η ωραία γραφή,τα ενδιαφέροντα γυρίσματα,οι εναλλαγές και η εικονοποιία με τις πολλές εντάσεις και τα ελκυστικά της θαλασσινά χρώματα, οι καλοί ρυθμοί τής αφήγησης και το  ισορροπημένο δέσιμο στην όλη πλοκή, οδηγούν ομαλά και καλόδεχτα σε  κάθαρση,σε μια λυτρωτική έξοδο των ηρώων από τα δεσμά των ψυχών τους καθώς οι καρχαρίες λουφάζουν, έστω για λίγο, και η ανθρωπιά αναδεικνύεται νικήτρια.



*Να πω ότι η μετάφραση δεν  μου φάνηκε ό,τι καλύτερο;Άντε να το πω.Αν όμως υπάρχουν οι λέξεις ή θεωρούνται εύηχες στην περίπτωση που τις επιλέγειι ο μεταφραστής πχ  απέρνατη ,αναρχίστρια -από το γαλλικό φαντάζομαι anarchiste -και διάφορα τέτοια,τότε ειλικρινά   να ζητήσω μια και δυο συγγνώμες,που εμένα πάντως δεν μου κάτσανε καλά....

Σχόλια

  1. Εγώ θα πω ένα ευχαριστώ και από δω για τα καλά σου λόγια, μου έδωσαν φτερά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου