" Η Μητέρα του Σκύλου ",Παύλος Μάτεσις


Ο Παύλος Μάτεσις,πολυγραφότατος τω όντι,όχι αριθμητικώς αλλά σε αρμονική αναλογία με την ποιότητα των έργων του,θεατρικός όσο λίγοι,παραδειγματικά ταλαντούχος, μεστός μάστορας της γλώσσας,αμέριμνα ενδιαφέρων, πνευματώδης, ευρηματικός, πανάξιος εργάτης της Τέχνης, πέθανε πριν λίγες μέρες.
Κάπου ανάμεσα στην χυδαιότητα τής απροκάλυπτα προπαγανδιστικής κι εκφασισμένης ειδησεογραφίας της νοσούσης δημοκρατίας των ημερών μας, στην οποία ο ανατρεπτικός πολιτισμός δεν έχει πρωτεύουσα θέση, χώρεσε στα ψιλά κι αυτή η απώλεια, ειπώθηκαν τα επικήδεια λόγια που του άρμοζαν,τα τυπικά αλλά και τα πηγαία, γράψαν μερικοί ενθετάδες και βεβαίως οι μπλόγκερς-ευτυχώς υπάρχουν κι αυτοί- για εκείνον και τα βιβλία του και τέλος.

Καλύτερη,από τις έτσι κι αλλιώς υψηλού επιπέδου μεταφράσεις τού Παύλου Μάτεσι, θεωρώ κι εγώ εκείνη του εκπληκτικού έργου τού Φώκνερ,"Η Βουή και Η Μανία" και ως πιο χαρακτηριστικό πεζογράφημα  τού ύφους και της γραφής του,την "Μητέρα του Σκύλου",ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα ολόκληρης της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας  με πρώτη έκδοση το 1990 από τον Καστανιώτη την οποία από τότε ακολούθησαν 50+  ακόμη, φυσικά αληθινές ,αλλά ελάχιστες σε σχέση με την πραγματική δυναμική του επανεκδόσεις,επειδή δυστυχώς ο λαός στην χώρα μας εκπαιδεύτηκε έτσι  ώστε  σταθερά να μην αρέσκεται να διαβάζει. Εθίστηκε να βλέπει τα δελτία των οκτώ με τις φασιστικές ψευτιές τους.Θλιβερό φαινόμενο διαρκείας, που θα το μάχομαι ισοβίως και με σφοδρότητα ...

Στη "Μητέρα του Σκύλου" ο Μάτεσις με γλώσσα καταιγιστικά αφοπλιστική διηγείται 60 χρόνια πικρής κι αμφίδρομης εθνικής αλήθειας και δραματικής νεοελληνικής ιστορίας μέσα σε μονάχα 250 σελίδες, βυθίζοντας βαθιά το μαχαίρι αυτής της Αλήθειας σε καρδιά και συνείδηση ,όπως πριν 20 περίπου χρόνια που παρέδωσε στο αναγνωστικό κοινό το υπέροχο αυτό βιβλίο του.Τα συναισθήματα που  προκαλεί η συναρπαστική και με έντονη  θεατρική φόρμα αφήγηση της Ραραού,μιας ηρωίδας καταπληκτικής(που την αντέγραψαν ως φιγούρα έκτοτε ουκ ολίγοι) είναι συνταρακτικά, διαδεχόμενα το ένα το άλλο!

Αισθάνεσαι συνεχώς τον περιβόητο κόμπο στον λαιμό, καθώς ο Μάτεσις ,εν έτει 2013, μπορεί να σε καθηλώσει και να βρίσκεσαι με την εξηντάχρονη  την εποχή της αφήγησης ηρωίδα ,συνταξιδιώτης στο δικό της χρονικό κομμάτι  της εθνικής μας περιπέτειας, όμως αυτής της ίδιας περιπέτειας ολονών μας,που συνεχίζεται με παραλλαγές στη χώρα, από την Κατοχή και τον ρημαδοεμφύλιο ως τώρα, τώρα,τώρα * που πάλι την ξεπουλάνε τα φραγκοταϊσμένα λαμόγια και που δεν φαίνεται ότι θ΄ανασάνει από τα βάσανά της στον αιώνα τον άπαντα,αν ως λαός δεν ξυπνήσουμε στ΄αλήθεια από το άνευ φανερού ατυχήματος (επανα)προκύψαν εθνικό μας κώμα.
Συνήθως ενοχλούμαι από την προσκόλληση στην εποχή αυτή,επειδή με ιδιοτέλεια σχεδόν οι περισσότεροι απ΄όσους την επικαλέστηκαν, την χρησιμοποίησαν  για να ενισχύσουν το ισχνό ή και τιποτένιο δημιούργημά τους, επιλέγοντας, ανέντιμα σε πολλές περιπτώσεις, στρατόπεδο-κοινό-ταμπέλα και ζυγαριά.Ο Μάτεσις δεν ανήκει επ΄ουδενί σ΄αυτούς,έτσι κι αλλιώς σε κανένα έργο του δεν έκανε μοδιστρική με κουρέλια αλλονών,έκανε Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α. Τελεία και παύλα.

Στη "Μητέρα του Σκύλου", ειδικά εκεί,μπαίνει στην νοοτροπία μιας σκληρής εποχής από την σωστή (!) πόρτα,εκείνων την αφύλακτη πόρτα για την... σωτηρία των οποίων έγιναν όλα!Και για τον αυτό λόγο γίνονται και τα τωρινά, έτσι δεν λένε ξετσίπωτα τα σύγχρονα λαμόγια;΄Ολα για το καλό του λαού,την σωτηρία της πατρίδας....Το γέμισμα της τσέπης τους το αφήνουν επιμελώς έξω από το δήθεν πατριωτικό τους κήρυγμα.
Για του λαού  την Κερκόπορτα βεβαίως μιλάω,των πολλών κι αθώων-των άδολων ή πονηρών αθώων- των απλών κι ανώνυμων δηλαδή που ό,τι έκαναν αυτοί στην πείνα, στην φτώχεια, στον πόλεμο και στον πάσης φύσεως κατατρεγμό ή δεν έκαναν, δεν ήταν απόρροια ενός επιβεβλημένου από τα πάνω ηρωισμού και μεγαλωσύνης,ούτε όμως δειλίας ή μικρότητας, ήταν αληθινές, ανθρώπινες διατυπώσεις της άμεσης ανάγκης, συνειδητές μα και -περισσότερο έστω- ασυνείδητες, αυθόρμητες κι  ορμητικές εκδηλώσεις ενός  ενστίκτου λαϊκού,ατρύγητου κι αδιαπέραστου από την καθεστωτική σαπίλα και που δεν είχαν καταφέρει να το εξαφανίσουν τελείως, παρ΄ όλη  την υλική στέρηση κι ας ήταν ένστικτο επιβίωσης κι ας είχαν το πάνω χέρι στη χειραγώγησή του οι λογής δοσίλογοι μεσάζοντες **.

Και γι αυτό οι λαϊκές πράξεις που περιγράφει με το υφέρπον και πανταχού παρόν χιούμορ του ο Μάτεσις, αφήνοντας στο μεγαλύτερο μέρος του μυθιστορήματος την Ραραού να τις αφηγείται ,έχουν μιαν αχρωμάτιστη, ανιδιοτελή αλληλλεγγύη,προκύπτουν αυθόρμητα, σταλάζουν βάλσαμο πάνω στον πόνο, χωρίς ετικέτες διεκπεραίωσης ιδεολογίας,χωρίς προκατασκευασμένους ενθουσιασμούς ή εμφυτευμένα πάθη, κοντολογίς παλεύει στα ίσα, μέσα στο κείμενό του,η συμπόνια με τον κυνισμό,η ανθρωπιά με την σκληρότητα, το  δάκρυ με το γέλιο,η σοβαρότητα  με την φαιδρότητα, καθώς όλα αυτά κι άλλα πιο ανομολόγητα είναι η Ζωή των Ανθρώπων κι η Ιστορία της.
Προς το τέλος,σε 35 σελίδες φωτιά,ο συγγραφέας μπάζει στην μυθοπλασία από το φαινομενικώς πουθενά της μετεμφυλιακής Ελλάδας έναν μη κατονομαζόμενο με σαφήνεια ζητιάνο και σακάτη άνδρα,ηττημένη και καταλυτική περσόνα στην ιστορία κι αφηγούμενος πια τριτοπρόσωπα το κομμάτι αλληγορίας που του αναλογεί,φέρνει την Ραραού-Ρουμπίνη αντιμέτωπη με τους δαίμονές της,ολότελα στην κρίση των αναγνωστών.

Ο ίδιος ο Παύλος Μάτεσις με την "Μητέρα του Σκύλου" περνά θα έλεγα πλήρης εχθρών τε και φίλων, ευτυχώς κυρίως φίλων,στο αιώνιον του ελληνικού λογοτεχνικού γίγνεσθαι, εκείνου του ωραίου,του αποτελούμενου από φωτεινές εξαιρέσεις,μετρημένες στα δάχτυλα, εξαιρέσεις έμπνευσης,ύφους και αισθητικής, εξαιρέσεις που είναι ο μείζων πολιτιστικός θησαυρός μας,η Λογοτεχνία.

*-Δυστυχώς,κυρία Κανέλλω μου,της είπα εγώ στο μνημόσυνο της μαμάς, καθώς κουβεντιάζαμε τα παρελθόντα,δυστυχώς δεν μας τα πλήρωσαν ποτέ οι Γερμανοί.Ούτε τότε ούτε μετά.Και ούτε τους το ζητάμε να πληρώσουν.Δεν είδες που τους έχουμε σήμερα συμμάχους ακριβούς και αυτοί καταδέχονται και δέχονται για εργάτες τους άντρες μας,και στα Ηνωμένα Έθνη μας έχουνε σούζα! Α υ τ ο ί  μας ήρθαν αποπάνω.Κι ας νικήσαμε εμείς.
-Πού νικήσαμε,Ρουμπινάκι,κάνει η κυρία Κανέλλω,πού νικήσαμε τα κακόμοιρα;

** Το μπλόκο το στήσανε διότι ήξεραν πώς θα΄ρθει ο γιός της Χρυσάφαινας. Ξέρω τώρα ποιός τον κατέδωσε αλλά δεν μιλάω,επειδή φοβάμαι για τη σύνταξή μου,αυτός έχει πόστο ισχυρό σε δύο κόμματα εναλλάξ.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος6/2/13 23:32

    Ανεβασμένο πέρυσι στο Εθνικό με ενδιαφέρουσα ερμηνεία από την Θέμιδα Μπαζάκα.Και άλλους,δεν θυμάμαι ονόματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Νίκος7/2/13 13:00

    Η φτώχεια στην ελληνική λογοτεχνία ενέσκυψε προ κρίσης.
    Δυστυχώς,κυρίες και κύριοι,η τρύπα του πλοίου άνοιξε κι άλλο και δεν μπατάρουμε απλώς,βυθιζόμεθα.
    Σπουδαία πένα ο Παύλος Μάτεσις έχει καταγραφεί σαν ένας από τους τελευταίους "μεγάλους" μας δημιουργούς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Νάσος7/2/13 16:30

    Είναι πράγματι το πιο γνωστό μυθιστόρημα του Μάτεσι αλλά και πολλά από τα άλλα που έχει γράψει είναι εξίσου ενδιαφέροντα.Μιας και σας αρέσουν τα διηγήματα προτείνω να διαβάσετε την συλλογή ΄Υλη του δάσους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος7/2/13 17:45

    Αγαπητή κυρία,στην δεύτερή σας παράγραφο έχετε πιάσει την πεμπτουσία του βιβλίου.Εσείς περιγράφετε ένα ζοφερό "εδώ και τώρα" με αφορμή την ειδησεογραφία των ψεμμάτων,όμως η πραγματικότητα είναι ένα τραγικό "παντού και πάντοτε" για την Ελλάδα μας από το 1830 της δήθεν ιδρύσεως ανεξαρτήτου νεοελληνικού κράτους.Δυστυχώς,δεν έχουμε ελευθερωθεί ούτε από την τουρκοκρατία που ξανάρχεται από καιρού εις καιρόν,
    τώρα με τη μορφή τηλεσήριαλ,ούτε από τους ρωσόφιλους,
    αγγλόφιλους,γαλλογερμανόφιλους και λοιπούς κομματάρχες που καταντήσαμε τέτοια ζώα που είμαστε από την πλύση εγκεφάλου της τηλεοράσεως να τους εκλέγουμε κιόλας για να μας κάθονται νομίμως και συνταγματικώς στο σβέρκο!Να βάζουμε τον λύκο άκουσον άκουσον να φυλάει τα πρόβατα.Στο ζυγό παραμένουμε δυστυχώς,αλλά ποιός να το δει και ποιός να το πει χωρίς να τον αποκαλέσουν και οι αριστεροί και οι δεξιοί πολιτικάντηδες τρελό και γραφικό;
    Ο Παύλος Μάτεσις τον οποίο είχα την μεγίστη τιμή να γνωρίζω προσωπικώς, στην μεγαλειώδη αφήγησή του δεν προπαγάνδισε,δεν χυδαιολόγησε ούτε υπερασπίστηκε νοσούσες νοοτροπίες,σαν όλες αυτές τις σημερινές που μόνο σημερινές δεν είναι.Επειδή ήταν ευφυής και πολύ πιο μπροστά από την εποχή του.
    Έγραψε επομένως ανατρεπτική λογοτεχνία όπως την λέτε και κατέγραψε μεγάλες αλήθειες αλλά το πολύ πολύ να συνεχίσουν να γίνονται θεατρικά έργα που τώρα ούτε αυτά δεν θα μπορούμε να πάρουμε εισιτήριο να τα δούμε.

    G.Vag.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Σοφία7/2/13 18:51

    Θα πω κάτι χωρίς να επιμένω ότι έχω δίκιο.Η δική μου εντύπωση είναι ότι ο Μάτεσις αφηγείται μέσω Ραραού,ας τη βάζει να αυτοχαρακτηρίζεται
    βασιλικιά, από "τα αριστερά".Όμως η λεπτότατη ειρωνεία της γραφής και η αυτοκριτική επάρκεια σε συνδυασμό με το τεράστιο ταλέντο του δίνουν την ανοιχτόμυαλη οπτική που απογείωσε το μυθιστόρημα και δικαίως το κατέστησε κλασικό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος7/2/13 23:40

      Δεν νομίζω να ισχύει αυτό που λέτε παρόλο που δεν το βρίσκω και κακό.Επίσης το τελευταίο που θα κοιτάζαμε στον Μάτεσι θα ήταν κατι τέτοιο.Ο Μάτεσις είναι a priori υπεράνω κομμάτων κτλ.
      Ρ.Η.

      Διαγραφή
  6. Ανώνυμος9/5/13 01:28

    Έχω κλάψει με τούτο το βιβλίο.Η ζωή μου όλη....

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου