" Πριμαρόλια " , Αθηνά Κακούρη


κι ένα σχόλιο πέρα από το μυθιστόρημα.....



Το βιβλίο της Αθηνάς Κακούρη "Πριμαρόλια" του 1998,από τις εκδόσεις Εστία, ήταν η επιλογή της λέσχης μας για τον Μάιο.Μετά την αριστουργηματική και συγκλονιστική Μητέρα του Σκύλου του Παύλου Μάτεσι , τον τόσο ενδιαφέροντα Ύπατο της Σμύρνης της Σωτηρίας Μαραγκοζάκη ,το πολύ δυνατό Ποτάμι του Κέτιλ  Μπγιόρνσταντ αλλά και τα όσα επιπλέον διαβάζουν (Γιάλομ, Ροθ, Τζένκινς , Μρόζεκ κά),πέρα από το βιβλίο του μήνα οι πιο διαβαστεροί της παρέας -εμένα αφήστε με,ανήκω στους πολύ βαρεμένους-το ωραίο κείμενο,η ισορροπημένη και τρυφερή μυθιστορία αλλά και η ιστορικά ακριβής  εικόνα της βιομηχανικής και εμπορικά ευημερούσας Πάτρας μιας εποχής αλλοτινής κι η κατάρρευσή της,όπως την ανασυνθέτει η Κακούρη στα "Πριμαρόλια" ήταν μια ευχάριστη ανάπαυλα από τα διαφορετικά  και μάλλον πιο σκληρά διαβάσματά μας, που ανέφερα ενδεικτικά παραπάνω.
Χτες λοιπόν που είχαμε την καθιερωμένη μας συνάντηση όλοι κι όλες εκφράσαμε αυτή την αίσθηση ακριβώς, της απόλαυσης του ωραίου,εμπνευσμένου,ουσιαστικού, γλαφυρού μα και σεμνά και με φανερή μαστοριά διατυπωμένου λόγου, που πάντα μας προσφέρει η Κακούρη*.

Το θέμα της ιστορίας που αφηγείται εδώ η συγγραφέας συνοψίζεται πολύ καλά στο οπισθόφυλλο:


Πριμαρόλι λεγόταν το πλοίο που φόρτωνε το πρώτο καρπό της σταφιδικής σεζόν για κάποιον από τους 6 ή 7 συνήθεις λιμένες προορισμού. Το πριμαρόλι του Λίβερπουλ, το πριμαρόλι του Κόντινεντ, το πριμαρόλι του Λονδίνου... τα φορτία αυτά έπαιξαν τις καλύτερες τιμές επειδή φθάνοντας εύρισκαν την αγορά διψασμένη. Δεν είχαν λοιπόν να συναγωνιστούν με άλλες ποσότητες ήδη αποθηκευμένες.Γι' αυτό και όλοι οι εξαγωγείς επιδίωκαν να φορτώσουν σε ένα ή περισσότερα πριμαρόλια.Ο συναγωνισμός τους γινόταν μέσα στα όρια που επέβαλε ο σεβασμός κι η φροντίδα για την ποιότητα του προϊόντος. Η σταφιδική κρίση τον διέστρεψε και αυτόν. Στην Πάτρα των σταφιδέμπορων του 1890 -κοσμοπολίτισσα και ξεφαντώστρα,αρπακτική και φιλάλληλη, όμορφή και πλούσια και δυναμική- εκτυλίσσεται το χειμαρρώδες και πολυάνθρωπο μυθιστόρημα της Αθηνάς Κακούρη, με φόντο τα πραγματικά τοπία, τα κτήρια, και τις οικογένειες που χορεύουν και χρεοκοπούν, ενόσω η κρίση της σταφίδας έχει αρχίσει.
Και ενώ όλοι εξακολουθούν να ονειρεύονται τη μεγάλη προκοπή κι άλλοι να κυνηγούν ανελέητα τα πλούτη,ενώ οι ξενοφερμένοι έμποροι με τις ευρωπαϊκές τους συνήθειες δίνουν τον ξεχωριστό κοσμοπολίτικο τόνο στην πόλη, ενώ οι γυναίκες συνθλίβονται από τις -φρενιασμένοι από τον πακτωλό που έφερνε ώς τώρα η σταφίδα- έχουν ξεσηκωθεί, ενώ οι άνομοι θησαυρίζουν και οι δίκαιοι απελπίζονται, ένας παλιός έρωτας ξαναφουντώνει το βράδυ ενός μεγάλου χορού και καταλήγει σε γάμο, προκαλώντας μια δίνη εκδικητικότητας με απροσδόκητα αποτελέσματα.

Ακριβώς.Κάποιοι γλεντούν όταν αποκτούν περιουσία, που είναι προϊόν σκληρής και τίμιας εργασίας για μερικούς από αυτούς αλλά και μέγιστης λαμογιάς για άλλους , γλεντούν και κωφεύουν κι όταν σύρονται σε βρώμικα εμπορικά παιχνίδια με τοκογλύφους αλλά και όταν ξεριζώνουν, παρασυρμένοι από την απληστία και την βλακεία τους,τις ελιές τους-αυτές που έχουν πραγματικά καλά θρέψει επί γενιές και γενιές τις φαμίλιες τους - για να ρισκάρουν φυτεύοντας αμπέλια και ανταγωνιζόμενοι, με άνισους όρους, την Γαλλία σε στιγμές συγκυριακής καταστροφής τής δικής της παραγωγής.
Κάτι σας θυμίζει; Άντε καλέ..
Το ίδιο άκριτα και ρηχά είναι και τα ερωτικά τους φερσίματα,τα αισθήματα μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα,οι προίκες και τα λεφτά είναι το κίνητρο ερώτων και γάμων καί ναι,οι γυναίκες είναι αυτές που συνθλίβονται κάτω από τις συνθήκες της εποχής,ακόμα κι αυτές που τις αντιπαλεύουν με αξιοπρέπεια.


*Επιτρέψτε μου,μια κι είναι προσωπικού ύφους το Degas και συχνά πολιτικολογώ , να πω ότι με την αξιόλογη αυτή Ελληνίδα συγγραφέα διαφωνώ α π ο λ ύ τ ω ς σε πολιτικό επίπεδο, κάτι που σε άλλη συγκυρία δεν θα το ανέφερα,αλλά ειδικά τώρα μέσα στην επί τούτου από τα μμε καλλιεργούμενη ιδεολογική θολούρα του κόσμου,έκρινα ότι είναι ανάγκη να ξεκαθαρίσω μερικά δικά μου ιστολογικά πραγματάκια: 
ότι την σιχάθηκα και την καταγγέλλω αυτήν την κρυφασίζουσα μονομανία μας να αντιμετωπίζουμε έναν καλλιτέχνη αφοριστικά , επειδή εκείνος σαν πολίτης  εκφράζεται  διαφορετικά από μας,σιχάθηκα την απολυτοσύνη τού κάθε ξερόλα,επώνυμου και ανώνυμου, αμειβόμενου ή ερασιτέχνη κοντυλοφόρου και την γενικευμένη έλλειψη στοιχειώδους σεβασμού στο δικαίωμα να εκφράζει ο καθένας την γνώμη του.
Αλλ΄όχι όμως μόνο αυτό,ας μην βιαστούν μερικοί φίλοι.Παράλληλα- και επιτακτικά μάλιστα- α π α ι τ ώ το παραπάνω να ισχύει δίκαια και αμφίδρομα,δηλαδή όχι τα δικά μου δικά μου και τα δικά σου δικά μου κι αυτά,απαιτώ και οι δημιουργοί να δείξουν επιτέλους τον σεβασμό που οφείλουν στο κοινό,να μην σπεύδουν να ξεχέζουν αβέρτα εμάς,τους αποδέκτες των πονημάτων τους,πράγμα που κάνουν πολύ ξεδιάντροπα πολλοί,πάρα πολλοί από αυτούς στα λογής έντυπα και στο facebook για παράδειγμα,που όταν τα χώνουν, εκείνοι, στους πάντες και για τα πάντα-για τα πάντα όμως,όλα τα ξέρουν πια- με ύφος 800 καρδιναλίων και λίγο λέω,τότε βαίνουν όλα καλώς,αν τους αντιτάξει όμως κάποιος,που διαφωνεί στο παραμικρό για την συγγραφική τους ή ακόμα χειρότερα για την πολιτική τους αισθητική,την έχει βάψει...

Επομένως  διαφωνώ μεν κάθετα με την πολιτική Κακούρη και το κατάπτυστο κατά την γνώμη μου κείμενο των 32- εκείνο το γνωστό,με τίτλο "Τολμήστε", με τις μεγαλόστομες σαχλαμάρες που ο χρόνος,ο χρόνος,βρε,ο πανδαμάτωρ,αυτός που δεν αφήνει τίποτα που να μην το απογυμνώσει από φτιασίδια, ο χρόνος,που απλώς κύλησε και δείχνει σε τι φτώχεια έφτασαν στο μεταξύ την χώρα,ο χρόνος, ναι,αυτός το κατέδειξε το κείμενο ως αρχιμπαρούφα- αλλά ο "Χαρταετός" της του 2002,το πιο αγαπημένο μου από τα τόσο καλά βιβλία της,είναι ένα ωραίο μυθιστόρημα και μόνο επαινετικά λόγια έχω να πω και το ίδιο ισχύει και για το "Ξιφίρ Φαλέρ" μα και για τα "Πριμαρόλια", βιβλίο που το είχα διαβάσει πριν χρόνια και τώρα ξαναδιαβάζοντάς το,το βρήκα και πάλι πολύ όμορφο ,σοβαρό, ποιοτικό, καλογραμμένο και το απόλαυσα.


Σχόλια