" Οι Ξεριζωμένοι ", Μαξ Ζέμπαλντ


Δεν ξέρω αν μπορώ ν΄αποφύγω τις κοινοτυπίες του τύπου ο Ζέμπαλντ είναι μεγάλος συγγραφέας . Ε,λοιπόν,ας μην τις αποφύγω,είναι.Οι "Ξεριζωμένοι",το δεύτερο βιβλίο του Ζέμπαλντ που διάβασα, με έπεισαν ώστε να λέω τώρα με σιγουριά ότι,ναι,είναι ένας συγγραφέας μεγάλος,αλλιώτικος, αταξινόμητος ως προς το τι επιχειρεί- δοκίμιο μυθιστορηματικό ,αυτοβιογραφικό αφήγημα , ταξιδιωτική ημερολογιακή μυθιστορία, όλα αυτά μαζί ή κάτι άλλο-και οι λιγοστές μου επιφυλάξεις  εξαφανίστηκαν από το εκπληκτικό κείμενο, που μόλις τέλειωσα και προφανώς δεν με νοιάζει  να βάλω φιλολογικές ετικέτες εν προκειμένω,με νοιάζει αυτό καθαυτό το πολύτιμο περιεχόμενο , το δοσμένο με τον πολύ προσωπικό του τρόπο,που παρόμοιο δεν έχω συναντήσει ξανά,με νοιάζει το ίδιο το ομιλόν και τόσο ευέλικτο αυτό γράψιμο, σύνθετο οπωσδήποτε, ειλικρινές κι ευαίσθητο,με το οποίο ο Μαξ Ζέμπαλντ ξεδιπλώνει με άνεση μέγιστο λογοτεχνικό ταλέντο , δημιουργώντας σχολή θα έλεγα αν και εκτιμώ ως πολύ δύσκολο να βρει άξιους "μαθητές" με αυτήν την τόσο προσωπική πινελιά,που διαθέτει.

Οι "Ξεριζωμένοι" είναι μια πλούσια,τετράπτυχη αφήγηση,πρωτοπρόσωπη,ευρηματικά διανθισμένη με σχέδια και φωτογραφίες,στην οποία ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια τού αναγνώστη οι τέσσερις βασικές ιστορίες και περνάνε αγκαζέ με πολλές επιμέρους , συμπληρωμένες με αληθινά ιστορικά γεγονότα,εντυπώσεις προσωπικές,πληροφορίες για γεννήσεις,θανάτους, μεταναστεύσεις , αρρώστιες, επαναπατρισμούς κι όλα τα καλά και κακά,που απαρτίζουν την ανθρώπινη διαδρομή στην ζωή, ενισχυμένες με εξαίσιες περιγραφές χειμώνων, καλοκαιριών, βουνών, πόλεων, χωριών, δασών , λιμνών, κάθε λογής σπιτιών, αυλών,περιβολιών,ακόμα και... φαγητών.
Στιγμές στιγμές αναρωτιέσαι αν όλα αυτά πράγματι τα είδε,αν τα ξέρει,αν τα έζησε,αν του τα είπαν, αν και ποιά είναι αληθινά και τα μοντάρισε εκείνος τόσο τέλεια ή αν τα φαντάστηκε μόνο , προσθαφαιρώντας υλικό  από αφηγήσεις και φωτογραφίες,που όπως όλοι μας μάζεψε από ΄δω κι από΄κει...
Σ΄αυτό του το βιβλίο ο Ζέμπαλντ αφηγείται με εξαιρετικό τρόπο τα πραγμένα της ζωής τεσσάρων Εβραϊκής καταγωγής ανθρώπων:του γιατρού Χένρυ Σέλγουιν,του δάσκαλου Πάουλ Μπεράιτερ, του μπάτλερ Άμπροζ Άντελβαρτ και του ζωγράφου Μαξ Φέρμπερ και στο τέλος τις αυτοκτονίες τους .
Μας παρουσιάζει τις ιστορίες τους , όντας σύγχρονός τους συνταξιδιώτης στην ζωή κι ο ίδιος σε κάποιες φάσεις.Η συνολική χρονική έκταση είναι μεγάλη,αρχίζει από το 1899 που  ξεριζώνεται ο πρώτος απ΄αυτούς,ο γιατρός Σέλγουιν,από το χωριό του στην Λιθουανία και φτάνει έως και το 1986, που ο συγγραφέας αφηγούμενος θυμάται ξανά τον Σέλγουιν αρχικά και τους άλλους τρεις και μοιράζεται με μας μνήμες τους από τον Α΄παγκόσμιο,το οικονομικό κράχ του 1929,τον Β΄παγκόσμιο και μετά,που του έρχονται του ίδιου από τις συναντήσεις μαζί τους ή του τις διηγούνται εκείνοι και που κοινό τους σημείο είναι ο ξεριζωμός και το ότι προσπάθησαν να ριζώσουν στις νέες πατρίδες αλλά δεν τα κατάφεραν, συγκρουόμενοι κυρίως με τον ατιθάσευτο και ιδεαλιστή εαυτό τους , τον οποίο ο συμβατικός και μέτριος κόσμος που τους περιέβαλε, μάλιστα σε συγκυρίες  σκληρές, αδυνατούσε παντελώς  να κατανοήσει.
Πώς, για παράδειγμα ,να μην καταπιεί η Γερμανία του μεσοπολέμου τον ονειροπόλο δάσκαλο Μπεράιτερ που δεν ακολουθεί το παιδαγωγικό πρόγραμμα του ανερχόμενου ναζιστικού καθεστώτος αλλά την δική του αντισυμβατική εποπτική διδασκαλία , μαζεύοντας ας πούμε μια ψόφια αλεπού  από το δάσος και...βράζοντάς την επί μέρες προς μεγάλη φρίκη της γειτονιάς ώστε να απομείνει ο σκελετός της,μόνο και μόνο για να τον συναρμολογήσει μαζί με τους μαθητές του από την αρχή!

Αν δεν είχα βιβλία του Ζέμπαλντ θα ήταν πολύ φτωχή η βιβλιοθήκη μου,το λέω εκ των υστέρων αλλά με τα σωστά μου,απορώ δηλαδή τώρα πώς είναι δυνατόν να έχω αγοράσει βιβλία του και να αφήνω αυτά στην λίστα με τα υποψήφια για διάβασμα προκρίνοντας άλλα...


ΥΓ.όταν μου αρέσει μια ανάρτηση για βιβλίο που διάβασα κι έγραψα κι εγώ δυο πράγματα,εννοώ να την προβάλω κι από το Degas,λοιπόν ωραία ανάρτηση περί "Ξεριζωμένων" έγινε από τον Ναυτίλο-πρώτο και δεύτερο μέρος- την οποία σήμερα 20/5 είδα και ευθύς την επισημαίνω.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος20/5/13 10:43

    Καλημέρα Βιβή,
    όντως μεγάλο θέμα αυτό με τ'αδιάβαστα, που περιμένουν στην βιβλιοθήκη μας καμιά διετία για να τα διαβάσουμε.
    Τον Ζέμπαλντ τον λάτρεψα για τους Δακτύλιους του Κρόνου και το Άουστερλιτς. Οι ξεριζωμένοι μάλλον με κούρασαν.
    Ε.Γ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλημέρα,Ε.Γ.το τρίτο του που έχω είναι το "Άουστερλιτς",θέλω όμως να περάσει λίγος καιρός πριν το διαβάσω.Όποιο πάντως και να προτιμάει ο καθένας μας συμφωνούμε όλοι ότι είναι εξαιρετικός και μακάρι να γίνει ακόμα πιο γνωστός στο ελληνικό κοινό.Νομίζω ότι τα μπλογκς τελικά βοηθάνε πολύ σ΄αυτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος20/5/13 14:20

    Δεν είναι κοινοτυπία,ο Ζέμπαλντ είναι όντως μεγάλος συγγραφέας.Χαίρομαι που αρχίζει να γίνεται γνωστός.
    Κωνσταντίνος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ελένη (ξέρεις)20/5/13 15:07

    Πώς καταφέρνεις να διαβάζεις τόσα βιβλία, Βιβή μου;Σε ζηλεύω!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν βλέπω τηλεόραση παρά ελάχιστη,καμιά ταινία δλδ και αν αντέξω τις απανωτές διακοπές για διαφημίσεις,βγαίνω επιλεκτικά,είμαι εδώ και 5 μήνες άνεργη και τα παιδάκια μου σε λιγότερο περίεργες ηλικίες και φάσεις άρα από χρόνο έχω να φάν΄ κι οι κότες,διαβάζω σχετικά γρήγορα, πολλά από τα βιβλία είναι 100-120 σελίδες 11χ17, 200, άντε 250 λέξεις καθεμία, άρα διαβάζονται μέσα σε μία,μιάμιση το πολύ ώρα,αυτά.Θα προτιμούσα να δουλεύω βέβαια και να διαβάζω λιγότερο και μαζεμένα το καλοκαίρι αλλά τι να κάνουμε...

      Διαγραφή
  5. Βιβή δεν είσαι η μόνη που απορεί γιατί αφήνει αδιάβαστα τα υπόλοιπα βιβλία του Ζέμπαλντ. Κι εγώ τα έχω όλα (ακόμα κι αυτά που δεν κυκλοφορούν στα ελληνικά) και τα ¨χω να με περιμένουν. Όλο και κάτι τυχαίνει και παίρνει κάποιο άλλο τη θέση τους...
    Σε ευχαριστώ για την αναφορά. Ελπίζω να διάβασες και το δεύτερο μέρος της ανάρτησης (Ξεριζωμένοι-2:
    http://www.alexis-chryssanthie.blogspot.gr/2010/09/2.html )
    γιατί το λινκ σου δείχνει μόνο το πρώτο μέρος που είχα γράψει ως εισαγωγή στο βιβλίο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι,το διάβασα,Ναυτίλε,σε όλο αναφερόμουν, ευτυχώς που το είδες,για να το προσθέσω κι εγώ σ΄ευχαριστώ.
      Σκέφτομαι ότι ασχολούμενοι για παράδειγμα με τον Ζέμπαλντ ή τον Μαρίας,ενδυναμώνοντας κι επιβεβαιώνοντας ο ένας την άποψη του άλλου ή και διαφωνώντας-γιατί όχι- με τις μικρές ή μεγαλύτερες δυνάμεις του καθενός μας γίνεται καλύτερη ζύμωση διαβασμάτων, που δεν είναι και τόσο νέα βέβαια και που τέλος πάντων για κάποιους λόγους δεν έχουν γίνει όσο θα έπρεπε γνωστά σ΄ ένα κοινό, που όμως επιμένει παράτην κρίση και πασχίζει να ξετρυπώνει ό,τι καλό κρύβεται κάτω από τόνους απερίγραπτης σαβούρας...

      Διαγραφή
  6. Το ευτύχημα είναι ότι χάρη στα ιστολόγια ανακαλύπτουμε βιβλία που πιθανόν (μέσα στην πληθώρα της βιβλιοπαραγωγής των τελευταίων χρόνων) θα πέρναγαν απαρατήρητα. Πολλά ιστολόγια ξετρυπώνουν βιβλία παλαιότερων χρόνων και αυτό είναι πιο σημαντικό. Για παράδειγμα, διαβάζοντας καμιά δεκαριά αναρτήσεις σου, αντιλαμβάνομαι τις προτιμήσεις σου κι έτσι στο μέλλον μπορώ να ακολουθώ τις προτάσεις σου χωρίς ιδιαίτερες επιφυλάξεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανταποδίδω τις φιλοφρονήσεις λέγοντάς σου ότι διαβάζω Σελίν-ναι,δεν τον είχα διαβάσει ως τώρα-εξ αιτίας της δικής σου ανάρτησης.
      Με έτρωγαν οι πάντες,φίλοι γενικώς,ιστολόγοι φίλοι , βιβλιόφιλοι φίλοι και λοιποί αλλά η προσέγγισή σου ήταν αυτή που με έκανε να το αποφασίσω τελεσίδικα.

      Διαγραφή
    2. Στάθης21/5/13 21:17

      Αυτός ο Σελίν και οι ατέλειωτες συζητήσεις για το "ταξίδι στην άκρη της νύχτας"!Στο βαθμό που σε έχω ψυχολογήσει αναγνωστικά...όχι δεν σου λέω για να μη σε επηρεάσω.Είμαι πολύ περίεργος.Το έχεις ξεκινήσει κανονικά;

      Διαγραφή
    3. Στάθη σε επαναφέρω στην τάξη,εδώ μιλάμε για Ζέμπαλντ,έχεις διαβάσει;

      Διαγραφή
    4. Στάθης22/5/13 04:28

      Όχι ακόμα,ούτε Μαρίας

      Διαγραφή
    5. Καλημέρα,να το κάνεις.Θα εντυπωσιαστείς και από τους δύο,δεν ξέρω αν θα σου "μιλήσουν " σε εντελώς προσωπικό επίπεδο αλλά γενικότερα θα εντυπωσιαστείς.
      Ναι,έχω ξεκινήσει κανονικά Σελίν.Θα δεις μια ανάρτηση για Ροθ στο μεταξύ αλλά το βασικό μου διάβασμα είναι Σελίν και το επιχειρώ χωρίς να το ανακατεύω με άλλα.

      Διαγραφή
  7. Γιώργος Μαυροειδάκος21/5/13 20:37

    Καλησπέρα.Διαβάζω του Μαρίας "Στη μάχη αύριο να με σκεφτείς".Χάρη σε σας και στους υπόλοιπους μπλόγκερς ανακάλυψα έναν υπέροχο συγγραφέα.Ποτέ δεν είναι αργά.Ακολουθεί η ανάγνωση του Ζέμπαλντ πολύ σύντομα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Γεια σου Βιβή! πολύ βραία βιβλία επιλέγεις και πολύ καίρια όσα γράφεις! ξεχώρισα και γω τον Σέμπαλντ, αν θέλεις ρίξε μια ματιά http://anagnosi.blogspot.gr/search?q=%CE%BE%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%B6%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CE%B9
    Διάβασα και το αινιγματικό και υποβλητικό Άουστερλιτς αλλά δεν πρόλαβα να γράψω γι αυτό

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλώς την Χριστίνα,ωραίο το μπλογκ σου,το είχα πιο παλιά και στο μπλογκοδρόμιο,το ξανάβαλα με χαρά τώρα και ελπίζω να κάτσω κάποια στιγμή να εντοπίσω όλα τα καλά βιβλιοφιλικά ιστολόγια για να τα έχω όλα διαθέσιμα και στους δικούς μου επισκέπτες!
      Το"Άουστερλιτς" θα το διαβάσω τον Ιούνιο,λέω,δεν ξέρω.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου