" Η Ταπείνωση " , Φίλιπ Ροθ


Φίλιπ Ροθ ,ένας ακούραστος εργάτης-σελιδοποιός




Ο Ροθ, το πιστό μας φιλαράκι,ο ακούραστος σελιδοποιός,φέτος τον Φλεβάρη μας δήλωσε ότι δεν θα ξαναγράψει.Αν είναι δυνατόν κάτι τέτοιο ,αν και...γούστο του και καπέλο του.
Ώσπου να δούμε πάντως αν και πώς το εννοεί κι αν ο ίδιος αντέξει,εμείς μπορούμε να διαβάζουμε τα περίπου 30 βιβλία που έχει αφήσει στην διάθεσή μας και ας μην καταφέρουμε ποτέ να θεωρήσουμε κάποιο καλύτερο από ένα άλλο,διότι κάτι τέτοιο,απλώς,δεν μπορεί,από το ίδιο τους το περιεχόμενο, να ισχύσει.
Όλα,βλέπετε,είναι γνήσια παιδιά του,κάποιο μπορεί να μας αρέσει περισσότερο,κάποιο λιγότερο,μα όλα είναι ροθάκια ή ροθάκεια ,όλα αποτελούν μία γερή αλυσίδα κι όσοι λένε ότι ο κύριος Ροθ είναι υπερβολικά προβεβλημένος,υπερεκτιμημένος κι αυτό κι εκείνο δεν ξέρουν τι τους γίνεται,ευτυχώς -θα πω εγώ η συνήθως αντιδραστική- που μια φορά,επιτέλους,είναι ένας τέτοιας κλάσης συγγραφέας πασίγνωστος,υπερεκτιμημένος,προβεβλημένος και δεν πα΄να τον προβοκάρουν ότι είναι χαϊδεμένο παιδί του συστήματος -ποιανού ακριβώς δεν διευκρινίστηκε ποτέ- κι εβραίικη (!) λαϊκούρα -κι αυτά τ΄ ακούσαμε- εύκολος,λέει,με θέματα φανταχτερά και πιασιάρικα που αρέσουν στον πολύ κόσμο και ουχί μόνον εις τους εκλεκτούς κτλ κτλ κι ό,τι άλλη κακία και χολή έρχεται στην τηλεβλαμένη κεφάλα του καθενός.


Η βάφτιση

Ο Φίλιπ Ροθ,αν και διάσημος και οπωσδήποτε πολυδιαβασμένος,είναι μια περίπτωση συγγραφέα απροσέγγιστη ακόμη ,για μένα είναι σαν να μην έχει γράψει χ μεμονωμένα βιβλία λογοτεχνίας, καλά, κακά,που κάνουν κοιλιά ή είναι αριστουργήματα,που είναι φλύαρα ή εμπνευσμένα, κι ό,τι άλλο συνηθίζουμε να λέμε για ένα βιβλίο, αλλά έχει οικοδομήσει κάτι διαφορετικό,κάτι τεράστιο, που πιο πολύ το νιώθω ότι έτσι είναι,παρά το ξέρω,δεν ξέρω επίσης και πως να το βαφτίσω αλλά νιώθω -το τονίζω νιώθω- ότι μπορώ να λέω δεξιά κι αριστερά κι επίσης επίμονα ότι ο φοβερός και τρομερός αυτός άνθρωπος έχει επινοήσει ένα εντελώς καινούργιο λογοτεχνικό είδος σε παγκόσμιο επίπεδο,το μόνιμο μυθιστόρημα, ω,μα το βάφτισα...
Το μόνιμο μυθιστόρημα -λοιπόν μου αρέσει,θα το λέω έτσι- μια εναλλασσόμενη δηλαδή ως προς το πρόσωπο αφήγηση διαρκείας,που απλώς χωρίστηκε υποχρεωτικά σε τριάντα ως τώρα συνέχειες, αφού τόσες φορές έγραψε -καταιγιστικά ως επί το πλείστον κείμενα- αραδιάζοντάς τα σε σελίδες κι αριθμώντας τις αυτές ξεκινώντας από το ένα κάθε φορά και δίνοντάς τους φαινομενική αυτοτέλεια.

Τα αισθήματα

Νιώθω -και να ξεμπερδεύουμε βέβαια με το τι νιώθω- ότι ο Φίλιπ,που ζει στην άλλη άκρη της γης είναι προσωπικός μου φίλος και συνομιλούμε μέσα από τις σελίδες του ακατάπαυστα και μου λέει ιστορίες,ιστορίες,ιστορίες,πότε για τον Νέιθαν και τις μαλακίες του πάνω στα ντουζένια της νιότης και μετά εκείνες τις εξίσου δραματικές που κάνει στα γεράματα,ύστερα μου λέει για τον Κέπες,τον Σάιμον,τον Μπάκυ Κάντορ, τον Αλεξάντερ Πόρτνοϊ κι όλο το ασυγκράτητο αντροσυνάφι,φυσικά εγώ νομίζω ότι μιλάμε εμπιστευτικά αλλ΄αυτός στην πραγματικότητα είναι άθλιος,δεν κρατάει τίποτα μυστικό,τις γνωρίζουν τις ιστορίες κι άλλοι -ο κόσμος το΄χει τούμπανο, κάπως έτσι- δεν ξέρω επίσης στο νου τού καθένα τι περαιτέρω σκέψεις ενσταλάζει ο άτιμος και τέλος πάντων,μ΄αυτά και μ΄αυτά συνεχίζεται μια φιλία,που όμοιά της δεν έχω κι ας νευριάζω μαζί του(ς) διότι είναι ώρες ώρες πολύ κολοεβραίος και μισογύνης -ένας ιδιόμορφος μισογύνης που λατρεύει τις γυναίκες- και πολύ εξυπνάκιας κι αυτός κι οι περσόνες του και δεν το έχω σε τίποτα να του το γράφω και κατάμουτρα , ακριβώς γιατί νιώθω ότι είναι πιστός,αληθινός μου φίλος


Μια ιστορία ακόμα

Η "Ταπείνωση" είναι ένα απ΄αυτά τα κείμενα,τα χαρακτηριστικά θα έλεγα γιατί και σ΄αυτό,όπως και στο εκπληκτικό "Νέμεσις" γίνεται τριτοπρόσωπα η αφήγηση και έχω βάσιμες υποψίες ότι σαν υποβολέας στην σκηνή αφηγείται ο παλιός μας γνώριμος,ο περιβόητος Ζούκερμαν,ναι,αυτό το εμμονικό κι ευφυές alter ego του Ροθ που δεν είναι ίσως και τόσο alter ego και ο οποίος Ζούκερμαν μετά κι απ΄τα έσχατα πραγμένα του στο "Φάντασμα Φεύγει" -τι ιστορία, Θεέ μου- έχει ξαναγυρίσει στην σωτήρια απομόνωσή του ,αφού τα μάζεψε άρον άρον τα κουρέλια του και με νέα,πάντως διόλου πλαστή,ταυτότητα κι ιδιότητα,εξηνταπεντάρης θεατρικός ηθοποιός εδώ,με όνομα Σάιμον Άξλερ, εξιλεώνεται -τελικά εξιλεώνεται;- καταγράφοντας ενσυνείδητα την (νέα) πτώση (του).
Ο Σάιμον δεν μπορεί να παίξει αξιοπρεπώς πια τίποτα,ανεβαίνει στην σκηνή και τρέμει , ξεχνάει τα λόγια και ό,τι μέχρι τότε λάτρευε και υπηρετούσε επί χρόνια με ζήλο μετατρέπεται σε εφιάλτη που τον φτάνει στα όρια της κατάθλιψης.
Αποσύρεται μετά από απανωτά φιάσκα επί σκηνής και έπειτα από ένα χρονικό διάστημα νοσηλείας σε ειδική ψυχοκλινική,εκεί  πάνω που πασχίζει να ξανασταθεί κάπως στα πόδια του και το έχει κουτσοκαταφέρει, του προκύπτει από το πουθενά η Πεγκίην,η  μοναχοκόρη συνομήλικών του φίλων από τα παλιά,λεσβία επί 18 χρόνια (!),που έχει χωρίσει κακήν κακώς από την ερωμένη της και πλέον ψάχνεται και γι αυτό  επιλέγει ,μάλιστα, επιλέγει τον Σάιμον για να ξεφύγει.
Τα δύο καταρρακωμένα αυτά ανθρώπινα πλάσματα ενώνουν τις δυνάμεις που τους έχουν απομείνει, τα συζητάνε,τα ξανασυζητάνε, ζυγίζουν τα αν και τα πρέπει και τα γιατί τους κι εκτιμούν τις ψυχικές απώλειες που ενδεχομένως τους επιφυλάσσει η σχέση και ξεκινάνε.Ορμάνε κυριολεκτικά ο ένας στην ζωή και στην προσωπικότητα του άλλου,με μανία και γίνεται το σώσε.
Μαζί τους αρχίζουν να χορεύουν στο ταψί και διάφοροι άλλοι,οι γονείς της και παλιοί του φίλοι ,η παλιά ερωμένη της η Λουίζ,μια φίλη δική του από το ψυχιατρείο ,η Σίμπιλ Βαν Μπιούριν -πρόσωπο κλειδί στο τέλος αν και δεν εμφανίζεται ξανά- άνθρωποι διαφόρων ηλικιών είτε από το παρελθόν του καθενός ή που τους γνωρίζουν και τους χρησιμοποιούν πλέον από κοινού.
Η έξαψη  του Σάιμον είναι τεράστια,ρίχνεται με τα μούτρα,με την σπουδή του νεοφώτιστου στον καινούργιο του ρόλο,μέχρι που αρχίζει ο καημένος ο ανόητος ανθρωπάκος να σκαρώνει σενάρια που περιλαμβάνουν ως και την απόκτηση ενός παιδιού.
Η ζωή όμως στα εξηνταπέντε του,όταν πλέον το σώμα προδίδει το πνεύμα όλο και πιο πολύ,γρήγορα και χωρίς να το συνειδητοποιήσει καλά καλά,μετατρέπεται σ΄έναν αχταρμά καθημερινότητας, που ο Σάιμον δίχως να το πολυσκεφτεί, γιατί στην πραγματικότητα παλεύει με τον χρόνο,τον διεκπεραιώνει όπως όπως μέσα σε μια τρέλα,με ωμότητα, μ΄έναν κυνισμό,που δεν είναι ακριβώς δικός του αλλά ένα αντιδάνειο παρμένο από την εξίσου μπερδεμένη -και δυστυχισμένη τελικά- αν και πολύ πιο νέα Πεγκίην, που κι αυτή δεν επιχειρεί παρά να διασφαλίσει την δική της -σπαραχτική και μαζί γελοία, κοινή και τόσο ανθρώπινη-  αναζήτηση αγάπης μέσα από το εφήμερο της σεξουαλικής ηδονής, το μάταιο των ονείρων, το παραπλανητικό της ελπίδας, το αδύνατο της λύσης,το ανέφικτο της εξόδου.


 Ο Καμύ,ο Κάφκα και οι εμμονές του  Ροθ

Αν κι ο Ροθ στην πραγματικότητα γράφοντας την "Ταπείνωση" δεν κάνει παρά μια χαλαρή κι εύκολη γι αυτόν ολιγοσέλιδη συγγραφική προπόνηση,τύπου για να μην ξεχνιόμαστε -κι αυτός που γράφει κι εμείς που διαβάζουμε,δεν είναι το καλύτερό του βιβλίο βέβαια η "Ταπείνωση"- δεν μπορώ να μην αναφέρω πάλι και τον Καμύ και τον Κάφκα καθώς θεωρώ η επίδρασή τους πάνω του είναι κάτι περισσότερο από ευεργετική και εμφανής.
Μαντεύει ο καθένας, που έχει στοιχειωδώς διαβάσει κείμενα κι από τους τρεις,πού το πάω,δεν το πάω κιόλας εγώ,μόνο του πάει το πράγμα εκεί,ήδη φανερό από την εποχή της επικής του τριλογίας "Ζούκερμαν Δεσμώτης"...


Σχόλια

  1. Ανώνυμος24/5/13 09:43

    Ενδιαφέρουσα ανάρτηση.
    Η Ταπείνωση ήταν κάπως κατώτερη των προσδοκιών μου αλλά ήταν σαν ένα ακόμα επεισόδιο αυτού του μόνιμου μυθιστορήματος που λέτε.Πολύ αγχωτικός συγγραφέας ο Ροθ.
    χ.π.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ο Ροθ δεν χωράει σε μικροσκόπια.Είναι μοναδικός.Έγραψες γι αυτόν με τρόπο που με εκφράζει πάρα πολύ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Νικολέτα11/9/14 11:37

    Και το κερασάκι στη τούρτα είναι ότι ο Ροθ πάει Χόλυγουντ και ο Πατσίνο υποδύεται τον Άξλερ.Ακόμα κι αν @@ουν το βιβλίο ο Πατσίνο είναι ήδη ο Άξλερ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος22/5/16 17:27

    Όσο και να χτυπιέσαι είναι υπερεκτιμημένος κι εσύ δεν δίνεις ούτε ένα επιχείρημα για το αντίθετο εκτός από την προσωπική ου αρεσκεία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πώς δεν δίνω καλέ ανώνυμε,όλο το περιέργως μικρό κείμενό μου είναι επιχείρημα/αγόρευση υπέρ του εμπορικού και ναι,δεν διαφωνώ,υπερεκτιμημένου πλην απίστευτα αληθινού καθότι λαϊκού Φίλιπ με τα επιμέρους επιχειρήματά μου διάσπαρτα εντός του και φυσικά είναι αποτέλεσμα της προσωπικής μου αρεσκείας,ποιανού την αρέσκεια θα πρόβαλα,του γείτονα;

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου