" Το Κυνηγετικό Όπλο " , Γιασούσι Ινόουε


Μεγάλο το βάθος της γιαπωνέζικης τέχνης,της βαθύτατα επηρεασμένης αρχικά από τον κινεζικό πολιτισμό και αργότερα από τον δυτικό.Σινεμά και λογοτεχνία,εδώ και δεκαετίες,περίπου από το 1910, λειτουργούν σαν αποκωδικοποιητές της για τους δυτικότροπους-ή δυτικολάγνους αν προτιμάτε-και πάντως αριθμητικά υπερτερούντες φιλότεχνους του σημερινού κόσμου.Το όλο και συχνότερο και σε ευρύτερο κοινό άνοιγμα των επιμέρους δραστηριοτήτων των Ιαπώνων δημιουργών, από την μια άκρη της γης στην άλλη,θεωρείται εκ του αποτελέσματος από τα πιο πετυχημένα καθώς η γιαπωνέζικη κουλτούρα,σε αντίθεση με άλλες,δεν αλώθηκε ολοκληρωτικά, πήρε καλά και κακά στοιχεία από τους κοντινούς και μακρινούς της γείτονες,αλλά έδωσε και πολλά δικά της , οπότε κατά  βάση δημιούργησε ένα νέο,εξαίσιο, μικτό ύφος,από τα πλέον λυρικά και ανθρωποκεντρικά.

Η στροφή της γιαπωνέζικης κουλτούρας προς την δυτική ήταν από τις πιο έντονες,που έχουμε δει να συμβαίνουν.Χαρακτηριστικός και ολότελα διαφορετικός φάνταζε αλλά και ήταν ο πολιτισμός των Ιαπώνων και η ραγδαία ενσωμάτωση δυτικών στοιχείων μέσα σε πολύ λίγο χρόνο δεν ήταν πάντα ποιοτική.
Το εκάστοτε προϊόν,τουλάχιστον στην λογοτεχνία και οπωσδήποτε πριν τον Μισίμα -για δεκάδες  καθαρά πολιτικούς λόγους και όχι αμιγώς κουλτούρας- άντεχε οριακά τους κραδασμούς από τις επιρροές και τις συνθέσεις.
Σήμερα με παγκοσμιοποιημένη την ανθρωπότητα σε βαθμό ισοπέδωσης των παραδόσεων των λαών, διαφοροποιήθηκε αναλόγως και η καθολική ματιά με την οποία επιχειρούμε να ερμηνεύσουμε την Τέχνη, όμως γι αυτό έγινε εύκολα αντιληπτό το γεγονός ότι η ιδιαίτερη ιαπωνική αισθητική καλά κράτησε και ακόμα σθεναρά κρατεί.

Κεντρικοί άξονες της ιαπωνικής λογοτεχνίας είναι αυτοί που τέθηκαν από τους μεγάλους συγγραφείς του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.Εκεί βρίσκεται η απαρχή πολλών καλλιτεχνικών τους ρευμάτων,κινημάτων,σχολών κι αν εμείς στον υπόλοιπο κόσμο θεωρούμε ότι, έχοντας διαβάσει 5-10 βιβλία και δει 5-10 ταινίες , κατανοούμε την Ιαπωνία,κάνουμε λάθος.Περισσότερο ή λιγότερο δυτικοποιημένοι οι Ιάπωνες, με την λυρική συνθετικότητα που τους διακρίνει σε όλα, έχουν πάντα κάτι διαφορετικό να πουν ακόμα κι αν καταθέτουν μια κοινή ανθρώπινη ιστορία..

Αιτία για τις παραπάνω σκέψεις ήταν ένα ακόμα γιαπωνέζικο βιβλιαράκι που έπεσε στα χέρια μου με τίτλο "Το Κυνηγετικό Όπλο", του Γιασούσι Ινόουε.Εντελώς διαφορετικό απ΄ό,τι έχω διαβάσει ως σήμερα.Στεγνό φαινομενικά,σπαρτιάτικα λιτό ως προς την γλωσσική του διατύπωση,αυστηρό,με πλαίσιο που το έχουμε συναντήσει άπειρες φορές αλλά που σε ένα καλογραμμένο κείμενο δεν χάνει ποτέ τις αρετές του: ημερολόγια και επιστολές που διαβάζονται μετά από τον θάνατο ενός ήρωα , μυστικά που  με κόπο κρατήθηκαν ή κουβαλιούνταν ματαίως επειδή δεν ήταν μυστικά στην πραγματικότητα ,εραστές που βασανίστηκαν συναισθηματικά χωρίς να δικαιώνονται ,ούτε από τον ηθελημένο θάνατό τους.
Ο αφηγητής γράφει ένα ποίημα που του ζητούν για να δημοσιευτεί σ΄ένα κυνηγητικό περιοδικό.Το ποίημα αν και δεν εκθειάζει το κυνήγι, μάλλον το αντίθετο,έχει σαν κεντρικό του πρόσωπο έναν  κυνηγό με το όπλο του επ΄ώμου,που ο αφηγητής είχε κάποτε δει . Δημοσιεύεται όμως και εκείνος περιμένει αντιδράσεις από τους αναγνώστες, που ευτυχώς ή δυστυχώς δεν έρχονται. Αισθάνεται μάλιστα άσχημα απέναντι στον διευθυντή του περιοδικού,παλιό του συμμαθητή, που του ζήτησε να γράψει κάτι,έγραψε το συγκεκριμένο,αυτό δημοσιεύτηκε αλλά μάλλον δεν ήταν ό,τι καταλληλότερο.
Τρεις μήνες μετά μια δραματική εξομολογητική επιστολή έρχεται να τον εμπλέξει στην ερωτική ιστορία που τελικά αποτελεί το θέμα της κατοπινής νουβέλας του.
Ο επιστολογράφος,ο Γιοσούκε Μισούγκι ,αναγνωρίζοντας τον εαυτό του στο ποίημα ως τον κυνηγό με το όπλο,εξομολογείται την ιστορία του εσωκλείοντάς του και τα γράμματα των τριών γυναικών που την ύφαναν και αφηγούνται η κάθε μια προτάσσοντας την δική της ιδιότητα.

Όταν είχε μόλις παντρευτεί γνώρισε και αγάπησε βαθύτατα την Σάικο,μια γυναίκα χωρισμένη ήδη, μητέρα ενός κοριτσιού.Θεωρούσε ότι κρατούσαν καλά και με αξιοπρέπεια σχεδόν μαρτυρική το μυστικό τους αλλά από τα γράμματα του παιδιού και της απατημένης συζύγου αποδεικνύεται δεκατρία χρόνια μετά ότι δεν μόνον έτσι δεν ήταν.
Το παιδί,η νεαρή Σόκο, στέλνει ένα σκληρό-δικαίως;δύσκολο να πάρει θέση δικαστή ο αναγνώστης-γράμμα και αποκόπτει κάθε δεσμό με το παρελθόν της μητέρας και με τον εραστή της,οικογενειακό τους φίλο επί πολλά χρόνια.
Η μητέρα του παιδιού,η Σάικο,ερωμένη του άντρα του ποιήματος, που θα τον λέμε άντρα με το κυνηγετικό όπλο,επιστήθια φίλη με την...απατημένη σύζυγο,περιγράφει την δική της ενοχική πορεία το ίδιο χρονικό διάστημα και αιτιολογεί αποσπασματικά την απόφασή της να αυτοκτονήσει.
Και τέλος η απατημένη σύζυγος,η Μιντόρι,το πιο ταλαιπωρημένο άτομο από όλη αυτή που από τα είκοσί της βίωνε κατάσταση,αποκαλύπτει ότι γνώριζε το υποτιθέμενο μυστικό και εξηγεί τις δικές της συμπεριφορές, βάζοντας τώρα εκείνη κανόνες και απαιτώντας δικαίωση με ένα διαζύγιο,έτσι όπως το αντιλαμβάνεται,εκδικητικά αλλά και τι θα μπορούσε να πει κανείς μετά το τσαλαπάτημα των καλύτερών της χρόνων,θυσία, σ΄ένα τεράστιο ψέμμα ,που δεν ήταν καν μυστικό;

Γιατί όλα αυτά ;Γιατί οι ήρωες δεν έσπασαν τα δεσμά τους όσο ήταν καιρός ;Τι φοβήθηκαν άραγε ή τι έλειπε από την συναισθηματική τους θωράκιση κι άφησαν το διάτρητο ψέμμα να πάρει την θέση του γάμου, της φιλίας ακόμα και του έρωτα; Γιατί η εικοσάχρονη τότε Μιντόρι διάλεξε για τον εαυτό της τον ρόλο της προδομένης;Γιατί προσποιούνταν ως λίγο πριν το τέλος την φίλη μιας γυναίκας που της έκανε τόσο κακό και την οποία μισούσε;Ήταν αφελής,ερωτευμένη,πολύ νέα,άπειρη ή κρυψίνους και ιδιοτελής;
Αυτός,ο παραδομένος στο πάθος του άντρας δεν μπόρεσε ποτέ να δει το κακό που διαπλεκόταν με την δική του αδυναμία;Κι αν το είχε αντιληφθεί έστω μια στιγμή γιατί δεν φέρθηκε με περισσότερη γενναιότητα και ειλικρίνεια;

Ο Γιασούσι Ινόουε αφήνει στον αναγνώστη πολλές ελευθερίες, ώστε να δώσει εκείνος τις δικές του απαντήσεις.Η επιλεκτική απλότητα της αφήγησής του και η μόλις διακρινόμενη συναισθηματική του εμπλοκή δεν είναι εμπόδιο στην ερμηνεία των συμπεριφορών.
Αν για έναν Ιάπωνα η Μιντόρι είναι το κυρίως θύμα της πεταμένης ζωής και των τριών τους νομίζω ότι στο ίδιο συμπέρασμα φτάνει και ο δυτικός αναγνώστης :η παθητική σιωπή (εδώ μιας απατημένης γυναίκας),πάνω από... εθνικές αισθητικές, μετατρέπεται ανεξαρτήτως του τόπου,του χρόνου και της γλώσσας,σε εκδίκηση,χαρακτηριστικό αδυναμίας όλων των ανθρώπινων πλασμάτων πέρα από κάθε επιμέρους κουλτούρα.
Κι αν έστω δεν έχουμε εδώ τον λυρισμό των λέξεων ενός Καβαμπάτα ,ούτε τον ρεαλισμό των καρέ ενός Όσιμα,εν τούτοις ο λιτός ,παρατηρητικότατος Ινόουε ορίζει εξίσου καλά τα κοινά, κοινότατα  αίτια των ανθρώπινων συμπεριφορών διαχρονικά και σε όλα τα μήκη και πλάτη,με την χαμηλότονη, γιαπωνέζικα φιλτραρισμένη συγγραφική ματιά του....




Σχόλια