" Το Πορτραίτο.Η Εκδίκηση Είναι Τέχνη ", Ίεν Πήρς

 Ώχου, είδα ότι δεν το γράφουν πια με αι,αλλά με ε, σκασίλα μου,εμένα δεν μ΄αρέσει έτσι και θα το γράφω παλαιομοδίτικα,πορτραίτο.
"Το Πορτραίτο.Η Εκδίκηση Είναι Τέχνη" του Ίεν Πήρς είναι ένα αρκετά ενδιαφέρον μυθιστόρημα , αν και κουράζει σε κάμποσα σημεία τον αναγνώστη,επειδή σαν φόρμα είναι συμπαγής μονόλογος ενός αφηγητή, που εκτείνεται σε 220 σελίδες χωρίς οπές ανάσας μολονότι η συγγραφική ιδέα,το θέμα και το περιεχόμενό του αυτό καθαυτό διαθέτουν πειστική ένταση και δραματικότητα , διεισδυτικότητα, συμμετρία, εναλλαγές διάθεσης,κοινωνική καταγγελτικότητα.
Η εκδίκηση* είναι το ζητούμενο του ήρωα-αφηγητή κι η μοναδική ευκαιρία  να πάρει σάρκα και οστά προκύπτει προκλητική μετά από τέσσερα ολόκληρα χρόνια απομονωμένης διαβίωσής του σε ένα νησάκι της Βρεττάνης στην Γαλλία με την έλευση ενός συγκεκριμένου ανθρώπου από το παρελθόν .
Στο"Πορτραίτο.Η Εκδίκηση Είναι Τέχνη" που διαδραματίζεται στις αρχές του προηγούμενου αιώνα αφηγητής είναι ο Σκωτσέζος ζωγράφος Χένρυ Μακ Άλπαϊν και διηγείται την επανασυνάντησή του με τον διάσημο , καταξιωμένο κτλ  και  βεβαίως εύπορο τεχνοκριτικό Ουίλιαμ Χ.,παλιό του φίλο και μέντορα μα ταυτόχρονα...και εχθρό του και ανταγωνιστή σε πολλά.
Ο Ουίλιαμ έρχεται στο ερημητήριο του Χένρυ με την πρόφαση να φιλοτεχνήσει ο δεύτερος το πορτραίτο του.Στην πραγματικότητα υπάρχει ένα πορτραίτο ήδη από παλαιότερη απόπειρα και ή θα αλλάξει αυτό ή θα γίνει κι άλλο ή ..
Ο ζωγράφος δεν φιλοξενεί στο σχεδόν σαραβαλιασμένο και φτωχικό του καταφύγιο τον επισκέπτη εν τούτοις περνούν αρκετές ώρες μαζί.Δεν είναι πια νέοι και γεμάτοι παλμό.Όσο ζωγραφίζει, ο Χένρυ θυμάται και μονολογώντας αφηγείται και σε μας όλα εκείνα τα παλιά που συνέβησαν και ταλάνισαν,ανέβασαν ποιοτικά ή κατέβασαν την σχέση τους,που χάνεται βαθιά στον χρόνο από την εποχή της νιότης τους, όταν ο ένας ξεκινούσε σαν ζωγράφος κι ο άλλος ,όχι πολύ μεγαλύτερος ηλικιακά, αλλά φτασμένος σαν τεχνοκριτικός , δημιουργούσε νέους κύκλους φιλότεχνων αλλά και εμπόρων-επενδυτών της τέχνης.
Ο αμόρφωτος κοσμικά, μα ταλαντούχος ζωγράφος,το άξεστο χωριατόπαιδο από την Σκωτία μπαίνει στους κύκλους που δημιουργεί ο ευρυμαθής,πλούσιος και χαρισματικός στις δημόσιες σχέσεις τεχνοκριτικός και οι ταξικές τους διαφορές και αναντιστοιχίες καλλιέργειας και περίγυρου δεν θα εμποδίσουν την  φιλία και την συνεργασία για μεγάλη χρονική περίοδο.Ο Χένρυ δημιουργεί, ο Ουίλιαμ πλασάρει το προϊόν της δημιουργίας.Αμφότεροι μοιάζει να προσκομίζουν καλά κέρδη.Είναι όμως έτσι ακριβώς;Τί άλλο υπάρχει,τί πιο σύνθετο εξυφαίνεται στο βάθος;
Ο ζωγράφος κουβαλάει βαρύ σακί, θυμάται ας πούμε με τραυματικό και μόνο τρόπο την μάνα του,το πρώτο του χοντρό ξυλοφόρτωμα από κείνην στα τέσσερά του,όταν βγήκε νυχτιάτικα έξω μες το κρύο για να κατουρήσει στην άλλη άκρη που έχουν έναν...καμπινέ καθώς εξουθενωμένη απ ΄τις ατελείωτες δουλειές του πάμφτωχου νοικοκυριού της έχει ξεχάσει να του αφήσει το γιογιό του...Μια μάνα, που καλή κουβέντα δεν του βγαίνει γι αυτήν και της οποίας τα λιγοστά λεφτά ομολογεί ότι της τα΄ κλεψε και δεν πήγε, χρόνια μετά, ούτε στην κηδεία της και που την αποκαλεί  γυναίκα μοχθηρή , σκληρή και μνησίκακη
Οι επιτυχίες που έφερε το ταλέντο του αργότερα δεν έχουν επουλώσει τις παλιές πληγές. Ενοχές, κακίες,επιθετικότητα,σκληρά λόγια,απόρριψη,ζήλεια από ανθρώπους που νόμισε φίλους και ρηχές γυναίκες που αγάπησε.Ένας τοίχος όλα αυτά που έχει αποκόψει τους δρόμους της καρδιάς του.
Ανακαλεί την Ήβλυν,την συμφοιτήτριά του και αργότερα αγαπημένη του που τον απόρριψε και φθόνησε την ζωγραφική του κριτικάροντας με άσχημο τρόπο πίνακές του.
Θυμάται ένα σωρό περιστατικά και στο τέλος την αυτοκτονία της.Θυμάται την Τζάκυ ,την όμορφη φτωχιά κοπέλα που βγάζει μερικά λεφτά σαν μοντέλο και γίνεται τελικά ερωμένη του άνετου κι αφοσιωμένου στο χρήμα Ουίλιαμ,που βέβαια δεν χαλαλίζει κιόλας την οικογένειά του- την πλούσια γυναίκα του και τα καλοζωισμένα παιδιά του- γι αυτήν.
Μας μιλάει με λατρεία για πολλούς-λιγότερο ή περισσότερο αγαπημένους του και που πάντως τον επηρέασαν- ζωγράφους σαν τον Μιλέ,τον Πικάσο,τον Ματίς,τον Ρέμπραντ,τον Degas,τον Σεζάν,τον Whistler**,τον Sickert . Είναι φανερό ότι ο Βερμέερ τον συγκινεί ιδιαίτερα,για τον Μονέ το λέει καθαρά πόσο δεν του αρέσει,ανασκαλεύει χίλια δυο και από τις εικαστικές πηγαίνει σε γεωγραφικές αναφορές και υμνεί ας πούμε το εκπληκτικό τοπίο της Σκωτίας καταγγέλλοντας παράλληλα την έλλειψη καθαρής ματιάς όσων την επισκέπτονται χωρίς να "βλέπουν"αυτήν την ομορφιά στην πραγματική της διάσταση , αιτιολογεί τις αλλαγές στο δικό του στυλ,πολλαπλασιάζει ή υπερτονίζει τα δραματικά στιγμιότυπα του βίου του και όσο η επίσκεψη του Ουίλιαμ παρατείνεται, η διάθεση εκδίκησης  μορφοποιείται σαν το πορτραίτο του τεχνοκριτκού, όσο αυτός βάζει με περισσή επιμέλεια τις ύστατες κρίσιμες πινελιές, αντλώντας μνήμες από ένα παρελθόν προβληματικό  ,που μοιράζεται και μαζί μας αφηγούμενος παραληρηματικά σχεδόν.
Ένα σωστό,καλό γενικά μυθιστόρημα,με τις αρετές του να υπερτερούν από τα  μείον του,που νομίζω κακώς πέρασε απαρατήρητο και το μνημονεύω εγώ εδώ μια και το πήρα χαμπάρι και το διάβασα, σκεπτόμενη ότι μπορεί να το πετύχετε σε καμιά ηλεκτρονική ή άλλη προσφορά και είναι κρίμα να το προσπεράσετε για χάρη κάποιου άλλου πιο φανταχτερού.
*Προσωπικά με τρομάζει η έννοια εκδίκηση.Ίσως είναι προτιμότερη-όταν,όπου κι αν υπάρχει λόγος -η τιμωρία.Η τιμωρία, όταν δεν έχει χάσει το ηθικό περίβλημά της, έχει , καμιά φορά, αποτέλεσμα διότι βγάζει στην επιφάνεια την κριτική επεξεργασία και επιφέρει την περισυλλογή στον όποιο ένοχο,την συγγνώμη,ίσως,μέσα από μια διαδικασία αυτογνωσίας.Η εκδίκηση είναι κάτι οριστικό χωρίς καμία παιδαγωγική-ας την πω έτσι- αξία.Τέλος πάντων.

**Whistler,Whistler... κάτι σας λέει το όνομα αυτού του ζωγράφου...ιδού:

"Whistler ΄s Mother"

Αναρωτιέστε τώρα και τι άλλο σας θυμίζει...δεν μπαίνω στον πειρασμό,τα υπόλοιπα μόνοι σας...


Σχόλια

  1. Ανώνυμος10/6/13 02:23

    γιατί δεν αναφέρεις εκδόσεις ,μετάφραση κτλ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Όπου χρειάζεται ιδιαίτερη μνεία το κάνω,εξάλλου στα εξώφυλλα φαίνεται ο εκδότης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Στάθης10/6/13 16:18

    Αυτό δεν είναι το ζωγραφικό έργο που καταστρέφει ο μίστερ Μπιν σε μια ταινία;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Εύγε Στάθη!Σαχλούλα η ταινία κι ο εν λόγω αλλά την είχα δει και τώρα με σκανδάλιζε...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου