"Ο Υπεύθυνος Ανθρώπινου Δυναμικού" , Αβραάμ Β.Γεοσούα


Ο Υπεύθυνος Ανθρώπινου Δυναμικού δεν έχει όνομα στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Αβραάμ Β. Γεοσούα,παρόλο που είναι, αν όχι ο κεντρικός χαρακτήρας,ένας από τους πιο σημαντικούς, με βαρύ αφηγηματικό φορτίο πάνω τους.Αναφέρεται συνεχώς και επίμονα με την ιδιότητά του.Ο συγγραφέας στηρίζει δηλαδή στις πλάτες του Υπεύθυνού του σχεδόν όλη την μυθιστορία, που δεν την λες ό,τι πιο συνηθισμένο σαν ιδέα, αλλά ένα όνομα δεν του δίνει !
Ξέρουμε ένα σωρό πληροφορίες γι αυτόν:είναι 39 χρόνων, χωρισμένος από μια γυναίκα μέγαιρα που τον μισεί,πατέρας μιας έφηβης, πρώην στρατιωτικός-όπως φανταζόμαστε ότι είναι εν δυνάμει ή όντως ήταν σε κάποια φάση της ζωής τους όλοι οι κάτοικοι της συγκεκριμένης χώρας-και νυν στέλεχος στην μάλλον μεγαλύτερη αρτοβιομηχανία του Ισραήλ και μένει-ελπίζει προσωρινά -ξανά στο διαμέρισμα της ηλικιωμένης μητέρας του.
Μόνος και μοναχικός ο Υπεύθυνος αναζητά την συντροφιά γυναικών τις Παρασκευές τα βράδια στα μπαρ,καθώς στην καθημερινότητά του της εβδομάδας όλη του την ενέργεια την απορροφά η δουλειά στο τεράστιο εργοστάσιο,που εκτός από την αρχική επιχείρηση του αρτοποιείου έχει επεκταθεί και στον τομέα του χαρτιού.

Ο Υπεύθυνος είναι άντρας έξυπνος, καλόγνωμος,όχι δουλικός,σκέφτεται και ενεργεί με σύνεση και συνέπεια και χαίρει της εκτίμησης του αφεντικού,που κοντεύει τα 90 αλλά εννοεί να ηγείται ο ίδιος των επιχειρήσεών του και πολύ συγκεντρωτικά μάλιστα,έχοντας επιλέξει να είναι ο αρχοντικός, γαλαντόμος,μη στερούμενος ανθρωπιάς καπιταλιστής ή σκέτα πλούσιος,αν προτιμάτε, που οι υπάλληλοί του ακόμα κι αν δεν τους ξέρει όλους έναν προς έναν, δεν είναι απλά αναλώσιμα αλλά άνθρωποι, που αυτός προστατεύοντας την φήμη και την υπόστασή του- προσωπική και σαφώς και την εργοστασιακή- προστατεύει στοργικά και φροντίζει κι αυτούς.

(Συγκινητικοί, που είναι αυτοί οι παλαιομοδίτες φιλάνθρωποι πλούσιοι,σε λίγο θα τους αναπολούμε ως είδος,που το έφαγε κι αυτό η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση....)

Ένα πλήθος λοιπόν γραμματέων,λογιστών,οδηγών,  εργατών, μηχανικών, φυλάκων , καθαριστριών και άλλων ειδικοτήτων αποτελούν το πολυπληθές ανθρώπινο δυναμικό της ευημερούσας επιχείρησης και τα πάντα ,προσλήψεις και απολύσεις και καθημερινά ζητήματα που δεν αφορούν τις μηχανές, περνούν από την δικαιοδοσία του Υπεύθυνου πριν και αν χρειαστεί να φτάσουν στον Γέρο και η επαγγελματική αυτή ρουτίνα δεν φαίνεται να διαταράσσεται ούτε από την πολλοστή κρίση που έχει επιφέρει η ισραηλινοπαλαιστινιακή εδαφική διαμάχη,που για μιαν ακόμα φορά είναι σε μεγάλη ένταση, με συνεχείς επιθέσεις αυτοκτονίας από τους απελπισμένους Παλαιστίνιους και σκληρές αντεπιθέσεις από τον πανίσχυρο ισραηλινό στρατό.Η αρτοβιομηχανία του Γέρου δεν πλήττεται, αντιθέτως λόγω της καταστροφής δεκάδων αραβικών φούρνων,όπως μας ενημερώνει ο συγγραφέας, αυξάνει ραγδαία τις πωλήσεις της και έτσι η βραδυνή της βάρδια δουλεύει στο φουλ.Το ψωμί ως φαίνεται,είναι αγαθό υπεράνω εδαφικών διεκδικήσεων.

Αν και δεν διαταράσσεται λοιπόν η επιχείρηση από την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση αυτή καθαυτή, ένα συμβάν, τύπου παράπλευρη απώλεια, έρχεται να κάνει άνω κάτω την εργοστασιακή κοινωνία και προσωπικά τον Υπεύθυνο:σε μια από τις επιθέσεις αυτοκτονίας στην λαχαναγορά της Ιερουσαλήμ σκοτώνεται (και) μια γυναίκα πάνω στην οποία θα βρεθεί ένα απόκομμα μισθοδοσίας από το αρτοποιείο και μερικά, σάπια, λαχανικά.


Κανείς δεν την έχει αναζητήσει,η ταυτότητά της αγνοείται.Ένας δημοσιογράφος,που ο Υπεύθυνος του δίνει έξαλλος το παρατσούκλι Φίδι και δουλεύει σε εφημερίδα που προμηθεύεται το χαρτί της από τον Γέρο-και κάποια στιγμή μαθαίνουμε ότι σαν πρωτοετής ήταν συμφοιτητής του Υπεύθυνου- θα βρει ευκαιρία να κατηγορήσει το αρτοποιείο για "έλλειψη ανθρωπιάς" και να πει τα δικά του.Ο Γέρος  ως βαρύγδουπο αφεντικό, παλιάς κοπής μάλιστα, αλλά και ο Υπεύθυνος σαν επιτελικό στέλεχος πρέπει να αντιδράσουν.
Οι καλοί πλούσιοι του σύγχρονου Ισραήλ που ο πόλεμος τους αυξάνει τα κέρδη έχουν, κατ΄αρχάς και όπου πρέπει,αποθέματα ανθρωπιάς.Να το δεχτούμε για να προχωρήσουμε στην πλοκή...
Ο Γέρος λοιπόν μη φειδόμενος χρημάτων στέλνει, φυσικά, τον Υπεύθυνο να τακτοποιήσει το θέμα κι όταν τελικά εξακριβωθεί ότι η νεκρή γυναίκα είναι μια μετανάστρια από την Ανατολική Ευρώπη,  μηχανικός στο επάγγελμα που δούλευε όμως σαν καθαρίστρια στην νυχτερινή βάρδια του αρτοποιείου, επιμένει ότι χάριν της διατήρησης του καλού ονόματος του δικού του και όλης της επιχείρησής του πρέπει η εταιρεία να της εξασφαλίσει αν μη τι άλλο μία αξιοπρεπή κηδεία.

Σύντομα αυτή η απλή και στην βάση της τυπική κίνηση ανθρωπιάς με έντονο άρωμα επικοινωνιακής τακτικής με σκοπό να μην πέσουν στα στόματα των μμε και ειδικά της εφημερίδας του Φιδιού,θα εξελιχθεί σε κάτι πολύ πιο σύνθετο: ο Υπεύθυνος εκτελώντας αρχικά τις εντολές και τις επιθυμίες του αφεντικού του θα εμπλακεί από ένα σημείο και μετά προσωπικά και θα φτάσει-επιβαίνοντας ακόμα και σε ένα τεθωρακισμένο που έχει γίνει κάτι σαν μισθωμένο σούπερ ταξί για τις δύσκολες χειμερινές συνθήκες τής πατρίδας τής νεκρής-λειτουργώντας σαν συνοδός του πτώματος της 49 χρονης, αδικοσκοτωμένης οπωσδήποτε, γυναίκας-σ΄αυτήν δίνει απλόχερα όνομα ο συγγραφέας,είναι η Γιούλια Ραγκάγιεβ-έχοντας συναντήσει τον 14χρονο γιό της νεκρής και πηγαίνοντας μαζί κι οι δυο μέχρι το μακρινό τους χωριό για να την παραδώσουν στην γριά μάνα της και στον γενέθλιο τόπο.
Η άφιξη στο χωριό όμως μετατρέπεται σε νέο μαρτύριο.Μια τεράστια ανατροπή επέρχεται στα σχέδια του Γέρου από τους αστάθμητους ηθικούς παράγοντες οι οποίοι προκύπτουν, και είναι στηριγμένοι σε λογικά επιχειρήματα ,κατά το ταξίδι και κυρίως κατά την  αναγκαστική παραμονή της ετερόκλητης κουστωδίας, που συνοδεύει το φέρετρο, σ΄ένα  παροπλισμένο καταφύγιο.Εξαιτίας της παρέμβασης όμως και των πρωτοβουλιών του Υπεύθυνου που θα πάρει πάνω του όλη την υπόλοιπη πλοκή διαμορφώνεται ένα συγκλονιστικό τέλος,που βεβαίως δεν θα αποκαλύψω.

Το ταξίδι του Υπεύθυνου από την στρατικοποιημένη και σε εμπόλεμη ουσιαστικά κατάσταση χώρα του στην φτωχοποιημένη μετασοβιετική πατρίδα της Γιούλια Ραγκάγιεβ,το πέρασμά του από την πάλαι ποτέ μυστική αντιπυρηνική στρατιωτική βάση των κάποτε πανίσχυρων Σοβιετικών,που έχει γίνει μουσείο και τριτοκλασάτο τουριστικό αξιοθέατο,η δηλητηρίαση-άκρως συμβολική αρρώστεια-που βιώνει εκεί ο Υπεύθυνος για κάποιες μέρες και αρκετά ακόμα μικρά αλλά μαζί και τεράστια περιστατικά,που ανασυνθέτουν μνήμες από το μακρύ ταξίδι του προγονικού του λαού σε μια χώρα που στο μεταξύ ανήκει και σε άλλους ανθρώπους εξίσου διψασμένους για μια πατρίδα.
Αυτό το μακρύ,επώδυνο οδοιπορικό τού συγκεκριμένου ανθρώπου-του πρώην στρατιώτη και νυν πρωτοκλασάτου στελέχους -που συνοδεύει με εντολή ενός πανέξυπνου επιχειρηματία, εκπροσώπου μιας άλλης γενιάς πλουσίων,μια αθώα νεκρή,που δεν θα έπρεπε να έχει προκύψει εξαιτίας μιας οζώδους κατάστασης, που κι αυτή δεν θα έπρεπε να υπάρχει,κρύβει πολλές ψυχολογικές πτυχές-πληγές και ο Γεοσούα βγάζει αριστοτεχνικά στην επιφάνεια πληθώρα από ιστορικές πιέσεις, συναισθηματικούς συμβιβασμούς ξυπνώντας με τον αφηγηματικό του τριτοπρόσωπο λόγο την πανανθρώπινη συνειδητότητα των δρώντων υποκειμένων του και την δική μας των αναγνωστών.

Χειρόγραφα του βιβλίου του Γεοσούα "Ο Κύριος Μάνι"

Είναι ο τρίτος Ισραηλινός συγγραφέας ο Αβραάμ Β.Γεοσούα ,που επιχείρησα να διαβάσω,μετά τον λυρικότατο Άμος Οζ*,που παραμένει ο αγαπημένος μου και τον πληθωρικό και μεγαλοπρεπή Νταβίντ Γκρόσμαν**.Ο εξίσου διάσημος και θεωρούμενος και αυτός ειρηνιστής και σκεπτόμενος  και τέλος πάντων ανοιχτόμυαλος πνευματικός εκπρόσωπος του σύγχρονου Ισραήλ,ο 76χρονος τώρα Αβραάμ Γεοσούα ,δεν με απογοήτευσε.
Έφτασε σε μένα ένα ευκολοδιάβαστο μυθιστόρημα,έχω την εντύπωση πολύ καλά μεταφρασμένο από τα εβραϊκά από την Μάγκυ Κοέν για τις εκδόσεις Καστανιώτη ,  εύστροφο, πλούσιο σε παράδοξες
μα βαθύτατα ανθρώπινες καταστάσεις , ξέχειλο από δυνατά συναισθήματα,που οι φορείς τους πιεσμένοι από μιαν αδιέξοδη και πολύπλοκη εξωγενή κατάσταση, μεγάλου βεβαίως επηρεασμού για τις ζωές τους, τα χάνουν αυτά τα δύσκολα συναισθήματα και τα βρίσκουν,ξανά και ξανά, με έναν αενάως βίαιο τρόπο ,που προκαλεί πόνο .
Αναμφισβήτητα καλογραμμένο από τεχνικής πλευράς,με έξυπνα συγγραφικά ευρήματα και μιαν αδιαπραγμάτευτη γλωσσική άνεση,χωρίς σαν θέμα να κάνει πουθενά κοιλιά , πολύ περισσότερο ενδιαφέρον απ΄ό,τι στην αρχή φανταζόμουν ,το διάβασα μια και καλή-κοινώς δεν το άφησα από τα χέρια μου ένα ολόκληρο απόγευμα-και μου προκάλεσε κι εμένα λύπη, για μιαν ακόμα φορά, για όλα όσα γίνονται σ΄αυτόν τον κατάφορτο από πανάρχαιες μνήμες πολύπαθο τόπο και υπονοούνται συνεχώς ως οι αιτίες των μικρών και μεγάλων δεινών,που ο συγγραφέας με θάρρος και εύγλωττους συμβολισμούς σκαλίζει , ανασύρει,παλεύει να τα αποδομήσει και να τα ξορκίσει κι αυτός κι οι ήρωές του αλλά και εμείς.
Αξίζει δε να σταθώ ιδιαίτερα στο εύρημα που δίνει το ιδιαίτερο χρώμα στο κείμενο και είναι οι επεμβάσεις ενός απρόσωπου θεατή-κοινού-αφηγητή ,αποτυπωμένες με πλάγια γράμματα ανάμεσα στις δράσεις των προσώπων,σαν σε σκηνή αρχαίας ελληνικής τραγωδίας στην οποία εισβάλλει  κυριολεκτικά ο χορός,φορώντας απρόσωπες μάσκες- αλλά διαφορετικές σε κάθε είσοδό του- και σχολιάζει , κατηγορεί , προφητεύει , καταριέται,οδύρεται,αλλάζει προσωπικότητα,πότε είναι ένας, πότε πολλοί,πότε άντρες,πότε γυναίκες κτλ και πάντως σαν ένας αυστηρός παρατηρητής αφηγείται τα  πάθη που γεννούν τις δράσεις και αντιδράσεις των πρωταγωνιστών.
Κι αν μιλήσουμε με όρους τραγωδίας ,ναι,αυτό εκεί κάτω είναι μια διαρκής τραγωδία και δυστυχώς δεν διαφαίνεται πουθενά ένα δίκαιο τέλος της.


* Διαβάζω αυτό τον καιρό παράλληλα και φυσικά με άλλους ρυθμούς,κρατώντας σημειωσούλες και διανθίζοντας το βασικό με άλλα διαβάσματα-ο Γεοσούα ήταν πράγματι πολύ σχετικός- το επικό, 733σέλιδο βιβλίο του Οζ  "Ιστορία Αγάπης και Σκότους".
Ο συνδυασμός των πληροφοριών τού πως στήθηκε το κράτος του Ισραήλ είναι καταπληκτικός, νομίζω δε πως,κάπως, καταλαβαίνω τα όσα διαδραματίζονται δεκαετίες τώρα εκεί και πόσο δύσκολο είναι για τον Οζ, τον Γκρόσμαν,τον Γεοσούα και άλλους διανοούμενους ή απλούς αλλά με λογική δικαίου ανθρώπους,να συνδυάσουν ειρήνη και πατρίδα και δικαιοσύνη και συνύπαρξη και...

Ούτε ψύλλος στον κόρφο μας, είμαστε για φτύσιμο που έχουμε μια τέτοια πανέμορφη χώρα ολόδική μας -λέω-μετά από όλα αυτά που έχουμε περάσει και όμως την αφήσαμε στα βρώμικα χέρια απάτριδων και προδοτών να την μοσχοπουλάνε κομμάτι κομμάτι και που, λίαν συντόμως, βλέπω να πουλάνε και μας μαζί.

Ο θαυμασμός μου,τέλος για την σύγχρονη ισραηλινή λογοτεχνία- τουλάχιστον αυτών των τριών,που έχω διαβάσει ως τώρα - είναι απολύτως δικαιολογημένος.

** Μετά από τόσους μήνες από τότε που διάβασα το μυθιστόρημα του Γκρόσμαν " Στο Τέλος της Γης" και του βρήκα κι εγώ δεν ξέρω τι,έχει κατακάτσει στην αναγνωστική μου μνήμη το πολιτικό φιλοπαλαιστινιακό αυθόρμητο που μου βγήκε τότε και το βιβλίο συνολικά καταγράφηκε σαν θρήνος μιας μάνας που δεν υπάρχουν ασφαλή κριτήρια για να πάρει κάποιος σκληρή θέση-οποιαδήποτε-απέναντί της.Σκατοκατάσταση...

Σχόλια

  1. Το τέλος της γης είναι μια βιβλιάρα από τις λίγες. Το έχω προτείνει σε όσους αγαπάνε πραγματικά το βιβλίο.

    Την ιστορία αγάπης και σκότους, την έχω αποκτήσει και εγώ, αδιάβαστο ακόμα, και αναμένω να το διαβάσω με τρομερό ενδιαφέρον, μόνο τα καλύτερα έχουν ειπωθεί για αυτό το βιβλίο.

    Τέλος το βιβλίο της παρούσας ανάρτησης μου φαντάζει επίσης ελκυστικό και με την ευκαιρία να σου δώσω τα εύσημα μου για την ωραία παρουσίαση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ανώνυμος26/7/13 10:25

    Οικοδέσποινα και Read for a Life,

    χαίρετε και αγαλλιάσετε ομού μαζί και οι δύο!

    Δεν θα μπορούσα να διαφωνήσω για το σπαρακτικό "Στο τέλος της γης", που διαβάζεται πέρα από πολιτικές πεποιθήσεις, αν έχεις ανοικτό μυαλό, -γιατί αν δεν έχεις και φυσικά δεν παίρνεις μυρωδιά για όσα συμβαίνουν.

    Ο Άμος Οζ τώρα, είναι γνωστό ότι ανήκει στους πολύ αγαπημένους μου. Η "Ιστορία αγάπης και σκότους" ήταν μια αποκάλυψη για μένα, ώστε να με σπρώξει να διαβάσω όλα τα μεταφρασμένα βιβλία του.

    Πολλοί αριστεροί φίλοι μου αντιστέκονται στην ανάγνωσή του για πολιτικούς λόγους, μόνο και μόνο επειδή είναι Εβραίος.
    Μου θυμίζουν τον εαυτό μου που, ακολουθώντας το αντι-αμερικανικό πνεύμα της πολύ νιότης μου, αρνιόμουνα να διαβάσω αμερικανική λογοτεχνία. Ώσπου, πολύ πρόσφατα, μια (αριστερή χωρίς παρωπίδες) φίλη μου με επανέφερε στην πραγματικότητα, επιμένοντας να διαβάσω Φώκνερ, για να ανακαλύψω στη συνέχεια ότι είναι αριστουργηματικός.

    Τον τρίτο της παρέας (τους) τον ξέρω ως όνομα, όμως δεν έχω διαβάσει κάτι δικό του, αλλά πολύ θα ήθελα, ιδιαίτερα μετά το κατεβατό σας (για να πω και την καλή κουβέντα).

    κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου