"Η Οικογένεια του Πασκάλ Ντουάρτε",Καμίλο Χοσέ Θέλα


Σε μόλις 123,μάλιστα μικρού μεγέθους σελίδες,ο Καμίλο Χοσέ Θέλα καταφέρνει να παρουσιάσει,
με την εξαιρετική νουβέλα του "Η Οικογένεια του Πασκάλ Ντουάρτε", ένα κοινωνικό θέμα ζωής και θανάτου διατυπωμένο στο σύνολό του με χαμηλούς συγγραφικούς τόνους, απρόσμενα απλά:την άτυχη ζωή και την άδοξη κατάληξή της ενός τυπικού της εποχής,που γράφτηκε το βιβλίο,Ισπανού επαρχιώτη, του Πασκουάλ Ντουάρτε  ,ο οποίος στις αρχές του 20ού αιώνα ψάχνει κι αυτός μια πιο σύνθετη, δηλαδή όχι μόνον οικονομική διέξοδο- και πασχίζει να ζήσει κάπως καλά,χωρίς να κάνει ή να του κάνουν (πολύ) κακό,όμως σταδιακά αποτυγχάνει και στα δυο,συνειδητοποιώντας λίγο-λίγο την μοίρα του,μια άθλια και ισοπεδωμένη μοίρα ,ίδια και απαράλλαχτη για εκατοντάδες χιλιάδες φτωχά, αγράμματα πλάσματα προϊόντα αναλώσιμης ανώνυμης ανθρώπινης μάζας, που η ζωή της προδιαγράφεται με απολύτως ταξικά κριτήρια από την ώρα της γέννησης ως και του τελευταίου ανθρωποδούλου,ο οποίος έχοντάς την μοιρολατρικά αποδεχτεί,έλκει συνεχώς και όλο και μόνον τα χειρότερα και κανένας,ούτε η ίδια του η μάνα δεν νοιάζεται,το αντίθετο,γίνεται άλλοτε ηθελημένα άλλοτε αθέλητα ένας ακόμα- εσωτερικός αυτός-ύπουλος εχθρός.
Ο Πασκουάλ Ντουάρτε είναι ένα από τα τρία κακορίζικα παιδιά μιας πάμφτωχης οικογένειας που δεν ξεχωρίζει μέσα στην σκληρότητα της καθημερινότητάς της την χαρά από την λύπη και τα ζει όλα όσα της αναλογούν σύμφωνα με την ταξική της θέση κάτω από τον έστω κοινό ήλιο των ανθρώπων της εποχής με τον ίδιο μίζερο και θλιβερό τρόπο,παθητικό και τελειωμένο,χαμένο από χέρι πριν καλά καλά εκδηλωθεί ως συνειδητή συμπεριφορά και στάση και διεκδίκηση καλύτερης ζωής,ψιλά γράμματα...

Η " Οικογένεια του Πασκουάλ Ντουάρτε" εκδόθηκε το 1942 και ο Θέλα περιγράφει με συγκινητικά πικρή συγγραφική νηφαλιότητα τον λαϊκό κι αγροτικό κόσμο της αληθινής κι επισήμως πια φρανκικής
φτωχής  Ισπανίας,έχοντας για κεντρικό του ήρωα έναν νέο άνδρα που αν και έχει μέσα του σπίθα καλωσύνης και αναμφισβήτητα θα του άξιζε καλύτερη μοίρα και ο οποίος παρόλο που αρχικά μοιάζει να ξεφεύγει κάπως εκείνος ατομικά από την σκαιότητα της Ειμαρμένης που καθορίζει τα της τάξης του, θα ακολουθήσει τελικά την δυστυχή πορεία των ομοίων του.

Είναι ,συμβολικά ερμηνεύοντας το μεστότατο κείμενο,αυτός ο σαν να τον έχουν καταδικάσει πριν καν γεννηθεί Ντουάρτε, η προσωποποίηση τής μόλις βγαλμένης από τον εμφύλιο της Ισπανίας και  της άξιζε μια καλύτερη ιστορική συγκυρία πέρα από αυτήν του χυδαίου καθεστώτος; Διαμαρτύρεται και ο Θέλα για την κατάσταση  αυτή και τις συνταρακτικές της παθογένειες,με τον τρόπο που μπορεί καλύτερα να το κάνει όντας συγγραφέας; Ίσως.



Ο Θέλα,όπως κι αν ερμηνεύσει ο αναγνώστης την νουβέλα,με μετρημένο και με σχεδόν δωρική λιτότητα λόγο-χωρίς να θυμίζει επ΄ουδενί την σπαραχτική μεγαλοπρέπεια του Ντίκενς,ας πούμε,όταν αυτός ο τελευταίος κάνει χρονολογικά προηγούμενος την έξοχη δική του κοινωνική αποτύπωση της αγγλικής,σκληρότατης επίσης,διάκρισης πλουσίων και φτωχών-αφηγούμενος εδώ συμπυκνωμένα αλλά όχι δελτιακά,μπαίνει βαθιά στα πάθη των ανθρώπων του ισπανικού λαϊκού στρώματος,που δοκιμάζεται από τα πάθη,τα ταπεινά του ένστικτα,την βία,το αλλόκοτο μίσος,την αδικαιολόγητη σκαιότητα και την απελπιστικά παθητική αποδοχή προσωπικών,αλλά που οφείλονται σε κοινωνικές αρρυθμίες,αδιέξοδων καταστάσεων.
Το φρανκικό καθεστώς έχει διαλύσει τον κοινωνικό ιστό-ό,τι θα μπορούσε να λογιστεί ως τέτοιος -και τα φτωχότερα αγροτικά στρώματα της Ισπανίας του 1940 πληρώνουν δραματικά τα σπασμένα , ζώντας ήδη στον υπέρτατο βαθμό ανέχειας το αληθινό πρόσωπο ενός καθεστώτος σαπίλας , αδικίας , κοινωνικής ανισότητας και -κυρίως αυτό,διότι αυτό είναι στην ουσία η ήττα- απανθρωπιάς και βαρβαρότητας διαστρωματωμένης,ποτισμένης ως τα κατώτερα κομμάτια του κόσμου.
Ο Θέλα,επιπλέον των άλλων αρετών της γραφής του,κάνει με μαεστρία αξιοθαύμαστη μια δυνατή πολιτική εξιστόρηση χωρίς κραυγές και δίχως να καταφύγει στην παραμικρή συνθηματολογική δήλωση.
Συγκινητικό,ευφυές και μπορεί και αφυπνιστικό καθώς ο ανελέητος πόλεμος,κάθε μορφής,της επιβολής του  Παγκόσμιου Πλούτου κι αυτή η σατανική απληστία που οδηγεί τους ηγέτες των πλουσίων και τους άθλιους,αναλώσιμους υπηρέτες τους στον αφανισμό των ανίσχυρων και των αθώων,συχνά ολόκληρων λαών,δεν φαίνεται να έχει τελειωμό.




Σχόλια

  1. Μ'αρέσει πολύ η πρόταση σου και οι λόγος ό,τι παρόλο που αγόρασα αρκετά για μένα και για δώρα σε φίλους από αυτή τη σειρά -είναι και σε προσφορά ακόμη 1,78/έκαστο-αυτό το αγνόησα.
    Επίσης το σημαντικό ό,τι είναι νουβέλα και όχι μυθιστόρημα.
    Ευχαριστούμε λοιπόν ....τους πρωτοπόρους..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το 1,78 αποδείχτηκε πανέξυπνη κίνηση,σκίζει φυσικά η σειρά σε πωλήσεις. Ανάμεσα στα άλλα πήρα και το "Καλαμιές στον Άνεμο" της Grazia Deledda και τον "Τυχαίο Εραστή" της Γκόρντιμερ και κανα δυο άλλα, όμως δεν τα έχω ακόμα διαβάσει,θέλω να πω δηλαδή ότι μάλλον μπορεί να ξετρυπώσει κάποιος κάμποσα , λιγότερο γνωστά,που θα τον εκπλήξουν, ελπίζω, θετικά.

      Διαγραφή
  2. Είναι όπως τα λες. Το έχω διαβάσει εδώ και χρόνια, σε παλαιότερη έκδοση. Καλή σου μέρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Κατερίνα,να πούμε και καλό χειμώνα;
      Να πούμε, αν και δεν τον βλέπω να έρχεται και πολύ καλός,ας ευχηθούμε λοιπόν αφυπνιστικό χειμώνα να έχουμε, διότι αυτά στην Συρία με έχουν φοβίσει πάρα πολύ....
      Όταν υπάρχει ο ειρηνικά αφυπνιστικός κόσμος τέτοιων βιβλίων,σκέφτομαι κρίμα που ο κόσμος δεν διαβάζει,δεν βάζει στην καθημερινότητά του βιβλία που θα του δείξουν πράγματα,κρίμα.

      Διαγραφή
    2. Είμαι ακόμη στο γενέθλιο τόπο, κάτι σαν διακοπές - με μελτέμια όμως παρατεταμένα φέτος και ... περιμένοντας τ' αεροπλάνα πάνω από τα κεφάλια μας να πετούν προς τη Συρία, για λόγους εθνικής ασφάλειας, εθνικού συμφέροντος, πώς το είπαν. Ήμουν πάλι στα Χανιά και πριν μερικά χρόνια, τότε που έφευγαν από το Ακρωτήρι για να σώσουν τη Λιβύη, σώθηκε κι αυτή, όπως το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Έχουμε γύρω μας σωτήρες. Κι εμείς, η "κοινωνία των πολιτών";

      Διαγραφή
    3. Ελπίζω να μην δείτε τα αεροπλάνα αυτή την φορά...όσο για την "κοινωνία" των ποιών, πώς τους είπες,υπάρχουν ακόμα;

      Διαγραφή
  3. Ανώνυμος31/8/13 19:57

    μόλις το διάβασα και εγώ. ωραίο γράψιμο, απλό και τίμιο. μόνο που έμενα μου φαίνεται ότι είναι περισσότερο μια κοινωνική εξιστόριση παρά πολιτική. όχι ότι δεν συνδέονται αυτά τα δύο, απλά νομίζω ότι στη συγκεκριμένη ιστορία η μοιρολατρία και ο κοινωνικός περίγυρος ευθύνονται για τα πάθη του πασκουάλ.
    κατά τα άλλα, έχω πάρει σχεδόν όλη τη σειρά με τους νομπελίστες...

    θ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Και ποιός δεν την έχει πάρει αυτήν την σειρά...Να κοιτάς και σε Πρωτοπορία-δεν αισθάνομαι και πολύ ωραία που ρίχνω τα μικρά βιβλιοπωλεία αλλά ας όψεται η κρίση-έχει καλά βιβλία με 40%

      Διαγραφή
    2. Ανώνυμος1/9/13 00:56

      έτσι είναι. και εγώ από τις προσφορές και τα παζάρια παίρνω βιβλία τα τελευταία 2 χρόνια.
      ισχύει αυτό για την πρωτοπορία (πχ έχει μάρκες με 6 ευρώ) αλλά στα περισσότερα ''40άρια'' έχω την εντύπωση ότι είναι πλασματική η έκπτωση. επίσης στα μεταχειρισμένα της, μπορείς να βρεις βιβλία σε άριστη κατάσταση (ούτε που φαίνονται ότι έχουν διαβαστεί) σε χαμηλότερη τίμη από τα αντίστοιχα καινούρια.

      θ.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου