"Το Πέμπτο Παιδί" , Ντόρις Λέσινγκ



Η Ντόρις Λέσινγκ ,συγγραφέας σταθερά ποιοτική σε όλο της το έργο, είναι πασίγνωστη από μερικά πολύ συγκεκριμένα βιβλία της,ένα από τα οποία είναι το "Πέμπτο Παιδί", στο οποίο φλερτάρει πιο έντονα από ό,τι σε άλλα της βιβλία με το μεταφυσικό , πράγμα ολοφάνερο και καλόδεχτο αλλά και προσφερόμενο για βιαστικά συμπεράσματα.
Επιτέλους το διάβασα και ομολογώ ευθύς αμέσως ότι αν και πρόκειται για σπουδαίο βιβλίο, δεν έγινε το πιο αγαπημένο μου από τα δικά της.Συνεχίζω να προτιμώ εκείνο το πανέμορφο "Οι Ζώνες της Σικάστα" που αν και διαβασμένο πριν πάρα πολλά χρόνια είναι πιο καλά κρατημένο στην μνήμη μου την υπερφορτωμένη με καλά,κακά και μέτρια κείμενα κι ακολουθεί το ιδιόμορφο"Η Σχισμή" , ένα από τα-  διαφορετικής απ΄αυτήν που συνηθίζω θεματολογίας- πολύ εύστοχα φετινά μου διαβάσματα.

Η Λέσινγκ όπως και να΄χει με εντυπωσιάζει, κάθε φορά που την επιλέγω, για κάποιον διαφορετικό λόγο,εδώ με εξέπληξε ο σοφός χειρισμός του μεταφυσικού στοιχείου ,που γενικότερα της αρέσει μα ποτέ δεν χρησιμοποιεί άσκοπα και σε βάρος της υπόλοιπης πλοκής.Και όπως κάθε ταλαντούχος, παραγωγικός συγγραφέας με εύρος πνεύματος και δύναμη έμπνευσης,που γράφει συνδυάζοντας το τερπνόν μετά του ωφελίμου-εμπορικά δηλαδή και συνάμα ποιοτικά -έτσι κι εκείνη στα αναγνωστικά μου μάτια δεν μπορεί παρά να έχει τα πάνω και τα κάτω της χωρίς αυτό να αλλάζει την διάθεση απέναντί της ,με δεδομένη βεβαίως την υποκειμενικότητα και της πλευράς της δικής μου,μας,των ανελέητων- πελατών-κριτών-αποδεκτών , των εν τέλει εχόντων την τελευταία λέξη,ό,τι κι αν είμαστε, ημιμαθείς και ανεκπαίδευτοι , περιστασιακοί ή αφοσιωμένοι, μυημένοι ή μη αναγνώστες.

Το αρχικό υλικό της Λέσινγκ στο "Πέμπτο Παιδί" είναι περίπου αυτό:

Η Χάριετ και ο Ντέιβιντ Λόβατ επιθυμούν τα ίδια πράγματα:αφοσίωση, αγάπη, οικογενειακή ζωή και, πάνω απ' όλα, ένα δικό τους σπίτι. Πεισματικά αποκομμένοι από τη μόδα της δεκαετίας του '60, αποφασίζουν να παντρευτούν και να βάλουν τα θεμέλια του παραδείσου τους σ' ένα μεγάλο βικτοριανό σπίτι. Στην αρχή όλα είναι ειδυλλιακά. Τα παιδιά γεμίζουν τη ζωή τους και οι συγγενείς ξανανταμώνουν στο τραπέζι των Χριστουγέννων και του Πάσχα για να απολαύσουν τη θαλπωρή του σπιτιού των Λόβατ.

Στην πέμπτη εγκυμοσύνη, ωστόσο, κάτι δεν πάει καλά. Το έμβρυο αρχίζει από πολύ νωρίς να στριφογυρίζει βίαια στην κοιλιά της Χάριετ. Ύστερα από ένα δύσκολο τοκετό, το νεογέννητο αναπτύσσεται ταχύτερα από τα συνηθισμένα μωρά. Επιθετικό και άστοργο, γνωρίζει γρήγορα την ενστικτώδη αντιπάθεια των αδελφών του. Η αλλόκοτη ύπαρξή του καταστρέφει την ευτυχισμένη οικογενειακή ζωή τους.

Αλλά η περίληψη παρμένη από το οπισθόφυλλο αδικεί το υπόλοιπο και ομολογουμένως πλουσιότατο ψυχογραφικό υλικό της μυθοπλασίας, που είναι βγαλμένο χωρίς μελοδραματικούς ευτελισμούς από την ζωή των ανθρώπων,από τις τρομερές σχέσεις αγάπης και μίσους που δημιουργούνται σε κάθε οικογένεια και κοινωνία γενικότερα, όταν ένα της μέλος δεν γεννιέται,δεν γίνεται,δεν πορεύεται σαν τα άλλα ή στην περασιά του από την ζωή δεν  εντάσσεται καλά και η μη ένταξή του υπερβαίνει τα εσκαμμένα της διαφορετικότητας εκείνης,που μπορεί να γίνει, ανάλογα με την εποχή και τον μέσο περί τρέχουσας ηθικής όρο, στοιχειωδώς ανεκτή.
Η Λέσινγκ δεν αρκείται να αφηγηθεί μια ακόμα θλιμμένη ιστορία σε αγγλικό φόντο και στυλ,αλλά σκαλίζει συστηματικά τις αιτίες ενός κακού που προκύπτει ξαφνικά και κονιορτοποιεί την εφήμερη όπως αποδεικνύεται ευτυχία των Λόβατ,βάζοντας χωρίς περιστροφές σε ενοχική περισυλλογή και σπασμωδική συμπεριφορά ειδικά την νεαρή μητέρα,την Χάριετ και προκαλώντας έτσι δεκάδες σκέψεις και στον αναγνώστη εκείνον,που αν έχει προσέξει λέξεις και φράσεις-κλειδιά, συμπάσχει με τα κατοπινά τραγικά πρόσωπα παρακολουθώντας τα από τις αρχικές ακόμα σελίδες,αυτές που περιγράφουν τις ευτυχισμένες μέρες, ακριβώς γιατί μέσα στην ανεμελιά και ευτυχία διαισθάνεται ότι το κακό,ένα κακό υπερφυσικό που δεν αντιμετωπίζεται εύκολα,με τα ανθρώπινα μέτρα και σταθμά μιας διχασμένης μητέρας,έρχεται τρέχοντας.
Έρχεται άραγε υπερφυσικά,μεταφυσικά,ενεργοποιημένο από το κακό μάτι και τα λόγια ,την ανθρώπινη ζήλια για την ευτυχία των άλλων ή έρχεται επειδή είναι απλά το επόμενο στάδιο στην συμπαντική εναλλαγή του  καλού με το κακό για την ισορροπία δυνάμεων και την εξοικονόμηση της Ύλης;Πρέπει οπωσδήποτε οι ευτυχισμένοι-κατά την αντίληψή τους ευτυχισμένοι κι όχι με το τρέχον κριτήριο- άνθρωποι να γεύονται και την δυστυχία;Ξεχρεώνουν άραγε, και απέναντι σε ποιους ακριβώς ως δανειστές, αταχυδρόμητους λογαριασμούς για την σεμνή (!) αλαζονεία τους που δεν την τόκισαν καν,τιμωρούνται επειδή πεισματικά ήταν ευτυχισμένοι με τον δικό τους αντισυμβατικό τρόπο, διαφορετικό από των υπολοίπων;
Και γιατί να υποφέρουν άραγε κι αυτοί,τόσα δεινά δεν υπάρχουν στον κόσμο, δεινά που υπερβαίνουν τις δικές τους μικρές διαπροσωπικές ακτίνες δράσης και αντίδρασης,στο κάτω κάτω μυρμήγκι-δεν βλέπουμε εμείς οι αναγνώστες να-βλάπτουν οι Λόβατ , οι κάθε Λόβατ αυτού του κόσμου , ίσα ίσα, μοιράζονται  τα καλά τους, γιατί λοιπόν να μην έχουν αποτέλεσμα τα δεινά των άλλων σαν αντίβαρο;
Μήπως στ΄αλήθεια οι θεοί φθονούν εύκολα τους ανθρώπους και εύκολα παίρνουν πίσω ό,τι ψίχουλο τους έδωσαν όταν η ευτυχία προκαλεί ορατές μαύρες τρύπες στην εξουσία τους, γιατί αυτή η ευτυχία δεν είναι εκείνη, η προκαθορισμένη από τους ίδιους;


Το γράψιμο τής Ντόρις Λέσινγκ είναι πολύ διεισδυτικό αν και μοιάζει φλεγματικό και αρκετά εγγλέζικο σε πρώτη ανάγνωση .Διαφωνώ κάθετα ότι παραπέμπει σε λατινοαμερικάνους στοχαστές και συγγραφείς, τον Μπόρχες και συναφή τραβηγμένα από τα μαλλιά κατά την ταπεινή μου γνώμη, που έχω διαβάσει κατά καιρούς σε αναρτήσεις και κριτικές γι αυτό της το βιβλίο, γι αυτό μίλησα πιο πάνω και για βιαστικά συμπεράσματα .
Είναι πυκνό,οπωσδήποτε γυναικείο,ευαίσθητο,ξεχειλίζει από ερωτήματα υπαρξιακά αλλά δεν μπορεί να ενταχθεί στην κατηγορία του μαγικού ρεαλισμού,δεν είναι επ΄ουδενί τέτοιο,έχει συγκρατημένες προθέσεις να μπει στα χωράφια του μεταφυσικού, πολύ γενικά και άκρως ευρωπαϊκά ιδωμένου,το κάνει αλλά με μέτρο, ως εκεί,που αντέχει ο μέσος, δυτικός θα έλεγα κυρίως, αναγνώστης.
Το "Πέμπτο Παιδί",μυθιστόρημα που τόσο έχει διαβαστεί και συζητηθεί, είναι ακριβώς το εκλεκτό προϊόν μιας καθαρόαιμης, ευαίσθητης και μαζί στιβαρής διαχρονικής γυναικείας λογοτεχνίας που με δίκαιο τσαμπουκά και τον αέρα που δίνει η έμπνευση απευθύνεται στο ευρύ αναγνωστικό κοινό, ανεξαρτήτως φύλου και πολλοί,πάρα πολλοί συγγραφείς ή "συγγραφείς"-ό,τι προτιμάτε-ειδικά κάτι δικοί μας σημερινοί ,προβεβλημένοι μέχρις αηδίας από τα μμε,ποιόν άλλον,θα αντάλλαζαν την μισή τους ζωή ικανοποιώντας βίτσια το λιγότερο του Εξαποδώ για να το έχουν γράψει.
Η Λέσινγκ λοιπόν,θεωρώ,ότι σε άλλα σημεία υπονοεί και σε άλλα γράφει ξεκάθαρα, κρατώντας εξαιρετική ισορροπία και επιπλέον μπάζοντας στο παιχνίδι και τον αναγνώστη-αυτό εξάλλου δεν επιθυμούμε από τα βιβλία που θεωρούμε άξια να τους διαθέσουμε τον χρόνο μας;-προκαλώντας του την επιθυμία να κάνει τις δικές του σκέψεις και επίσης, αβίαστα,να κάνει συσχετισμούς και αναφορές σε κείμενα της εθνικής του λογοτεχνίας,που σίγουρα υπάρχουν καθώς κάπου οι μύθοι,οι δεισιδαιμονίες, τα παράξενα και όλα τα συναφή συναντιούνται πέρα και πάνω από γλώσσες και στενές κουλτούρες, μιλάω φυσικά για ηθογραφικά κυρίως κείμενα με ιστορίες ανθρώπων που οι ζωές τους αναποδογυρίζουν στα καλά του καθουμένου ή έτσι θεωρούν εκείνοι ότι γίνεται από την... γρουσουζιά,το μάτι το κακό, τα μάγια,τα λόγια,τα φθονερά βλέμματα που κρύβουν σκιές κτλ κτλ κτλ.*

Η Χάριετ βεβαίως- και μας το επαναλαμβάνει αυτό η Λέσινγκ κάμποσες φορές,δεν νομίζω τυχαία- είναι κουρασμένη ήδη με το ίδιο το περιβόητο το όνειρό της, που υλοποιημένο πια έγινε η 24ωρη καθημερινότητά της και εκείνη έχει υποχρέωση να το συντηρήσει, να το υπερασπιστεί σαν ιδέα πλέον και εναλλακτική πρόταση ζωής σε έναν κόσμο που βιομηχανοποιείται χωρίς σύνεση,ζητάει ευκολίες που αγγίζουν την υπερβολή και την παλαβομάρα και φυσικά δεν γεννοβολάει τόσα παιδιά!
Με τέσσερα λοιπόν παιδιά εκείνη,η χαρούμενη και ακάματη κάποτε Χάριετ- σε ένα τεράστιο σπίτι εκτός πόλης,με έναν σύζυγο που δουλεύει σαν το σκυλί για να τροφοδοτεί υλικά το κοινό όνειρο και λείπει όλη μέρα, με μια μητέρα που μετατρέπεται αναγκαστικά κι όχι επειδή επικροτεί τον τρόπο που σκέφτεται και ενεργεί το ζευγάρι ,όχι σε γιαγιά αλλά σε παραδουλεύτρα χωρίς αναπαμό και με έναν συγγενικό περίγυρο που απολαμβάνοντας τα καλά της  θαλπωρής που η Χάριετ είναι μαστόρισσα στο να δημιουργεί κι έτσι κι εκείνο,το πολυπράγμον σόι-θεατής, όχι απαραιτήτως κακοπροαίρετα τρελαίνεται να καταβροχθίζει,να σχολιάζει, να συγκρίνει,να κρίνει  κι άλλα ουκ ολίγα-με τον χρόνο λοιπόν να την υπονομεύει η καλή μας η Χάριετ τα βρίσκει μπαστούνια σ΄αυτήν την απρόσμενη εγκυμοσύνη στην διάρκεια της οποίας-σαν να το τονίζει ως πληροφορία η συγγραφέας-παίρνει λογής παυσίπονα και λογής ηρεμιστικά και κάνει μαύρες και πικρές σκέψεις και ομολογεί απευθυνόμενη στην κοιλιά της ότι δεν της χρειαζόταν άλλο ένα παιδί τώρα και συνεχώς διαισθάνεται ότι ίσως δεν πράττει σοφά κι αφήνεται στην κούραση ή στην υπονόμευση αλλά χωρίς αυτά,τις εκτονωτικές αρνητικές σκέψεις και τα χάπια, δεν αντέχεται πια η τόση ψυχική και σωματική κούραση κι ας είναι κι από προμελετημένη ευτυχία...
Μετά την γέννα αυτή την τελευταία, η Χάριετ,μόνη βεβαίως σ΄αυτά τα πραγματικά δύσκολα -ο περίγυρος έχει λακίσει διακριτικά, εκτός από την μάνα της-σέρνει πλέον ισόβια το τσουβάλι με τα προβλήματα που της δώρισε με περισσή μοχθηρία η Μοίρα,όλα μαζεμένα όσα δεν είχε ποτέ πριν φανταστεί καν,όλα με την μορφή του Μπεν,το πέμπτου της παιδιού ,πλάσματος άγριου,εντελώς διαφορετικού,που κι αυτό τραβάει το δικό του ανομολόγητο φορτίο σε μεγάλη,μια πολύ μεγάλη και τραχειά ανηφόρα,που το τέλος της δεν φαίνεται πουθενά...


Ο Μπεν σαν παιδί, έχει πρόωρη ή διαφορετική σωματική ανάπτυξη και εξελίσσεται ή καταλήγει σε ένα πλάσμα, που για σχήμα λόγου το αποκαλούν οι γονείς κι οι λιγοστοί τελικά δικοί του έφηβο,που είναι και δεν είναι κακός και διανοητικά καθυστερημένος.Είναι και δεν είναι άκαρδος και χωρίς συναισθήματα. Είναι και δεν είναι από γεννησιμιού του χαλασμένος και σκάρτος.
Τι είναι λοιπόν ο καημένος ο Μπεν,που φτάνει ως και το άσυλο αλλά η Χάριετ βαθύτατα ενοχική και βουτηγμένη στις τύψεις της παίρνει πίσω στο ρημαγμένο σπίτι,εκεί που τα αδέρφια του τον μισούν και τον φοβούνται και φεύγουν ένα ένα με χίλιες δυο δικαιολογίες από το κάποτε προστατευτικό  και σαν φωλιά βικτωριανό όνειρο και καταφύγιό τους;
Είναι πράγματι καημένος ή δεν του αξίζει λύπηση καμία, γιατί είναι ένα ον αλλόκοτο,από άλλους κόσμους και ποιούς δηλαδή κόσμους-εδώ εμφιλοχωρεί το μεταφυσικό που λέγαμε πιο πάνω-και το οποίο ον παρεισέφρυσε ύπουλα στην καλή κι ευτυχισμένη οικογένεια Λόβατ,οικογένεια πρότυπο και μαζί και αγκάθι στα μάτια των ανθρώπων,αλλόκοτο ον, σπορά του διαβόλου;
Όχι δα,ίσως η Χάριετ απλώς δεν έπρεπε να πάρει τόσα χάπια,ίσως απλώς δεν έπρεπε να είναι τόσο  απόλυτη στο να κρατήσει αυτό το μωρό, ίσως απλώς αφού έκανε την ενοχική επιλογή της έπρεπε να το αγαπήσει περισσότερο, ίσως απλώς καλύτερα να το είχε αφήσει για να μην διαλυθεί η υπόλοιπη οικογένεια,ίσως απλώς ,ίσως απλώς...

Τι πρέπει να κάνει μια μάνα με το διαφορετικό της παιδί,ποιός μπορεί να σηκώσει το βάρος της οποιασδήποτε απόφασης πάρει,να θυσιάσει ας πούμε για χάρη του τα άλλα και να θυσιάζεται κι εκείνη φυλακισμένη ισόβια σε μια απόφαση ή να το (κατα)δικάσει-λυτρώσει για να (της)σωθούν τα υπόλοιπα.Ποιος μπορεί να διαλέξει με σιγουριά το σωστό,ποιο είναι το σωστό και σε τι είδους κοινωνία;

Γιατί ασήκωτοι είναι οι σταυροί των ανθρώπων και οι ιστορίες του πόνου τους και μάλλον από τους Έλληνες τραγικούς εμπνευσμένη τεχνήτρα του λόγου αποδεικνύεται και πάλι η Λέσινγκ όταν καταπιάνεται μ΄αυτές και την ειμαρμένη τους,λιτή και μαζί πλούσια και σαφώς γενναιόδωρη προς το κοινό της.Γεμάτη εικόνες είναι η αριστοτεχνικά δομημένη μυθοπλασία της,ξεχειλίζει από αγάπη,   εντρύφηση, σκέψεις, προβληματισμό με μεγάλη προσοχή και ευαισθησία,ερωτήματα όλα ενταγμένα σε μια ατμόσφαιρα σύνθετη μεν αλλά και κατανοητή κι από τον πιο πρωτάρη αναγνώστη και που οι εντάσεις της, χωρίς να κουράζουν στιγμή, κρατούν αμείωτο το έτσι κι αλλιώς τεράστιο από το θέμα του αυτό καθαυτό ενδιαφέρον.


*Μού ήρθε στο μυαλό,χωρίς να το ψάξω περισσότερο,ότι ο Παπαδιαμάντης ας πούμε ,με αυτή την μοναδική συγγραφική φυσικότητα,που διατρέχει το έργο του βάζει τον ήρωά του τον  Γιάννη τον Λυρίγκο στην "Φόνισσα" να συλλογάται ότι έφταιξε το κακό μάτι και πως αμαρτίες άλλων έστρεψαν την μοίρα καταπάνω στα αθώα κοριτσάκια του.Στο μεταξύ η Φραγκογιαννού που έχει κάνει τους φόνους σηκώνει τον ασήκωτο σταυρό της κι ο συγγραφέας έχει κι εκείνος κιόλας γράψει γι αυτήν ότι και η μάνα της ήταν κακή, βλάσφημη και φθονερή,μία από τις στρίγγλες της εποχής της και μάλιστα ήξερε μάγια.  

Σχόλια

  1. Μου αρέσει η καινούργια εμφάνιση του blog,έπνευσε ένας ευχάριστος αέρας ανανέωσης.
    Για την Λέσινγκ με βρίσκεις απολύτως σύμφωνη σε όσα λες,σκόπευα να ξαναπιάσω ορισμένα βιβλία της για να τα θυμηθώ,δεν εννοώ το "πέμπτο παιδί" που δεν ξεχνιέται με τίποτα αλλά τις "ζώνες της Σικάστα" που δεν το θυμάμαι σχεδόν καθόλου αλλά έχω μια αμυδρή εντύπωση ότι μου άρεσε.Για να δούμε,κάπου το έχω καταχωνιασμένο σε πίσω πίσω ράφια,καιρός να κάνουμε αναζήτηση στις βιβλιοθήκες μας,τι λες;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Λένα,σ΄ευχαριστώ για την αποδοχή του ανανεωμένου πρότυπου ,βαρέθηκα το παλιό και χτες μου ήρθε φλασιά αλλαγής.
      Λέω ΝΑΙ στην επάνοδο στα ράφια των βιβλιοθηκών μας,στις δανειστικές και στις ανταλλαγές με τους φίλους-με κανόνες επιστροφής,έχω χάσει βιβλία που δεν μπορώ να αντικαταστήσω-στους παλιούς τίτλους και στις προσφορές κτλ κτλ και δεν το υποστηρίζω τώρα, λόγω κάκιστων οικονομικών, αλλά το θεωρώ βασική αναγνωστική αρχή.
      Πες μου τις εντυπώσεις σου όταν το βρεις και το διαβάσεις.

      Διαγραφή
  2. Ανώνυμος29/8/13 21:30

    γειά χαρά!
    εγώ πάλι δεν το ευχαριστήθηκα και τόσο αυτό το βιβλίο (πρόβλημά μου προφανώς). αυτούς τους προβληματισμούς με το τίμημα που έχει η ευτυχία τους έπιασα και εγώ αλλά δεν φάνηκαν αρκετοί για να με ικανοποιήσουν (και πάλι πρόβλημά μου).
    γενικά μου είναι συμπαθής η λέσινγκ (έχω διαβάσει 3 βιβλία της) αλλά δεν έχω διαβάσει ακόμα κάτι που να με ενθουσιάσει πραγματικά. νομίζω περισσότερο μου άρεσε το ''αναμνήσεις ενός επιζώντος''.

    θ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτή η υποκειμενικότητα, που επικαλούμαι κι εγώ κάθε τρεις και λίγο- και ταμπουρώνομαι ενίοτε πίσω της για να δικαιολογήσω διάφορες παρόλες που εκτοξεύω-που φιλτράρει τις εντυπώσεις μας από ένα βιβλίο, αυτή δεν είναι που δίνει τους καλύτερους λόγους για να διαβάσουμε κάτι και μετά να το συζητήσουμε;
      Ζήτω η υποκειμενικότητα λοιπόν!

      Να εξομολογηθώ :διάβασα Λίμα και Μπολάνιο-τεράστιοι ακόμα και όταν δεν ταιριάζουν σε κάποιον,ο Μπολάνιο για παράδειγμα με "πέθανε",τον παράτησα και τον ξανάπιασα πολλές φορές- κι έπαθα την πλάκα μου και σπαζοκεφάλιασα και ακόμα δεν ξέρω πως να συμμαζέψω όλα όσα έχω να πω γι αυτούς,οπότε η βατή,γλυκειά, ταλαντούχα, περιεκτική, ευκολοδιάβαστη και με το ωραίο της γενικά στυλ Λέσινγκ ήταν αληθινά μια ευεργετική ασπιρίνη!

      Διαγραφή
    2. Ανώνυμος30/8/13 12:26

      έτσι ακριβώς είναι! και εννοείται ότι τα ''τούβλα'' θέλουν παράλληλα και κάτι πιο ''λάιτ''.
      τους άγριους ντεντέκτιβ τους έχω και εγώ στα προσεχώς αλλά για την ώρα διαβάζω την μουρακαμιάδα.

      θ.

      Διαγραφή
    3. Παναγία μου,καλό κουράγιο,θέλω τις εντυπώσεις σου.

      Διαγραφή
    4. Ανώνυμος30/8/13 20:04

      χα! έγινε. πάντως το γράψιμο του μουρακάμι είναι πολύ προσιτό και ξέρει πότε να κάνει ανατροπές ώστε να μην βαρεθείς ακόμα και όταν μιλάμε για 1000+ σελίδες. επίσης είναι από τους αγαπημένους μου οπότε δεν μου είναι δύσκολο...

      θ.

      Διαγραφή
  3. Καλημέρα, Βιβή.
    Όντως ευχάριστη η νέα όψη του ιστολογίου.
    Θα προτιμούσα, επειδή τα κείμενά-σου είναι μεγάλα, σαν και της αφεντιάς-μου,
    να κάνεις κάποια εκδοτικά τρικ,
    όπως πιο πολλά bald στα βασικά σημεία ή σπάσιμο του ποστ με επιμέρους τίτλους,
    ώστε να είναι πιο ευανάγνωστο.
    Την καλημέρα-μου
    Πατριάρχης Φώτιος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πατριάρχη, σ΄ευχαριστώ πολύ για τις συμβουλές,καλόδεχτες!
      Μάλλον θα συμμορφωθώ...χαχα,έτσι κι αλλιώς αν και τεμπέλα και φανατική του μοντέλου "υποκειμενικός μέσος αναγνώστης",πολύ βολικό,δεν ξεπετάω (όλες) τις αναρτήσεις χύμα στο μπλογκοκύμα....
      Διαβάζω και ξαναδιαβάζω τα κείμενά μου, πριν δημοσιεύσω κάτι,ειδικά για βιβλίο που έχει κερδίσει τον σεβασμό μου, ακόμα κι αν ιδιοσυγκρασιακά δεν μου άρεσε ,αφιερώνω- συχνότατα- πολλές ώρες ,ψάχνω σε ελληνικές και ξένες πηγές , παράλληλα διαβάζω σχεδόν μονίμως και θεωρητικά βιβλία,όχι μόνο πολιτικά, αμέσως να βγάλετε βιαστικά συμπεράσματα ...
      Τώρα ας πούμε διαβάζω "Ένας Γραικός στα Ξένα" του Ζήρα-εκδόσεις Γαβριηλίδη-3,83 από τις γνωστές προσφορές !!!


      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου