" Το Σμήνος " , Φρανκ Σέτσινγκ

Διαβάζοντας ταινία ή βλέποντας βιβλίο;





Τσουνάμι καταστρέφει τις πόλεις της βόρειας Ευρώπης, φονικές μέδουσες ερημώνουν τις παραλίες της Αυστραλίας, μολυσμένα καβούρια –φορείς μιας ανίατης ασθένειας– κατακλύζουν το υδροδοτικό σύστημα της Νέας Υόρκης αποδεκατίζοντας τον πληθυσμό, εκατομμύρια τερατώδη σκουλήκια αποσταθεροποιούν το βυθό στις ακτές της Νορβηγίας, φάλαινες επιτίθενται σε πλοία και τα βυθίζουν.Η ανθρωπότητα δέχεται μια συντονισμένη και μαζική επίθεση. Η βασική διαχωριστική γραμμή μεταξύ ανθρώπων και ζώων έχει χαθεί: τα ζώα έχουν αποκτήσει ξαφνικά συνείδηση του εαυτού τους και στρέφονται εναντίον του ανθρώπινου είδους με σκοπό την εξόντωσή του.Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Μήπως υπάρχει κάποιος σκοτεινός νους που οργανώνει και συντονίζει τον εφιάλτη; Οι επιστήμονες αναγκάζονται να παραδεχτούν ότι ο άνθρωπος γνωρίζει τελικά για τον πλανήτη Γη πολύ λιγότερα πράγματα απ' όσα γνωρίζει για το Διάστημα.

Τα παραπάνω και πολλά άλλα τρομακτικά και διδακτικά τα διάβασα (παμβιβλιοφάγος αναγνώστρια ούσα) σε μόλις τρεις μέρες,διότι αποτελούν ένα ευκολοδιάβαστο βιβλίο , ενδιαφέρον παρά τον όγκο του, τις 1000+ σελίδες και τις αναπόφευκτες συγγραφικές κοιλιές που κάνει σε πολλά σημεία με τόσο υλικό και την εκτενή μυθιστορηματική πλοκή που έχει.Tελικά,παρόλο που μου προκάλεσε αντιφατικές εντυπώσεις,ταυτόχρονα θετικές και αρνητικές, δεν μετάνιωσα,που του αφιέρωσα τον πολύτιμο αναγνωστικό μου χρόνο. Το καλογραμμένο ξεκίνημά του  από το πρώτο κιόλας κεφάλαιο, στο οποίο περιγράφεται γλαφυρά η περίεργη εξαφάνιση ενός διαθέτοντος οικολογική συνείδηση Περουβιανού ψαρά, με προϊδέασε για ένα βιβλίο,τύπου μεν μπεστ σέλλερ -και γιατί όχι δηλαδή,τι κακό έχουν τα καλογραμμένα μπεστ σέλλερ- βασισμένο όμως σε ενδελεχή έρευνα,με επιστημονική ακρίβεια διατυπωμένο ,όπως βεβαιώνουν αναγνώστες που κατέχουν από σχετικά θέματα-εγώ μια νομική τελείωσα,δώστε μου μπόλικη  θεωρία ,μη μου λέτε όμως για βιολογίες,φυσική,αριθμούς και τέτοια- και μια οικολογική αντίληψη,που αυτήν την έκρινα ως αληθινά ευαισθητοποιημένη.
"πορτογαλέζικη γαλέρα"
Με τέτοια αρχή  λοιπόν δεν με εξέπληξε ο συγκρατημένος διδακτισμός, που ήταν διάχυτος σε όλα όσα καταιγιστικής δράσης ακολούθησαν, όσο κι αν η πλοκή προκειμένου να παραμένει ελκυστική συχνά αναπαρήγαγε την υπερβολή των αντίστοιχων ταινιών*με συνεχείς ενέσεις κινηματογραφικού στυλ.Μπορώ όμως να πω ότι τελικά κι αυτός ακόμα ο προφανής διδακτισμός  ,όπου υπήρχε, δεν απέβαινε σε βάρος του  εγχειρήματος αφού αυτό καταλήγει στο επιθυμητό αποτέλεσμα: ένα καλό, εύληπτο μυθιστόρημα, ιδανικό για το ευρύ κοινό **, που αρέσκεται να διαβάζει σχετικά βιβλία και να βλέπει ταινίες επιστημονικής φαντασίας ενός συγκεκριμένου φαντασμαγορικού τύπου αλλά έχει -κι έτσι πρέπει και καλά κάνει-παράλληλα και την απαίτηση ό,τι φτάνει σ΄αυτό να έχει  ποιότητα, να στέκεται δηλαδή αν μη τι άλλο, πάνω από τα όρια του κιτς αλλά και του καλτ (αν και ώρες ώρες το καλτ το ανέχομαι, ειδικά αν έχει κάνει σουρωτήρι τυχόν αχρείαστη σοβαροφάνεια, εδώ βέβαια θα ήταν γελοίο).

Ο Σέτσινγκ-δεν είναι δα ο νέος Ιούλιος Βερν- δεν επιχειρεί  να αλλάξει τους ισχύοντες κανόνες του best seller.Δεν νομίζω κιόλας ότι θα ήθελε κάτι τέτοιο.Ούτε εμείς άλλωστε. Με αυτούς τους στέρεους κανόνες φτιάχνει ένα μυθιστόρημα χορταστικό,που δεν το αφήνεις από τα χέρια σου και το οποίο μπορεί και να σε βάλει να ασχοληθείς με παρατημένα,εξαιτίας της μίζερης καθημερινότητάς σου στην κρίση,επιστημονικά θέματα, από το να θυμηθείς το...National Geografic μέχρι και να ανοίξεις κανα χάρτη ώστε να βεβαιωθείς κατά που πέφτει η σκανδιναβική και γραφική πλην πετρελαιοπαραγωγός Νορβηγία-εντάξει,αυτό το ξέρεις-για να δεις τι κάνει ο δυτικός κυρίως άνθρωπος για να βρει όλο το πετρέλαιο και τους λοιπούς ενεργειακούς πόρους της γης και πως ξεσκίζει στεριές και θάλασσες για να τους καταβροχθίσει και με τα σκουπίδια που αφήνει να βρωμίσει και να μολύνει θανάσιμα τον πλανήτη...
σε όλη την Βόρεια Θάλασσα υπάρχει ένα
δάσος από νορβηγικές και αγγλικές πλατφόρμες πετρελαίου 
Συνέλαβε λοιπόν ο Γερμανός διαφημιστής,συγγραφέας και ό,τι άλλο είναι καθότι πολυπράγμων,μια πληθωρική,νεο-βερνική,κινηματογραφικών προδιαγραφών ιστορία που διαδραματίζεται κυρίως στην Βόρεια Θάλασσα στην Νορβηγία,στο Βανκούβερ του ειρηνικού και τέλειου Καναδά (χώρα της Ελντοράντο που κόβει βόλτες στην Χαλκιδική) αλλά και σε άλλα βεβαρημένα σημεία της γης και είναι μια ιστορία γεμάτη ένταση,την οποία υποστήριξε ως μυθιστόρημα οικολογικού τρόμου με εμφανή λογοτεχνική δυναμική, κινούμενος εκ του ασφαλούς και καλά έπραξε, έχοντας δηλαδή- όπως διάβασα- πίσω του τέσσερα ολόκληρα χρόνια έρευνας και επιστημονικού διαβάσματος και  γι αυτό υπερκάλυψε την κοινοτυπία των θεματικών χαρακτήρων που χρησιμοποίησε και που ήταν ήρωες συχνά απαντώμενοι στις ποικίλες εκδοχές της ιδέας:ο χαμηλών τόνων νεαρός διαπρεπής επιστήμονας, που κρύβει ένα μυστικό, ο 56χρονος εργένης bon viveur πανεπιστημιακός καθηγητής κι επιστήμονας-πασπαρτού, η τριαντάχρονη καριερίστα μεγαλοστέλεχος στη βιομηχανία πετρελαίου, ο φαινομενικά φαφλατάς και ηγετίσκος ακτιβιστής που έχει κι αυτός τα μυστικά του, ο διευθυντής πετρελαίων που δεν θα παίξει με το περιβάλλον διότι έχει ακόμα μυαλό στο κρανίο του,η μεσήλικη μαθηματικός ευφυής ερευνήτρια του Διαστήματος, που τα έχει δει όλα,η σκεπτόμενη δημοσιογράφος με το προβληματικό παρελθόν,η φιλομαθής φοιτήτρια που προσκολλάται στην ομάδα αιχμής , κάποιοι τύποι του αμερικάνικου-ε,ποιανού θέλατε αν όχι της υπερδύναμης- στρατού και της πολιτικής, ψιλοβλαμένοι αυτοί κτλ.

Ο Σέτσινγκ γράφει και περιγράφει με θετικό τσαμπουκά,με την φαντασία του να δουλεύει στο φουλ, κατεβάζοντας δεκάδες ιδέες που διαδέχονται η μια την άλλη αγαστά και πετυχαίνει έτσι να κρατήσει την προσοχή του αναγνώστη του σχεδόν συνέχεια εστιασμένη στον ακαταπαύστως ρέοντα, άκρως εικονοποιητικό λόγο του.
Έχοντας μάλιστα, εγώ, από την αρχή ξεκαθαρισμένο στο μυαλό μου,ότι έχω να κάνω με μια- πολύ καλά είπαμε τσεκαρισμένη από άποψη επιστημονικών πληροφοριών-φιλόδοξη προσπάθεια, που ναι, φλερτάρει έντιμα με την ιδέα να πάει στο Χόλυγουντ χωρίς να κάνει νάζια, δεν παράτησα το βιβλίο όταν άρχισε κάπου να πλαδαρεύει ανυπόφορα πια,με τα καταστροφολογικά κλισέ να το κοπανάνε σαν τσουνάμι, γιατί ήδη ήξερα τι διάβαζα,είχα δει εγκαίρως ως που φτάνει η μαστοριά του συγγραφέα και η δεινότητά του με τις λέξεις και -έστω προβλέποντας την συνέχεια του μυθιστορήματος- αφέθηκα στη όποια γοητεία του για τρία χαλαρά και θεματικώς πολύ διαφορετικά από αυτά που συνηθίζω αναγνωστικά απογεύματα.
Κοιτάξτε εδώ  ΑΟΖ...και μετά ψάξτε στο Αιγαίο
και άμα βρείτε και το Καστελόριζο,βγάλτε μαντήλια
Όσο για την ανάγκη της συνεχούς οικολογικής επαγρύπνισης,όλων μας,τι να πω,θα έπρεπε ήδη  να έχουμε καταλάβει ότι απ΄όπου κι όπως και αν ασκούνται πιέσεις για να σταματήσει αυτή η ελεεινή  μεταχείριση απ΄τον άνθρωπο του ίδιου του του πλανήτη, καλόδεχτες είναι ,αρκεί να μην μένουμε μόνο στα παχιά μεγάλα λόγια, στα βαρύγδουπα βιβλία και στις εντυπωσιακές κινηματογραφικές εικόνες.

Σώστε τις φάλαινες!


κάντε κλικ και στο :Matanza de delfines en Islas Feroe,άθλιο
*ο συγγραφέας βρίσκει τρόπους να αναφέρεται συνεχώς σε ταινίες και φανερώνει ειδικά τον θαυμασμό του στον Τζέημς Κάμερον και στις δυο έξοχες, μεγαλοϊδεάτικες μπούρδες του,τον "Τιτανικό" και την "Άβυσσο", αλλά και την "Επαφή" του Ρόμπερτ Ζεμέκις (την άλλη ωραία καραμπούρδα, με την Τζόντι Φόστερ).

** κι εγώ φυσικά σ΄αυτό ανήκω,δεν είμαι επ΄ουδενί η ιδιοφυής αναγνώστρια,που διαβάζει τάχαμου από Τζόυς και Προυστ και πάνω,μπα,που τέτοια υπομονή και υποδομή, λέμε τώρα,αλλά δεν έχω και κανένα λόγο να αποδέχομαι όλα αυτά τα τερατώδη κατασκευάσματα της κάθε κομπιναιζονολεξοράφτρας της εγχώριας ροζ βιοτεχνίας... δικαίωμά μου δεν είναι στο κάτω-κάτω να μην τα εκτιμώ αφού εκτίθενται ως καταναλωτικά προϊόντα και να το λέω δημόσια;
ΥΓ1.Μπράβο στον μεταφραστή Στέφανο Τζαννετάτο για την ωραία και με τόσες ειδικές ορολογίες μετάφραση αλλά και για τον εκδότη, τον Καστανιώτη,δίκαια είναι τα εύσημα, που έβγαλε το βιβλίο και μάλιστα σε καλό χαρτί,με στυλ,προσεκτικά επιμελημένο κτλ, είναι πραγματικά κρίμα που δεν πήγε τόσο καλά σε πωλήσεις και κατά συνέπεια σε αναγνώσεις.
ΥΓ2.Αναρωτιέμαι πόσο βλακορόζ ακόμα θα καταναλώνει ο κόσμος,δεν έχει μπουχτίσει τα ίδια και τα ίδια;Δεν θέλει κάτι πολύ καλύτερο-καταλαβαίνω φυσικά πως δεν έχει ασκηθεί όλος ο βιβλιόφιλος κόσμος στο μυημένο διάβασμα- το οποίο όμως δεν θα απαιτήσει ιδιαίτερο κόπο;Βιβλία όπως το "Σμήνος" δεν είναι η κορωνίδα της ακατάληπτης  λογοτεχνίας,μια χαρά για όλο τον κόσμο κάνει κι έχει να πει τόσα πράγματα! 
Η πολυεπίπεδη πολιτισμική κατάντια δεν θα έχει σταματημό;Ούτε καν τα αξιοπρεπή μπεστ σέλλερ δεν θα ξεχωρίζει από τον σωρό το κακομοιριασμένο ελληνικό αναγνωστικό κοινό,αυτό το κοινό της φτηνής πλάκας; Είναι απίστευτο....



Σχόλια

  1. Ανώνυμος7/8/13 17:44

    Είχα πάρει πριν από χρόνια το Σμήνος και για να είμαι ειλικρινής ενώ είχε δυνατό ξεκίνημα, στη συνέχεια βαρέθηκα τόσο πολύ που το παράτησα λίγο πριν το τέλος. Ήταν ανάγκη να γράψει 1000 σελίδες; Δεν μπορούσε να σταματήσει στις 500, θα μάθαινα και το τέλος ενώ τελικά έμεινα με την απορία...
    Ε.Γ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Να σου το πω αν καίγεσαι ,αλλά δεν είναι αντάξιο της αρχής.
    Περίπου ως την μέση,και λίγο ακόμα για να είμαι δίκαιη,παρά τις πρώτες ψιλοκοιλιές, που αναγκαστικά του τις συγχωρείς,η πλοκή στέκεται καλά.
    Μετά αρχίζει η σούπα σε δόσεις,με εξαίρεση δυο τρία καλά κομμάτια,για την ζωή για παράδειγμα και το παρελθόν του βασικού του ήρωα τού Λεόν Άνανουακ και ύστερα γίνεται πάλι του κουτρούλη...Πάνω στο αμερικάνικο πλοίο-χωριό όλη η μυθιστορία συντρίβεται, καταλήγει να είναι σενάριο για το Χόλυγουντ ,μόνο ο Ζαν Κλωντ Βαν Νταμ λείπει από κει μέσα,δεν σου λέω τίποτ΄άλλο,καταλαβαίνεις, χαχα,άσε...έφτασες εκεί;
    Πάντως με έβαλε σε διαδικασία να σκαλίζω χάρτες,να ψάχνω για φυλές,για πειράματα,για οικολογικές καταστροφές...
    Λέω να κάνω κι ένα αφιερωματάκι φωτογραφιών της Αρκτικής,οικισμούς στην Γροιλανδία,Φερόες,Καναδά κτλ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος8/8/13 13:25

      Το είχα πάρει πριν από χρόνια αλλά θυμάμαι ότι το παράτησα ακριβώς όταν άρχισε η πλοκή να θυμίζει Χόλυγουντ στα χειρότερά του. Μία από τις καλύτερες σκηνές του βιβλίου που με είχε ενθουσιάσει ήταν όταν τα όστρακα κατάφεραν και κατέστρεψαν ένα πλοίο.
      Παλιότερα το είχα ψάξει λίγο το θέμα με τις οικολογικές καταστροφές, ειδικά σε ό,τι αφορά τα ζώα. Είναι ιδιαίτερα καταθλιπτικό και σε κάνει να σκέφτεσαι πραγματικά ότι το μόνο που μας αξίζει είναι να πέσει μια αρρώστια η οποία ν'αφανίσει όλο το ανθρώπινο είδος.
      Ωραίο θα είναι το αφιέρωμα.
      Ε.Γ.

      Διαγραφή
  3. Γιώργος8/8/13 02:48

    Το τέλος ήταν όντως σκέτος χολυγουντιανός χαβαλές.Κατά τη γνώμη μου κατέστρεψε το βιβλίο και το ίδιο μου είπαν πολλοί φίλοι φαν του είδους.Κατά τ΄άλλα όμως ήταν ενδιαφέρον.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ανώνυμος9/8/13 17:31

    Έλα ,μη γκρινιάζεις καλό είναι στο είδος του.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Πάνος9/8/13 19:49

    Έκανα μια πρόχειρη δημοσκόπηση στον περίγυρό μου στον οποίο πολλοί είμαστε οι κολλημένοι με το διάβασμα βιβλίων όλων των ειδών.Οι άντρες το τιμήσαμε δεόντως παραβλέποντας την έντονη επίδραση του Χόλυγουντ,οι λίγες φίλες μου όμως που το διάβασαν το είδαν πολύ πιο αυστηρά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου