"Ήλιος με Δόντια",Γιάννης Μακριδάκης





Σκόπευα-έχοντάς το διαβάσει πριν ξημερώσει η πιο μαύρη μέρα αυτού του Σεπτέμβρη-να σταθώ προσεκτικά στις εντυπωσιακές θεματικές λεπτομέρειες,στην έξοχη τεχνική σύνθεσης της μυθιστορίας και στην αρτιότητα της λεκτικής διατύπωσης του κειμένου, για να τεκμηριώσω για ποιο λόγο με συγκίνησε και να βγάλω ευδιάκριτα προς τα έξω τα πάρα πολλά λογοτεχνικά προτερήματά του, καλά αναλύοντάς τα, για τους επισκέπτες του μπλογκ- τους οποίους ευχαριστώ για μιαν ακόμα φορά που με διαβάζουν και συχνά μου κάνουν πολύτιμα σχόλια από τα οποία τόσα παίρνω-και επίσης να πω γιατί το θεώρησα,το μυθιστόρημα αυτό του Γιάννη Μακριδάκη "Ήλιος με Δόντια" ,ούτε λίγο ούτε πολύ, ως ένα από τα πιο σημαντικά κι ελπιδοφόρα σημερινά ελληνικά βιβλία που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια,ένα από εκείνα τα πολύ εκλεκτά, που ανεβάζουν την ελληνική λογοτεχνία των ημερών μας ακόμα ένα σκαλί,σε ακόμα πιο ψηλό επίπεδο, αρχίζοντας-αυτά-την ανοδική τους πορεία από ΄κεί ακριβώς που πρέπει,εκεί που εναπόθεσαν τα κοφτερά μυαλά σπουδαίων συγγραφέων όπως ο Παύλος Μάτεσις την δική τους λογοτεχνία σαν παρακαταθήκη για τους νέους ,για την υπέροχη "Μητέρα του Σκύλου" του οποίου, ο "΄Ηλιος με Δόντια" ήρθε, μου φαίνεται ,την πιο κατάλληλη για μένα στιγμή, σαν ένα απρόσμενο,ένα συγκλονιστικό alter ego *βιβλίο να μου μιλήσει με έναν άλλο αφηγηματικό τρόπο,πιο λιτό,πιο "σιωπηλό",πιο φρέσκο,ίσως και κατά τι πιο τολμηρό, για τις ίδιες χρονικά τραγικές για την χώρα και τους ανθρώπους της ιστορικές περιόδους,παρμένες από την δύσκολη ζωή ενός αφελούς ορφανού αγοριού κι ύστερα  κατατρεγμένου, ομοφιλόφυλου άντρα,που έζησε τα γεγονότα του ΄22,τα πριν και τα μετά, μα και της Κατοχής,στην κλειστή για εκείνον,τόσο στριφνή, αναίτια σκληρή κοινωνία της τοτινής Χίου,τοποθετώντας τον σε κομβική θέση στα και για τα, αληθινά ιστορικώς, γεγονότα μιας συγκεκριμένης ημέρας και για την κατάληξη του ελλιμενισμένου στην Χίο σουηδικού πλοίου Wiril το 1944.

Μα δεν θα κάνω τελικά τίποτα απ΄αυτά.Το μελάνι τρέχει συνεχώς και μπόλικο μπόλικο στο διαδικτυακό τετράδιο παρουσίασης βιβλίων και από περιλήψεις και κανονικό μαρτύρημα-τι κακό συνήθειο,να κάθονται και ν΄ αποκαλύπτουν όλο το βιβλίο με το νι και με το σίγμα -όλων όσων εξιστορούνται εδώ,ποιός είναι και τι κάνει ο κεντρικός ήρωας,ο Κωνσταντής Χάψας κι από αναλύσεις και μπηχτούλες ή κολακειούλες και βαρύγδουπες γνώμες και παρόλες, άλλο τίποτα.Οι τρεις τελευταίες σειρές της προηγούμενης παραγράφου αρκούν και με το παραπάνω,νομίζω, ως στοιχειώδης περίληψη για το περιεχόμενο!

Εξάλλου έτυχε να παρακολουθώ αναγνωστικά τον Μακριδάκη,από την αρχή του και με προσοχή , προσπαθώντας και καταφέρνοντας, πιστεύω,να μη μπερδεύω παράλογα τα πολιτικά με τα λογοτεχνικά του κείμενα αποδεχόμενη ότι μια ιστορία του θα με κερδίσει περισσότερο από μιαν άλλη, ανάλογα με την εκάστοτε δική μου αποτίμηση της πολιτικοκοινωνικής κατάστασης,που περνάμε,γιατί,ναι,κάνει πολιτική λογοτεχνία και την κάνει με χαρισματικό τρόπο και μεγάλη έμπνευση,οπότε φυσικά το μετράω κι αυτό.
Η στιγμή της πρώτης... εκθρόνισης αγαπημένου βιβλίου του, ας πούμε, μ΄ένα φύγε "Δεξιά Τσέπη του Ράσου" κι έλα "Λαγού Μαλλί" δεν φαινόταν στον αναγνωστικό μου ορίζοντα για πολύ καιρό αλλά ήρθε και έτσι εκείνη της δεύτερης εκθρόνισης ,φύγε "Λαγού Μαλλί" κι έλα "Ήλιε με Δόντια" ακολούθησε μια χαρά.
Βασιλιάδες βέβαια δεν έχουμε, ευτυχώς.Φτάνουν και περισσεύουν οι ποικιλόχρωμοι φασίστες,κρυφοί και φανεροί,μικρή μα και μεγάλη Ολλανδέζα εγώ δεν είμαι για να παίρνω σοβαρά τον ηλίθιο θεσμό, περιόρισα λοιπόν τις...ενθρονίσεις και τις...εκθρονίσεις στα βιβλία του Γ.Μ.από τα οποία κανένα δεν διάβασα με τυπική χρονολογική σειρά έκδοσης,κανένα με επιεική διάθεση,το αντίθετο....

Τώρα όμως μπορώ να πω τα καλύτερα για το έργο του συνολικά ,αφού με το μυθιστόρημα αυτό τον έχω πια διαβάσει όλο.Αν πρέπει βέβαια να διαλέξω ένα από τα βιβλία του για να το προτείνω σαν αυτό με το οποίο θα τον γνωρίσει καλύτερα ένας αμύητος αναγνώστης ,δυστυχώς δεν μπορώ, διότι έχω αφεθεί συνειδητά σε έναν υποκειμενισμό άνευ προηγουμένου,διαβάζω όλα τα βιβλία μετά το "Paradiso" του Λίμα με διάθεση απολύτως συναισθηματική ,μπλέκω ηθελημένα κι αθέλητα τις πληροφορίες για τα πραγμένα του δημιουργού με το ίδιο το δημιούργημα και κακώς ,το ξέρω,όμως γύρω μου η λεγόμενη περιρρέουσα ατμόσφαιρα βαραίνει κι ένα καινούργιο βιβλίο,συνέχεια ή όχι της φιλοσοφίας του προηγούμενου, μπορεί ωραιότατα να υπερκεράσει το παλιότερο,μιλώντας πάντα για τα έργα του ίδιου συγγραφέα στο σύνολο.Και τέλος, έτσι θέλω να διαβάζω από δω και πέρα,με τα μάτια της ψυχής, ελεύθερα,συναισθηματικά,όπως κι όπου με οδηγεί η συγκυριακή μου διάθεση, χωρίς φόρμες και όρια κι αυτό το μυθιστόρημα μου έδωσε μεγάλη ελευθερία.

Δεν ξέρω,βλέπετε, και τι θ΄ακολουθήσει στο μέλλον,μια νουβέλα,ένα μυθιστόρημα ή κάποια συλλογή. Ο Μακριδάκης γράφει ακατάπαυστα,όπου βρει ευκαιρία και χώρο,κινούμενος με θαυμαστή λεκτική άνεση από το φατσοβιβλίο (!) στο μπλογκ του,αποτυπώνοντας παντού δυναμικά την συγγραφική του ιδιαιτερότητα και εκεί που ρίχνει ενίοτε άγκυρα,στο λιμανάκι της ελληνικής λογοτεχνίας κι ας μην παραδέχεται ότι είναι συγγραφέας ,εκεί τελικά μαστορεύει φοβερά βιβλία- και εργαλεία σκέψης και πηγές αναγνωστικής απόλαυσης - κι αν βιαστεί κάποιος απ΄τους ανόητους που δεν τον χωνεύουν - επειδή δεν κρατάει το στόμα του κλειστό για τα πολιτικά σκατά που γίνανε δεύτερος Όλυμπος στην χώρα,τι Όλυμπος,πάνε για Ιμαλάια-και πει,αυτός ο κάποιος, ότι έτσι που γράφει καθημερινά ο Γ.Μ. όπου βρει και για ό,τι από την πολιτική κυρίως επικαιρότητα πέσει στην αντίληψή του και σκορπάει το ταλέντο του άρα ξοδεύεται,βλακεία ολκής θα έχει ξεστομίσει διότι τέτοια ποτάμια ζωντανής,ανεπιτήδευτης γραφής δύσκολα στερεύουν.
Μερικά μάλιστα από τα κείμενά του, στο ιστολόγιό του δημοσιευμένα κυρίως,όχι απλώς μερικά, αλλά πάρα πολλά, δεν είναι καθημερινά, εύληπτα αρθράκια ανάμιξης στην τρέχουσα πολιτική αλλά πανέμορφα διηγήματα, λαϊκές ιστορίες και αφηγήσεις ψυχής φωλιασμένες σε κείμενα πρώτης τάξης από τεχνικής πλευράς,που επιπλέον μοσχοβολάνε ηθογραφικό αυθορμητισμό και αυθεντικότητα.
Μια συλλογή επομένως αυτών των ευαίσθητων και σημαντικών κειμένων του ,δεν μπορεί,λέω,στο μέλλον θα την κάνει.


ΥΓ.Αφού λοιπόν είμαστε σε μια μόνιμη αναμονή και μένα αυτός ο Έλληνας συγγραφέας είναι ο αγαπημένος μου για πέντε χιλιάδες λόγους-τι να κάνουμε τώρα-ένα βρίσκω τίμιο και πρακτικώς έξυπνο να σας πω: πάρτε, δανειστείτε, βρείτε όλα τα βιβλία του,όπως κάναμε τον παλιό καλό καιρό-λογοτεχνικώς καλύτερο καιρό σίγουρα-όταν αισθανόμασταν ότι μας μιλάει ένας συγγραφέας και τα βιβλία του δεν ήταν προτιμήσεις της στιγμής και της φάσης,όχι βρε καχύποπτοι τύποι,δεν μου δίνει ποσοστά ούτε του κάνω διαφήμιση,ανακαλύψτε τα μόνοι σας,όλα έχουν κάτι ιδιαίτερο θεματικώς, όλα είναι πάρα πολύ καλά ως προς την δομή και όλα έχουν εξαίσια γλώσσα,ακόμα κι εκείνα με τις ντοπιολαλιές στο φόρτε τους, μα όποιο δεν τραβάει ιδιαίτερα η καρδιά σας χαρίστε το ή ανταλλάξτε το, σίγουρα αυτό θα αγγίξει κάποιον φίλο κι ένα άλλο θα βρει την μόνιμη θέση του στα σκαλιά της δικής σας αναγνωστικής συνείδησης.



*Μη μου τη πέσετε ότι συγκρίνω συγγραφείς,ούτε κατά διάνοια, απλώς βρήκα μια δίοδο, μια γέφυρα αληθινά πολύ γερή και ήταν ωραία αναγνωστική εμπειρία η άντληση συναισθημάτων από δυο εκπληκτικά ελληνικά γραψίματα, που έχουν μεγάλη χρονολογική διαφορά έκδοσης αλλά θεματικώς καλύπτουν-όσο καλύπτονται τέτοιες εθνικές φαρσοκωμωδίες–συνταρακτικές  περιόδους που όσοι και να τις εξιστόρησαν,όσο καλά κι αν το έχουν κάνει, ποτέ δεν θα είναι αρκετή η πλήρης κάλυψή τους.
Κάντε το,διαβάστε την "Μητέρα του Σκύλου" και τον "Ήλιο με Δόντια" και το συζητάμε.Κι επίσης συζητάμε και το γιατί μετά δεν θα σας ικανοποιεί εύκολα η μαζική,ελληνική λογοτεχνία,αυτή του συρμού και όχι δεν μαντέψατε σωστά,δεν μιλάω για τον χώρο του ροζ,όχι,για κάτι πλασαριζόμενα ως μη εμπορικά λέω την κακιούλα μου....
 


Σχόλια

  1. Τον αγαπώ. Τα έχω διαβάσει όλα. Σπουδαίος συγγραφέας αλλά και ενεργός πολίτης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Α,χαίρομαι πολύ που το λες αυτό ,εσύ, Γιάννη!Η γνώμη σου επειδή είσαι φιλόλογος αλλά κι ένας άνθρωπος σεμνός,μετράει ακόμα περισσότερο!

      Διαγραφή
  2. Όντως καταπληκτικό, ευρηματικό, ανθρώπινο, ευαίσθητο! Και περιγράφει όμορφα την πόλη της Χίου. Και μας μιλά για το σουηδικό πλοίο το 44. Και μας δίνει μια έκβαση της ιστορίας αναπάντεχη. Και όντως τα βιβλία του Μακριδάκη ένας χείμαρρος λέξεων και μηνυμάτων. Ακόμη θυμάμαι εκείνη την πικρόχολη κριτική του Κούρτοβικ στο Βιβλιοδρόμιο των Νέων! Πάντως, αν έπρεπε να πω ποιο είναι το καλύτερό του, θα έλεγα ο Ανάμισης τενεκές!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα ξαναδιαβάσω κάποια στιγμή τον "Ανάμιση Τενεκέ",ίσως τον έχω αδικήσει επειδή με κούρασε λεξιλογικά σε μια εποχή που διάβαζα, ως συνήθως, περισσότερη ξένη λογοτεχνία.
      Χαίρομαι που έχω συναντήσει μερικές φορές αυτόν τον άνθρωπο κι έχω ακούσει σε συνθήκες δημιουργικής συζήτησης τις απόψεις του,είναι πραγματικά ριζοσπαστικές,είναι αλήθειες κι αυτό ενοχλεί φαίνεται,σε βαθμό που να λέγονται ατεκμηρίωτες κακίες για τα.... βιβλία του!
      Ο Μακριδάκης δεν κάνει βλέπεις και στεγνές ,τυπικές παρουσιάσεις,δεν πάει σε βραβεύσεις,δεν μπαίνει καν σε λίστες...Ε,να μη τιμωρηθεί που προτιμάει να ζυμώνεται με τους αναγνώστες του κι όχι με εγχώριο μάπετ σόου...

      Διαγραφή
  3. Είναι τυφλωμένοι από ζήλεια επειδή αν και δεν είναι του συναφιού τους βλέπει τα κείμενα του να ανθίζουν από την αγάπη του κόσμου σαν βιβλία,σαν θεατρικά έργα,σαν άρθρα,σαν οτιδήποτε.Αν προστεθεί το ότι είναι ένας από τους ελάχιστους ενεργούς συγγραφείς κατά της μνημονιακής χούντας την στιγμή που το 95% την υπηρετεί χωρίς προσχήματα καταλαβαίνουμε γιατί το συνάφι τρώει τα λυσσιακά του μαζί του.
    Στο μέλλον θα ξεκαθαρίσει το τοπίο και θα δούμε ποιοί θα μείνουν σαν οι σημαντικοί συγγραφείς αυτής της εποχής και ποιούς θα θυμούνται και θα διαβάζουν οι επόμενες γενιές και τότε τα ξαναλέμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πολύ μ΄άρεσε αυτό το "βλέπει τα κείμενα του να ανθίζουν από την αγάπη του κόσμου" ,θα ήθελα να το είχα γράψει εγώ.

      Διαγραφή
  4. Είναι χαρισματικός ο άνθρωπος.Αλλά και ταλέντο και αγωνιστής και αγαπημένος του κόσμου τους πέφτει βαρύ.
    Για μένα αυτό το βιβλίο είναι το πιο αγαπημένο από τα βιβλία του.Δεν έχει σημασία γιατί.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ανώνυμος23/9/13 15:01

    το καλυτερό του για μένα,εγώ αυτό προτείνω για αρχή

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ελένη Λέκκα23/9/13 16:51

    Όποιος κάνει ότι δεν βλέπει τι εκπληκτικός συγγραφέας είναι ο Μακριδάκης επειδή δεν τον πάει πολιτικά είναι απλά άσχετος με τη λογοτεχνία.Άλλο το να μη συμφωνείς με την ιδεολογία κάποιου και άλλο το α και β βιβλίο του.Αυτό δεκτό.
    Όταν θα ηρεμήσουμε θα ξαναβρει η λογοτεχνία τη πραγματική της υπόσταση και μέχρι και σε σχολικές ανθολογίες θα τον έχουν τα παιδιά μας βάζω στοίχημα.Δεν θα ζω δυστυχώς για να γελάω με τους σημερινούς γελοίους και την εμπάθειά τους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Υπέροχο μυθιστόρημα.Έχεις κάθε δίκιο να το εκθειάζεις.

    Κατά τα άλλα στις μέρες μας θα λέμε για πολύ καιρό ακόμα αηδίες του στυλ «η Δημουλά είναι κακή ποιήτρια επειδή είναι δεξιά ή ο Μακριδάκης δεν είναι καλός συγγραφέας επειδή είναι αριστερός».

    Τόσο αγράμματοι είμαστε στην πραγματικότητα. Κανένα πάθημα δεν μας έγινε μάθημα. Ανεκπαίδευτοι και ημιμαθείς χουλιγκάνοι σε όλα πόσο μάλλον σαν αναγνώστες. Ανύπαρκτοι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Για τους φίλους Άρη ,Ελένη,Νίκο και ανώνυμο/η λέω ότι ναι, η λογοτεχνική κλάση του Μακριδάκη και η προσφορά του στα ελληνικά γράμματα θα επιβεβαιωθεί πανηγυρικά στο μέλλον όταν εμείς όλοι θα έχουμε γίνει dust in the wind, αυτό το θεωρώ απολύτως σίγουρο αλλά η πολιτική του προσφορά δεν θα με χάλαγε διόλου να καρποφορήσει νωρίτερα, πριν δούμε τα ραδικάκια ανάποδα….

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Θάλεια24/9/13 00:48

    Εξαιρετικό μυθιστόρημα.Το καλύτερό του.Με εξέπληξε που δεν το είχες διαβάσει!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου