ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ (1894-1957)

Έχουμε ξεχάσει πόσο ξεχωριστή είναι η χαρακτική ως τέχνη ,λησμονήσαμε τους μεγάλους Έλληνες χαράκτες,κρίμα δεν είναι;
Σήμερα λοιπόν ας κάνω ένα μικρό αφιέρωμα στον Γιάννη Κεφαλληνό,(1894-1957),εξαιρετικό χαράκτη αλλά και εικονογράφο βιβλίων (του Ανατόλ Φρανς,του Πρεβελάκη,του Καζαντζάκη,του Παπαντωνίου κά) και δάσκαλο σπουδαίων κατοπινών χαρακτών όπως η Βάσω Κατράκη,ο Κώστας Γραμματόπουλος, ο Τάσσος (Αλεβίζος), ο Γιάννης Μόραλης, ο Γιώργος Βαρλάμος,η Λουκία Μαγγιώρου, ο Τηλέμαχος Κάνθος και πολλοί άλλοι.















"Μεγάλο Δέντρο",1920-25,ξυλογραφία
"Κ.Π.Καβάφης",1921,ακουαφόρτε και καλέμι 
"Η Λίμνη με τις Ιτιές",ξυλογραφία 

"Το Παγώνι στο Αηδόνι",1942,ξυλογραφία





"Τσάτσα",ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο 
"Το κουφάρι του αλόγου", 1942 (συμβολικό σχέδιο του Γιάννη Κεφαλληνού για  την Κατοχή)
"Κεφάλι αλόγου" ,1935, ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο
"Η Αλεπού", 1946 χαρακτικό για εικονογράφηση στο"Παγώνι" του Ζαχαρία Παπαντωνίου

"Το Παγώνι" ,1946 χαρακτικό για εικονογράφηση στο"Παγώνι" του Ζαχαρία Παπαντωνίου



"Τυπώθηκε σύμφωνα με τη μακέτα και με τις ξυλογραφίες του Γιάννη Κεφαλληνού στα Τυπογραφεία των Αδερφών Στ. Ταρουσόπουλου στο Νέο Φάληρο τον Δεκέμβρη του 1945
Η τελευταία συνεργασία Κεφαλληνού και Ταρουσόπουλου πρέπει να άρχισε με την απελευθέρωση από τη γερμανική κατοχή, το φθινόπωρο του 1944. Ενδιάμεσος αυτή τη φορά ο Πρεβελάκης, όχι με κείμενο δικό του, παρά του Καζαντζάκη, του οποίου χρηματοδότησε την έκδοση. Πρόκειται για τη δεύτερη και οριστική γραφή της Ασκητικής, όπως είχε διαμορφωθεί κατά την Κατοχή. Η προετοιμασία της έκδοσης είχε ολοκληρωθεί στα τέλη Νοεμβρίου. Λίγες ημέρες αργότερα, ξεσπά το φοβερό Δεκεμβριανό κίνημα.
Ο Κεφαλληνός κλείνεται στο σπίτι του της οδού Αινιάνος, κι ενώ οι μάχες μαίνονται στους αθηναϊκούς δρόμους, εκείνος δίνει τη δική του απάντηση σκυμμένος απάνω στο τραπέζι της δουλειάς, χαράζοντας τα ξύλα της Ασκητικής.
Τη στάση του αυτή την εκφράζει κατά τον σαφέστερο και λακωνικότερο τρόπο το ρητό που έχει υιοθετήσει ως έμβλημά του από τον αρχαίο μυθογράφο Βαβρία: ΦΑΙΝΕ ΚΑΙ ΣΙΓΑ.
Από δω και πέρα μέλλει να το χρησιμοποιήσει σε όλες τις προσωπικές του τυπογραφικές δημιουργίες.
Η ίδια η Ασκητική φτάνει σε τελειότητα το Θάνατο του Μέδικου. Σε σχήμα 13 Χ 19 εκ., παρουσιάζει απόλυτη αρμονία περιεχομένου και μορφής. Παρά το μικρό αυτό σχήμα, το κείμενο έχει στοιχειοθετηθεί σε δύο στήλες, με Ελζεβίρ των 12 στιγμών. Οι αριθμοί παραγράφων και τα αρχικά κεφαλαία, τυπωμένα σε πορτοκαλί χρώμα, του δίνουν την όψη εκκλησιαστικού βιβλίου. Η αυστηρότητα του κειμένου τονίζεται από την άκρα συμμετρία της λεπτής βινιέτας και του πρωτογράμματος, που εγκλείεται σε κόσμημα εμπνευσμένο από το κείμενο: το φίδι (κάποτε με το μήλο της γνώσης), ο αετός, ο μεταξοσκώληκας στις τρεις μορφές του (νύμφη, κουκούλι και ψυχή), ο αετός και το φίδι σε σύμπλεγμα, ο κεραυνός του θεού - συνθεμένα σε αραβουργήματα που τα διακρίνει η άψογη ισορροπία εικόνας και τυπογραφικού στοιχείου.
Τα ξύλα του βιβλίου, είπαμε, είχαν χαραχτεί μέσα στο Κίνημα του Δεκεμβρίου 1944-45 και όμως το βιβλίο - που δεν υπερβαίνει τις 80 σελίδες - τυπώθηκε έναν ολόκληρο χρόνο αργότερα (Δεκέμβριο του 1945).
Ο Κεφαλληνός  δε βιαζόταν προκειμένου να επιτύχει την τελειότητα που επιζητούσε, όπως δε βιαζόταν και ο Ταρουσόπουλος. Όμως ο ρυθμός αυτός πρέπει να τσάκισε τον Πρεβελάκη - έστω κι αν η έκδοση δεν τον ενδιέφερε άμεσα. Δεν ξανατύπωσε βιβλίο του στου Ταρουσόπουλου, και δεν είπε ποτέ καλό λόγο για το τυπογραφείο και τους ανθρώπους του".
(Απόσπασμα από το βιβλίο του Ε. Χ. ΚΑΣΔΑΓΛΗ, "Το αγλαότεχνο Τυπογραφείο των Αδελφών Ταρουσόπουλου. Αφήγημα σε επάλληλους κύκλους με επίκεντρο το παλιό τυπογραφείο". Άγρα, 1990.)
















Σχόλια

  1. Ανώνυμος17/10/13 03:45

    Όλοι έχουμε δει τις εικονογραφήσεις αυτές στα παλιά σχολικά βιβλία κι όμως έχουμε ξεχάσει ποιός ήταν ο δημιουργός τους.Κι εγώ δηλαδή ήξερα απλώς δυο τρία πράγματα για Τάσσο και Κατράκη... από ημερολόγια τραπεζών...τέτοιο χάλι...
    Έψαξα απόψε να δω χαρακτικά και άλλων καλλιτεχνών, αυτών που απαριθμήσατε και συμφωνώ μαζί σας ότι έχουμε αδικήσει την χαρακτική.Υπέροχη τέχνη!
    Λ.Μ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καταπληκτικά! Η χαρακτική είναι και για μένα ιδιαίτερη τέχνη. Και πέρα από την ίδια την τέχνη που είναι απαράμιλλη, βλέποντας τις εικόνες αυτές, σκεφτόμαστε με πόση τέχνη και με πόσο μεράκι δημιουργούνταν τα βιβλία κάποτε, ως αντικείμενα, ως έργα τέχνης τα ίδια. Και υπήρξαν όντως τυπογραφεία σπουδαία, σαν αυτό των Ταρουσόπουλων (είχε μια ενδιαφέρουσα έκθεση στο βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ, στην Αμερικής).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πολύ ωραία ανάρτηση! Μπράβο.
    Γνωρίζω λίγα για την χαρακτική και ας μου αρέσει τόσο!
    Έχεις να προτείνεις βιβλιογραφία;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ δια τα καλά σας λόγια,καλόδεχτα.
      Στο μπλογκοδρόμιο δεξιά έχω σε σύνδεσμο το τμήμα χαρακτικής της ΑΣΚΤ στο οποίο διδάσκουν Αρφαράς και Γουρζής,σπουδαίοι χαράκτες και φοβεροί δάσκαλοι.Κάνε μια βολτίτσα αρχικά εκεί διότι θα σε πάει και σε πολλά άλλα και θα επανέλθω με βιβλιογραφία αν μου διευκρινήσεις πάνω σε τι.Λέυκωμα με έργα του Ντύρερ πχ ή τεχνικής πως γινόμαστε χαράκτες;

      Διαγραφή
    2. Θα κοιτάξω αυτό που μου λες στο μπλογκοδρόμιο.
      Για τη βιβλιογραφία δεν εννοώ έργα διάσημων χαρακτών ούτε σχετικά με την τεχνική. Θα με ενδιέφερε η χαρακτική στην Ελλάδα, Έλληνες χαράκτες η ζωή και το έργο τους.
      Λέω αν έχεις κάποιο βιβλίο υπόψη.

      Διαγραφή
    3. Ανώνυμος30/1/15 20:40

      Του Δημήτρη Παυλόπουλου
      "Χαρακτικη - Γραφικές Τέχνες" (εκδόσεις color network)
      του Γιάννη Μπόλη και του Δημήτρη Παυλόπουλου
      "Ελληνική Χαρακτική, 1843-1915"
      καθώς και τον τόμο του έργου "Ελληνική Τέχνη" της εκδοτικής αθηνών
      ελληνική χαρακτική

      Διαγραφή
  4. Ζωγράφοι και χαράκτες θεωρούνταν τότε στα συν μιας έκδοσης. Κρίμα που δεν γίνεται αυτό πια.Παγκοσμίως είναι "άσχημα" τα περισσότερα βιβλία σήμερα,ψυχρά τυπωμένα,πάνω σε ένα σκέτο και συχνά πολύ κακό χαρτί.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Γιάννη, έτσι είναι δυστυχώς,ή φτηνοεκδόσεις εντελώς του πεταματού ή καλό μεν χαρτί αλλά απρόσωπα,ξερά.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου