"Το Παρίσι δεν τελειώνει ποτέ" ,Ενρίκε Βίλα-Μάτας


"Το Παρίσι δεν τελειώνει ποτέ" γράφει και επιχειρεί να πείσει πρωτίστως τον εαυτό του και μετά και τους αναγνώστες του-έτσι ένιωσα-ο Ισπανός Ενρίκε Βίλα-Μάτας,ανασκαλεύοντας και διηγούμενος ιστορίες από την ζωή του στη λατρεμένη πόλη των διανοούμενων μιας συγκεκριμένης περιλάλητης, μα και αρκετά απομυθοποιημένης πια εποχής , όταν κατοικούσε στα φοιτητικά του χρόνια εκεί , σε μια φτωχική σοφίτα χωρίς μπάνιο την οποία του νοίκιαζε η πολύφερνη Μαργκερίτ Ντυράς κι ενόσω προσπαθούσε να συγγράψει το πρώτο του βιβλίο. 

Όμως, αντιδιαστέλλοντας τον τίτλο, η δική μου αναγνωστική ανοχή πρέπει να τελειώσει κάποτε.Αυτή ήταν η πρώτη σκέψη όταν έκλεισα την τελευταία σελίδα του εν λόγω βιβλίου,ενός από τα πιο βαρετά περί συγγραφέων και γραψιμάτων και τα συναφή,ενός από τα αρκετά γνωστά βιβλία τα θεωρούμενα ως βιβλιοφιλικά  -από αυτά που επίσης συγκαταλέγονται στα λεγόμενα καλά διαβάσματα ,μα και τι σημαίνει αυτό τελικά είναι μεγάλη συζήτηση-που μου έτυχαν τελευταίως και για το οποίο επέδειξα πρωτοφανή αναγνωστική αντοχή ακριβώς λόγω της κατ΄αρχάς ελκυστικής θεματολογίας του,κατά την διάρκεια όμως ενός εκπληκτικών χρωμάτων,εκτός Αθήνας,φθινοπωρινού και άκρως ξελογιαστικού Σαββατοκύριακου .
Φαντάζομαι ότι εύκολα θα μου λέγατε, πως ίσως η ατμόσφαιρα του διήμερου να λειτούργησε κατά του βιβλίου και πως έχει συμβεί και σε σας και πολλούς ανθρώπους η ομορφιά της φύσης,των υπέροχων δέντρων και κυρίως της θάλασσας του Οκτώβρη να είναι η εύλογη αιτία που υπονομεύει την συγκέντρωση της προσοχής τους σε ένα έστω και με θετική αποδοχή θέμα και πως αυτή η ομορφιά είναι λογικό να ενισχύει την προσήλωση της όρασης και της ακοής στην πλούσια παλέτα της και στην εναλλασσόμενη με τα εξαίσια κελαηδίσματα των πουλιών συνολική σιωπή του τοπίου αντί στην εν προκειμένω αλα Χεμινγουέι περιγραφή της συγγραφικής νιότης του Μάτας στο γκρίζο Παρίσι,έστω της εποχής της Ντυράς,του Μπαρτ, του Ντεμπόρ και λοιπών...κι ακόμα θα μου λέγατε, πως αν ήταν όντως αυτό η αιτία που βαρέθηκα τόσο πολύ το βιβλίο του, χαλάλι, ας μη νιώθω τύψεις (!) που προτιμούσα να έρχονται και να φεύγουν χαλαρά οι ώρες του ωραίου 24ωρου ασχολούμενη με το πού είναι καλύτερα να φυτέψω τα δεντράκια μου ή βολτάροντας στη θάλασσα κι όχι διαβάζοντας τα πραγμένα κι άπραχτα παρισινά, νεανικά απωθημένα του (κάθε) συμπαθούς Μάτας...

Του οποίου,άσχετα από την δική μου διάθεση,το εμφανώς κοινό και ημερολογιακού τύπου στυλ του, με κούρασε από άποψη δομής και τεχνικής όσο και αυτή καθαυτή η ξερή, εμμονική, πρωτοπρόσωπη αφήγησή του .Το κόλλημά  του με τον Χεμινγουέι μου φάνηκε σαν κατασκευασμένο εκ των ενόντων για να καλύψει εγγενείς ατέλειες της ραχοκοκαλιάς της αφήγησης, για να το περιφέρει μπαλωματικά στις σελίδες ελλείψει άλλων ζουμερότερων ιστοριών ή και σαν υποκατάστατο της νοσταλγικής πινελιάς την οποία εκείνος- κι όχι ο ήρωας της ιστορίας του κι ας είναι ένα και το αυτό πρόσωπο- μου έδωσε την εντύπωση ότι την αναζητούσε εναγωνίως σ΄όλο το κείμενο,μα δεν του έβγαινε με τίποτα, όσα μεγάλα και τρανά ονόματα, πρόσωπα, καταστάσεις κι ό,τι άλλο κι αν επιστράτευε για πειστικότερη αφήγηση.
Και μ΄αυτά κι εκείνα κατά νου,δεν άργησα να αναρωτιέμαι ,πάλι,τι μας σπρώχνει να διαβάζουμε ως το τέλος ένα βιβλίο, που θεωρείται μεν κατά κοινή κρίση καλή  λογοτεχνία-άλλος μπελάς και τούτο,τι είναι καλή και τι κακή λογοτεχνία στις μέρες μας-που όμως δεν μας έχει κεντρίσει το προσωπικό ενδιαφέρον και έτσι το συνεχίζουμε σαν αγγαρεία,διότι αν και βλέπουμε ότι κάτι δεν πάει καλά σ΄ εμάς, πιθανολογώντας ότι ,ίσως,πιθανόν,μακάρι μετά τις πρώτες 50 σελίδες να έχει κάτι, που δεν καταλάβαμε εμείς ότι διαθέτει από την αρχή του,το φτάνουμε με τα χίλια ζόρια στο τέλος, αλλά για να το κάνουμε τελικώς τί;Να το προσθέσουμε στα πάμπολλα που θα πούμε στους άλλους ότι έχουμε διαβάσει κι ας μη τα θυμόμαστε καν ή ας τα  θυμόμαστε ελάχιστα και αδιάφορα.

Σύμφωνα με την περίληψη στο οπισθόφυλλο το μυθιστόρημα του Μάτας 
είναι μια ειρωνική αναδρομή στην περίοδο της λογοτεχνικής μαθητείας του αφηγητή στο Παρίσι της δεκαετίας του '60. Θέλοντας να μιμηθεί τον Χέμινγουέϊ, που έγραψε εκεί την Κινητή γιορτή όντας "πολύ φτωχός αλλά και πολύ δυστυχής". Προκύπτει το εξαιρετικό πορτρέτο ενός νέου που θέλει να ξεφύγει από τη μετριότητα και κάνει το ντεμπούτο του στη ζωή, θαμπωμένος όχι μόνο από την ομορφιά της πόλης, αλλά και από τη μυθολογία που αυτή σέρνει πίσω της.

Ακριβώς,τόσο βαρετά,τόσο κλισέ,τίποτα περισσότερο και σταματώ εδώ,εκτιμώντας ότι 50-60 σελίδες μπορεί να είναι αρκετές για τον έμπειρο αναγνώστη για να συνεχίσει ή όχι μια τέτοια ανάγνωση.Η συμπεριφορά μάλιστα του αναγνώστη- ο οποίος είναι πάντα ένας εν δυνάμει βιβλιοκριτικός γιατί είναι ο κύριος αποδέκτης του δημιουργήματος- μπορεί να επιτρέπει τόσο μεγάλη ελευθερία στην στάση του απέναντι σε ένα βιβλίο κι ένα συγγραφέα, που να φτάσει να είναι όσο υποκειμενική, αυστηρή, απόλυτη έως και ελιτίστικη θέλει αυτός,αρκεί να μην είναι χυδαία και προσβλητική όταν εκφέρεται δημόσια σαν γνώμη που διαμορφώθηκε ακόμα κι από 50 σελίδες.

Και αυτό θα κάνω από δω και πέρα,ξανα-υπόσχομαι στον εαυτό μου,τέρμα οι συναισθηματισμοί,ένα βιβλίο που μπαίνω συνεχώς στον πειρασμό να το εκσφενδονίσω στον κήπο και που αντί να με στρέφει εντός του με αποδιώχνει και προτιμώ χίλιες φορές να κοιτάζω την ροδιά που μόλις φύτεψα, δεν υπάρχει λόγος ουδείς να καταπιέζομαι, πλήττοντας τόσο πολύ,για  να ολοκληρώσω το διάβασμά του.



Σχόλια

  1. Απαντήσεις
    1. Συμφωνείτε μαζί μου στο ότι το βιβλίο αυτό του Μάτας είναι ανιαρό ή στο να μη συνεχίζουμε μια ανάγνωση που κρίνουμε σαν ανιαρή,κάτι προς το οποίο τείνω ολοένα και πιο πολύ;

      Διαγραφή
    2. ΣΤΟ ΝΑ ΜΗ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙ ΚΑΛΑ.

      Διαγραφή
  2. Νικολέτα14/10/13 23:36

    Το συγκεκριμένο δεν το έχω διαβάσει αλλά για τη συνέχιση ή όχι της ανάγνωσης ενός βιβλίου που δεν μας έχει πείσει στις 50-60 πρώτες του σελίδες είμαι της γνώμης ότι είναι προτιμότερο να σταματάμε.Το βιβλίο μπαίνει στα ράφια και εφόσον θεωρείται καλό ας περιμένει κάποιον άλλο να το διαβάσει ή μία άλλη στιγμή που ενδεχομένως να το δούμε με άλλη διάθεση ή καλύτερα ας χαρίζεται σε κάποιον άλλο.Γιατί να βάλουμε κι άλλα πρέπει στη ζωή μας,δεν το καταλαβαίνω αυτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νικολέτα, προσυπογράφω,όχι άλλα πρέπει,τουλάχιστον όχι στο διάβασμα των βιβλίων!

      Διαγραφή
  3. Δεν νομίζω πια πως πρέπει να υποβάλλουμε τον εαυτό μας σε τέτοια μαρτύρια. Φτου ξελευτερία για όλους.

    Υ.Γ. Ο εν λόγω Μάτας με κοιτά από τη στίβα με τα αδιάβαστα κοντά ένα χρόνο τώρα κι αρνείται να μου κάνει κουκου...

    ΥΓ 42 Έχεις διαβάσει τη νόσο του Μοντάνο; Να ένας Μάτας που αξίζει τον κόπο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κατερίνα, μου άρεσε πολύ αυτό το φτου ξελευτερία,το κλέβω.Έτσι πιστεύω κι εγώ.Αμάν πια...
      Ήταν ο πρώτος Μάτας και έλεγα κι ο τελευταίος αλλά σε εμπιστεύομαι και ίσως ξαναεπιχειρήσω μ΄αυτό που λες.

      Διαγραφή
  4. Βάσια15/10/13 01:13

    Τελευταία φορά που ανέχτηκα να υποβληθώ σε αναγνωστική αγγαρεία ήταν "η αγάπη της γεωμετρίας" της Τριανταφύλλου για την οποία σκοτωνόσασταν ουκ ολίγοι.Εγώ προχώρησα και μετά τη μέση του βιβλίου εξαιτίας του ντόρου που γινόταν αλλά δεν αντεχόταν με τίποτα.Από τα χειρότερα ελληνικά που έχω διαβάσει.Και σαχλό και κακογραμμένο,έκανε μπαμ η μιζέρια του από τις πρώτες είκοσι σελίδες αλλά το συνέχιζα με το στανιό επειδή είχα στο μυαλό μου άλλα της βιβλία και ήλπιζα ότι και αυτό κάπου θα αποκάλυπτε προτερήματα.

    Όχι άλλη τέτοια εμπειρία.Να μου λείπει,δεν έχω χρόνο για πέταμα.Δεν διαβάζω ένα βιβλίο;Πίσω στα ράφια μου ή δωράκι σε φίλους ή στο παγκάκι να το χαρούν άλλοι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η πρόταση για παγκάκι πολύ ταξιδιάρα,εγκρίνεται.

      Διαγραφή
  5. Ανώνυμος15/10/13 03:26

    "Για την αγάπη της γεωμετρίας",φίλη Βάσια, αυτός είναι ο σωστός τίτλος.
    Μου έχει τύχει κι εμένα να απογοητευθώ με αρκετά βιβλία που γενικώς θεωρούνται καλά ή οι συγγραφείς τους έχουν αναγνωριστεί ως καλοί.Στα εξήντα μου όμωςκαι έχοντας βάλει από χρόνια ψηλά τον πήχυ δεν μου περισσεύει χρόνος για σπατάλες και ό,τι δεν μου εμπνέει σεβασμό από τις πρώτες 50 σελίδες του το εγκαταλείπω και το συνιστώ και στους άλλους βιβλιόφιλους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος15/10/13 03:28

      Συνιστώ το να το αφήνουν αδιάβαστο χωρίς ενοχές,όχι να το διαβάσουν,το επεξηγώ γιατί δεν το διατύπωσα καλά.

      Διαγραφή
    2. Δεν θέλω ηττοπάθειες,τι θα πει εξήντα;Κατά τ΄άλλα συμφωνούμε.

      Διαγραφή
  6. Ανώνυμος15/10/13 03:46

    Η διάθεση ,ο τόπος και η στιγμή παίζουν οπωσδήποτε μεγάλο ρόλο.Εγώ το βρήκα γοητευτικό και ζήλεψα τις ανεπανάληπτες μποέμ εποχές που περιγράφει.Είμαι νοσοκομειακός γιατρός,32 ετών και για προφανείς λόγους δεν διαβάζω με τους δικούς σας ρυθμούς.Οπότε αν κρίνω από μένα ρόλο παίζει και η ηλικία,η διαθεσιμότητα χρόνου και η αναγνωστική εμπειρία.
    Ζέτα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Γιατρός,ε;Καταλαβαίνω,μεγάλη η πίεση,μπράβο που διαβάζετε, όσο διαβάζετε,δεν παίρνουμε δα και βραβεία ποσοτικών επιδόσεων.Κι εσείς δίκιο έχετε,η ανάγνωση είναι υποκειμενική και η τελική εντύπωση όντως εξαρτάται από πολλά

      Διαγραφή
  7. Ανώνυμος15/10/13 12:20

    το έχω και εγώ στα αδιάβαστα. από μάτας έχω διαβάσει μόνο το ''δόκτωρ πασαβέντο'' που αν και γεμάτο με αναφορές σε άλλους συγγραφείς (η χαρά του βιβλιόφιλου) που δεν ήμουν εξοικειωμένος, μου φάνηκε αρκετά ενδιαφέρον.

    κατα τ' άλλα, τελείωσα τη μουρακαμιάδα που την ευχαριστήθηκα αρκετά. ίσως το πιο ''φανταστικό'' βιβλίο του. αν σου αρέσει ο μουρακάμι τότε θα σου αρέσει και αυτό αρκεί να μην διαβάσεις πρώτα τις άπειρες κριτικές (καλές και κακές) που κυκλοφορούν και σε προκαταβάλουν.

    θ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν είμαι αυτή την εποχή στα πιο επιεική και διαβαστερά μου βιβλιοφεγγάρια...Διάβασα πολλά και καταπληκτικά βιβλία όλη την άνοιξη και όλο το καλοκαίρι και τώρα περνάω φάση πάρα ,μα πάρα πολύ μεγάλης αυστηρότητας.Το ένα μου ξινίζει,το άλλο μου βρωμάει....
      Μόλις παράτησα βιβλίο σχεδόν στην μέση,διότι μου φάνηκε επιεικώς η βλακεία προσωποποιημένη, μιλάω για καινούργιο βιβλίο,μυθιστόρημα πολύφερνου και γνωστού Έλληνα συγγραφέα, αν τολμήσω να κάνω ανάρτηση και να πω πόσο μπούρδα μου φάνηκε και γιατί το παράτησα το πιο πιθανό είναι να με ξεσκίσει και δεν έχω όρεξη να αντιμετωπίσω και τον ναρκισσισμό του καθενός...

      Μου αρέσει πολύ ο Μουρακάμι,έχω διαβάσει τα περισσότερά του.Η Μουρακαμιάδα δεν προβλέπεται όμως σύντομα λόγω χρημάτων, όταν έρθει η ώρα της θα ακούσω πάντως την συμβουλή σου και θα "σβήσω" τις κριτικές.Μόλις αγόρασα ένα δίτομο του Μούζιλ που το ήθελα πολύ και κάτι άλλα και είμαι-πάλι-άφραγκη...

      Διαγραφή
    2. Ανώνυμος15/10/13 19:36

      Δεν έχω χρόνο, μάτια μου, δεν έχω χρόνο... για άλλες βιβλιομάπες.
      Η λίστα με όσα θέλω διακαώς να διαβάσω είναι μεγάλη και η στοίβα με τα αδιάβαστα επίσης.
      Προς τι να υποβάλλω τον εαυτό μου σε αγγαρεία; Παρήλθον οι χρόνοι εκείνοι...

      Νομίζω ότι ξέρω ποιον συγγραφέα εννοείτε (ζει στο Παρίσι κυρίως). Το μόνο που υποφερόταν ήταν το οπισθόφυλλο του βιβλίου του, που ξεγέλασε το αγαπημένο άτομο, που το διάλεξε για μένα ως δώρο.
      Το διάβασα ψυχαναγκαστικά λοιπόν, για να βάλω ένα χι σε μελλοντικά βιβλία του εν λόγω κυρίου. Κρίμα γιατί έχει γράψει κάποια ενδιαφέροντα πράγματα στο παρελθόν..
      Αν δεν ήταν αυτός που είναι ο συγγραφέας, είμαι σίγουρη ότι κανένας εκδοτικός οίκος δεν θα αναλάμβανε την έκδοση. Εκτός από το ότι σκυλοβαρέθηκα, θύμωσα κιόλας μαζί του.

      Σημ. Το βιβλίο χαρίζεται. Είναι όμως α-πα-ρά-δε-κτο.

      κ.κ.


      Α, ζηλεύω το Μούζιλ σας. Υποθέτω ότι πρόκειται για το ημιτελές δίτομο "Ο άνθρωπος χωρίς ιδιότητες", που χρόνια θέλω να διαβάσω. "Ο νεαρός Τέρλες" του ήταν πάντως εξαιρετικός.

      Διαγραφή
    3. Ανώνυμος15/10/13 22:00

      όντως πολλά λεφτά για τη τριλογία. γι αυτό και εγώ διάβασα και τα τρία βιβλία μαζεμένα σε έναν τόμο στην αγγλική μετάφραση με 12 ευρώ. διαβάζεται άνετα και στα αγγλικά, είναι απλό το γράψιμο του μουρακάμι έτσι κι αλλιώς.

      θ.

      Διαγραφή
    4. Καλή μου κ.κ.
      1.χαχαχαχαχα, καταλαβαίνετε προς τι οι γέλωτες,σε καλό να μας βγούνε και κρύφτε λόγια διότι και τα πληκτρολόγια έχουν αυτιά
      2.υποθέτετε πολύ πολύ σωστά,πρόκειται όντως για τον " Άνθρωπο Χωρίς Ιδιότητες"
      3."Ο Νεαρός Τέρλες" είναι πράγματι εξαιρετικός,όλος ο Μούζιλ είναι
      4.αν έχεις λοιπόν διαβάσει τέτοια κείμενα πως να ανεχτείς τις...βιβλιομάπες,ε,δεν γίνεται(αν και ο καημένος ο Μάτας δεν είναι βιβλιομάπα,είναι βαρετός)

      Διαγραφή
    5. θ.να΄σαι καλά,ωραία ιδέα,τα αγγλικά μου είναι επαρκή για Μουρακάμι,έχεις δίκιο,αυτό θα κάνω κι εγώ και θα΄ναι και μια ωραία αλλαγή.
      θ.είσαι επιρροή σαραμάγκου;διότι δεν βλέπω κεφαλαία,ε,για πες...

      Διαγραφή
    6. Ανώνυμος16/10/13 13:47

      χα! δεν το είχα σκεφτεί. μου αρέσει πολύ ο σαραμάγκου αλλά νομίζω ότι το κάνω επειδή βαριέμαι να πατάω το ''shift''.

      θ.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου