" Το Κατά Ιησούν Ευαγγέλιον ", Ζοζέ Σαραμάγκου Α΄

Βιβλιοκριτική;Όχι δα... 
Προσωπικοί συλλογισμοί αμήχανα διατυπωμένοι μετά το πέρας μιας αλλιώτικης ανάγνωσης; Ναι, προφανώς...





Από τι εμπνεόμενος ή παρακινούμενος ένας συγγραφέας,χαρισματικός,συγκρουσιακός,ευφυής και κυρίως αυθεντικός,αυτοδίδακτος γαρ,όπως ο Ζοζέ Σαραμάγκου,νέτα σκέτα δηλώνοντας εκτός των άλλων,ότι είναι (και) άθεος,μοχθεί πάνω στο χαρτί του και τελικά γράφει ένα πυκνό μυθιστόρημα με θέμα τον Ιησού Χριστό;Ένα μυθιστόρημα που εύκολα ο μέσος δυτικός αναγνώστης ίσως εκλάβει σαν σπαραγμό μιας λανθάνουσας αγάπης και τίποτα λιγότερο από αυτήν,η οποία όμως,και εύλογα θα το υποθέσει,δεν μπορεί να μετατραπεί, σε πρακτικό επίπεδο, σε θρησκευτική πίστη κατά την εκκλησιαστική πεπατημένη και φυσικά να ομολογηθεί για χιλιάδες λόγους,που εμφανώς δεν αφορούν το "άγιο πρόσωπο"-υπήρξε ή δεν υπήρξε αυτό- από το οποίο τροφοδοτείται και για το οποίο πολλοί, βεβαιωμένα υπαρκτοί ετούτοι, εδώ και 2000+ χρόνια και συχνά όντας οι πιο αναρμόδιοι και ακατάλληλοι έχουν πει πολλά,άκρως αναρμόδια και ακατάλληλα και έχουν στο όνομά της, αυτής της πίστης, διαπράξει επανειλημμένα- και το κάνουν σ΄ όλο τον πλανήτη με σκαιότητα και τώρα ακριβώς που μιλάμε για το βιβλίο-απίστευτα και κάθε είδους εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, και την κονιορτοποιούν σαν πίστη καθεαυτή,την προσβάλλουν,την αναιρούν, την ακυρώνουν;

Είναι ασεβές -και απέναντι σε ποιόν,Εκείνον ή τους αυτοχρισθέντες αντιπροσώπους Του- ως προς την πρόθεση και στην τελική διατύπωση αυτό το, από άποψη μη ταξινομημένης όμως διόλου δόκιμης τεχνικής,εξαιρετικό κείμενο ή να αρκεστούμε στην ελευθερία του λόγου και να το προσπεράσουμε ανώδυνα σαν ένα ακόμα ιδιαίτερο και αιρετικό βιβλίο;
Θέλει ο κατά δική του δήλωση άθεος Σαραμάγκου να γκρεμίσει με λέξεις και τι ακριβώς,ποιόν και από ποιό βάθρο και θώκο εξουσίας; Ή τον νοήμονα συνάνθρωπό του θέλει αφού τον αφυπνίσει να τον ανεβάσει σε ένα ταπεινό, σμιλεμένο όμως πάνω σε ακόμα πιο ψηλό σκαλοπάτι ψυχής και νου;
Γιατί καταπιάνεται ο Σαραμάγκου με αυτόν,τον άλλο Χριστό;Που δεν είναι λαμπερός σαν τους κινηματογραφικούς, σαν εκείνον του Τζεφιρέλι τον ωραίο,τον κυρίαρχο της όλης κατάστασης μα ούτε καν και σαν τον Χριστό του Παζολίνι;Γιατί έγραψε αυτό το μυθιστόρημα, αφού είναι άθεος, μ΄αυτόν και γι΄αυτόν τον "ήρωα" που είναι εδώ πιο ανθρώπινος απ΄όσο λέχθηκε ως τώρα επισήμως, είναι πότε ένας δωδεκαετής σανδαλοφορεμένος,συνειδητοποιημένος και φτωχός Ιησούς,που κλαίει, πεινάει,βλέπει εφιάλτες,έχει ενοχές για την σφαγή των νηπίων που διέταξε ο Ηρώδης και δεν αποσόβησε ο θνητός του πατέρας ο Ιωσήφ,ενώ μπορούσε να το κάνει ή σε άλλα σημεία της ιστορίας,όσο αυτή προχωράει,άλλοτε όμως είναι  ένας τριαντάχρονος άντρας με οργή, με θλίψη,με μύχιους  προβληματισμούς για όλα και όλους γύρω του,που δεν ζει την ζωή που έχει φυτευτεί ως ζωή του στο δικό μας κεφάλι αλλά συναντά, ας πούμε ενδεικτικά,τον Θεό και τον διάβολο και αντιστέκεται,όσο μπορεί παραμένοντας συνεχώς Άνθρωπος , στις συγκλίνουσες βουλήσεις και των δυο τους,να τον εξασφαλίσουν καθένας για τους σκοπούς του;

Ο Σαραμάγκου μυθιστορεί,ανασκευάζει,δοκιμάζει να αλλάξει,να κόψει και να ράψει ,να αφηγηθεί ή απλώς να υποθέσει και να θέσει και στον αναγνώστη βαλμένες  σαν ασκήσεις κριτικής επεξεργασίας του μυαλού του πλήθος από σκηνές και ιστορίες,που είτε τις αναφέρουν τα ευαγγέλια-φανερά και κρυφά-είτε όχι,είτε τις λένε τα θρησκευτικά βιβλία των σχολείων είτε όχι, δεν έχουν κανένα μεγαλοπρεπές,ηρωικό στοιχείο, ούτε προϊδεάζουν για μελοδραματικό θρήνο και άρα έξοδο.Φτιάχνει ένα ευαγγέλιο που δεν ξεφεύγει από το γνωστό μας σαν ημερολογιακή εξιστόρηση αλλά δεν είναι το ίδιο και που αυτό, το δικό του,σταματά στην Σταύρωση,χωρίς δηλαδή την λυτρωτική έξοδο με την έννοια της κάθαρσης στην τραγωδία ,επομένως ούτε την όποια ουράνια υπόσχεση καιφυσικά χωρίς το επί γης μοσχοπωλούμενο παπαδοσυγχωροχάρτι.

Τι έχει να πει λοιπόν στο εκστασιασμένο κοινό (αλαλάζον,κολλημένο στην αρένα της εποχής,που λέγεται τηλεόραση) και πώς εξάγεται η αιτία συγγραφής όταν ο Σαραμάγκου, μυθιστορώντας αλλά όχι αυτοσχεδιάζοντας με έναν τέτοιον Χριστό,απευθύνεται ξεχωριστά στον καθένα παντογνώστη-αναγνώστη-καταναλωτή της άκριτα εικονοποιημένης και υπερκαταναλωτικής εποχής μας, αναπλάθοντας τα σημεία της θείας ιστορίας που χωλαίνουν-διότι ποιός στ΄αλήθεια μπορεί να κατανοήσει ακόμα και κάνοντας μια στενή θεολογική προσέγγιση την σφαγή των νηπίων- ή παραθέτοντας ένα πολύ ευρύτερο φιλοσοφικό και ιδεολογικό προβληματισμό;
Θέλει άραγε να απομυθοποιήσει τον από τις εξουσίες κατασπαραγμένο Ιησού-προϊόν-μέσο;Γιατί τον απασχολεί,τι έχει να του δώσει αυτός ο Ιησούς,γιατί ασχολείται μαζί Του;Θέλει να χλευάσει για την υποκρισία τους μα και να νουθετήσει έμμεσα τους χριστιανούς, τους "πιστούς" πάσης φύσεως που Τον ακολουθούν κατά πως τους βολεύει,γκρούπις,σαν χόμπι  ή δουλικά όσο κάποιοι,με παχυλά εκείνοι κομποδέματα ,τους διατάσσουν;
Επιδιώκει να αποκρυπτογραφήσει ανελέητα το φολκόρ, την τυπική φόρμα της επικρατήσασας ανά τον κόσμο λατρείας που υποσκέλισε την ουσία και την σοφία της;Ή μήπως επιχειρεί να αμφισβητήσει,ψάλλοντάς τους τα κι εκείνων ένα χεράκι, τους ηγέτες της Καθολικής Εκκλησίας,αυτούς τους καλοζωισμένους ηγέτες με τις χρυσές στολές και τους διαμαντοδεμένους σταυρούς τους για τις χρόνιες πολιτικοκοινωνικές αγκυλώσεις τους και την εμμονή τους στο εμπόριο ψυχών,ενώ στην γη που Εκείνος σταυρώθηκε για λόγο σημαντικό,τον πιο σημαντικό απ΄όλους -κατά την δική τους ρήση στο κάτω κάτω-γίνονται φρικτά πράγματα που βεβαίως δεν αφορούν τον Χριστό,δεν πηγάζουν απ΄αυτόν αλλά από την λυσσαλέα μανία των χορτάτων,πολύ χορτάτων αντιπροσώπων Του για την εδραίωση της εφήμερης,ταξικής και ρατσιστικής ανθρώπινης εξουσίας τους ,την χτισμένη πάνω Του με δόλιο τρόπο από μέρους τους;

Ναι ,θα μπορούσαμε να τα ισχυριστούμε όλα αυτά κι άλλα πολλά,να κάνουμε και μια βολική και επιθετική πολιτική αποτίμηση- επειδή έτσι πιο εύκολα θα ξεμπερδεύαμε-και να καταλήξουμε ότι ναι,ότι αυτό γενικά θέλει με σκοπό: να γκρεμίσει.Να πει τα δικά του τα ολοφάνερα ευφυέστερα και σημαντικά,δεν είναι δα ο πρώτος,ούτε ο τελευταίος που λέει σοφά λόγια για να γκρεμίσει...
Όμως, μήπως-κι εδώ αρχίζουν οι μπελάδες,τουλάχιστον οι δικοί μου -δεν θέλει απολύτως τίποτα από τα παραπάνω;Διότι εντυπωσιασμένη, μην πω άναυδη, από το δια ταύτα του βιβλίου,εγώ  αυτό νομίζω.Η σκέψη μου και το συμπέρασμά μου είναι πως το μόνο που δεν επιθυμεί και δεν κάνει ο Σαραμάγκου είναι να "πειράξει" τον δικό του (μόνο δικό του άραγε),ιδανικό Ιησού,να τον αμαυρώσει,να τον φτηνύνει,να τον πληγώσει,να τον μειώσει-όπως έκαναν και κάνουν αυτοί που τον σταυρώνουν προσποιούμενοι πίστη- κι όλα αυτά επειδή ο μύθος Του και μόνο τους άφησε εκτεθειμένους ανεπανόρθωτα .

Είχα κλείνοντας το βιβλίο εντονότατη την αίσθηση ότι ο-όπως τον λένε συνεχώς-άθεος και μαρξιστής -αλήθεια γιατί τόση μανία να πηγαίνουν αυτά πάντα μαζί;-Σαραμάγκου επιχειρεί με έναν απολύτως διαφορετικό τρόπο να προστατεύσει τον Ιησού,το πρόσωπο,που είτε υπήρξε ιστορικά είτε όχι, λατρεύεται και μισείται ακατάπαυστα και όπως κι αν έχει είναι πια κάτι πολύ ,μα πολύ περισσότερο από ιστορία:είναι ένα τεράστιο (καταστρατηγημένο) σύμβολο και μια πολύπτυχη (τσαλαπατημένη) ιδέα.Κι αυτή η χυδαία καταστρατήγηση και το βέβηλο τσαλαπάτημα ενός συμβόλου σαν τον Ιησού εντός ή εκτός ευαγγελίων και κάθε άλλου καλουπιού πονάει και πληγώνει κάθε δίκαιο ή που θέλει να είναι και να φέρεται σαν τέτοιος άνθρωπο και σίγουρα έναν στοχαστικό εκφραστή σαν τον Σαραμάγκου κι ας δηλώνει με...ευλάβεια άθεος σε χίλιους τόνους. 
Πονάει και πληγώνει  "πιστούς" και "άπιστους" κατοίκους αυτού του πλανήτη,αν απλώς και μόνον επιλέγουν να είναι συνειδητοί δονκιχώτες και να συνεχίζουν- σε μια γη που δεινοπαθεί από τους πάσης φύσεως πολέμους που προκαλεί το παγκόσμιο χρήμα- καβαλώντας ταπεινούς ροσινάντηδες εκείνοι να ονειρεύονται δουλτσινέες και να πολεμούν ανεμόμυλους. 



Σχόλια

  1. Ανώνυμος13/11/13 10:53

    H παραληρηματική και (σχεδόν) πάντα επί της ουσίας σκέψη σας είναι πολύ κοντά σε όσα ένιωσα κι εγώ, μένοντας ενεή, τότε που διάβασα το βιβλίο, κατά σύσταση φίλου, τότε που κάποιοι νόμιζαν ότι ο Σαραμάγκου και ο Σάμαρανγκ είναι το ίδιο πρόσωπο.
    Καταλήγοντας, θέλω να πω ότι, άγνωστες(;) μεν οι βουλές του συγγραφέα, το έξοχο βιβλίο του όμως είναι ανοιχτό προς όλες τις κατευθύνσεις και αφυπνιστικό για όσους έχουν ευήκοα ώτα και μάτια να δουν. Αλλιώς, απλά δεν τους αφορά -ούτε οι προβληματισμοί σας συνεπώς.

    κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ακριβώς! Με το ζόρι παντρειά δεν γίνεται...

      Μ΄αυτό το τραγικό ότι ο Σαραμάγκου και ο Σάμαρανγκ ήταν για κάποιους το ίδιο πρόσωπο γέλασα,τι να λέμε τώρα...όλο εκείνο το βλαχομπαρόκ,φουλ νεοδημοκρατικοπασόκικο+ολίγον από γιαλαντζί αριστερά σκυλολόι της ζεϊμπεκιάς και της γκλαμουριάς του κόλου και των σκυλάδικων μας άφησε εκτός των άλλων και πολλά μαργαριτάρια για γέλια.Βέβαια τώρα δεν είναι και τόσο για γέλια γιατί τα πληρώνουμε αδρά και τα δυο εμείς και όχι αυτοί !

      Διαγραφή
  2. Ανώνυμος13/11/13 12:47

    Ο Σαραμάγκου ξεκάθαρα υπερασπίζεται την ιδέα και όχι το κατοπινό πανηγύρι εξουσιών.Συμφωνώ.Κατά τα άλλα ας μου πει κάποιος τι δεν έχουν μαγαρίσει, τον Χριστό θα άφηναν ήσυχο;
    Ν.Ντ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ανώνυμος13/11/13 13:00

    το διάβασα στις αρχές της χρονιάς και έχω να πω ότι είναι μεγάλο βιβλίο. σε βουτάει από τα μαλλιά (λίγο μπρουτάλ μου βγήκε...) και σε τραβάει σε έναν σκοτεινό κόσμο. γιατί εμένα τουλάχιστον μου φάνηκε σκοτεινό και βαρύ το βιβλίο.
    σε αυτό τον κόσμο του σαραμάγκου, που μόνο επιφανειακά μοιάζει με τον γνωστό βιβλικό κόσμο, κάθε άνθρωπος είναι ένα άβουλο πλάσμα με προκαθορισμένη μοίρα και το μόνο που έχει να κάνει είναι να περιμένει τον θάνατο, όπου ούτε και τότε έχει κάποιο δικαίωμα επιλογής. ασφυκτικά πράγματα.
    δε νομίζω ότι υπερασπίζεται τον χριστιανισμό, το αντίθετο μάλλον, και αυτό το κάνει με το γνωστό του ύφος γεμάτο ειρωνίες ή χιούμορ που από πίσω του υπάρχει μεγάλη πίκρα καθώς και με το να προβάλλει τις δικές του σκέψεις. τον ιησού νομίζω ότι τον αντιμετωπίζει όπως κάθε ήρωά του.
    γενικά νομίζω ότι είναι περισσότερο ''ανθρώπινο'' αυτό το βιβλίο παρά ''θεϊκό''.
    όποιος δεν το έχει διαβάσει να το κάνει. μεγάλο βιβλίο είπαμε με μονο 2 ευρώ.

    θ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είναι όλα όσα λες θ.Προφανώς ο Σαραμάγκου δεν υπερασπίζεται τον εκκλησιαστικό χριστιανισμό,δεν λέω ακριβώς αυτό,εγώ περισσότερο μιλάω για μια ιδέα που έλκει κάτω από ειδικές συνθήκες μεγάλα κομμάτια κόσμου και στέκομαι στο τι γίνεται αν αυτή στην πορεία ενοχλεί ή δείξει ότι μπορεί να μη χρησιμοποιηθεί γι αυτό που γεννήθηκε.

      Διαγραφή
    2. Ανώνυμος14/11/13 12:09

      μάλιστα, κατάλαβα. δεν μου είχε πάει καθόλου το μυαλό εκεί όταν το είχα διαβάσει εγώ. προφανώς αυτό είναι από τα πλεονεκτήματα της λογοτεχνίας (και κάθε μορφής τέχνης), το να συμπληρώνει ο καθένας τα ''κενά'' της ιστορίας με τα δικά του νοήματα.

      νομίζω θα είχε ενδιαφέρον να κάνουμε και μία σύγκριση με το ''κάιν'', το άλλο βιβλίο του όπου έχει ξεκάθαρα χριστιανικό θέμα. εννοώ ως προς το τρόπο που προσεγγίζει ο σαραμάγκου αυτή την ιδέα για την οποία λες.

      θ.

      Διαγραφή
  4. Σε πόσες ωραίες και βαθιές σκέψεις μπορεί να οδηγήσει τον καθένα μας ένα τέτοιο βιβλίο.Εκεί βρίσκεται η δύναμή του όπως κι αν το ερμηνεύουμε.
    Η Βιβή το βλέπει αρκετά ρομαντικά αν κρίνω από τα αλληγορικά περί δονκιχωτών που χρησιμοποιεί σαν επίλογό της στην πρωτότυπη παρουσίαση που μας έκανε.Από μια έννοια σωστό κι αυτό επειδή το ιδανικό και ωραίο και δίκαιο κομμάτι του ανθρώπου ενοχλεί ακόμα και αν εκφράζεται σαν μια χίμαιρα.

    Για μένα ο Σαραμάγκου υπερασπίζεται τον άνθρωπο και το ανθρώπινο σε όλες του τις εκδοχές.Βλέπουμε τον Άνθρωπο σαν Ιησού να υποφέρει από την Εξουσία.Η Εξουσία σε κάθε περίπτωση δεν δίστασε να φτιάξει ένα παραμύθι αγάπης για να το εκμεταλλευτεί προς όφελός της. Όταν η αίγλη του παραμυθιού ξεφεύγει και δημιουργούνται απειροελάχιστοι τριγμοί η Εξουσία μετατρέπει τον πρωταγωνιστή σε άλλοθί της και κάνει εγκλήματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Γιάννη,κοντά είμαστε.. η τελευταία σου πρόταση με εκφράζει πολύ...

      Διαγραφή
  5. Ανώνυμος13/11/13 14:06

    Μα και ο επίσης άθεος Καζαντζάκης δεν παρουσιάζει και μάλιστα συχνά και με συγκλονιστικό τρόπο την εκμετάλλευση του Χριστού σαν ιδέα, ανεξάρτητα από το αν υπήρξε πράγματι και τι ήταν ή επινοήθηκε,από την ολιγαρχία για κατευνασμό του πλήθους;
    Νικολέτα

    ΑπάντησηΔιαγραφή

  6. Την καλησπέρα μου.Όπως πάντα απόλαυση οι αναρτήσεις σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ανώνυμος13/11/13 15:02

    Ήταν κομμουνιστής ο συγγραφέας,έτσι;Ας πούμε λοιπόν ότι υπερασπίζεται αναλογικά την ιδεολογία του-ωραίος ήταν ο κομμουνισμός στα χαρτιά και στα βιβλία- που νικήθηκε κατά κράτος αφού πρώτα έγινε μύθος, σύμβολο, εξαγώγιμο προϊόν,τυραννία και τα γνωστά.
    Το συμπέρασμα επομένως παρμένο κατευθείαν από το λαϊκόν άσμα και είναι το εξής :"ό,τι αρχίζει ωραίο τελειώνει με πόνο, οι πικραμένες καρδιές το ξέρουνε μόνο".

    Τα χειρότερα δεν τα είδαμε ακόμα.Μπορούμε να κάνουμε κάτι για να μη τα δούμε;Πριν φτάσουμε στο σταυρό; Αυτό θέλω να μου πείτε,ο Σαραμάγκου,ο Χριστός,εσείς,δεν έχω πρόβλημα.

    Γ.Δ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δυστυχώς λύση δεν έχω. Και φοβάμαι ούτε ο Κύριος μα ούτε και ο Ζοζέ...

      Διαγραφή
  8. Εννοείς να προστατεύσει τον Ιησού-ιδέα από τους ίδιους του τους επινοητές; Ενδιαφέρον. Όμως τι θα αλλάξει στη μικρή ζωή μου εφόσον θέλω δεν θέλω ανήκω στην μάζα;Οι θρησκείες ακόμα και οι πιο ενδιαφέρουσες είναι ο βαθύς μας ύπνος όσο και αν πολλαπλασιάζονται ανάμεσά μας οι αφυπνισμένοι.Η αμφισβήτησή τους και τα υπόλοιπα είναι όμορφες φιλοσοφίες για χορτασμένους αναγνώστες, διανοητές και τα λοιπά είδη.
    Θα διαβάσω κι εγώ αυτό το βιβλίο επειδή και η τιμή του είναι στα συν αλλά δεν θα δοξάσω τον Θεό επειδή ακόμα έχω τη πολυτέλεια του διαβάσματος!Με πιάνεις;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Sevi,είσαι ξεκάθαρη,μήνυμα ελήφθη όβερ.Και ο θεός της παλαιάς διαθήκης ,λέμε ένα παράδειγμα,δεν είναι ό,τι σπλαγχνικότερο...

      Διαγραφή
  9. Ντίνα13/11/13 15:35

    Ελπίζω να μη με παρεξηγήσετε που θα πω τι σκέφτομαι.Το Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο που διάβασα με πολύ κόπο πριν μερικούς μήνες μου ενίσχυσε την αντίληψη ότι είμαστε από χέρι χαμένοι και το κράτος,οι πλούσιοι,το σύστημα, πέστε τα όπως θέλετε μας έχει νικήσει,εμάς τους απλούς ανθρώπους εννοώ,τους μικρούς,ανώνυμους Χριστούς αν θέλετε, συντριπτικά.Δεν έχω πρόταση και αρχίζει να μου φαίνεται δείγμα αναισθησίας και απόδειξη της ήττας και η ίδια η βιβλιολατρεία.Τα βιβλία ήταν για χρόνια το καταφύγιό μου. Διαβάζω ακόμα αλλά πολύ πιο αραιά γιατί ούτε το διάβασμα πια μου βελτιώνει το ηθικό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ντίνα,υποθέτω έχεις τους λόγους σου για να λες ότι ακόμα και η ενασχόληση με το βιβλίο σου φαίνεται πια ένδειξη αναισθησίας.Αν πάλι εννοείς ότι δεν είναι λογικό να καίγεται ο κόσμος και εμείς να κοιτάμε μόνο πως θα περάσουμε καλά και ατομικιστικά τότε φυσικά συμφωνώ.Όμως το διάβασμα, αν και μοναχικό,δεν ήταν και δεν είναι ίδιο με το να πάω πχ βόλτα,εκδρομή ή ένα σινεμά και να δω μια έτοιμη εικόνα,να γελάσω ή να κλάψω τρώγοντας ποπκόρν και τέλος.Τρως πατατάκια εσύ όταν διαβάζεις Λογοτεχνία βάζοντας παράλληλα και τέρμα μουσική;
      Άντε στα χαλαρά καλοκαιρινά διαβάσματα να πίνεις κανα καφέ,κανα χυμό...Εκτός κι αν διαβάζεις φασόν κομπινεζόν και αστυνομικά της πλάκας.
      Σαραμάγκου εν προκειμένω και πατατάκια και διασκέδαση που φτάνει στην παρτάκικη αναισθησία της διασκέδασης σαν αυτοσκοπό δεν γίνεται,δεν υπάρχει.
      Το βιβλίο συνεπάγεται πολύ περισσότερα,κίνηση του μυαλού,διέγερση της φαντασίας,ουσιαστική παρηγοριά ,αναθέρμανση ελπίδων και συχνά σοφό τρόπο άντλησης ιδεών.
      Ντίνα,σύνελθε!Τώρα!

      Διαγραφή
    2. Ντίνα15/11/13 13:56

      Βιβή μου παρα-είσαι ρομαντική!Οι ταινίες που έγιναν πάνω στα έξοχα βιβλία του Σαραμάγκου δεν είναι καθόλου καλλιτεχνικές,είναι του συρμού.Ίσως να συμφωνείς με αυτό,ευπρεπείς μεν του συρμού δε. Αναλογικά επομένως με αυτά που λες οι συντελεστές αποδυνάμωσαν τα συνταρακτικά βιβλία οπτικοποιώντας τα με την συνηθισμένη αντίληψη του βιομηχανοποιημένου σινεμά των ημερών μας και φαντάζομαι ότι και πολλοί θεατές τις έβλεπαν τρώγοντας πατατάκια.

      Διαγραφή
    3. Δυνατό επιχείρημα Ντίνα,δεν λέω...Και τον Τσε Γκεβάρα τον έχουν κάνει μπλουζάκι,κούπα,βρακί κτλ με πρόθεση να κατεβάσουν έτσι το επίπεδο της όποιας ουσιαστικής επιρροής-με την ζωή,τις ιδέες του και την στάθμισή τους για το εδώ και το σήμερα,τον λόγο κτλ- πέρα από την εικόνα του που θα μπορούσε να ασκήσει στην μάζα,ειδικά στο κομμάτι της που είναι και το μεγαλύτερο που δεν διαβάζει,που άγεται και φέρεται από τα μμε.Αλλά να που ο μύθος του κακοποιημένος λιγότερο ή περισσότερο αντέχει,καλώς ή κακώς..

      Διαγραφή
  10. Όσον αφορά τον Καζαντζάκη που καλώς θυμήθηκε η Νικολέτα στο σχόλιό της πιστεύω ότι υπάρχουν ορισμένες συγκλίσεις με τον Σαραμάγκου,ας πούμε στην καταγγελία της εκμετάλλευσης Θεού και Ανθρώπου από θεό,διάβολο και άνθρωπο,αν όμως ζορίσεις τα πράγματα προς αυτή τη κατεύθυνση.
    Άλλο επίσης πράγμα η θρησκευτικότητα και άλλο η πίστη.Επομένως διαφορετική προσέγγιση κάνει ο Καζαντζάκης,από τα μέσα και λιγότερο πολιτική και για παραπάνω από ένα και δυο του βιβλία μπορούμε να μιλάμε για έντονη θρησκευτικότητα αλλά για τον Σαραμάγκου δεν είμαι σίγουρος.Η καθολική του λόγω δόγματος της χώρας του αντίληψη είναι διαφορετική από την ορθόδοξη και ελληνοκεντρική του Καζαντζάκη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Χαίρομαι όταν γίνεται μια καλή συζήτηση, μικρή ή μεγάλη δεν έχει σημασία,με αφορμή το διάβασμα ενός σημαντικού βιβλίου.Με κέντρισε η Νικολέτα και ο Φώτης που έβαλαν στην κουβέντα μας τον Καζαντζάκη. Υπάρχει όντως ,έτσι λέω κι εγώ δηλαδή,μια μικρή σχέση,μάλλον μια αφετηρία κοινή.Αμφότεροι προκρίνουν το αναζητούμενο δίκιο του ταπεινού και του αδικημένου,είτε είναι ο άνθρωπος είτε ο Άνθρωπος.Για πολιτική δεν ξέρω αλλά κοινωνική λογοτεχνία κάνουν και οι δυο νομίζω μ΄αυτή της την πιο πλατιά έννοια,που άπτεται της πολιτικής συχνότατα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Πολύ ωραία ανάρτηση και πολύ ωραία συζήτηση!!!
    Ο Καζαντζάκης όπως και πολλοί άλλοι, πιο δεδηλωμένοι άθεοι από αυτόν, και ο Σαραμάγκου εξίσου
    καταφεύγουν στην μεγάλη παρακαταθήκη της θρησκείας σαν σε π ο λ ι τ ι σ μ ι κ ή δ ε ξ α μ ε ν ή.
    Επειδή όλη η δυτική κοινωνία έχει στηριχτεί στη χριστιανική κοσμοθεωρία και έχει δημιουργήσει τους θρύλους της μέσα σ' αυτήν, έχει εικόνες, πρότυπα, αξίες, που είτε τις πιστεύει είτε όχι,
    ο συγγραφέας βλέπει τη θρησκεία ως πηγή αρχών, αν πιστεύει,
    ή ως τράπεζα στερεοτύπων, μύθων, εικόνων, σκηνών όπως τη μυθολογία, αν δεν πιστεύει.
    Καληνύχτα
    Πατριάρχης Φώτιος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πατριάρχη, η διάκριση που έκανες είναι πολύ διαφωτιστική.Τολμώ να ισχυριστώ ότι ο χριστιανισμός είναι τόσο βαθιά ριζωμένος γενικότερα στον πλανήτη,τόσο κυριαρχικός-κι αυτό σηκώνει μεγάλη συζήτηση επίσης- που είναι συχνά πηγή και για δημιουργούς από χώρες με άλλες επίσημες θρησκείες πχ Ιαπωνία.Διαβάζω τώρα την "Σιωπή" του Έντο Σιουσάκου και δεν ξέρω τι θα καταλήξω να λέω για το μυθιστόρημα συνολικά αλλά προς το παρόν έχω εντυπωσιαστεί από την "κλειστή" χριστιανική του θεώρηση και τα ζητήματα που βάζει.

      Κουτσοθυμήθηκα και κάτι στίχους του κομμουνιστή και υποθέτω και άθεου Ρίτσου από ένα του ποίημα με τίτλο "Η δίψα στο Μυστρά",τους βρήκα όπως είναι πλήρεις και τους παραθέτω σαν επιβεβαίωση του σχολίου σου:

      Τη νύχτα, πλάι στις ροδοδάφνες, - έλεγε -
      περπατούν ο Χριστός με τον Απόλλωνα.
      Οι νέοι Σπαρτιάτες ξεπεζεύουν απ' τα ποδήλατα,
      κόβουν κλαδιά, ντουφεκάνε, στέκουν και κατουράνε στον Ευρώτα.
      Ο Απόλλωνας σωπαίνει
      ο Χριστός σωπαίνει. Ο Ευρώτας κυλάει.
      Δεν ακούσαμε τι είπε.

      Αρχάγγελοι κολλημένοι στον τοίχο,
      οι εβδομήντα Μάρτυρες ανηφορίζοντας στην αγγαρεία της Μακρόνησος
      μεγάλα δάκρυα βουλιαγμένα στις πέτρες και στα γένια των αγίων.

      Εδώ ο Ρίτσος χρησιμοποιεί στο έπακρο την θρησκεία και σαν τράπεζα και σαν πολιτισμική δεξαμενή! Και ο τρόπος που το κάνει μόνο ασεβής δεν νομίζω να μπορεί να χαρακτηριστεί,αντιθέτως αυτό το ανακάτεμα εμένα, που ένας φίλος πιο πάνω με λέει ρομαντική, σχεδόν με συγκινεί.

      Ωραία που είναι η Λογοτεχνία...ευτυχώς που έχουμε κι αυτή...

      Διαγραφή
    2. Κώστας Λυριτζής14/11/13 02:46

      Πολύ ακριβές το σχόλιό σας.Το κρατώ.Χαρακτηριστικό παράδειγμα στα ελληνικά γράμματα ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης με την έξοχη και καλαίσθητη χριστιανικότητά του αλλά και ο Εμμανουήλ Ροΐδης με την καυστικότατη Πάπισσα Ιωάννα.

      Διαγραφή
  13. Κώστας Λυριτζής14/11/13 02:40

    Αγαπητή Βιβή,ο τελευταίος πειρασμός του Καζαντζάκη κυκλοφόρησε το 1952 στα σουηδικά και το 1955 στα ελληνικά.Ο Σαραμάγκου έγραψε το Ευαγγέλιό του πολλά χρόνια μετά.Δυστυχώς επειδή το βιβλίο του Σαραμάγκου το διάβασα σχετικά πρόσφατα μου δημιουργήθηκε η βεβαιότητα της σχέσης τους περισσότερο από καταγραφή εντυπώσεων και όχι ακριβή ενθύμηση.Δεν θυμάμαι λεπτομέρειες από το βιβλίο του Καζαντζάκη για να τεκμηριώσω την άποψή μου ότι ο Σαραμάγκου γνώριζε πολύ καλά και εμπνεύστηκε από τον προηγηθέντα πειρασμό. Με βάλατε σε πειρασμό να ξαναδιαβάσω τον Πειρασμό!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν αποκλείεται.Ο Καζαντζάκης για πέντε χιλιάδες λόγους θα ήταν δύσκολο να διέφευγε του Σαραμάγκου. Παρόλο που αγαπώ ιδιαίτερα τον Καζαντζάκη ούτε εγώ έχω διαβάσει τον "Τελευταίο Πειρασμό",οπότε δεν μπορώ να είμαι σίγουρη.Καιρός του είναι,το βάζω στα προσεχώς.

      Διαγραφή
  14. Ανώνυμος15/11/13 15:41

    Ωραία ανάρτηση και συζήτηση επιπέδου για ένα σπουδαίο βιβλίο.Σε κάθε νόμισμα είναι δυο πάντα οι όψεις, ας το θεωρήσουμε σαν αναγκαία συνθήκη της δημοκρατίας.Εμείς ας διακρίνουμε την ποιοτικότερη και με αυτήν ας πορευόμαστε.Προσωπικά αυτό συνιστά την αντοχή μου απέναντι στις πιέσεις των καιρών και των εξουσιών.Δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο παρά να μοχθώ να παραμείνω άνθρωπος.
    Δ.Τ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Ανώνυμος18/11/13 13:27

    Μέρος Β πότε με το καλό και τι θα αφορά;Νάσος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Ανώνυμος5/3/15 18:48

    Πολύ ωραια η συζήτηση γύρω από τον Σαραμάγκου. Εγώ θα προσθέσω με τη σειρά μου οτι σαν συγγραφέας με εχει μαγέψει ιδιαίτερα με το έργο του "Περι Τυφλότητας". Όσον αφορά Το "Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο" το οποίο μου πήρε αρκετό καιρό να ολοκληρώσω και με προβλημάτισε επίσης θεωρώ οτι δεν τάσσεται υπερ ή κατά του χριστιανισμού τουλάχιστον δεν μου έδωσε μια τέτοια εντύπωση απλά προσπαθεί με έναν ίσως καυστικό και ειρωνικό τρόπο να παρουσιάσει τα πρόσωπα της θρησκείας πιο οικεία πιο ζεστά πιο ανθρώπινα και να τα εξισώσει με το απλό ανθρώπινο είδος. Φυσικά η βάση των εξουσιαστικών ρόλων υπάρχει για να μας υπενθυμίσει την πραγματικότητα των ανισοτήτων στη κοινή ζωή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου