"Το Πέταγμα του Στιλέτου",Χ.Χ.Φουέντε Δελ Πιλάρ


Απρόσμενα ενδιαφέρον ήταν το μυθιστόρημα "Το Πέταγμα του Στιλέτου"του Ισπανού Χοσέ Χαβιέρ Φουέντε Δελ Πιλάρ,το πρώτο του,μεταφρασμένο στα ελληνικά για την Ίνδικτο από τον (γνωστό από τον άθλο του να μεταφράσει το φοβερό εκείνο βιβλίο του Λίμα, το "Paradiso") Μανώλη Παπαδολαμπάκη.
Μου άρεσε το "Πέταγμα του Στιλέτου",με κράτησε στην ατμόσφαιρά του και το προτείνω λέγοντας μαζί, χάριν στοιχειώδους αντικειμενικότητας, και τα μικρά αλλά υπαρκτά μειονεκτήματά του (για να ξεμπερδεύω μ΄αυτά και να σταθώ στο δια ταύτα): είναι κάπως άνισο από πλευράς τεχνικής,κάνει μια κάποια κοιλίτσα καθώς επιχειρεί με μιαν ανάσα να προλάβει να διηγηθεί όλα τα πράγματι σημαντικά που θέλει να βγάλει από τα μύχια του,χωρίς να εστιάζει και τόσο αρμονικά-με την έννοια του ισομερούς-στα πολλά πρόσωπα που τοποθετεί- χωρίς να αποφορτίζει ούτε στιγμή, κανένα, από την πίεση- όλα μαζί βαλμένα στο κέντρο μιας τεράστιας,νοερής σκηνής, με πολλά και παράλληλα δρώμενα,που για να τα εξιστορήσει επαρκώς όλα, φεύγει από το ένα και δίνει απότομα βάρος σε κάποιο άλλο.
Την ίδια στιγμή όμως που αντιλαμβανόμουν τα παραπάνω αδύνατα σημεία του είχε καταφέρει και να με γοητεύσει με την ομορφιά της εσωστρέφειάς του,την αγωνία , την βαθύτατη ανθρωπιά,την ολοφάνερη ποιότητα της σκέψης που το διατρέχει.Και τότε ήταν που άφησα κατά μέρος τα τυπικά,τα στενώς φιλολογικά και ακολούθησα τις σκοτεινές διαδρομές του γιατί ό,τι καίει τον συγγραφέα δεν αφορά μόνο εκείνον και τον ήρωά του τον Μαρτίν,δεν αφορά εμένα ή μια γενιά, μια κατάσταση,μια ιστορική συγκυρία, μια  χώρα,αλλά χώρες,συγκυρίες,καταστάσεις,γενιές,εμάς,τους σημερινούς ανθρώπους με μια λέξη και ο Πιλάρ γράφει με πάθος γι αυτούς,αναζητώντας και για λογαριασμό τους (μας) την γνωστή εκείνη από τους Έλληνες τραγικούς έξοδο,αφού δοκιμαστούν(-ούμε) και πονέσουν(-ουμε) ο καθένας στην δική του τραγωδία και με τον τρόπο του(μας).

Το γράψιμο του Πιλάρ είναι όμορφο,ο στοχασμός του αποτυπώνεται με αμεσότητα στις 300 σελίδες του,καλοδεχούμενη από τον ανήσυχο,τον ευαισθητοποιημένο στα πολιτικά και κοινωνικά σκαμπανεβάσματα αναγνώστη που διαβάζει  εμπνευσμένες φράσεις φτιαγμένες με καλοτοποθετημένες λέξεις,πυκνούς αλλά όχι δαιδαλώδεις συλλογισμούς,περιεκτικούς και καθόλου βαρύγδουπους διαλόγους ανάμεσα στα πρόσωπα. 

Γράφει:

Θυμάμαι καλά την έκφραση:τον ρίξαμε.Χίλια κομμάτια οι σειρές των αριθμών,έκρηξη κι εγώ,μαθαίνοντας τον θάνατό σου,Χαβιέρ, εκσφενδο νίζοντας στα μούτρα του διοικητή φράσεις ανήκουστες, που όμως έχω ξεχάσει.Για απάντηση,δέχτηκα την πρώτη μπουνιά.Μου την έριξε με το αριστερό, ουρλιάζοντας και έχοντας σηκωθεί όρθιος.Το κενό εκρήγνυται, το κεφάλι χτυπάει στο πάτωμα."Θα κάμεις αυτό που θέλουμε!"ακούω να τσιρίζει το τίποτα,"δεν ξέρεις για τι είναι ικανή μια νύχτα ολόκληρη!".Και με σηκώσανε από χάμω,η νύχτα ολόκληρη,μέχρι να με πείσουν πως δεν θα ξημέρωνε.

Νεκρός ο Χαβιέρ,πόσο πονάει η αλήθεια όταν σε πυροβολεί εξ επαφής!Η νύχτα ξεδιπλώνει την πελώρια πιρουέτα της,ενόσω το ντιρέκτ του διοικητή μεταφράζεται σε μια επίμονη έκρηξη αστεριών και φωτεινών τροχιών που ταρακούνησε τον εγκέφαλό μου.Από τα μύχιά μου,συγκλονίζοντας την συνείδηση μέχρι την επιφάνεια,νιώθοντας τα οστά του κεφαλιού αποσυναρ μολογημένα,από το πιο προσωπικό των συναισθημάτων μου μέχρι την έσχατη των πεποιθήσεών μου,όλα θρύψαλα από τη διπλή πρόσκρουση της γροθιάς και του πατώματος.Αυτή η διαδοχή άφησε την εντύπωση ότι επαναλαμβανόταν στο διηνεκές.Στο μέτρο που αφομοίωνα το χτύπημα,ο φόβος εφόρμησε με δύναμη  στη συννεφιά που χαράκωνε κομήτες,κι όχι ο πόνος,οι πεποιθήσεις ή τα συναισθήματα.


Η μυθιστορία είναι σαφής, εύληπτη,ενισχυμένη με αρκετά αληθινά,αυτοβιογραφικά φαντάζομαι στοιχεία,οικεία και εκτός φρανκικής Ισπανίας σε όλους εμάς που οι χώρες μας έχουν ταλαιπωρηθεί από δικτατορικά καθεστώτα και μεγάλες περιόδους πολιτικής ανωμαλίας, χωρίς  να μένουν εκτός αγοράς όμως,όμηροι δηλαδή μέσα στην θολούρα τους από την επικρατούσα σε παγκόσμια κλίμακα δυτική των πραγμάτων αντίληψη,σε όλα τα επίπεδα ακόμα και στα θεωρούμενα "καλά":στην μουσική,στο σινεμά,στη λογοτεχνία, στις  τέχνες γενικά,που δυστυχώς καταλήγουν μέσα χειραγώγησης κι όχι ανύψωσης όταν παράγονται μαζικά από βιομηχανίες ονείρων και θεάματος οπότε σε ανελεύθερα καθεστώτα ,όχι μόνο δεν εμπνέουν αποτελεσματικά και δεν εξυψώνουν ηθικά μα φορτώνουν με αδιέξοδα κι επιπλέον βαρίδια,που αυτά είναι εδώ,ο καθολικισμός, τα ναρκωτικά, το χύμα σεξ για το σκορ στο σεξ,το κυνήγι του χρήματος κτλ κτλ.... είναι μεγάλη η λίστα...


Ο νεαρός, πλούσιος φοιτητής Καλών Τεχνών Μαρτίν Καράσκο αφού συναντιέται μετά από καιρό με τον παλιό του φίλο Χαβιέρ Άγκιρε κι αυτός του δίνει μιαν επιστολή στην οποία κατονομάζεται ο χαφιές που έχει αποδεκατίσει την πολιτική ομάδα του δεύτερου, συλλαμβάνεται θεωρούμενος ότι συμμετέχει,τρώει το σχετικό ξύλο στην ισπανική μεταφρανκική γαδα,δεν αναφέρει το γράμμα που το έχει χώσει σ΄ένα τυχαίο βιβλίο κι από την τρομάρα του το έχει ήδη ξεχάσει και τελικά προς το παρόν την γλυτώνει λόγω των διασυνδέσεων του πατέρα του με το καθεστώς ,σε μια στιγμή πολύ κομβική για την ζωή του,ως προς την σχέση με την κοπέλα και τον πατέρα του αλλά και, κυρίως, με τον ανικανοποίητο, δειλό και μαζί γενναίο εαυτό του,οπότε επιλέγει για καταφύγιό του την αχανή Νέα Υόρκη, όλα αυτά στις αρχές της λεγόμενης "Δημοκρατικής Μετάβασης",λίγο μετά δηλαδή το θάνατο του Φράνκο.Επιτηρητής του κατά κάποιο τρόπο,ορισμένος από τον πατέρα του με τον οποίο δεν συναντιέται καν είναι ένας άλλος παλιός του συμμαθητής,ένα γιάπικο κυνικό τομάρι ,ο Ιγνάθιο που εκτός από στέλεχος στις δουλειές του πατέρα του ,του έχει ήδη πάρει με δόλιο αλλά μη αντιμετωπίσιμο, έτσι όπως έχουν γυρίσει καταπάνω του οι πρώτες καταστάσεις, και την κοπέλα του,την Σάρα,απόμακρη και λεπτεπίλεπτη όπως καταλαβαίνουμε καθώς ο Πιλάρ δεν της δίνει απτή δράση αλλά την φορτώνει σαν σακί στην πλάτη του Μαρτίν του ή μάλλον την επικολλά σαν έναν αόρατο άγγελο-δαίμονα, που μόνος αυτός βλέπει και μάλιστα συνομιλεί μαζί του, σε όλο το μυθιστόρημα.
Ο Μαρτίν γνωρίζει πολλούς ανθρώπους και όσο είναι ακόμα στην Μαδρίτη και μετά.Η φιλοσοφική αντίληψη του συγκρατούμενού του Ιωνά περί χρόνου αποβαίνει, για ό,τι ακολουθεί, η μόνη καθοριστική οδηγία ζωής,συμβουλή,ευχή,κατάρα,συμπυκνωμένη καλά στα παρακάτω : "Ο χρόνος είναι ένα στιλέτο.Ο χρόνος ρίχνεται σαν στιλέτο και σταματά,όμως ενόσω πετάει στον αέρα το στιλέτο ο χρόνος είναι άπειρος.Μετά τίποτα πια δεν έχει σημασία" που γίνονται το πιστεύω του,τον επηρεάζουν και τον εμπνέουν ως την τελευταία σελίδα του βιβλίου,που παίρνει τα ύστατα ρίσκα του χρόνου αυτού που του αναλογεί.

Στην Νέα Υόρκη αρχίζει πέφτοντας με τα μούτρα έναν άλλο κύκλο,ερωτεύεται την όμορφη Τίσα ,λαϊκή ισπανόφωνη κοπέλα,που επιβιώνει κάνοντας εμπόριο κοκαΐνης στους λογής ανθρώπους του νεοϋορκέζικου εφήμερου,εκεί αγαπάει και κάνει φίλο του τον δικό της αδερφικό  φίλο έναν περίεργο Πορτορικάνο,τον Πέδρο Ντουράν,που αποδεικνύεται πιο φίλος από πολλούς στην πόλη που έχει αφήσει πίσω του,από την ανία του και την εσωτερική του λύπη συγχρωτίζεται με διάφορους ,ρίχνεται με οργή και ορμή σε όποια απόδραση μπορεί,με ό,τι μπορεί:χρήμα,σεξ,ατελείωτα γλέντια, κοκαΐνη,αλκοόλ, λήθη,μα κυρίως με έναν όπως του τον φέρνει η μοίρα κρατημό με τον πιο επώδυνο και αυτοκαταστροφικό τρόπο από μια ζωή που την έχει ήδη χάσει, την δική του.
Εκεί του συμβαίνουν οι νέες ανατροπές ,καλείται να αντιμετωπίσει την οικονομική κατάρρευση του πατέρα του,που επιτέλους τον συναντά,εκεί ξαναβρίσκεται μπροστά σε καταστάσεις άσχημες στις οποίες παίζει ρόλο ο Ιγνάθιο,εκεί πεθαίνουν φίλοι,εκεί συνειδητοποιεί το παλιό και καινούργιο χρέος του,ναι,κουβαλάει κι αυτός ένα χρέος, εκεί σιχαίνεται εν τέλει την τεράστια πόλη,που θεωρούσε ότι μπορούσε να τον προστατεύσει και τελικά γυρίζει στην Μαδρίτη χωρίς το στήριγμά του,την Τίσα.
Στην Ισπανία διαδραματίζεται το τέλος,γίνεται  το κλείσιμο του κύκλου και η έξοδος του Μαρτίν.Ο συγγραφέας κρατά όρθιο τον κεντρικό του ήρωα ως το τέλος,μας φανερώνει ένα ένα τα καλά του στοιχεία και τον οδηγεί με μετρημένα βήματα σε μιαν έξοδο,που προσωπικά την θεώρησα σαν απαραίτητη δικαίωση της ανθρωπιάς του (μας).





Σχόλια