"Η Χημεία των Δακρύων",Πήτερ Κάρεϋ



Είχα κατά νου να διαβάσω Πήτερ Κάρεϋ για τον οποίο πολλά είχα ακούσει κι έτσι φέτος το φθινόπωρο διέθεσα τα 17 ευρώ που κοστίζει το βιβλίο του "Η Χημεία των Δακρύων"(ενώ παίρνω καινούργιους τίτλους πολύ επιλεκτικά,με το σταγονόμετρο πια)και έπεσα με τα μούτρα, που λένε.
Η απογοήτευσή μου ήταν μεγάλη σε σχέση με τους επαίνους που είχα διαβάσει τυχαία για το συγκεκριμένο βιβλίο και περίμενα κι εγώ δεν ξέρω τι.Προσωπική μεν ήταν η αίσθηση-άρα και το συμπέρασμα-αλλά επειδή συνήθως ακόμα και στα χειρότερα βιβλία διαβάζω κάτω και μέσα κι εκτός αράδων κι ανακαλύπτω, εφόσον υπάρχουν,πράματα και θάματα, εδώ, το αφόρητα κλισαρισμένο γράψιμο του Κάρεϋ,ειδικά στην περιγραφή της βαρυπενθούσης  που πίνει,κάνει shopping therapy με μια πανάκριβη τσάντα από ένα μαγαζί που είναι κάπως,σνιφάρει κόκα,κάνει, ράνει,κλαίγοντας τον καλό της σε μια τόσο μα τόσο sex & the city εκδοχή,με ξενέρωσε πάρα πολύ και δεν είδα τα διαλαλημένα καλά.

Η "Χημεία των Δακρύων" είναι το πρώτο βιβλίο του Κάρεϋ,που διαβάζω και ίσως το τελευταίο.Το γράψιμό του,όπως ήδη είπα μου φάνηκε αφόρητα κλισαρισμένο, το θέμα προβλέψιμα πιασιάρικο,δεν λέω κακό,στη μεγαλύτερή του έκταση το βρήκα κουραστικό και σε καμιά περίπτωση πρωτότυπο,φορτωμένο σαν σαλάτα με ό,τι μπορούσε να της χώσει ο σεφ.Και ροζίζουσα αερολογία τύπου Τζέσικα Σάρα Πάρκερ-το καλαπόδι από την αηδία Sex & the City- και ολίγον από... Ουμπέρτο Έκο και ολίγες αλα Κώδικα Ντα Βίντσι μεταφυσικές πτυχές και την χιλιοχρησιμοποιημένη τεχνική της ανάγνωσης παλιών ημερολογίων σαν αφορμή για ξετύλιγμα των καταστάσεων αυτών και, και, και, και, βασισμένο μεν στην(από μένα προ πολλού και πλήρως αποδεκτή) λογική του χορταστικού μπεστ σέλερ, χωρίς όμως αυτό να μπορώ να το συμπεριλάβω σ΄εκείνα τα υπέροχα ,που πολλές φορές τα έχω υπερασπιστεί με πάθος,σαν καλά διαβάσματα για το ευρύ κοινό, θεωρώντας ευτύχημα και μόνο το ότι ξεχωρίζουν μέσα στο σκουπιδαριό. 
Η μετάφραση επίσης εξαρχής δεν έστρωνε,περίεργο διότι η Αργυρώ Μαντόγλου έχει πολύ προσεγμένες μεταφράσεις ως τώρα στο ενεργητικό της .Πιο πολλά από τις συνήθεις μα συγχωρητέες τυπογραφικές ατυχίες ήταν τα σημεία με νοηματικά κενά, αρκετές κι οι ανακολουθίες ανάμεσα σε καταλήξεις ρημάτων και πρόσωπα, τα ορθογραφικά* λάθη ή λαθάκια,τα μαργαριτάρια τύπου κορεννύεται, Μέλαν Όρος και διάφορα, που σε άλλη φάση δεν θα τα σχολίαζα καν,μα εδώ υποτίθεται υπήρχε και (!) επιμελητής-διορθωτής κειμένου.Τι συνέβη;Οι λογής εμπλεκόμενοι σε ένα βιβλίο δεν πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί;
(Ένα μπράβο πάντως στις εκδόσεις Ψυχογιός  θα το πω,παρά την απογοήτευσή μου από την "Χημεία των Δακρύων" γιατί βλέπω ότι ανοίγονται σε επιλογές και αυτό είναι φυσικά πολύ καλό!)
Τα παραπάνω με καλόγνωμη,ειρηνική ,φιλαναγνωστική και μόνο διάθεση ειπωμένα, για να μην έχουμε (ξανά) τίποτα περίεργα πεσίματα...




Σε γενικές γραμμές θεματικώς ισχύει ό,τι λέει, άνευρα και διεκπεραιωτικά, το σύντομο οπισθόφυλλό του:

Όταν ο εραστής της πεθαίνει ξαφνικά, η Κάθριν δεν έχει τίποτα άλλο πέρα απ’ τη δουλειά της. Επειδή, όμως, είχε κρατήσει την ερωτική της σχέση μυστικό από τους συναδέλφους της στο Μουσείο Σουίνμπερν του Λονδίνου, τώρα αισθάνεται ότι δεν μπορεί να μοιραστεί με κανέναν το πένθος της. Τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Ο επικεφαλής του τμήματος αναθέτει στην Κάθριν μια πολύ ιδιαίτερη εργασία: ένα κουτί το οποίο περιέχει μέρη ενός ωρολογιακού μηχανισμού, πιθανότατα τα απομεινάρια ενός αυτόματου του 19ου αιώνα και, συγκεκριμένα, ενός πανέμορφου μηχανικού πτηνού. Όταν η Κάθριν ανακαλύπτει ότι το κουτί περιέχει και το ημερολόγιο του ανθρώπου ο οποίος είχε χρηματοδοτήσει την κατασκευή του μηχανισμού, παραδίνεται σε ένα γαϊτανάκι από έμμονες ιδέες.Ποιος ήταν ο Χένρι Μπράντλινγκ;Ποιος ήταν ο μυστηριώδης, οραματιστής ωρολογοποιός στον οποίο ανέθεσε τη δουλειά; Και ποιο ήταν το τελικό αποτέλεσμα που βρίσκεται τώρα κομματιασμένο στο εργαστήρι της Κάθριν; 

Όταν το ξεκίνησα λοιπόν πριν περίπου δυο μήνες,έφτασα ασθμαίνοντας μέχρι την εκατοστή του σελίδα,πιεζόμουν ήδη για τους λόγους που είπα πριν,μα στην εκατοστή ήταν που το άφησα συνειδητά έχοντας διαβάσει (και)αυτό:

Βρήκα τη βότκα εκεί όπου την είχα κρύψει από εμένα την ίδια.Πρέπει να ήταν περασμένα μεσάνυχτα,σκέφτηκα.Ευχήθηκα να ήταν κοκαΐνη. Θα ήθελα να αυτοκαταστραφώ με το σαράκι και το οινόπνευμα,κι ενώ έπινα τη βότκα σκέφτηκα πως ο.....

Και λίγο πιο κάτω (άπαιχτο,η χαρά του οδοντίατρου) αυτό:

Σε θυμάμαι γλυκέ μου Ματ Τ.Θυμάμαι να κάνω έρωτα μαζί σου. Θυμάμαι τα γκρίζα σου μάτια, σχιστά στην αρχή,μετά ν΄ανοίγουν διάπλατα,και τη ροδαλή,υπέροχη σπηλιά του στόματός σου.Δεν είχες ούτε ένα σφράγισμα. Το δικό μου στόμα ήταν γεμάτο αμάλγαμα. Θυμάμαι τις κραυγές σου να αντηχούν μέσα στο κορμί μου.Θυμάμαι  να με κρατάς στο σταθμό του Γουότερλυ ,ενώ εγώ έκλαιγα και φώναζα.


Κατέβασα από το ράφι έναν Σαραμάγκου και γρήγορα ξέχασα τον κύριο Κάρεϋ και την Χημεία του.Ώσπου μου τον ξαναθύμισε ο αγαπητός Πατριάρχης τον περασμένο μήνα με μια διθυραμβική, και εκείνος, παρουσίαση,εδώ!Και είπα,τι έγινε,μήπως διαβάσαμε διαφορετικό βιβλίο;Μήπως είχα άδικο και κακώς το παράτησα μόλις στις εκατό σελίδες;Και ευθύς το ξανάπιασα με μεγαλύτερη προσοχή.
Ο Κάρεϋ ,ευτυχώς για μένα,μειώνει ανακουφιστικά στο ας το πούμε β΄μέρος της ιστορίας του το βάσει μανιέρας γράψιμο και βελτιώνει τον τάπητα στο χάρτινό του γήπεδο για λογοτεχνικό τένις μεγαλύτερων αξιώσεων,που κατά την γνώμη μου πάλι δεν του προκύπτει αλλά είναι τουλάχιστον λιγότερο ενοχλητικό.
Τέσσερις παίκτες-χαρακτήρες βρίσκονται,ο καθένας με τα δικά του βοηθητικά πρόσωπα,στον αγωνιστικό-συγγραφικό χώρο για διπλό συγκρουσιακό παιχνίδι: η Κάθριν Γκέρινγκ, συντηρήτρια και ωρολογοποιός,που συνεχίζει απτόητη να πενθεί με life style τρόπους-μπόλικη κοκαΐνη κι ατελείωτο αλκοόλ-τον εραστή της του οποίου η παρουσία είναι ενοχλητικά συνεχής και η ουρανοκατέβατη νεαρή βοηθός της Αμάντα Σνάιντ,ευφυΐα μα λιγάκι σχιζοφρενής-που είναι τελικά η φίλη του Άγκνους,του μεγάλου γιού του εραστή της πρώτης- κι αυτές οι δύο στέκονται από την μια πλευρά και κινούνται αδιάκοπα και άκρως ανταγωνιστικά σε τωρινή χρονική ροή κι από την άλλη,με δράση στο παρελθόν,κάπου 100+ χρόνια πριν, τοποθετείται ο  Άγγλος Χένρι Μπράντλινγκ, γόνος πλούσιας οικογένειας,σύζυγος σε απόσταση από την συμβία του μετά τον θάνατο του μεγάλου τους παιδιού και πατέρας του μικρού και άρρωστου Πέρσι για χάρη του οποίου πηγαίνει στην Γερμανία όπου επιχειρεί- περνώντας από σαράντα κύματα σε οικονομικό μα κυρίως ψυχολογικό επίπεδο-μαζί με τον τέταρτο παίκτη -χαρακτήρα,τον Γερμανό μάστορα Χάινριχ Σάμπερ,έναν ανεκδιήγητο μα έμπειρο τύπο,που έχει ζήσει και δουλέψει στο Λονδίνο σαν ωρολογοποιός,να φτιάξουν κι εκείνοι ένα παιχνίδι που να κινείται σαν την περίφημη Νήσσα του Βοκανσόν, ακόμα πιο παλιό αυτόματο, δηλαδή μια κατασκευή με μηχανισμό που της δίνει κίνηση και που έχει γίνει ήδη μύθος ,ευελπιστώντας ότι και το δικό τους θα είναι επαρκώς εντυπωσιακό, θα πίνει νερό,θα χωνεύει τους σπόρους,θα αφοδεύει  κτλ και ίσως σώσει-κατά την απελπισμένη προσδοκία του πατέρα- το καημένο το αγόρι.
Ο Χένρι καταγράφει τα όσα (του) συμβαίνουν σαν τρελός,ο Σάμπερ έτσι κι αλλιώς είναι ένας λογικός... τρελός,στο δυναμικό τους  ο Κάρεϋ προσθέτει ένα δυο ακόμα τύπους ανθρώπων που έχουν να κουβαλάνε καθένας το δικό του σακί με βαρύ φορτίο ψυχής, τον Καρλ,ένα ιδιαίτερα χαρισματικό πλην φτωχό παιδί και την μάνα του και εκατό+ χρόνια αργότερα τα χειρόγραφά του με όλα αυτά τα πρόσωπα αθάνατα πια στο άπειρο της γραφής αλλά και τα κομμάτια της κατασκευής που τελικά είναι ένας κύκνος,φτάνουν στα χέρια της Κάθριν και η υπόλοιπη πλοκή δένεται με την βοήθεια ενός προσώπου που λειτουργεί κατευναστικά και συνδετικά στην σύγκρουση όλων,σαν διαιτητής,του προϊστάμενου της Κάθριν, Έρικ Κροφτ,που γνωρίζει το ειδύλλιο από πρώτο χέρι και επεμβαίνει στα πράγματα την κατάλληλη πάντα στιγμή.

Μοιάζουν τόσο ενδιαφέροντα όλα αυτά,έτσι δεν είναι;Το πένθος του ενός χαρακτήρα για τον θάνατο αγαπημένου προσώπου που ήδη συντελέστηκε,η αγωνία κι ο φόβος του άλλου για τον επερχόμενο θάνατο,η τρέλα του επιστήμονα και η μυστικιστική τάση που μπορεί να έχει ο οποιοσδήποτε,οι ερωτικές σχέσεις εκτός γάμου και η πολυπλοκότητά τους απέναντι στον γάμο και στη θεωρούμενη επίσημη οικογένεια,οι τεχνολογικές δυνατότητες του σήμερα και η έπαρση των επιστημόνων γι΄αυτές,το χτες,το σήμερα κτλ κτλ. 
Μπορεί ο Κάρεϋ να τα διηγήθηκε μια χαρά και να κάνω λάθος εγώ με την εμμονή μου στην απόρριψη κάθε μανιέρας.Ο καθένας μας όμως και ευτυχώς,διαβάζει βιβλία για πέντε χιλιάδες διαφορετικούς λόγους και το να διαβάζουμε τόσο αλλιώτικα το ίδιο κείμενο αποδεικνύει, νομίζω, την μαγεία της ανάγνωσης. 


* Περί ορθογραφίας που δεν είναι σωστή κτλ κτλ αδιαφορώ πρώτη και καλύτερη (Πήτερ θα γράφω και τραίνο και όχι Πίτερ και τρένο κι ας μου τα επέβαλαν σαν νέα ελληνική γραμματική).Ενοχλούμαι από την ασχήμια που επιβλήθηκε με το έτσι θέλω μερικών στις λέξεις και ο εικαστικός βιασμός βαφτίστηκε νέα ελληνική γραμματική.  Αναρωτιέμαι γιατί να αλλάζουμε ορθογραφία κάθε τρεις και λίγο, μυαλά πρέπει να αλλάξουμε μια και καλή και όχι τα όμικρον και τα ωμέγα,βλέπω και τα χαΐρια μας από τις αλλαγές και τις εφαρμογές τους.
Ενοχλούμαι όμως περισσότερο όταν άνθρωποι που κινούνται με διάφορες ιδιότητες στον χώρο του βιβλίου κάνουν με αλαζονεία αυτά για τα οποία κατσαδιάζουν  όλους εμάς τους υπόλοιπους... 




Σχόλια

  1. Ένα βιβλίο του Κάρεϋ όλο κι όλο έχω πιάσει και δεν το ολοκλήρωσα καν (ούτε στη μέση δεν έφτασα). Αυτό ήταν ο Πλαστογράφος. Το θέμα του ήταν ελκυστικό, αλλά θυμάμαι πως ο τρόπος αφήγησης μυ είχε φανεί αρκετά κουραστικός. Και δύσκολα θα ξανα-πιάσω κάποιο δικό του, αν και κάποια ίσως είναι ενδιαφέροντα, κρίνοντας από τα οπισθόφυλλα.
    [άσχετο : τον είχα παρακολουθήσει στις Κεραιες της Εποχης μας και θυμαμαι πως το σπιτι του ήταν ίσως το λιγότερο όμορφο (sic) απο όσα είχαν παρελάσει απο την εκπομπή -υπερβολικά μοντέρνο-μινιμαλιστικό-νεοϋορκέζικο].

    Ευτυχισμένο το 2014 !!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Υποκειμενικά είναι τα διαβάσματα,ευτυχώς δηλαδή.Τα σύγχρονα ακόμα περισσότερο,λογικό μου φαίνεται,δεν έχει περάσει από πάνω τους ο χρόνος να τα σφραγίσει! Πόσο μάλλον που ακόμα και διαβάζοντας... Ντοστογιέφσκι κανείς δεν μπορεί να σου αφαιρέσει τελικά τι;Το δικαίωμα, να πεις εμένα δεν μου μίλησε αυτό το βιβλίο ή το λάτρεψα, γιατί;Γιατί... έτσι....Όχι ότι συγκρίνω τον Κάρεϋ με τον Ρώσο αλλά λέμε τώρα...

    Καλή χρονιά, αγαπητέ Θαλή!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Νίκος Γιαννίδης30/12/13 16:50

    Φράνζεν και Κάρεϊ:δυο συγγραφείς με τρελές πωλήσεις, που τα βιβλία τους (και σκόπιμα δεν λέω τα θέματά τους), σε άλλους προκαλούν ενθουσιασμό και σε άλλους αμηχανία με τον τρόπο που γράφουν.Μήπως στο μέλλον αποδειχτούν πράγματι σοφές οι κεραίες του Χρυσοστομίδη που ασχολήθηκε μαζί τους;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος30/12/13 16:56

      http://www.efsyn.gr/?p=121624

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου