"Ο Ουρουγουανός Εραστής",Σαντιάγο Ρονκαλιόλο


Αχ,κύριε Ρονκατέτοιε μου...με συγχωρείτε κιόλας,ικανότατη πένα άκουγα και διάβαζα ότι είστε μα εμένα πιο ξεπουλητής ζωών κι από τους ντόπιους θέμους μου φαίνεστε... αληθινό κοράκι...δεν είχα και οδοντίατρο αυτή την εβδομάδα να πάρω μαζί μου το βιβλίο σας ,για να μη πιάνω τα περιοδικά με τα τόσα μικρόβια ...




Οι (οπωσγουσταριακές) εντυπώσεις (μου)

Μάλλον θα έχει εμπορική επιτυχία στο ισπανόφωνο σαρκοφάγο κοινό,δεν ορκίζομαι, μπορεί κι εδώ,ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο με τα τρανταχτά γνωστά άγνωστα άπλυτα που βγάζει στη φόρα˙ φλέβα έχει χτυπήσει πρώτης τάξεως αλλά όποιος,όπως εγώ,περίμενε μιαν άλλη, αυστηρή-γιατί όχι- ειλικρινή όμως και μαζί ευαίσθητη,διεισδυτική όμως πλήρη, τεκμηριωμένη και αγαπησιάρικα σχολιαστική, αντάξια τέλος πάντων προσέγγιση ενός Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα,χωρίς να έχει κάνει τεμενάδες μα ούτε να μασήσει δηλαδή τα λόγια του αυτός που την επιχείρησε ,δεν θα την βρει στο τυπικά πλαγίως αναφερόμενο αλλά στην ουσία βασισμένο όλο στον Λόρκα αυτό βιβλίο του Περουβιανού συγγραφέα. Και,ναι,ο Λόρκα ήταν και ομοφυλόφιλος και για τον οποιοδήποτε λόγο  κομμουνιστής και καλά έκανε ή δεν έκανε, γούστο του και καπέλο του αμφότερα,αλλά δεν ήταν μόνον αυτά και εν πάσει περιπτώσει για τον Λόρκα μιλάς, κύριε Ρονκατέτοιε μου, είτε έχεις τον Ενρίκε Αμορίμ,όντως ή κατά φαντασίαν εραστή του,τυπικώς ως κεντρικό πρόσωπο, είτε όχι,είτε ευθέως λες ό,τι λες,είτε πλαγίως. 
Διότι ούτε εμπνευσμένα και στοιχειωδώς σεμνά-δεν εννοώ υποτακτικά-γράφεις, ούτε το υπερατλαντικό κουτσομπολιό-γαϊτανάκι με το οποίο καταπιάστηκες εκτεινόμενο ούτε λίγο ούτε πολύ σε μιαν ιδιαίτερα δημιουργική,αν και ταραγμένη πολιτικά και θυελλώδη εποχή συνιστά καλή και παθιασμένη λογοτεχνία,τουλάχιστον αυτό,το δικό σου.


Είσαι και φαίνεσαι

Ο πολυλιβανισμένος Ρονκαλιόλο στολίζει, γράφοντας άχρωμα και άοσμα,τους πάντες, από το νικολούλειο μάτι του δεν ξεφεύγει ουδείς:Νταλί, Νερούδα, Μπόρχες, Τσάπλιν, Πικάσσο,Μπουνιουέλ και άλλοι,άντρες πάντα,οι μεγάλες γυναίκες της εποχής στην οποία αναφέρεται, αν τις έχει πάρει είδηση δηλαδή-λεσβίες,μποέμ,καταθλιπτικές,τούτο, εκείνο, το άλλο ή δεν ξέρω τι μπορεί να ήταν κι αυτές,μη ξεχάσω κυρίως το ζεματιστό ετικετάκι κομμουνίστριες,μη πω δηλαδή ευφυείς,κουτσές κι άσχημες καρακουμουνίστριες- δεν τον ενδιαφέρουν κι ευτυχώς την γλυτώνουν,καθότι ο ιδιότυπος ρατσισμός και η περιέργως εννοούμενη ανδροκρατία ακόμα και στην κουτσομπολίστικη χρήση της ανδρικής ομοφυλοφιλίας και στην εποχή μας καλά κρατεί (κι έχει αρχίσει να μου δίνει στα νεύρα). 
Άγιοι και ασκητές δεν ήταν οι παραπάνω,ούτε εγώ είμαι ο δικηγόρος του Λόρκα ή του αγαπημένου Μπόρχες ,που μπορεί ωραιότατα να ήταν και αρχικομπλεξικός και πολλά και διάφορα μα έλα που δεν με νοιάζει,με νοιάζει μόνο το έργο του,αλλά για λογαριασμό τους θα μιλάει στους αιώνες των αιώνων ό,τι σημαντικότατο άφησαν και δεν το διέλυσε ο πανδαμάτωρ χρόνος και που είναι αποτέλεσμα των συγκεκριμένων ζωών και των εποχών που τις έζησαν και των παθών τους και το ότι ήταν ή δεν ήταν το άλφα ή το βήτα,ποιος είσαι εσύ ο τίποτα με μπόλικο καθόλου,επηρμένο τέκνο ενός παρόντος παγκοσμιοποιημένου και ακρισάριστου ακόμα από τον απαραίτητο χρόνο, που θα το κάνεις δημοσιογραφικού ύφους, χάρτινο,ψιλορόζ ρεπορτάζ και ριάλιτι; 
Και ουδόλως με συγκινεί και με νοιάζει η κοπιαστική δουλειά και έρευνα κτλ κτλ που προφανώς έκανες και κάπου ως πρωτοπρόσωπος αφηγητής το κοκορεύεσαι, μπράβο,να την χαίρεσαι.


Η ποια;

Η λογοτεχνικότητα για την οποία αρκετοί σχολιαστές εκθειάζουν τον Ρονκαλιόλο έχοντάς την όπως λένε διαπιστώσει στα προηγούμενα βιβλία του και που θα έσωζε ίσως την κατάσταση,εδώ δεν υπάρχει.Άλλοι σχολιαστές που έτυχε να διαβάσω στο διαδίκτυο παρουσιάσεις τους για το βιβλίο-αυτή εδώ είναι πραγματικά εξαιρετική-βάζουν ξανά επί τάπητος και με επιχειρηματολογία πιο σωστή ίσως,από την δική μου την άκυρη,κάμποσα θεωρητικά ζητήματα που αξίζει να ασχολούμαστε με αυτά κι ένα είναι εκείνο ακριβώς της ανάγκης ύπαρξης πυκνής λογοτεχνικότητας σε μια αφήγηση, που με το ένα της πόδι πατάει σε άλλα είδη και της μεγάλης σημασίας που έχει το πως αυτή η λογοτεχνικότητα διασπείρεται σε ένα κείμενο με ιστορικές αναφορές σε υπαρκτά πρόσωπα,κείμενο είτε καλών είτε κακών προθέσεων,διότι αυτές οι προθέσεις είναι που γίνονται αντιληπτές από τον αναγνώστη και χωρίς λογοτεχνικότητα όλο το κείμενο θα καταρρεύσει και δικαίως!
Αν υπήρξε λοιπόν λογοτεχνικότητα πυκνή ή σε ποσότητα δείγματος σε άλλες απόπειρες, κατ΄ εμέ στον "Ουρουγουανό Εραστή" απουσιάζει τελείως,έχει συνθλιβεί από μια γραφή επίπεδη,υπό την πίεση του σκαρώματος μιας πασαλειματικής,αχταρμικής μυθοπλασίας με υλικό προσωπικότητες που ανήκουν αδιαπραγμάτευτα στο βαρύ πυροβολικό της Τέχνης, μιας πλοκής άνευρα διεκπεραιωμένης με μια χοντροκομμένη αφήγηση που φλερτάρει άγαρμπα- και με το μάτι στραμμένο στο ευπώλητον του πράγματος- με το στεγνό ιστορικοφανές χρονικογράφημα, εκείνο το μεγάλης έκτασης που γίνεται και φλύαρο και κουραστικό καθώς φορτώνεται με την φτήνια του να είναι και λίγο πιπεράτη η διήγηση της αληθινής και μαζί μυθικής πιασάρικης ιστορίας,που αν την μοντάρει κάποιος επ΄αμοιβή για μιαν εφημερίδα τύπου "πρώτο θέμα" δεν θα με ένοιαζε το ίδιο,μα να την αποκαλέσω (καλό) βιβλίο (λογοτεχνίας) πάει πολύ.

Περί τίνος 
(παράθεση οπισθόφυλλου με τονισμένα από μένα μερικά σημεία και προσθήκη ενός  συνδέσμου)

Στα τέλη του 1953, μια παράξενη τελετή προς τιμήν του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα πραγματοποιήθηκε στην πόλη Σάλτο της Ουρουγουάης. Εκατοντάδες άνθρωποι, ομιλίες, απαγγελίες, και ένα μνημείο αφιερωμένο στον ποιητή από τη Γρανάδα. Με αφορμή τα αμφίσημα λόγια του βασικού ομιλητή εκείνης της τελετής αλλά και ένα μικρό κουτί που θάφτηκε στη βάση του μνημείου, ο Περουβιανός συγγραφέας Σαντιάγο Ρονκαλιόλο διατυπώνει ένα ερώτημα –πού βρίσκεται, τελικά, θαμμένος ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα;– και ξεκινάει μια περιπλάνηση στην παράξενη και αντιφατική προσωπικότητα του Ενρίκε Αμορίμ, του Ουρουγουανού συγγραφέα που η ζωή του σημαδεύτηκε από τη συνάντησή του με τον Λόρκα. Σε αυτή την περιπλάνηση, περνάμε από το κοσμοπολίτικο Μπουένος Άιρες της δεκαετίας του ’30 στην ταραγμένη Ισπανία του Εμφυλίου Πολέμου και στη μεταπολεμική Ευρώπη, συναντώντας στον δρόμο μας προσωπικότητες όπως ο Μπόρχες, ο Νερούδα, ο Πικάσο, ο Αραγκόν, ο Τσάρλι Τσάπλιν.

Και το κορυφαίο της περίληψης,μπολνταρισμένο οπωσγουσταριακά, εννοείται,όλο: 
Πάνω απ’ όλα, όμως, είμαστε μάρτυρες μιας ερωτικής σχέσης γεμάτης μυστήρια που, μέσα από τις θύελλες του καιρού της, κατάφερε να αψηφήσει τις συμβάσεις αλλά και τον ίδιο τον θάνατο.

Από αυτά τα κατ΄αρχάς ενδιαφέροντα,αν και το τελευταίο ήταν ντιπ χαζό, παρασύρθηκα, χωρίς να θεωρώ ότι είμαι μάρτυρας σε οτιδήποτε περιέχει ένα βιβλίο επειδή το λέει  το οπισθόφυλλό του˙είχα ακούσει κι όλο το εγκωμιαστικό μπλα μπλα για τον Ρονκαλιόλο κι έτσι αγόρασα μαζί με κάποια σημαντικά καινούργια που ήθελα και τον "Ουρουγουανό Εραστή", θεωρώντας ότι έχει ειδικό ενδιαφέρον, τόσο ώστε να μην τηρήσω τις αρχές μου της πουδεντηστρέχουναποταμπατζάκια οπωσγουσταρίστριας αναγνώστριας και να μην το πάρω πριν πάει καλάθι και Κοτζιά ή δεν ξέρω που αλλού πάντως σε τιμή τάλιρου, που κι αυτό το συζητάμε δηλαδή.Και την πάτησα.
Κι αν σας πάρω στο λαιμό μου και δεν το αγοράσετε τώρα,τώρα,τώρα,κατώτεροι εσείς άνθρωποι που την έχετε δει παζαροκαλαθούμπα-γιατί άραγε,μήπως έχουμε καμιά κρίση;-μα όταν το πετύχετε σε λίγους ακόμα μήνες με το ζύγι,σε καλό θα σας βγει η ξινίλα μου...


Αχ,φχαριστώ ρε παιδιά που με διαβάζετε...Που να έτρεχα στον ψυχίατρο...Να΄στε καλά, πατριώτεςςςςς!Και πατριώτισσεςςςςς,μη βαράτε...


Σχόλια

  1. Ανώνυμος15/1/14 19:32

    Oπωσγουσταρίστρια αναγνώστρια,
    χαίρε, ω χαίρε, ελευτεριά (της γνώμης σας).

    Εμείς (πληθυντικός της μεγαλοπρεπείας), βεβαίως-βεβαίως, είμεθα αλλού γι αλλού.
    Άρτι ολοκληρώσασα την "Επιστροφή του Νετσάγιεφ", ένα εξαιρετικό βιβλίο του Χόρχε Σεμπρούν, βαίνω προς ανάγνωσιν του Ντίνο Μπουτζάτι "Η έρημος των Ταρτάρων". Ετσιθελικά, έχω αποφασίσει να ασχοληθώ με βιβλία παλιότερα μεν, με αναγνωστικές εγγυήσεις δε, και να μείνω, όσο αντέξω, ανεπηρέαστη από κάποιες υπέροχες νέες εκδόσεις, που ήδη μου έχουν πάρει τα μυαλά.

    ΥΓ. Εκτός θέματος το σχόλιο, το σχολιάζειν όμως είναι η δική μου ψυχοθεραπεία.

    κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ντίνο Μπουτζάτι "Η έρημος των Ταρτάρων";Μμμμ....Θα περιμένω να το διαβάσετε για να μου γράψετε εντυπώσεις.
    Λόγω του γλυκύτατου,ξεμυαλιστικού Booktalks-θέλω να στηρίζω όσο μπορώ τα μικρά,καλά βιβλιοπωλεία, μακάρι να τα καταφέρουν- πήρα κάποια καινούργια αλλά γενικότερα προτιμώ πια τα παλιά,τα εγγυημένα,όπως εσείς. Και για οικονομικούς λόγους εγώ,ναι,το λέω.Από το χριστουγεννιάτικο παζάρι πχ της Ινδίκτου εκτός από το "Πέταγμα του Στιλέτου" πήρα " Ο Σατανάς στο Γκόραϋ" του Ισαάκ Σίνγκερ και "Το Τρίτο Βιβλίο για τον Άχιμ" του Γιόνσον, 15 ευρώ για τρία φοβερά, από πολλές απόψεις, βιβλία.Όσο δηλαδή ,μείον 10%, πωλείται ο κουτσομπόλης Ρονκαλιόλο....

    Ναι,ναι,να σχολιάζετε όσο και όπως θέλετε.Μη σας πω ότι σας είχα πεθυμήσει!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πόσο μ' αρέσουν οι χειμαρρώδεις κριτικές.
    Κι ακόμα περισσότερο οι παρωδιακές, οι υφοποιημένες, οι αντισυμβατικές
    (όποτε μου 'ρθει η διάθεση κάνω κι εγώ καμία).
    Ήσουν λοιπόν καταιγιστική, γιατί οι περισσότεροι εκθειάζουν όλα τα βιβλία,
    και τι υπέροχο, και τι εξαίσιο, και τι ...μην πω.
    Μια φίλη που δοκίμασε τον Ρονκατέτοιο, τον βρήκε, όπως κι εσύ, υπερδιαφημισμένο / υπερεκτιμημένο σε σχέση με την αξία-του.
    Άντε, γιατί έχουμε και δουλειές
    Καλημέρα
    Πατριάρχης Φώτιος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πατριάρχη,αν πέσει στα χέρια σου διάβασε την 122η και θα διαπιστώσεις πόσο στυγνός κουτσομπόλης είναι. Σήμερα ο γκέι Λόρκα,αύριο ο δεν ξέρω ποιος, που μπορεί να είναι ο,τιδήποτε.Δεν μ΄αρέσουν αυτοί οι τύποι,δεν πάσχουν μόνο,όπως αυτός εδώ,από έλλειψη λογοτεχνικότητας,γιάπικα φασιστάκια είναι.Ή να στο πω αλλιώς:ήθελε να γράψει χύμα για τα θεωρούμενα άπλυτα των άλλων,που δεν ζουν κιόλας, αλλά να θεωρηθεί μη σεμνότυφη λογοτεχνία, τάδε τύπου κτλ κτλ;Ωραία.'Ηθελε.Ε,δεν μπορεί,για μένα δεν το΄χει,δεν είναι καν ο Μπουκόφσκι,ή δεν ξέρω ποιος,δεν μου έρχεται άλλος στο μυαλό.

      Διαγραφή
  4. Ανώνυμος16/1/14 15:02

    Εξαιρετικά τα γραφόμενα της Βιβής αλλά και των σχολιαστών. Είστε η μεσημεριανή, μου ανάπαυλα, ο αποσυμπιεστήρας μου, γίνομαι έστω και προσωρινά δραπέτης της καθημερινότητας μου. Εργάζομαι στο Βέλγιο και κάθε μεσημέρι που έχουμε διάλλειμα αντί να πάω( ως συνήθως) να φάω στην καντίνα ή σε κάποιο γειτονικό εστιατόριο με τους συναδέλφους μου, φέρνω το ψωμοτύρι μου και επισκέπτομαι το blog της Βιβής και όχι μόνο.
    Σας ευχαριστώ, Simone.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Simone μου,εγώ σ΄ευχαριστώ,τι πιο γλυκό από το να συμβάλω σε τέτοιες δραπετεύσεις!

      Διαγραφή
  5. Ανώνυμος16/1/14 22:29

    απολαυστικότατο κείμενο. το φχαριστήθηκα!

    θ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. όχι που θα το άφηνα...το σιχαμένο το κοράκι...

      Διαγραφή
  6. Ανώνυμος19/1/14 03:35

    Αγαπητή Βιβή, η κριτική σας είναι τόσο αρνητική που με έκανε να θέλω αύριο πρωί πρωί Κυριακάτικα να πάω να προλάβω να πάρω το βιβλίο και μακάρι να είχαμε άλλη μια Λευκή Νύχτα. Ευτυχώς που στο τέλος δίνετε και μια κριτική που αποκαθιστά την αξία του βιβλίου. "εκπληκτικό non fictiion μυθιστόρημα" χαρακτηρίζεται το βιβλίο "Ο Ουρουγουανός εραστής" σε μετάφραση Κώστα Αθανασίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Και με όλο το σεβασμό στο blog σας θα προτιμήσω την κρίση που δημοσιεύεται στην έγκριτη "Αυγή" και την υπογράφει ο κ. Ανταίος Χρυσοστομίδης. Τουλάχιστον ο άνθρωπος ξέρει από βιβλία, γιατί όπως ίσως θα ξέρετε είναι και υπεύθυνος ξένης λογοτεχνίας στις εκδόσεις Καστανιώτη. Ο άνθρωπος στηρίζει ο,τι επιλέγει. Όχι σαν εσάς. Που επιλέξατε να το διαβάσετε και το θάψατε. Καλό σας βράδυ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Λένα Λαδοπούλου19/1/14 17:43

      Η εποχή του Γέροντος Παστίτσιου έχει αρχίσει.Οι λευκές νύχτες είναι επίσης εδώ, μόνο που δεν είναι λευκές αλλά κατάμαυρες.Όποιος τολμήσει να εκφράσει οτιδήποτε δεν θεωρείται έγκριτο ας το σκεφτεί καλά γιατί θα βρεθεί μπροστά σε οδυνηρές εκπλήξεις λογοκρισίας.

      Διαγραφή
    2. Για τ΄ όνομα του θεού,"ο άνθρωπος στηρίζει ο,τι επιλέγει" και καλά κάνει,δουλειά του είναι,από αυτό ζει.Όποιον έχει περάσει από την εκπομπή του και είναι εν δυνάμει η δουλειά του θα τον ακυρώσει; Ντροπή θα ήταν.Τον παρουσίασε στον Ιανό πρόσφατα, γνωρίζονται.Θα έλεγε κάτι εναντίον του;Ας δεχτώ όμως ότι θεώρησε καλό το βιβλίο πέρα από τη γνωριμία και τη συνεργασία. Αποκλείεται αυτομάτως η γνώμη των άλλων;Δεν νομίζω. Επειδή ακριβώς είναι επαγγελματίας και καταπληκτικός άνθρωπος ο κ.Χρυσοστομίδης δεν θα έβαζε καμία λογοκρισία στην άποψη του αναγνωστη μπλόγκερ που δεν συμπίπτει με τη δική του. Και να μη τον χρησιμοποιείτε αυτόν τον υπέροχο άνθρωπο σαν επιχείρημα για τη αντιδημοκρατική σας αντίληψη.Εσείς κάνετε λάθος και αδικείτε τη φίλη μας που λέει ευθέως τη γνώμη της και είναι προς τιμήν της που παραθέτει και τις άλλες γνώμες.

      Διαγραφή
    3. Ανώνυμος20/1/14 02:55

      Αγαπητέ, Γιάννη, βλέπετε "φαντάσματα" και διακρίνω μία σύγχυση στην επιχειρηματολογία σας. Μέχρι το "...θα τον ακυρώσει;" θα έστεκε. Να μην τον ακυρώσει. Αλλά το γεγονός αυτό "ακυρώνει" την αξία της κριτικής του και κατά συνέπεια την "έγκριτη" Αυγή. Στη συνέχεια φλυαρείτε. Το "Ας δεχτώ.." μειώνει τον υπέροχο άνθρωπο που προσπαθείτε να υπερασπιστείτε. Μην μπερδεύετε κατά τα άλλα τους ανθρώπους με τις επαγγελματικές τους ιδιότητες. Τη φίλη σας καθόλου δεν την αδίκησα. Της έβγαλα το καπέλο. Μάλλον όμως δεν το έκανα αρκετά άγαρμπα για να το καταλάβετε. Πέραν τούτου, εσάς τελικά ποιος απ' τους δύο σας έπεισε; Ο " επαγγελματίας και καταπληκτικός άνθρωπος ο κ. Χρυσοστομίδης" ή η "άποψη του αναγνώστη μπλόγκερ", η "φίλη μας που λέει ευθέως τη γνώμη της και είναι προς τιμήν της που παραθέτει και τις άλλες γνώμες"; Και μία βιβλιοφιλική συμβουλή: Διαβάστε "Το αστείο" του Κούντερα. Θα σας κάνει καλό, νομίζω.

      Διαγραφή
  7. Κρυφτήκατε πίσω από την ανωνυμία σας για να μου κουνήσετε το δάχτυλο επειδή τόλμησα να πω την γνώμη μου!Χωρίς καν, ε σ ε ί ς,εσείς- και όχι ο εκλεκτός Ανταίος- να έχετε διαβάσει το βιβλίο...


    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος20/1/14 02:59

      Αγαπητή Βιβή, ή δεν αντιληφθήκατε το χιούμορ μου (πιθανό και διόλου κατακριτέο) ή το χιούμορ σας είναι πολλά καντάρια ανώτερο απ' το δικό μου (πιθανό επίσης και διόλου ευκαταφρόνητο).

      Διαγραφή
    2. Ανώνυμος20/1/14 03:06

      Κάντε μου, αν θέλετε, τη χάρη και μην απαντήσετε ποιο από τα δύο συμβαίνει. Επιτρέψτε μου να φαντάζομαι ο,τι θέλω. Σας φιλώ!

      Διαγραφή
    3. Τελικά δεν μου είπατε,το έχετε διαβάσει ή όχι το μήλον της (μη) έριδος;

      Διαγραφή
  8. Ανώνυμος20/1/14 16:21

    Μα ούτε στην Ισπανία έγινε δεκτό μετά βαΐων και κλάδων το βιβλίο, όπου οι πάντες γνωρίζουν περί Λόρκα και Αμορίμ και όλα τα υπόλοιπα .Κάτι θα ξέρουν παραπάνω αυτοί.
    Έφη Λιγίου

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου