Κουβεντιάζοντας με συγγραφείς.Δημήτρης Τερζής.




Με τον ΔημήτρηΤερζή,συγγραφέα της τόσο όμορφης * συλλογής διηγημάτων  "Το Τέλος μιας Τέλειας  Μέρας", μιλάμε πλέον πού και πού στο fcb, λέμε διάφορα για πολιτική και λογοτεχνία και είναι ένας πολύ απολαυστικός συνομιλητής,ετοιμόλογος, ευγενικός,άμεσος, με κοφτερή αίσθηση του χιούμορ. Έτσι μου ήρθε η φαεινή ιδέα -θα δείξει-να μοιράζομαι με τους επισκέπτες του μπλογκ τις ωραίες σκέψεις που μπορεί να προκύπτουν από συζητήσεις με συγγραφείς .Ξεκινώ λοιπόν από τον Δημήτρη Τερζή, αφού εξαιτίας του μου ήρθε η όρεξη να το παίξω δημοσιογράφος,του έστειλα γραπτώς μερικές ερωτήσεις εν είδει συνέντευξης, δέχτηκε πρόθυμα,απάντησε αμέσως, τον ευχαριστώ πάρα πολύ και ιδού το αποτέλεσμα:




  • Δημήτρη, τελειώνοντας την ανάγνωση του βιβλίου σου, εντυπωσιασμένη από το δια ταύτα στο σύνολό του, σου ομολογώ ότι μου πήρε κάμποσες μέρες το να επεξεργαστώ τις συχνά πικρές αλήθειες των διηγημάτων σου, να χωνέψω ακόμα και την τραχύτητα των λέξεων με τις οποίες αποτυπώνεις σε πολλά απ΄αυτά την συλλογική, κοινωνική πραγματικότητα, αυτή των ημερών μας, που είναι όντως βίαιη, άσχημη και τα λεκτικά στολίδια δεν θα την ωφελούσαν έτσι κι αλλιώς σε τίποτα. Είναι όντως έτσι και αν ισχύει, γιατί εσύ επέλεξες αυτή την δύσκολη λογοτεχνική διαδρομή;

- Δεν ξέρω πόσο δύσκολη είναι αυτή η διαδρομή, ειλικρινά. Οι λέξεις δίνουν νόημα σε κάτι που έως εκείνη τη στιγμή είναι αδιόρατο. Οι ιστορίες μου έχουν αντικείμενο τον Άνθρωπο. Ο Άνθρωπος χρησιμοποιεί λέξεις για να εκφραστεί, να εξωτερικεύσει αυτό που θέλει να πει. Ποιος είμαι εγώ που θα τον περιορίσει; Αναρωτιέμαι συχνά πόσο ειλικρινείς είμαστε στον τρόπο που εκφραζόμαστε. Πόσο συχνά μιλάμε μ’ εμάς, ώστε να μπορούμε να μιλήσουμε και με τους άλλους. Με βάση αυτό λοιπόν τίθεται ένα άλλο ερώτημα. Πόσο ειλικρινείς είμαστε στον τρόπο που γράφουμε; Τι περιγράφουμε όταν γράφουμε; Σ’ αυτό το πλαίσιο προτιμώ ενίοτε των ωμό λόγο περιγραφής ως πιο κατάλληλο, αφενός γιατί με εκφράζει, αφετέρου γιατί θεωρώ ότι δίνει το ακριβές νόημα σ’ αυτό που θέλω να πω.


  • Δεν θεώρησες ως ρίσκο το να αφηγείσαι εν τέλει έτσι αφτιασίδωτα, παθιασμένα, συμπάσχοντας, λέγοντας τα πράγματα με το όνομά τους, μπήγοντας τόσο βαθιά το λογοτεχνικό σου μαχαίρι ;

- Είναι ρίσκο να είσαι ειλικρινής απέναντι στον εαυτό σου και κατ’ επέκταση σ’ εκείνους που θα σε διαβάσουν; Υπάρχουν άπειρες τεχνικές και τρόποι να «στρογγυλέψεις» τα πράγματα. Κάτι τέτοιο όμως δεν μ’ απασχολεί. Σ’ αυτά που γράφω δεν υπάρχει χώρος για λεκτικά ψιμύθια. Συνεπώς, όχι, δεν το θεώρησα ρίσκο. Ούτε καν το σκέφτηκα έτσι.


  • Η θεματολογία σου είναι μεγάλη και την προσεγγίζεις με έμπνευση και γλωσσική άνεση παρά τους χαμηλούς σου τόνους. Αυτό, στο μπλογκ που διατηρείς, είναι σταθερά το κυρίαρχο χαρακτηριστικό του στοιχείο. Στην περίπτωση του βιβλίου που, υποθέτω, υπάγεται σε πιο αυστηρούς κανόνες συγγραφής, έκδοσης κτλ το μπλογκ σε βοήθησε ή σε κράτησε σε κάτι δέσμιο, καθώς σ΄αυτό, στο μπλογκ , δημοσιεύεις πιο ελεύθερα ,πιο ρευστά ό,τι θέμα σε ενδιαφέρει;

- Είχα ένα θέμα με την έκθεση των γραπτών μου. Θέλω να πω, οκ έγραφα αλλά δεν είχα προσεγγίσει ποτέ κάποιον εκδοτικό οίκο. Το μπλογκ ήταν το απάγκιο μου. Όταν τελικά ήρθα σ’ επαφή με τον «Ιβίσκο» δεν παρουσίασα τίποτε λιγότερο απ’ τις ιστορίες που είχα ανεβάσει στο μπλογκ. Η μετάβαση έγινε φυσικά χωρίς να τεθεί κανένα ζήτημα περιορισμού. Με απλά λόγια, εάν δεν υπήρχε το μπλογκ, δεν θα υπήρχε σήμερα το βιβλίο.


  • Στο " Τέλος μιας Τέλειας Μέρας " είχα την αίσθηση ότι εστιάζεις επίμονα και λιγότερο χαμηλότονα, σε σχέση με το μπλογκ, στις ερωτικές πτυχές της ζωής των Νεοελλήνων της φούσκας, που τα απόνερά της  αυτής της φούσκας, ως προς το πώς αντιλαμβάνεται την ερωτική του ζωή ο κόσμος- ο οποίος περνάει τώρα επώδυνα μετάβαση από εκείνη την φούσκα σε κάτι που δεν το έχει ακόμα αναγνωρίσει ως διάδοχη παθογένεια ή δεν ξέρω τι άλλο- δεν φαίνεται να έχουν κατακάτσει. Aυθεντικοί λοιπόν και επιτέλους απελευθερωμένοι σεξουαλικά  ή ανασφαλείς μιμητές, δυτικοί γαρ, αναλώσιμοι ανθρωπάκοι και στην ερωτική τους ζωή ο Έλληνας και η Ελληνίδα των διηγημάτων σου;

- Νομίζω ότι η σάρκα έχει τους δικούς της κανόνες. Με δεδομένο το γεγονός πως όλοι είμαστε ανασφαλείς – σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό – το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εκρηκτικό. Μπορεί και όχι. Νομίζω ότι σε αυτά τα ζητήματα ο άνθρωπος μοιάζει με ξεχασμένη βόμβα απ’ το πόλεμο. Δεν ξέρεις πότε κι αν θα σκάσει.Το αυθεντικό είναι σίγουρα κάτι που λείπει απ’ την κοινωνία, απόρροια του τρόπου ζωής ο οποίος αρέσκεται στην εικόνα και όχι στην ουσία των πραγμάτων. Στόχος μου είναι ν’ απαλλάξω τους ήρωες των διηγημάτων απ’ το βάρος των συνθηκών που τους διέπουν. Προσέξτε, είναι ο στόχος μου, δεν σημαίνει ότι τα κατάφερα με όλους. Γιατί όπως και στη ζωή, δεν μπορούν να τα καταφέρουν όλοι στο τέλος. Κάποιοι θα μείνουν πίσω. Ατυχώς, έχω την αίσθηση πως υπάρχει τεράστια υποκρισία στον ερωτικό βίο των Ελλήνων. Απ’ το ελληνικό σπίτι που μεγαλώνει τον γιο ως «κατακτητή των πάντων» έως την κόρη που θα θεωρηθεί «ελαφρών ηθών» αν κάνει σεξ εκτός γάμου. Μη νομίζετε πως έχουν πάψει να συμβαίνουν αυτά, υπάρχουν ακόμα και σήμερα, ειδικά στην επαρχία. Πρόσφατα διάβαζα μια έρευνα στην Ηλεία όπου μένω πλέον. Υπάρχουν τουλάχιστον 2 με 3 εισαγγελικές παρεμβάσεις καθημερινά όπου αφορούν μεταξύ άλλων, σε σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων. Αυτά το σωτήριον έτος 2014. Η κρίση στάθηκε η αφορμή να θεριέψει και αυτό το κομμάτι. Συμφωνώ μαζί σας στο επικίνδυνο της μετάβασης και που θα καταλήξουμε την επόμενη μέρα, ωστόσο αν μου ζητούσατε με μια φράση να σας περιγράψω την κατάσταση, θα έλεγα ότι φαίνεται να είναι ένας πολτός. 


  • Χτες η Ελλάδα της επαρχίας και των ρωσιδάδικων. Σήμερα η Ελλάδα των πόλεων και των ανθρώπων που ψάχνουν στους κάδους αποφάγια. Η Ελλάδα της “Ανάσας” και η Ελλάδα της “Στάθαινας”.Η Ελλάδα του “dlv” και η Ελλάδα της «Ελευθερίας»…

- Αυτοί οι κόσμοι συνυπάρχουν. Ακόμα και σήμερα, ενώ μέσω κρίσης, το καταφέρνουν. Εάν η πλάστιγγα είχε γυρίσει προς την μία ή άλλη πλευρά θα είχαμε εξελίξεις. Στην Ελλάδα δεν κινείται τίποτε. Βυθιζόμαστε καθημερινά σε μια κινούμενη άμμο και δεν ξέρω πραγματικά αν έχουμε απλώσει το χέρι ώστε να πιαστούμε από ένα κλαδί. Η αίσθησή μου είναι πως όχι. Νομίζω ότι μας περιμένει μεγάλος αγώνας εκεί έξω, που η σημερινή κατάσταση μπροστά του μοιάζει με την Παράδεισο του Καζαντζάκη.  


  • Τι είδους λογοτεχνία λοιπόν θα έλεγες ότι επιχειρείς ,έχοντας μάλιστα επιλέξει την μικρή φόρμα, που φαντάζομαι συμφωνείς πόσο πιο δύσκολη είναι;

- Θα είμαι ειλικρινής: Θα σας πω ότι δεν γνωρίζω. Αν πω «άμεση» είναι δόκιμο; Η μικρή φόρμα είναι κάτι πάνω στο οποίο έχω εκπαιδευτεί 16 χρόνια τώρα ασχολούμενος με το δημοσιογραφικό γράψιμο. Εκεί δεν έχεις περιθώρια για φλυαρία, ο χρόνος σου είναι ορισμένος και το κείμενο επίσης. Σου λέει π.χ. ο αρχισυντάκτης, «θέλω αυτό το θέμα σε 300 λέξεις». Καλείσαι να βρεις τις κατάλληλες λέξεις και τον τρόπο ώστε το κείμενο να μην ξεφύγει και να δώσεις στον αναγνώστη ολοκληρωμένη την είδηση. Να καταλάβει τι έγινε, γιατί, πως. Αρχή – μέση – τέλος.  Γι’ αυτό ίσως να βρήκα καλύτερο είδος έκφρασής μου το διήγημα. Ως αναγνώστης επίσης έχω βρεθεί αρκετές φορές να διαβάζω ένα βιβλίο στο οποίο ο συγγραφέας πλατειάζει δίχως λόγο. Εκεί το κείμενο αποδυναμώνεται, το σύνολο επίσης. Και συ που διαβάζεις, βαριέσαι. Και είναι κρίμα.   


  • Να τολμήσω, κλείνοντας, να σε ρωτήσω αν οδεύεις προς μιαν έμμεση πολιτική λογοτεχνία στα πλαίσια  της οποίας δείχνει- τουλάχιστον στα κείμενα ορισμένων συγγραφέων και στα δικά σου εν προκειμένω-να μπορεί να ξαναβρεί καλό λόγο ύπαρξης και η ρεαλιστική, αστική βασικά ηθογραφία που συναντούσαμε στα έργα παλιότερων πεζογράφων;

- Υπό μια ευρύτερη έννοια ό,τι κι αν γράφουμε – όπως ό,τι κι αν κάνουμε στη ζωή – εμπεριέχει πολιτική. Αν τώρα μιλάμε για την καθαρόαιμη πολιτική λογοτεχνία, το επόμενο βιβλίο μου που θα κυκλοφορήσει απ’ τον Ιβίσκο μέσα στη χρονιά θα έχει και πολιτική χροιά. Ας μην ξεχνάμε πως άμεσο συστατικό της πολιτικής και του ενεργού πολίτη αν θέλετε, είναι το ήθος.Από ήθος πάσχουμε.Κι από αξιοπρέπεια επίσης. Ωστόσο τ' αναζητάμε.  Θα ήταν ευχής έργον αν μπορούσαν τα κείμενά μου να λειτουργήσουν – μαζί με άλλα εννοείται – στην αναζήτηση της προσωπικής μας ευθύνης όπου έστω και η μερική ανάληψη αυτής θα μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. 


* Εντελώς ,μα εντελώς καλοπροαίρετα θέλω να ζητήσω κάτι από τον Ιβίσκο,τον εκδοτικό οίκο που μέσα σε τόσες αντιξοότητες και οικονομικές δυσκολίες κάνει δυνατά την δική του προσπάθεια στον χώρο, κυκλοφόρησε και μπράβο του τα διηγήματα του Δημήτρη Τερζή και έχει και άλλους ενδιαφέροντες τίτλους τους οποίους ελπίζω να διαβάσω, εκτιμώντας αν μη τι άλλο την προσπάθεια νέων συγγραφέων που δύσκολα τους ανοίγουν τις πόρτες τους οι θεωρούμενοι μεγάλοι εκδότες,οπότε μπράβο-ξανά- στον Ιβίσκο,που το επιχειρεί.

Ποιο είναι αυτό το κάτι;Λίγο καλύτερο χαρτί-δεν ζητάω τις πολυτέλειες και τις φοβερές καλλιτεχνίες, καταλαβαίνω πόσο στριμωγμένα είναι τα πράγματα- μια προσεκτικότερη επιμέλεια και κάπως πιο συμμετρική την σελίδα,με λίγο περισσότερο περιθώριο,έτσι που να αναδεικνύεται το ωραίο κείμενο. 

Σχόλια