"Το Μπολερό δεν Ήταν του Ραβέλ",Ελένη Γκίκα


"Εγώ δεν μιλώ για εκδίκηση,ούτε για συγγνώμη.Η λησμονιά είναι η μοναδική εκδίκηση και η μοναδική συγγνώμη" 

Ζωή Τέχνη Πάθος Αγάπη Πόνος Ζωή Τέχνη Λύτρωση Άντρας Γυναίκα Ζωή Τέχνη Γέννηση Έρωτας Θάνατος Ζωή Τέχνη
Λέξεις-σκέψεις ζωγραφισμένες σε χρωματιστό χαρταετό υψωμένο σε ουρανό φωτεινό.Λέξεις-σκέψεις σε πάλλευκη κόλλα,messages in the bottle προς ένα κόσμο,που γνέφει φιλικά παραμένοντας ακόμα ο όμορφος κόσμος,που γνώρισα παιδί,σε πείσμα των τωρινών καιρών.Να τις ψιθυρίσω, μπαίνω σε πειρασμό,κάπως μοναχικά ή και ιδιωτικά αυτές τις λέξεις-σκέψεις στα φύλλα του δικού μου Οκτώβρη. Στα αστέρια του σκοτεινού Νοέμβρη μου.Στα κρινάκια του προσωπικού μου Μάρτη.Στις εκκλησιές του ωραίου μου Απρίλη .
Ένα πολύ αλλιώτικα γραμμένο βιβλίο μπορεί να σε κάνει να θελήσεις να "λογοτεχνίσεις" κι εσύ λιγάκι ,να κλείσεις μικρά μυστικά σε όμορφες φράσεις -εντυπώσεις σου απ΄αυτό και μετά να το αφήσεις να ταξιδεύει επ΄άπειρον στην μνήμη. Όμως θέλω να μοιραστώ με τους επισκέπτες του μπλογκ την εμπειρία ανάγνωσης μιας γραφής, που δεν χωράει σε καλούπια κι έτσι χρειάζομαι εύληπτες φράσεις πιο γήινες και κατατοπιστικές από τις παραπάνω,όσο γίνεται δηλαδή σ΄αυτή την περίπτωση, γιατί η εμπνευσμένη γραφή της Ελένης Γκίκα στο βιβλίο της "Το Μπολερό δεν Ήταν του Ραβέλ",ωραία,φροντισμένη έκδοση από τον οίκο Καλέντη  και με μάγεψε και με δυσκόλεψε ως προς το να το παρουσιάσω προσγειωμένα και ικανοποιητικά,διότι δεν προσφέρεται για αναλύσεις και δεν φταίει το ότι δεν είμαι φιλόλογος.
Δεν ξέρω δηλαδή αν έχει νόημα κι ο ίδιος ο ειδικός,όσο καταρτισμένος κι αν είναι, ετούτο το βιβλίο της,να επιχειρήσει να το ανακαλύψει με τη γνώση και μόνο ψάχνοντας: αν ανήκει σ΄αυτό ή σ΄εκείνο το είδος,αν εκεί λέει αυτό εκεί το άλλο,αν είναι η τύπου τάδε αφήγηση,η δείνα τεχνική,αν και τι ενσωματώνει, αυτό αν το θεωρήσουμε ως το α ή β θα πούμε τότε πως δεν ανήκει,αν ίσως εκφράζει,αν επιχειρεί δοκιμιακά,αν παντρεύει ποίηση με...αν...αν... 
Αυτό το ποιητικότατο πράγματι γράψιμο δεν έχει υλικό κορμί,έχει μόνο ψυχή,είναι όλο μια ψυχή.Πώς να μιλήσουμε λοιπόν, ειδικοί και μη,για το σώμα του κειμένου και τη στιβαρότητα της γραφής και την στέρεα κεντρική ιδέα και μπλα μπλα και όλα τα ωραία τα παραπάνω,χρήσιμα σε άλλες περιπτώσεις,δεν λέω,όταν το δημιούργημα της Ελένης Γκίκα προκαλεί ουράνιο τόξο συναισθημάτων,σε όλη την διάρκεια του διαβάσματος;





Βεβαίως υπάρχει μια ιστορία ραχοκοκαλιά και εξιστορούνται στηριγμένες πάνω της λογής καταστάσεις για πιο πολλά από ένα πρόσωπα,γυναίκες και άντρες,κυρίως γυναίκες θα έλεγα,καταστάσεις από ένα σκληρό παρελθόν κι ένα ρευστό παρόν και όχι από μία χώρα,τη δική μας μόνο,που τέμνονται με σφοδρότητα ή εφαρμόζουν τέλεια, όχι πάντα μπαίνοντας οπωσδήποτε κυριαρχικά η μια στην άλλη. Συνδετικοί κρίκοι άρρηκτα δεμένοι και μεταξύ τους είναι η Αγάπη και το Μίσος των ανθρώπων, διαχρονικά και σε όλες τους τις εκφάνσεις, ώσπου γίνονται ένα και κοινός τόπος τέλους ή και αρχής είναι,τι άλλο,ο Θάνατος.
Η Γυναίκα είναι η Εκάτη-Ουλρίκα.Ο Άντρας είναι ο Μιχαήλ-Σεμπάστιαν.Κουβαλάνε και οι δυο τούς γονείς τους,η γυναίκα τον πατέρα της,ο άντρας τη μάνα του,πατέρας και μάνα είναι τα πρόσωπα-κλειδιά με φοβερές ιστορίες ζωής που δεν τις έσβησε η λήθη και ο χρόνος,ούτε η τρεχάλα της καθημερινότητας της δικής τους,τις οποίες κουβαλάνε σαν σακιά με πολύτιμο και εύθραυστο και μαζί πολύ βαρύ φορτίο στις λυγισμένες, ενίοτε, πλάτες τους.
Και οι δυο είναι άνθρωποι της Τέχνης,η Εκάτη-Ουλρίκα είναι εικαστικός,φτιάχνει κούκλες, μάσκες και μαριονέτες και ο Μιχαήλ-Σεμπάστιαν είναι μουσικός,παίζει πιάνο.Αμφότεροι είναι δυο κουκκίδες στο αέναο Σύμπαν,μα  έρχονται έτσι τα πράγματα που συναντιούνται σ΄ένα πιο κοντινό αλλά χαώδες κι αυτό μικροσύμπαν,το Σύμπαν του διαδικτύου ως Άλεφ εκείνη Μπεθ εκείνος,ανταλλάσσοντας κόσμους,σκέψεις,ποιήματα,αποσπάσματα ταινιών και ονείρων και φυσικά μουσικές.Κάποια στιγμή συναντιούνται,χωρίς να γνωρίζονται, όταν η Εκάτη κάνει την έκθεση των έργων της στην Ρόδο.Εκεί που το Μπολερό δεν είναι εκείνο του Ραβέλ αλλά έτσι λέγεται ένα...παγωτό!
"Πατέρα, δεν ξέχασα, μάνα είμαι εδώ στην ξερολιθιά, σε κάθε ξερολιθιά, κι ακούω πάντα τον δικό μας Βάγκνερ. Θα ξανάρθω, και η τιμωρία θα είναι πορφυρή".

Στο μεταξύ το ίδιο αυτό ανελέητο καλοκαίρι,που συμβαίνουν ή δεν συμβαίνουν τα "δικά" τους στο νησί,στο Πυργόσπιτο,στην έκθεση στην  Ρόδο,στη μπλογκόσφαιρα, άνθρωποι ο ένας μετά τον άλλον σωριάζονται νεκροί σε αρχαιολογικούς χώρους όλης της χώρας μ΄έναν περίεργο τρόπο και μια παρτιτούρα κλασικής μουσικής,διαφορετική κάθε φορά, βρίσκεται αφημένη δίπλα τους.Φυσικά υπάρχει λόγος ή μήπως όχι τώρα πια; 
Είκοσι και ένας οι νεκροί.Και δύο έγκλειστοι.Οι πρώτοι, σε νεκρομαντεία, αρχαία θέατρα, ιστορικά μνημεία. Εκεί όπου "η πύλη του Άδη παραμένει ανοιχτή".Οι δεύτεροι, σ' ένα ρημαγμένο ξενοδοχείο που ζωντανεύει με τον καιρό και σ' ένα Πυργόσπιτο με γκρεμισμένες τις πολεμίστρες, αλλά με στοιχειωμένες τις ζωές και τις μουσικές.

Διάβασα πολλές φορές το βιβλίο.Κρατούσα επιμελώς σημειώσεις θέλοντας πάση θυσία να το ξεκλειδώσω . Περίμενα μεν αυτό το τόσο προσωπικό γράψιμο,γιατί η Ελένη Γκίκα γράφει πάντα έτσι στοχαστικά, γενναιόδωρα,φευγάτα αλλά και με τσαγανό, όποιο κι αν είναι το αντικείμενό της,είτε στο μπλογκ της, είτε σε άρθρα στην εφημερίδα της,αλλά το Μπολερό ήταν πέρα από τις προσδοκίες μου.Κι έτσι όταν ένιωσα πως κάπως το έχω κατακτήσει το Μπολερό αυτό,που δεν ήταν του Ραβέλ αλλά της ευφάνταστης και τρυφερής Ελένης και το οποίο με την ανάγνωση έγινε και λίγο δικό μου, δεν το έβαλα στη βιβλιοθήκη,εκεί στα διαβασμένα,τα λίγο ως πολύ τελειωμένα,μα το ακούμπησα στο γραφείο μου,καραβάκι,που θέλω ολοένα να σαλπάρω μαζί του.  


Σχόλια

  1. Ανώνυμος10/3/14 13:41

    Παραδέχομαι ότι υπάρχει κάτι το πολύ ελκυστικό στις παρουσιάσεις ή κριτικές, που διαβάζω κάθε φορά, για τη γραφή της Ελένης Γκίκα.
    Επίσης παραδέχομαι ότι είμαι πολύ επιφυλακτική στο να αγοράσω το βιβλίο της, τη στιγμή που φλερτάρω με εγγυήσεις της παγκόσμιας λογοτεχνίας (Ζοφερός οίκος, Αρμαντέιλ, κλπ.) και περιμένω να κατέβουν κάπως οι τιμές τους.
    Αυτό βέβαια δεν με νομιμοποιεί να αποφεύγω, τελευταία, τους πολλά υποσχόμενους Έλληνες συγγραφείς, που θα ήθελα ως διά μαγείας να διαβάσω. Γιατί, σίγουρα, κάποιοι γράφουν καλά. Και είναι αρκετοί.

    Είναι ένα θέμα (μου) αυτό, πάντως.

    (Αντίθετα, διαβάζω και αγοράζω πιο εύκολα ελληνική ποίηση, με τα μυαλά που έχω.. Μυαλά πανέ.)

    ΥΓ. Σας λέω τον πόνο μου, αφού έχω βρει σε σας ένα ευήκοον ους, που (θέλετε-δε-θέλετε) με ακούει. Το ένα ους. Το άλλο σας δεν ξέρω τι κάνει...
    Και σας ευχαριστώ γι' αυτό.

    κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το άλλο ους αγαπητή κ.κ.έχει παρασυρθεί ουκ ολίγες φορές από σειρήνες.Εκτός από τις λίγες περιπτώσεις που μου κάνουν την τιμή και μου στέλνουν βιβλία τους μερικοί ( νέοι) συγγραφείς, έννοια σας μια από τα ίδια,τα αγοράζω τα βιβλία που παρουσιάζω και είναι και επιλογή μου δηλαδή αυτό, διότι έτσι είμαι ελεύθερη. Γενικά προτιμώ κι εγώ τα πιο σίγουρα διαβάσματα,δεν μου τρέχουν από τα μπατζάκια τα 20ευρα που λέει κι ο άλλος σχολιαστής ο Ν.Μ. πιο κάτω.

      Η Γκίκα πάντως είναι μια ξεχωριστή πένα,ένας ποταμός συναισθημάτων,η γραφή της ,ποιητική,όχι δύσκολη αλλά ιδιόμορφη και γοητευτική.

      Ο "Ζοφερός Οίκος"...έλεος με την τιμή του,το έχω στα υποψήφια να αγοραστούν,το κουβέντιαζα προ ημερών με φίλη,που νόμιζε ότι το έχω,αμ,δε,πόσα να έχω πια,άνεργη κιόλας πια...

      Διαγραφή
    2. Ανώνυμος14/3/14 18:41

      Εντάξει τότε.
      Μόλις τελειώσω το τελευταίο (Αβαδδών ο Εξολοθρευτής), που μόλις δανείστηκα, της άτυπης τριλογίας του Σάμπατο, θα ασχοληθώ με τους Υπνοβάτες, που tous les trois ήδη έφτασαν από την Πολιτεία στη μισή τιμή. Θα τα πούμε λοιπόν εν ευθέτω. (Απειλητική ακούγομαι...)

      Να σας πω μόνο ότι τώρα συνειδητοποιώ, πόσο σπουδαίος είναι ο Σάμπατο. Διαβάζω και μιλάω μόνη μου, εντελώς τρελαμένη: Μα τι βιβλίο ! ("Περί ηρώων και τάφων"), τι βιβλίο! Τι με κρατούσε και δεν το διάβαζα τόσα χρόνια, παρά τις εγγυήσεις του και έχοντας διαβάσει δυο φορές "Το τούνελ"; Τι κρίμα που το έχω δανεικό!
      Και άλλα πολλά, τέτοια και χειρότερα...

      κ.κ.

      Διαγραφή
  2. Ανώνυμος12/3/14 00:46

    Βιβή θελω να διαβάσω τους Έλληνες συγγραφείς που προτείνεις αλλά παρότι εμπιστεύομαι την κρίση σου πως να μη συμφωνήσω με την κ.κ.και πως να τα αγοράσω όταν αυτά έχουν τόσο ακριβά ενώ μπορώ να βρω στην Πολιτεία την τριλογία του Μπροχ σε προσφορά;Ας το σκεφτούν αυτό οι εκδότες τους και ας καταλάβουν ότι τα εικοσάευρα δεν μας τρέχουν από τα μπατζάκια.Ν.Μ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Μα δείτε την αμυαλιά που επικρατεί και για την ενιαία τιμή του βιβλίου,συμφωνώ μαζί σας,όλοι το ίδιο λέμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου