"Η Σονάτα του Κρόιτσερ",Λέων Τολστόι Β΄


Άλλοι της παραχωρούν τη θέση τους,σηκώνουν από κάτω το μαντιλάκι της,άλλοι αναγνωρίζουν τα δικαιώματά της να διορίζεται σε κάθε θέση,να παίρνει μέρος στη διοίκηση κ.λ.Αυτό κοπανάνε,μα η ιδέα γι αυτή δεν αλλάζει.Η γυναίκα παραμένει σκεύος ηδονής.Το σώμα της είναι μέσο απόλαυσης. Και κείνη το ξέρει αυτό. Απαράλλαχτα όπως στη δουλεία.Η δουλεία δεν είναι τίποτ΄ άλλο παρά η χρησιμοποίηση της αναγκαστικής εργασίας των πολλών από τους λίγους.Και για να λείψει η δουλεία,πρέπει οι πολλοί να μη δουλεύουν αναγκαστικά για λίγους,να θεωρούν αυτή τη δουλεία αμάρτημα ή ντροπή.




Η Σονάτα του Κρόιτσερ",η μια από τις δύο έξοχες νουβέλες του Τολστόι που περιέχονται στην ομότιτλη έκδοση Ζαχαρόπουλου (1991) σε μετάφραση Αντρέα Σαραντόπουλου,είναι ένα κείμενο εντελώς διαφορετικής θεματικής από τον "Χατζή Μουράτ",γράφτηκε με άλλο ύφος και διδακτικό-έτσι νομίζω-σκοπό,όμως παρά το έντονο αστικό φόντο και την παραληρηματική διάλεξη περί κίβδηλων ερωτικών σχέσεων την οποία κάνει ο κεντρικός ήρωας διηγούμενος την θλιβερή του ιστορία δεν υστερεί διόλου σε δύναμη ύφους και ποιότητα γραφής από την πολιτική μυθοπλασία στον "Χατζή Μουράτ",που για να είμαι ειλικρινής πήρε την μερίδα του λέοντος από το αναγνωστικό ενδιαφέρον μου σε βάρος τούτης εδώ. 
Είχα διαβάσει παλιότερα σε όλες σχεδόν τις κριτικές παρουσιάσεις της νουβέλας ότι σ΄αυτήν και με αυτήν ο αφυπνισμένος...αναρχοχριστιανός και άλλα συναφή χαζοχαρούμενα Τολστόι απορρίπτει τον σαρκικό έρωτα,κατακεραυνώνει την ερωτική υποκρισία και μόνον αυτή από τις πολλές της σύμβασης του γάμου και αντιτίθεται στην σεξουαλική ελευθερία ή χειραφέτηση-πείτε την εσείς όπως σας βολεύει-των ανθρώπων.

Νομίζω ότι πελάγωσαν αδίκως.Κι εμένα μου φάνηκε βεβαίως σαν ένα διαφορετικής φιλοσόφησης κείμενο που όμως -σύμφωνα πάντα με την προσωπική μου ανάγνωση εν έτει 2014- ο δημιουργός του φτάνει ακριβώς στο αντίθετο απ΄όσα θεολογικίστικα ιδωμένα του αποδίδουν οι επηρεασμένοι από τα πανομοιότυπα που διαβάζουν ως κριτικές.
Ο Τολστόι υμνεί στην ουσία την ανιδιοτελή αγάπη και την ελευθερία της βούλησης αυτών που την μοιράζονται και ως έρωτα,δεν πάει κόντρα στην φύση αλλά θέλει να βάλει κάτι από την αρμονία και την ομορφιά της στην ένωση των ανθρώπων,να βρει το μέτρον,να το ορίσει,να το ανυψώσει στο επίπεδο του ιδεώδους ,στηλιτεύοντας ,μέσα από τον σπαραχτικό μονόλογο του τρελαμένου από ζήλια συζύγου που φτάνει ως τον φόνο,την δραματική απώλειά του- αυτού του ιδανικού μέτρου-στην καθημερινότητα, εξαιτίας της αμετροέπειας των ενταγμένων σε χωλά συστήματα ανθρώπων και της παντελούς συντριβής του πνεύματος από και εντός ενός θολού κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι που καταλήγει χωματερή κάθε καλού και ωραίου, γιατί απλούστατα οι νόμοι του,οι κανόνες,οι συνθήκες προσφοράς και ζήτησης που το ίδιο συντηρεί επιμελώς για να τραφεί,είναι αφύσικοι, απάνθρωποι, ανήθικοι,άνισοι,σάπιοι από την αρχή ως το τέλος του- ένα τέλος που εν είδει λύτρωσης δεν φαίνεται να έρχεται τελικά ποτέ- φτιαγμένοι στην άθλια,μακρόχρονη,τεχνητή συγκυρία εξουσίας των ολίγων που την διαιωνίζουν προσεκτικά για να υπηρετείται το παντοδύναμο Κακό,που άλλοι θεωρητικοί, στοχαστές, φιλόσοφοι ή κι ο λαός το ονομάζουν διάβολο,άλλοι χρήμα, άλλοι αδικία,άλλοι έτσι,άλλοι αλλιώς...



"Portrait of Leo Tolstoy",Nikolai Ge (Nikolai Yaroshenko),1884

Η αφήγηση γίνεται σ΄ένα τραίνο κατά την διάρκεια ενός πολυήμερου ταξιδιού.Ξεκινάει τυχαία σαν μια μέτρια συζήτηση περί χειραφέτησης της γυναίκας την οποία κάνουν οι επιβάτες ενός κουπέ-ανάμεσά τους και η αστή κυρία,που ταξιδεύει ανεξάρτητη-και καταλήγει πικρή εκμυστήρευση της προσωπικής ιστορίας της ζωής ενός από αυτούς στον συνταξιδιώτη του αφηγητή,ο οποίος με την σειρά του την εξιστορεί και σε μας,έκπληκτος κι ο ίδιος για την σφοδρότητα και μαζί την άπειρη απόγνωση με την οποία του διατυπώθηκε.
Ο μελαγχολικός κύριος που την διηγείται,γκριζομάλλης πια,  δηλώνει στην αρχή της ιστορίας ότι είναι γαιοκτήμονας, σπούδασε στο πανεπιστήμιο και ήταν ανώτερο στέλεχος της τάξης των ευγενών. Αφού μπερμπάντεψε κατά πως τον γαλούχησαν οι της τάξης του βρήκε την ιδανική,έτσι έκρινε,αστή και αρκετά κατάλληλη για κοινή κοινωνική βιτρίνα σύζυγο και μετά από το επαρκές για φλερτ χρονικό διάστημα παντρεύτηκαν.Και μ΄αυτό άρχισε ο Γολγοθάς και των δύο,πράγμα που ευθύς το παραδέχτηκε,πως δηλαδή ήταν αμφίδρομης πρόκλησης μαρτύριο και για τους δύο.
Έκαναν πέντε παιδιά σε οκτώ χρόνια γάμου και στα τριάντα της εκείνη ρίχτηκε με τα μούτρα σε ό,τι θεώρησε ότι της στέρησε η σχεδόν συνεχής τεκνοποιΐα,στις κοινωνικές λεγόμενες εκδηλώσεις-τσάγια, χορούς, γεύματα κτλ-της σειράς τους κι εκείνος αφοσιώθηκε χωρίς ανάπαυλα στις λογής επαγγελματικές του υποχρεώσεις .
Η όμορφη γυναίκα εκτός των άλλων ξανάρχισε την ενασχόλησή της με την μουσική, ο μορφωμένος ευγενής το επικρότησε,βρέθηκε κι ένας όμορφος βιολονίστας να την υποστηρίξει μουσικά και όχι μόνον,τον προσέλαβε όμως παρά την καχυποψία του και άρχισαν τα γκαλά που προϋπόθεταν πριβέ πρόβες και τετ α τετ και τελικά όλο αυτό κατέληξε σε χειρότερους από πριν καβγάδες ανάμεσα στο ζευγάρι και σε τρομαχτικές συγκρούσεις που άγγιζαν πια συναισθηματικά και τα μεγαλύτερα παιδιά τους. 
Η τρομερή ζήλια του,η κοινωνική του ηλιθιότητα,η ανθρώπινη αδυναμία,η ετεροχρονισμένη αντίδραση της ίδιας της νεαρής γυναίκας στο είδος ζωής που της έμαθαν να θεωρεί ως το πρέπον,η σαν λουλούδι που βγήκε πεισματικά κι απρόσμενα πια ανάμεσα σε πέτρες ομορφιά της,οι δικές του μπερδεμένες ήδη από τότε ερμηνείες για όλα αυτά και ούτε αυτός μη ξέροντας πια και τι άλλο τον έσπρωξαν στον φόνο της,στην τιμωρία του με φυλάκιση,στην οδυνηρή απώλεια της κηδεμονίας των παιδιών του και στην αιώνια καταδίκη-κυρίως αυτό-από την ίδια του την συντετριμμένη συνείδηση.



"La Sonate à Kreutzer",René-Xavier Prinet (1861-1946)
.
Ο Τολστόι σ΄αυτή την νουβέλα βάζει τον ήρωά του να σκαλίζει κυριολεκτικά τα πίτουρα και φυσικά στο τέλος να τον τρώνε οι κότες...οι κότες του ρημαγμένου και χειραγωγημένου αστικού μυαλού του, καθώς μέσα στη ταραχή ενός ανεξέλεγκτου πόθου που το πνεύμα του φυσικά και δεν μπορεί να τον τιθασεύει συνέχεια κι αυτό επειδή είναι μορφωμένος μεν σύμφωνα με τις κρατούσες αντιλήψεις περί μόρφωσης αλλά δεν έχει την λεπτή εκείνη εσωτερική, προσωπική και όχι ναρκισσιστική καλλιέργεια, την κοινή με τους άλλους έστω του είδους του,που θα τον έκανε να κατανοήσει την αιτία της κρίσης τους,οπότε αδυνατεί να διακρίνει καθαρά ότι το πρόβλημά του δεν είναι παρά εγγενές πρόβλημα του διπρόσωπου συστήματος που εκπαιδεύτηκε κι αυτός -another brick in the wall,εδώ μια χαρά κολλάει -να  κάνει απέναντί του τί; 
Να συναινεί ακόμα κι όταν νομίζει ότι ψελλίζει μια διαφωνία,να είναι ο ίδιος και οι πράξεις του όλες ένα γρανάζι αυτού του ελαττωματικού συστήματος που όταν εκείνος εντοπίζει μια μόνο παθογένειά του, αυτήν που τον αφορά εντός των τειχών του γάμου του,εμμένει σ΄αυτήν και βολεύεται για λίγο με την ψευδαίσθηση ότι με τις ακραίες του πράξεις-ένα φόνο για παράδειγμα που στη στιγμή κιόλας που τον διαπράττει  μετανιώνει αλλά είναι αργά- το πολεμά και βγαίνει καθαρμένος απ΄αυτό...Ο δυστυχής αν και χορτάτος ανθρωπάκος με την περιβόητη επιλογή και μόρφωσή του...Πόσο πιο γελασμένος...

Σχόλια

  1. Πολυαγαπημένη μου από παλιά
    κι ας βλέπει ο καθένας ό,τι θέλει Βιβή μου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ε,ναι,εννοείται!
      Απλά το καρμπόν δια ταύτα ότι ο Τολστόι "καταδικάζει το γάμο και τον σαρκικό έρωτα" και καθαρίσαμε , μου φάνηκε πολύ επιπόλαιο,εκείνο που καταδικάζει είναι ,νομίζω,η υποκρισία της αστικής τάξης,που βέβαια έχει περάσει σε όλη την κοινωνία.

      Διαγραφή
  2. Ανώνυμος19/4/14 22:12

    Συμφωνώ απολύτως μαζί σας, καταδικάζει την υποκρισία της αστικής τάξης που δυστυχώς έχει περάσει σε ολη την κοινωνία. Καλή Ανάσταση. Simone

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου