"Όμορφοι και Καταραμένοι",Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

Σκέψεις,σκέψεις,σκέψεις.Πολλές σκέψεις για το και από το υπέροχο μυθιστόρημα του υπέροχου κυρίου Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ.




Καιρό έχω να γράψω-αντί για παρουσίαση διανθισμένη με πληροφορίες, προσωπικές εκτιμήσεις και μερικές καλά εστιασμένες προσεγγίσεις στο α και το β σημείο του κειμένου- σκέψεις,αμοντάριστες πάντα,απ΄αυτές που φέρνει η ανάγνωση ενός καλού βιβλίου .
Θα το κάνω τώρα αν και μπορούσα να παραθέσω σαν ισόβιο ταίρι του πανέμορφου μυθιστορήματος με τίτλο "Όμορφοι και Καταραμένοι" την...βιογραφία του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ,προσθέτοντας ίσως και μερικά από τα χιλιάδες άρθρα που γράφτηκαν στον κόσμο γι αυτόν και την σαν μυθιστόρημα και ταινία ζωή του, οπότε έτσι θα ξεμπέρδευα μια ώρα αρχύτερα από τον λαβύρινθο των πρέπει και δεν πρέπει του σύνθετου και πιστεύω σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητου ακόμα λογοτεχνικού κόσμου του και του αν οι...φύσει και θέσει γλεντζέδες και αντιρρησίες... εργασίας αποτελούν σε όλες τις εποχές και για ποιους έναν πολύ μεγάλο μπελά... 
Διότι είναι πασίγνωστο ότι ο χαρισματικός Φιτζέραλντ  και η γυναίκα του  Ζέλντα επιχειρούσαν να ζουν συνεχώς όπως οι ήρωες τού συγγραφέα ,υιοθετώντας σαν στυλ όλα αυτά που εκείνος έγραφε.
Έτσι ακριβώς ήθελαν να περνούν:ελεύθεροι από ωράρια εργασίας, χαρούμενα, ηδονικά, ανέμελα, πληθωρικά,όπως οι ήρωες του Φιτζέραλντ που ποθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο φίλων όντας όλοι μαζί σ΄ένα πάρτι ατελείωτο,κάνοντας εκείνα τα εκλεκτά και εκλεπτυσμένα πράγματα που μόνο θα τους ευχαριστούσαν και επ΄ουδενί θα έμοιαζαν,ούτε καν τύποις θα ήταν δουλειά,απ΄αυτές που στις δυτικές κοινωνίες τροφοδοτούν την αυτοκτονική επανάληψη των ζωών γενιών και γενιών ανθρώπων-γραναζιών και την μίζερη καθημερινότητα  της αποδοχής τους από ένα πολύμορφο σύστημα με καταπιεστικούς φυσικά κανόνες, που ανέχεται και συχνά παρέχει το ίδιο την διασκέδαση σαν ένα στυλιζαρισμένο τρόπο ζωής που πουλιέται και αγοράζεται σαν προϊόν και μόνο, όταν αυτή,η διασκέδαση-ξεκομμένη από την γνήσια τέχνη και την ζωοδότρα φύση*-ορίζεται, ελέγχεται και εξασφαλίζεται με πλήρη υποταγή σ΄εκείνο.   
Ο Φιτζέραλντ εμπνεύστηκε τις χαρακτηριστικές του  μυθιστορηματικές περσόνες πλάθοντας σαν ειδυλλιακές και από μια άποψη αντισυμβατικές τις ζωές τους ακόμα κι όταν τα πράγματα δεν πάνε τόσο καλά γιατί αυτά όλα, λιγότερο ή περισσότερο, ήταν η δική του κοσμοθεωρία,ήταν ό,τι είχε ήδη αποκρυσταλλώσει εντός του σαν αντίληψη και εκδηλωνόταν σαν η ατέρμονη προσπάθειά του για την συνεχή πραγμάτωση μιας τέτοιας ζωής ,σε μεγάλο βαθμό όντας η καθημερινότητά του.
Το βρίσκω γοητευτικό και μου αρκεί σαν κορυφαίος λογοτεχνικός μύθος κι ας μπάζει ενδεχομένως από παντού.

Έτσι επιλέγοντας να μοιραστώ τις σκόρπιες σκέψεις μου κι αφήνοντας κατά μέρος την αισθητική απόλαυση που προσφέρει γενναιόδωρα το μυθιστόρημα αν κι είναι ένας λόγος κι αυτός για να το προτείνω,πριν αρχίσουν κατεβατά ταυτίσεων και αντιρρήσεων,θα τολμήσω έναν γενικό συλλογισμό : οι "Όμορφοι και Καταραμένοι" του αμερικανικού 1922-διότι η Ευρώπη ζει τα δικά της συγκλονιστικά -προαναγγέλλουν ένα κόσμο που, πριν παγκοσμιοποιηθεί τελείως,και στις επόμενες δεκαετίες αφού θα αναδύεται για λίγο αναθαρρώντας οικονομικά,θα βουλιάζει ξανά και ξανά στην ματαιωμένη κοσμοπολίτικη, ατομικίστικη,εντελώς αντιφατική και ιδιωτεύουσα ατμόσφαιρα της παντοδύναμης μεγαλοαστικής Αμερικής, την ίδια που συναντάμε και στον έξοχο "Κολυμβητή" του Τζων Τσίβερ, που ήρθε στα 1964 σαν η σχεδόν φυσική συνέχεια του ξεχωριστού, λεπτεπίλεπτου και γι αυτό τόσο εύθραυστου κόσμου του Φιτζέραλντ και των ωραίων στιγμών της επικίνδυνης γοητείας του ίδιου  και του περίγυρού του εκδηλούμενη αρνητικά προς πολλές ανόμοιες μεταξύ τους κατευθύνσεις,γιατί-κι αυτό το καταλαβαίνει ο καθένας-κοινούς εχθρούς αυτής της αντίληψης ζωής οι διάφοροι Φιτζέραλντ και Πατς του πλανήτη θα έχουν ες αεί και τους καπιταλιστές και τους κομμουνιστές,επικριτές αμφότερους αν και για άλλους λόγους έκαστος του αναμφίβολα έξυπνου και διψασμένου για μέγιστη ποιότητα και ομορφιά φιτζεραλντικού όντος που αρνείται να υποταχθεί στο ένα κακό υποτασσόμενος σε ένα άλλο,φτιαγμένος από την αρχική ταξική (ουπς,να και οι κακές λέξεις) στόφα του ανίκανος να σκέφτεται αλλιώς,συλλογικά δηλαδή και έτσι ατομικά τρομοκρατημένος μη χάσει τα αγαθά του τσαλαπατά πρώτος και καλύτερος πολλούς κανόνες βιτρίνας αλλά και ουσίας, όμως δεν κερδίζει μια ελευθερία που να έχει αντίκρυσμα και διάρκεια,αντίθετα πέφτει στο όποιο κενό του έχουν ετοιμάσει, εδώ αβύσσους αλκοόλ, κατάθλιψης, εγωπάθειας και νευρωτικής χορτασίλας.
Όμως γιατί;Πώς συμβαίνει στην Αμερική του διαφημισμένου ονείρου, του πλούτου και της "μεγάλης ευκαιρίας" του καθενός, να μπορεί- αν δεν είναι γεννημένος loser από ένα καπρίτσιο της Κλωθώς- αφού την διακρίνει να την κατακτήσει και να την ζήσει  μα αυτή να γίνεται τελικά η πολυτελής φυλακή του;
Τι στο καλό πάει στραβά με το αμερικάνικο όνειρο (που προ πολλού έχει εξαχθεί ως τέτοιο και στον υπόλοιπο κόσμο, μέχρι την Κίνα έχει φτάσει η χάρη του) κι όλα ασχημαίνουν ξαφνικά-είναι άραγε ξαφνικά;-και όμορφοι νέοι, άντρες και γυναίκες ευφυείς, μορφωμένοι στα καλά και τσεκαρισμένα σχολεία του συστήματος, πλούσιοι απόγονοι,οι οποίοι μοιάζει να έχουν όλες τις ευλογίες και τις προϋποθέσεις για τα καλύτερα να έλκουν την θλίψη σαν να΄ναι εργαζόμενος λαουτζίκος και να εξαφανίζονται πρακτικά και αλληγορικά σε ποταμούς θεοποιημένου χρήματος, ανίας, ερώτων και αλκοόλ σαν να μην υπήρξαν αυθεντικές,μοναδικές ψυχές ποτέ;

Οι ήρωες του Φιτζέραλντ,ο Άντονυ και η Γκλόρια Πατς,είναι μια γοητευτική παραλλαγή προς το αμερικανικότερο-ας το πούμε έτσι-του παλιού όσο ο κόσμος μεγαλοαστικού ευρωπαϊκού μπονβιβερί στικου τρόπου ζωής των ευγενών κι ας πάνε στο διάολο όλα τ΄άλλα κι όλοι οι άλλοι,ενισχυμένου εδώ με διακριτικά στοιχεία μποέμ αν και δεν είναι κανένας από τους δύο τους γνήσιος καλλιτέχνης, σίγουρα πάντως είναι επαρκώς τεμπέληδες από άποψη και αυτό είναι η πεμπτουσία του βιβλίου,έτσι λέω,το δικαίωμα δηλαδή να περνάει κάποιος τη ζωή του χωρίς να δουλεύει. Η αντίληψη πρακτικά σκαλώνει στο ότι επειδή έχει ή αποκτά (κάποια) χρήματα,αδιάφορο πως και από που,καλοπερνάει με τον τρόπο και τις διεξόδους της κοινωνίας των ομοίων του χωρίς να σκοτίζεται για το γενικότερο αύριο, το δικό του επειδή προφυλάσσεται από τα χρήματά του/τους και των άλλων επειδή δεν τον βολεύει να τον αφορά και καταλήγει να γίνεται αντιπαθής και στην δική του τάξη καθώς δεν τηρεί στο ελάχιστο τα κοινωνικά της προσχήματα και φυσικά να προκαλεί μίσος και απέχθεια και στους υπόλοιπους. 

Βέβαια οι ήρωες του "Όμορφοι και Καταραμένοι" δεν επεξεργάζονται με θεωρητικά ** εργαλεία την επιλογή τους,την αφήνουν να εκδηλώνεται όπως όπως,άγαρμπα,παιδιάστικα,παρορμητικά και ενώπιον μιας άκρως πουριτανικής κοινωνίας όπως είναι η αμερικανική της δεκαετίας του 1920 και 1930(και τώρα δηλαδή τέτοια είναι) που η ίδια κρύβει καλά την υποκρισία της δίνοντας κατά πως λέει ευκαιρίες πλούσιας υλικής ζωής με αντάλλαγμα όμως την απόλυτη υπακοή, την ένταξη στους κανόνες που αυτή και κανένας άλλος θα θέτει. 
Ο Άντονυ μην κάνοντας τίποτα άλλο-ούτε τον κόπο να ξεγελάσει τους κριτές του-παρά μόνο να διασκεδάζει με στυλ που αυτός ορίζει ποιο είναι,περιμένει απλώς πως και πως να τα τινάξει ο παππούς του, που χαίρει άπειρης εκτίμησης θεωρούμενος από την κοινωνία σύσσωμη ως ένα εργατικό μυρμήγκι και λαμπρό πρότυπο δουλειάς και απόκτησης περιουσίας στην χώρα των ευκαιριών, για να περάσει σ΄αυτόν όλη η χρηματική άνεση που όμως αποκτήθηκε με κόπους από τον γέρο που με την σειρά του σιγά μη συμμερίζεται, φυσικά, την τεμπελιά του εγγονού σαν τρόπο ζωής και όχι μόνο αυτό,επιπλέον τον περιμένει στην γωνία της εκδίκησης,κοινώς έχει κάνει άλλη διαθήκη... 
Ανάλογη είναι και η κοπέλα που έλκει τον Άντονυ,η  πανέμορφη Γκλόρια,καλοζωισμένη,εγωτική αστή,υπόδουλη στα-επιβεβλημένα ως γυναικεία-λούσα,υπεροπτική και κακομαθημένη,που έχει βολευτεί μια χαρά στο ρόλο της συζύγου του πλούσιου, εκείνης που δεν θα αναγκαστεί να ταλαιπωρήσει ποτέ τα άμαθα στην δουλειά-δουλεία χέρια της."Αυτό" είναι ακριβώς ό,τι θέλει κι ο Άντονυ Πατς στο κάτω κάτω για να το επιδεικνύει με τον δέοντα στόμφο στους φίλους του από το Χάρβαρντ και στον ,κοινό εξάλλου με την Γκλόρια,παρόμοιο αν και πιο συμμορφωμένο στις υποδείξεις κύκλο τους...  
Αμφότεροι σιχαίνονται να δουλεύουν,είτε σαν τον ιδρωκοπημένο εργάτη στο εργοστάσιο που ξεσπάει την καταπίεση και την μιζέρια του στην γυναίκα του και στα παιδιά του (αλλά ενίοτε στήνει και τις κρεμάλες των βασανιστών του) είτε σαν τον χοντρόπετσο καπιταλιστή που έχει το εργοστάσιο και μόνη του έγνοια είναι το χόρτασμα της κοιλάρας και της εξουσίας της τάξης του και γι΄αυτό στριμώχνει τον εργάτη με κάθε τρόπο για να βγάλει όσα περισσότερα μπορεί απ΄αυτόν αδιαφορώντας αν ψοφήσει σαν σκυλί.Αντιλήψεις κι αυτές και ιδεολογίες και διαμάχες επικράτησης συνέχεια αλλά εκείνοι σαν να τις  δικαιούνται και τις διαφορές και τις συγκρούσεις τους,βλέπετε αυτοί οι δυο συμφωνούν κατ΄αρχάς σε ένα πολύ βασικό ζητούμενο,στο να δουλεύουν...

Μια κοινωνία όμως που έχει οριοθετήσει τα καθημερινά της,βασίζεται στις τάξεις της, κάνει συμφωνίες και διαπραγματεύσεις,κάνει συμβιβασμούς,ζητά ανταλλάγματα και υπηρεσίες απ΄όλους και για όλα και πορεύεται αενάως με τους πολέμους,τα σύνορα,τις τράπεζές της,τις θρησκείες της,τις γενναιόδωρες από καιρού εις καιρόν μεταρρυθμίσεις, τις ωραίες της επαναστάσεις ως ρομαντικό διάλειμμα από την δουλειά,τους νόμους και τις φυλακές της κι όλα τα άλλα τα νοικοκυρεμένα της, πού τοποθετεί τύπους σαν τον διανοοουμενίζοντα Άντονυ που περιμένει να αποδημήσει ο παππούς του για να του αποδομήσει αυτός κατά πως ξέρει ήδη ωραιότατα τα φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακκούλι κόπια του και την κακομαθημένη Γκλόρια που έχει αναγάγει σε ιδεολογικό ανάχωμα το να σκοτίζεται μόνο για την ομορφιά της και το να μπορεί να αγοράσει ένα ακόμα πανάκριβο παλτό από σκίουρο;(η υποκρίτρια,δεν αντέχω να μη την στολίσω την γουρούνα,τι μου φταίνε τα καημένα τα γουρούνια δηλαδή, που σε άλλη σκηνή μυξοκλαίει για ένα γατάκι !) 

Πώς χωράνε-χωράνε;-διαχρονικά στο ίδιο καζάνι ο λιμοκοντόρος στο Παρίσι,ο διανοούμενος στη Νέα Υόρκη,η κακομαθημένη αστή μα και η πόρνη της διπρόσωπης μουντιαλικής Βραζιλίας***, ένας εργάτης στη Αργεντινή,ένας δημόσιος υπάλληλος εκ της επαρχίας στην Ελλάδα της κρίσης,ο νεοβιο μήχανος στην Κίνα,ο βασιλιάς του τάδε στην μετακομμουνιστική Ρωσία,η εργατική ράφτρα,η αφοσιωμένη υπηρέτρια,ο φιλελέ και γλέιφτης για κανα πόστο γιάπης,ο δάσκαλος,ο δειλός λογιστής, οι περίεργοι ζάπλουτοι και οι υποψήφιοι πάμπλουτοι αλλά α ρ α χ τ ο ί φιτζερλαντικοί τεμπέληδες που σιχαίνονται να κοπιάσουν ακόμα και για τα πλούτη που τους χρειάζονται για την αληθινή ή την επίπλαστή τους άνεση,αδιαφορώντας όλοι για το know how του χρήματος που ξαναγυρίζει σ΄αυτούς που το παράγουν,ο έμπορος,ο μισθοφόρος πολιτικός, οι παπάδες,οι δημοσιογράφοι,οι διασκεδαστές και οι λιγοστοί αυθεντικοί καλλιτέχνες και ούτω καθεξής, τι συμβολίζουν όλοι αυτοί και προς τι οι ρόλοι τους σε μια παγκόσμια κοινωνία απόλυτης ταξικής και πνευματικής ανισότητας και ποιος και γιατί (να) θέλει να διατηρήσει κάτι τέτοιο σαν πάγια κατάσταση με τις σατανικά ή θεϊκά έξυπνες τοπικές παραλλαγές και κυρίως τις χαώδεις επιμέρους διαιρέσεις της;

Τέλος,σιγά μη σας πω αν έβγαλα άκρη με τις σκέψεις μου για το θέμα κι αν συμμερίζομαι ή όχι και σε τι ή γιατί τους παγκόσμιους Πατς...
Διαβάστε ,μόνο αυτό λέω με σιγουριά, Φιτζέραλντ (ο οποίος θεωρεί νικητή τον ήρωά του στο τέλος αφού αυτός πετυχαίνει δικαστικώς να ακυρώσει την διαθήκη και εν τέλει βουτάει στα φράγκα του παππού αλλά δεν....) και τα ξαναλέμε καθότι το ιστολόγιον διαθέτει και σχολιοδρόμιον.


*όσοι καλλιεργούν τη γη (χωρίς να την βιάζουν για να πουλάνε καρκίνους και χημικά)δεν μου μοιάζουν σκλάβοι κανενός καλού ή κακού συστήματος,το αντίθετο, είναι οι πιο ελεύθεροι άνθρωποι απ΄ όλους

**σαν αυτό ας πούμε

*** ωραία πράματα,δίκαια...



Σχόλια

  1. Ανώνυμος13/6/14 11:24

    Βιβή, ενδιαφέροντα αυτά που εξάγεις από το μυθιστόρημα του Φιτζέραλντ για την κυριαρχία της εργασίας και τον φαύλο κύκλο του χρήματος.Δεν υπάρχει ελευθερία επιλογής.Δεν ξέρω αν υπήρξε καν κάποτε.Ο αγρότης που τον θεωρείς πιο ελεύθερο, αν κατάλαβα καλά, είναι και αυτός εξαρτημένος από τη σύγχρονη αγορά.Δεν δουλεύει τη γη για τις ανάγκες του ισορροπημένες μέσα στις ανάγκες του μικρού συνόλου που ζει, του χωριού του δηλαδή, αλλά επειδή πρέπει να προμηθεύσει με ανάλογα εμπορεύματα τις μεγάλες αστικές μάζες που τρώνε συσκευασμένη,αμφίβολη τροφή αγορασμένη από τα σουπερμάρκετ.
    Οι άνθρωποι δουλεύουν καταναγκαστικά και ανακυκλώνουν στις αγορές τα χρήματα που κερδίζουν κάνοντας τις πιο πολλές φορές κάτι που δεν θέλουν πραγματικά.
    Το μυθιστόρημα είναι όμορφο.Σου αφήνει άριστες εντυπώσεις με τη γραφή του.Εκείνο που θυμάμαι γιατί αυτό μου είχε κάνει τη μοναδική αρνητική εντύπωση είναι ότι ο Φιτζέραλντ βγάζει μια ειρωνεία για τους μαύρους ή τους Ιταλούς που φτάνει σχεδόν στα όρια του ρατσισμού.
    Οι αναρτήσεις σου μου αρέσουν πάρα πολύ.Και το δικό σου αλλά και γενικά τα μπλογκς που ασχολούνται με την ανάγνωση με έχετε βοηθήσει πολύ στις επιλογές βιβλίων.
    Χρήστος

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου