"Να Ζεις σε Καράβι",Ευγένιος Ντε Ζιλά


      Σκαλίζοντας συνεχώς και γενικώς στα διάφορα βιβλιοδρώμενα δύο τινά μπορεί να σου συμβούν,το ένα είναι να σε φάνε οι λογής κότες- ειδικά αν σκαλίζεις μονίμως σε πίτουρα-το άλλο,το καλό,είναι να ξετρυπώνεις καταπληκτικά ευρήματα. Εμένα στην προκειμένη περίπτωση μού βγήκε το δεύτερο και στην καλύτερη εκδοχή του,σε βιβλίο. Βιβλίο με τρομερά ενδιαφέρον κείμενο που δεν μπορείς και δεν χρειάζεται κιόλας να το κατατάξεις σε είδος και το οποίο περιέχει στις σωστές αναλογίες:ταξιδιωτικές εντυπώσεις,ρεαλιστικές και ακριβείς περιγραφές καταστάσεων, βιωματικές αποτυπώσεις,σεμνές αλλά ουσιαστικές φιλοσοφήσεις και κριτικούς προβληματισμούς που δεν τους λείπει το υψηλό και βαθιά ανθρώπινο χιούμορ,μια έξοχη και πραγματικά πρωτότυπη κεντρική θαλασσινή ιστορία με αρχή,μέση και τέλος,πολλές μικρότερες εξιστορήσεις και χαλαρές μα καθόλου ανούσιες, περιφερειακές αφηγήσεις για αρκετά πρόσωπα,τόπους,γλώσσες και συνήθειες ανά την Μεσόγειο και όχι μόνον εκεί και μαζί πολλές εύστοχες παρατηρήσεις,σχόλια,πληροφορίες και τα πάμπολλα,τα σοφά εναύσματα τα προς τον αναγνώστη, αντλούμενα από μια συγκεκριμένη περίοδο της ζωής ενός ευφυούς και χαρισματικού ανθρώπου, όπως είναι ο Ευγένιος Ντε Ζιλά, που  τα μοιράζεται γενναιόδωρα μέσω του βιβλίου του μαζί μας και τα οποία είναι αυτοτελώς ικανά να μας κάνουν να σκεφτούμε.
      Να σκεφτούμε καθένας ξανά την ζωή ,ποιος είναι,τι (δεν) έκανε,γιατί,που πάει από δω και πέρα-να περάσει δηλαδή σε έναν πλατύ απολογισμό της-και αν το κρίνει εφικτό,να πράξει τότε κι εκείνος αυτό που ήθελε πάντα ή ολοκληρωτικά ή ένα κομμάτι από αυτό ή έστω, αν συνειδητοποιήσει ότι αυτό που έχει ως ζωή του δεν είναι-δυστυχώς ή ευτυχώς-ό,τι ονειρευόταν,αντί να πάθει κατάθλιψη και να κάτσει να τον καταπιεί το αδηφάγο κοινωνικό μας σύστημα ,εμπνεόμενος από τον υπέροχο κύριο Ζιλά,να διεκδικήσει τη Ζωή από την αρχή-όποια αρχή του ταιριάζει , ποτέ δεν είναι αργά-και να πάρει (τις) νέες,πιο όμορφες και πιο σοφές, ίσως, αποφάσεις (του).

      Ποιος είναι λοιπόν  ο κύριος Ευγένιος Ντε Ζιλά και τι έκανε στα ωραία και ήσυχα και κομβικά ως ηλικία πενήντα του; Τι σημαίνει και σε ποια γλώσσα το "Vivi Sur Barko";

     O Eugène de Zilah γεννήθηκε στην Ουγγαρία το 1939 και ήδη στα δεκατρία του γνώριζε την διεθνή γλώσσα που ανέπτυξε ο Ρωσο-Εβραίος οφθαλμολόγος και φιλόλογος Λουδοβίκος Ζαμένχοφ ,την εσπεράντοΤο 1956 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Γαλλία και αφού πήρε το διδακτορικό του στη φιλοσοφία δίδαξε για πάρα πολλά χρόνια φιλοσοφία στην γαλλική δευτεροβάθμια εκπαίδευση. 
    Το 1985 με τη επίσης εσπεραντίστρια σύζυγό του,Μαντλέν Ντε Ζιλά ξεκίνησαν το πολιτιστικό περιοδικό και διάσημο αργότερα εσπεραντικό έντυπο " La Gazeto". To 1988 οι Ντε Ζιλά ίδρυσε την Osiek (Οργανωτική Κοινωνία της Διεθνούς Διάσκεψης Εσπεράντο) και το 1991 πραγματοποίησαν μια τους ακόμα ιδέα ζωής,ίσως την πιο φιλόδοξη, όταν τότε στα πενήντα τους θαλεροί όντας ακόμα, απέρριψαν την στατική  ζωή που οι φωστήρες του κέρδους είχαν προγραμματίσει  γι αυτούς-να συνταξιοδοτηθούν στα εξήντα+  και να να περιμένουν σαν υπάκουοι γέροι να...πεθάνουν βλέποντας τηλεόραση και  καταναλώνοντας φάρμακα-πούλησαν τα αστικά υπάρχοντά τους,αγόρασαν και επισκεύασαν το σκάφος "Kerguelen" και έζησαν σ΄αυτό, ταξιδεύοντας κυρίως στην Μεσόγειο και βιώνοντας έτσι από πρώτο χέρι,τι σημαίνει να ζεις σε καράβι,όχι μόνο για ολιγοήμερες πανάκριβες, ψευτογκλαμουράτες διακοπές αλλά για ό,τι εκπληκτικό επέλεξαν απολύτως συνειδητά εκείνοι, να είναι πλέον: το σπίτι τους και ο τρόπος ζωής τους,ένα δύσκολο αλλά γοητευτικό βήμα προς την ελευθερία (μια κάποια εκδοχή της τουλάχιστον) που άξιζε μέχρι τέλους την προσπάθεια. 


    Ο Ντε Ζιλά κατέγραψε στην εσπεραντική γλώσσα σκέψεις,συναισθήματα, ιστορίες,καλές και κακές στιγμές από όλη αυτή την εμπειρία, που μεγάλο της μέρος το έζησε στην Ελλάδα,στο διάσημο αραξοβόλι της Πύλου,το μεγαλύτερο της Μεσογείου, στο οποίο ελλιμενίστηκε για να "βγάλει" τον πρώτο του χειμώνα ζωής σε καράβι,στη διάρκεια μιας περιόδου δηλαδή, που αντικειμενικά ένα σκάφος τέτοιου τύπου δεν μπορεί να ταξιδεύει στα ανοιχτά λόγω καιρού.

     Ο Ντε Ζιλά εστιάζει σε ξεχωριστό κομμάτι του βιβλίου του στην Πύλο,στην ιστορία,στον τόπο και στους ανθρώπους της,της  δεκαετίας του ΄90 οπότε τους έζησε από κοντά και ειδικά σε έναν,στον οποίο αφιερώνει το βιβλίο,τον Ανδρέα Ψηλόλιγνο,δεινό ντόπιο ναυτικό που στον κεντροευρωπαίο,  διανοούμενο και με άκοπα στην αρχή χέρια,αδούλευτα και μαλθακά,μορφωμένο ακαδημαϊκά κτλ Ντε Ζιλά φαντάζει ολίγον από Ζορμπά και δικαίως, με όλα όσα αυτός κάνει, μια και έτσι είναι ο τρόπος ζωής του στο κάτω κάτω-αλμύρα και ατελείωτη,πολύ σκληρή δουλειά, γλέντι, ούζο, χορός, ψιλοκατεργαριές και δούλεμα και στο καπάκι φιλία,αδερφοσύνη και τα γνωστά νεοελληνοφολκορικά του μπάχαλου,απόρροιες μιας νοοτροπίας δουλικής στο σύνολό της και εντός της χώρας και προς την Ευρώπη ,νοοτροπία που μας πήγε φούντο,λέω εγώ και δεν την συμμερίζομαι καθόλου όσο κι αν την έχω την Ευρώπη...αλλά τέλος πάντων - και ο οποίος Ανδρέας είναι αυτός που εμψυχώνει τον Ζιλά, στην τιτάνια απόφασή του,στην λαχτάρα του να γίνει κι αυτός ένας, όσο το μπορέσει,αληθινός άνθρωπος της θάλασσας.
    Όταν ο Ζιλά μοντάρει τελικά τις σημειώσεις του,τις αναμνήσεις,τις εντυπώσεις,το ημερολόγιο και ό,τι άλλο μπορούμε να θεωρήσουμε ότι είναι και ως τέτοιο το χρησιμοποιεί, για να μας μιλήσει για όλα αυτά, συγγράφει το "Να Ζεις σε Καράβι"στην εσπεραντική γλώσσα και το "Vivi Sur Barko" είναι ο πρωτότυπος εσπεραντικός τίτλος του.
     
     Ο ίδιος ο Ευγένιος Ντε Ζιλά λέει :


Το βιβλίο αυτό δεν είναι μυθιστόρημα, αλλά ούτε απόσπασμα από τα ημερολόγιά μου. Είναι δύσκολο να πω τι είναι. Μπορεί να είναι γράμμα. Απάντηση σε γράμματα φίλων, οι οποίοι με κάποια αμηχανία, βλέποντας ένα ζευγάρι πενηντάρηδων να αφήνουν τις καριέρες τους, να πουλάνε το σπίτι και τα έπιπλά τους, να αφήνουν την πατρίδα τους και, χωρίς καμία απολύτως πείρα, να καταλύουν σε ένα σκάφος, κάπως αμήχανα λοιπόν και θέλοντας να μάθουν, κάνουν την ερώτηση "γιατί" και "πως".

Δοκίμασα να απαντήσω σοβαρά, ακόμη και αν η σοβαρότητα μερικές φορές εμπεριέχει κακία, ή υπερβολική αυτοπροβολή. Δοκίμασα να απαντήσω στα ερωτήματα που τέθηκαν, αλλά και σε εκείνα που δεν ειπώθηκαν, που ακούστηκαν υπαινικτικά. Οι σημειώσεις που κράτησα στην περίοδο που καλύπτει το βιβλίο, είναι πέντε φορές περισσότερες. Δεν έχουν ειπωθεί λοιπόν τα πάντα. Αλλά, εν γνώσει μου τουλάχιστον, δεν ωραιοποίησα περιγραφές για να αποφύγω κριτική και ντροπές. Πάρα πολλοί από εκείνους που ποτέ δεν αμάρτησαν δικαιούνται από δω και πέρα να λιθοβολούν, αφού τούτο το γράμμα έχει ήδη σταλεί.



    Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να κάνω στην μεταφράστρια Μάνθα Χρήστου,την γνωστή Ελληνίδα εσπεραντίστρια, που μαζί με την δραστήρια εκδότρια Ζιζή Σαλίμπα (εκδόσεις Θίνες) έκαναν μια πολύμηνη και κοπιαστική δουλειά προκειμένου να αποδοθεί σωστά και ολοκληρωμένα το εσπεραντικό κείμενο του Ζιλά στα ελληνικά.Μπράβο! 


      ΥΓ. Να και τι άλλο διάβασα,πάντα σκαλίζοντας εξαιτίας του βιβλίου του Ζιλά και αφού δις και τρις το διασταύρωσα, ότι όντως ισχύει, μάθετέ το τώρα κι εσείς:ο σπουδαίος Έλληνας ηθοποιός Μίμης Φωτόπουλος,ένας ευαίσθητος και δημιουργικός πολυκαλλιτέχνης και εν γένει φιλότεχνος άνθρωπος υπήρξε και εσπεραντιστής,έγραψε δε  δυο ποιητικές συλλογές στην εσπεράντο, την "Amara Gusto" ("Πικρή γεύση") και την "Mia Frato Nekonata" ("Άγνωστε αδελφέ μου").

Σχόλια

  1. Bonan vespreron Vivi!

    Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και... να ζεις σε καράβι... και να διαβάζεις το ωραίο σου κείμενο! Ο Μαραμπού αγαπά την ναυτική ζωή (σε όλες τις εκφάνσεις της) και χαίρεται που του προτείνεις αυτό το βιβλίο! Ταυτόχρονα, απόλαυσα όλες τις πληροφορίες για την Εσπεράντο και θα ψαχτώ λίγο περισσότερο τις επόμενες μέρες. Η μικρή επίδειξη στην αρχή απορρέει από τον ενθουσιασμό ενός αδαούς!

    Καλό βράδυ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μαραμπού,καλημέρα.

      Έχω όντως κάνει κάτι μικροταξίδια με ιστιοπλοϊκό,ούτε ψευτογκλαμουράτα,ούτε ότι έφαγα την θάλασσα με το κουτάλι αλλά που ήταν ό,τι έπρεπε ώστε να καταλαβαίνω, ως ένα βαθμό, τι περιγράφει ο Ζιλά. Πολύ θέλω να τα επαναλάβω...όχι να ζήσω σε σκάφος αλλά να ξαναταξιδέψω έτσι.
      Αν πάντως διάλεγα να την "κάνω" σε μόνιμη βάση από τον πολιτισμό θα την έκανα πιο βολικά και ολίγον πιο χίπικα,δηλαδή με αυτοκίνητο!
      Όσο για την εσπεράντο να σου πω ότι διάβασα πως εδώ ξανάρχισε να ενδιαφέρεται πολύς κόσμος.Μια γοητεία το όλο πράγμα την έχει και πρέπει σαν γλώσσα να είναι εύκολη.

      Σ΄ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

      Διαγραφή
  2. Άντε πάλι και μου βάλατε ιδέες, Μαντάμ Ντεγκά, να θέλω να διαβάσω σώνει και καλά το μεσιέ Ζιλά, έτσι δελεαστικά που τα λέτε, αντί να κάτσω στ' αυγά μου και να μειώσω τα αδιάβαστά μου.

    Το να ζεις σε καράβι, σε βάρκα, ακόμα και σε πλεούμενο αραγμένο, τελοσπάντων, κι εμένα "μου εξάπτει το ενδιαφέρον σε σημείο μέγα", (Ορέστης Λάσκος,Ταξίδι στο Βλαδιβοστόκ -αν δεν το ξέρετε ήδη, διαβάστε επειγόντως το υπέροχο ποίημα). Τελευταία, έτυχε να διαβάσω κάποια βιβλία κιόλας, όπου οι ήρωες κατοικούσαν σε πλωτό σπίτι, αν θυμάμαι καλά στα "Γαλάζια άνθη" του Ρεϋμόν Κενώ και στην Kate O’ Riordan "Ο άγγελος του σπιτιού". Το άλλο ενδιαφέρον του βιβλίου είναι σίγουρα η Εσπεράντο.


    ΥΓ. Αν σας πέσει στα χέρια "Η Τέχνη της Χαράς" της Γκολιάρντα Σαπιέντζα, μην την υποτιμήσετε. Είναι ένα αναπάντεχα πολύ ωραίο βιβλίο. Δε θυμάμαι στην αναγνωστική μου πορεία να έχω διαβάσει άλλοτε γραπτό με τέτοια ενάργεια στις σκέψεις, στις συμπεριφορές και στους διαλόγους για την προσωπική ελευθερία, κόντρα σε κοινωνικές και πολιτικές προκαταλήψεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εμ τι,μόνον εσείς θα μου βάζετε;Λεφτά που θα βρούμε,δεν ξέρω, για όλα αυτά τα βιβλία που θέλουμε να αγοράσουμε κι ας μην τα διαβάσουμε ποτέ, μήπως έχετε καμιά καλή ιδέα εκτός από το να ληστέψουμε τράπεζες και..... βιβλιοπωλεία;
      Και καλά,την " Τέχνη της Χαράς" την έχω-είχα πάθει μια ψιλολύσσα κι έψαχνα Ιταλίδες και Ιταλούς πριν κάτι μήνες ,οπότε έκανα μερικές προμηθειούλες,αλλά δεν αξιώθηκα να τους διαβάσω επειδή βρέθηκα αλλού λογοτεχνικώς,μη τυχόν κατέβει και η ντάνα των αδιάβαστων, αλίμονο-αλλά ποια είναι αυτή η Kate O’ Riordan;Την αγνοώ τελείως κι εντελώς.Λέει τίποτα;

      Διαγραφή
    2. Ας ομολογήσω το κρίμα μου. Τελευταία δανείζομαι αφειδώς από τις δυο βιβλιοθήκες της περιοχής. (Δεν το δοκιμάζετε κι εσείς;) Μ' αυτόν τον τρόπο βέβαια, άρχισα να εξασκούμαι στη μη- κτητικότητα, που δεν ήμουν συμφιλιωμένη μέχρι τώρα, όταν πρόκειται για βιβλία. Εκεί στο ράφι μού έκλεινε μήνες το μάτι και "Η Τέχνη της Χαράς", αλλά με τρόμαζε ό όγκος της, όπως και ο εξαντλημένος "Ήρωας της Γάνδης", για τον οποίο άκουγα χρόνια και ήμουν περίεργη για τι πρόκειται. Ε λοιπόν, πρόκειται για άλλο ένα θαυμάσιο βιβλίο.
      Σήμερα στο δρόμο για τη θάλασσα δανείστηκα 3 βιβλία, παρά τη γκρίνια του άντρα μου που δεν έβρισκε να παρκάρει.

      "Ο άγγελος του σπιτιού" τώρα:
      Αγόρασα το συγκεκριμένο βιβλίο της Kate O’ Riordan σε κάποια αναβροχιά (20 ευρώ τουλάχιστον, όταν ακόμη μπορούσα να τα πληρώσω) γιατί μου "έκανε κάτι" το οπισθόφυλλο. Μπορώ να πω ότι δεν μετάνιωσα, αλλά μου άρεσε κιόλας.

      Διαγραφή
    3. Δανεισμός.Μμμμ...Δεν ξέρω.Το έχω πάντως σκεφτεί.Γιατί είναι κι αυτή η αίσθηση-η ωραία-της κτητικότητας,να το ανοίγεις,λέμε τώρα,όποτε σου έρθει.

      Διαγραφή
    4. Ένα από τα καλά του δανεισμού από Βιβλιοθήκες είναι ότι μπορείς να βρεις απίθανα βιβλία, χρόνια εξαντλημένα, όπως βρήκα "Η γυναίκα με τ' άσπρα" του Κόλλινς -χαρισμένο από ιδιωτική συλλογή- και άλλα που δε φαντάζεστε.
      Όσο για την περίφημη κτητικότητα που δέρνει κι εμένα, έχω σκεφτεί στα σοβαρά ότι σύντομα θα πρέπει να μάθω να ζω αφαιρώντας και όχι προσθέτοντας κι άλλα. (Οπότε, σ' αυτήν την περίπτωση, το έχω ψιλοεφαρμόσει.)

      Εννοείται ότι δεν έχω σταματήσει να αγοράζω, απλά έχω μαζέψει το χέρι μου. Μερικά βιβλία δε, είναι αδιαπραγμάτευτα προς αγοράν, ας πούμε ο νέος Κούντερα (Η γιορτή της Ασημαντότητας).

      Διαγραφή
    5. Α,μα σας ευχαριστώ!Με βοηθήσατε πολύ θυμίζοντάς μου την δυνατότητα εύρεσης εξαντλημένων.Έπειτα έχουμε δημοτική δανειστική στην γειτονιά,δεν χάνω τίποτα,ευκαιρία να δω τι γίνεται.

      Διαγραφή
  3. Στέφανος3/7/14 15:57

    Βιβή εννοείς ότι όλα αυτά που παρουσιάζεις τα αγοράζεις;Ειλικρινά τώρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ Στέφανε,έριξα μια πρόχειρη ματιά και σου λέω ΕΙΛΙΚΡΙΝΑ ότι τα...350 στα 370 που έχω παρουσιάσει είναι αγορασμένες επιλογές μου.Κι όσο αντέξω.

      Διαγραφή
  4. πολύ ενδιαφέρον μου φαίνεται! και έμαθα και για την εσπεράντο για την οποία δεν είχα ιδέα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αμέ,εμείς γίναμε χρήσιμοι άνθρωποι ,θ μου, (ένας Βασιλάκης Καΐλας της ανάγνωσης,ένας Νίκος Ξανθόπουλος της ενημέρωσης, κόντρα στην κακία της κακούργας της κοινωνίας),τι νόμιζες....

      Διαγραφή
  5. Πάνος Α.4/7/14 22:02

    Βιβή μου το πήρα και το ξεκίνησα.Είμαι ακόμα στην αρχή αλλά έχω ενθουσιαστεί.Δεν με νοιάζει ούτε η λογοτεχνική ορθότητα ούτε η φόρμα ούτε τι είδος είναι, εξάλλου εγώ δεν στεκόμουν ποτέ σε αυτά.Να΄σαι καλά και πάντα τέτοια καλά ξετρυπώματα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πάνο,ελπίζω να σε ταξιδέψει και να σου βάλει ιδέες.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου