"Η Χώρα,Όπως Είναι",Ρίτσαρντ Φορντ


Εξαιρετικό μυθιστόρημα*.Οι δυο αυτές λέξεις είναι υπεραρκετές για να δηλώσουν την συνολική άποψή μου για το πανέμορφο κείμενο-κατάθεση ψυχής και σκέψης του Αμερικανού συγγραφέα Ρίτσαρντ Φορντ με τον τίτλο "Η Χώρα, Όπως Είναι" ** που στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το 2010, από τις εκδόσεις Πατάκη και σε (καλή)μετάφραση Σπύρου Τσούγκου.

Ο Φορντ (γεννημένος το 1944 στο Jackson του Mississippi και μεγαλωμένος στο Little Rock  του Arkansas ,Νότιος δηλαδή,οπότε μαντεύετε σε ποια παράδοση και λογοτεχνικά μεγέθη παραπέμπει τον παγκόσμιο αναγνώστη αυτή η μικρή πληροφορία) δημοφιλής διηγηματογράφος και με σημαντικές περγαμηνές*** έχει άλλα τρία μυθιστορήματα μεταφρασμένα στα ελληνικά τα οποία πιστεύω ότι αξίζει να αναζητηθούν και να διαβαστούν σαν ενιαία πρόταση γνωριμίας μαζί του,γιατί τον θεωρώ έναν πολύ σημαντικό δημιουργό που (κατα)γράφει (σ)τις σύγχρονες ΗΠΑ,κεντώντας μυθοπλασία, μια συλλογική εμπειρία ζωής εθνικής σε μεγάλο βαθμό,καθαρά αμερικάνικης και καθημερινής,εκείνης που δεν εξάγεται φτιασιδωμένη και σωρηδόν πχ από το Χόλυγουντ, αλλά αληθινής, φιλτραρισμένης σταγόνα-σταγόνα μέσα από την ιστορία του Φρανκ Μπάσκομπ ,κεντρικού ήρωα,που μεγαλώνει ηλικιακά παρατηρώντας προσεκτικά την χώρα και τους ανθρώπους της καθώς προχωρά ο ιστορικός χρόνος για όλους και εκείνος είναι ταυτόχρονα ενεργό κομμάτι του αλλά και, για τους τρίτους,εμάς, ένας οξυδερκής και νηφάλιος, πρωτοπρόσωπος αφηγητής με άποψη  και αυτά είναι : "Άγρια Ζωή", "Κομμάτι από την Καρδιά μου"  και " Ο Αθλητικογράφος", το πρώτο από τα τρία βιβλία του που αποτελούν τριλογία  (το  "Independence Day" είναι το δεύτερο και κρίμα που στα ελληνικά δεν έχει μεταφραστεί  και το "Η Χώρα,Όπως Είναι" το τρίτο).


Οι λιγοστοί Έλληνες αναγνώστες**** του τον έχουμε επίσης ξεχωρίσει για τις συμμετοχές του σε δυο συλλογές,την πολύ γνωστή "Της αγάπης μου ο σπουργίτης πέταξε" και την κατά την ταπεινή μου γνώμη πολύ ενδιαφέρουσα "Η γη της επαγγελίας", που δεν περιέχει μεν διηγήματα αλλά δεν στερείται σπουδαιότητας μια και είναι συγκέντρωση σε βιβλίο δυνατών συζητήσεων του Ούλριχ Γκράινερ, συγγραφέα και κριτικού λογοτεχνίας,με τον Ρίτσαρντ Φορντ,τον Πολ Όστερ,την Τζόαν Ντίντιον, τον Ε.Λ. Ντοκτορόου,τον Τ.Κ. Μπόιλ και αρκετούς άλλους.

Η ιστορία μοιάζει απλή στην σύλληψή της σαν ιδέα και πρόθεση να περιγραφούν και αποτυπωθούν αισθήματα,συναισθήματα,νοοτροπίες,ιδιαίτερα γνωρίσματα,χούγια και κατατόπια,διλήμματα,φόβοι, επιθυμίες,αγωνίες,με μια λέξη τόποι και ζωές ανθρώπων σε μια ευλογημένη και φθονημένη γι αυτό γωνιά του πλανήτη, διαβάζεται εύκολα παρά τις 700+ σελίδες της και την εμμονή του Φορντ στην λεπτομέρεια αυτού που περιγράφει αν και χρονικά δεν εκτείνεται παρά λίγο πριν και ελάχιστα μετά το "Thanksgiving" του 2000.
Παρακολουθούμε βήμα βήμα τον Μπάσκομπ το φθινόπωρο του 2000 στις Ηνωμένες Πολιτείες ενώ κορυφώνεται η προεκλογική περίοδος στο έμπα της νέας χιλιετίας και στα πράγματα φαίνεται να επικρατεί ο υιός Μπους σκανδαλωδώς ,γεγονός που μαζί με τα προσωπικά του απασχολεί τον (δημοκρατικών προτιμήσεων) αφηγητή μας,σαν κάτι πολύ σοβαρό ,που φοβάται ότι θα επηρεάσει με αρνητικό τρόπο πολλές οικονομικές δραστηριότητες και θα αλλάξει ισορροπίες στις Ηπα και κατά συνέπεια σε όλο τον κόσμο(πράγμα που το είδαμε όντως να γίνεται στην συνέχεια ).

Ο Φρανκ Μπάσκομπ, πετυχημένος 55χρονος μεσίτης ακινήτων στην ακτή του Νιού Τζέρσεϋ προσπαθεί- αν και έχει καρκίνο του προστάτη και υποβάλλεται σε ειδική θεραπεία που του προκαλεί συχνουρία, κατάσταση που τον πιέζει αλλοπρόσαλλα (ενδεχομένως και αλληγορικά) σε όλη την εξιστόρηση- να χαρεί την ηλικία του αυτή όπως και τις προηγηθείσες, βλέποντας τα  θετικά της και ονομάζοντάς την "Μόνιμη Περίοδο", αλλά μάταια γιατί βρίσκεται στην πολύ πιο σύνθετη θέση να πρέπει να διαχειριστεί την αιφνίδια κρίση στον δεύτερο γάμο του(την φυγή της γυναίκας του της Σάλλυ, που την υπεραγαπά, με τον... πρώτο της σύζυγο ο οποίος επί τριάντα χρόνια θεωρούνταν και είχε κηρυχτεί και επισήμως νεκρός μα εμφανίστηκε από το πουθενά και την έφερε σε κατάσταση απόλυτης αδυναμίας να αντιδράσει ρεαλιστικά), την σποραδική και θολών κινήτρων επανεμφάνιση της πρώτης του συζύγου της Ανν και την συνεχή ενθύμηση του πεθαμένου τους γιού,την σεξουαλική αναποφασιστικότητα της κόρης του Κλαρίσσα την οποία λατρεύει ,την ακανθώδη επίσκεψη του σπασίκλα γιού του Πολ,με τον οποίο ποτέ δεν καταφέρνει να συνεννοηθεί εντελώς και της παράξενης και γοητευτικής φίλης του,την επεισοδιακή φιλία του με τον κοτσονάτο 80άρη Γουέιντ που παραλίγο να είχε γίνει προ αμνημονεύτων χρόνων πεθερός του και δεκάδες ακόμα μικρότερα περιστατικά και πρόσωπα ενταγμένα στην καθημερινότητα την δική του και μαζί και του περίγυρού του, που τον επηρεάζουν άμεσα,με πρώτο την επαγγελματική του και όχι μόνον αλλά και με έναν τρόπο πολύ φιλική σχέση με τον Θιβετιανό υπάλληλό του (που στο μεταξύ έχει γίνει πιο Αμερικανός από τους Αμερικανούς,έχει διαλέξει το όνομα Μάικ Μαχόνυ και ψηφίζει μανιωδώς.. Ρεπουμπλικάνους αν και ψυλλιάζεται την εκλογική και λοιπή στρέβλωση που μαγειρεύεται) να κατέχει μεγάλο κομμάτι στην αφήγηση, απλωμένο περίτεχνα σε όλη την ιστορία,σαν αφορμή να θίξει ξανά και ξανά τα κακώς κείμενα από αφυπνισμένη πολιτικοοικονομική οπτική ιδωμένα.
Η τεράστια, πλούσια χώρα του πάντως- έξω από την δική του αγωνία για την αγορά ακινήτων που την θεωρεί δείκτη γενικότερων καταστάσεων και την ανησυχία του για την καθιέρωση πχ του ευρώ στην Ευρώπη,κάτι που επίσης τον προβληματίζει για τις αρπακτικές διαθέσεις του παγκόσμιου χρήματος με την ποικίλη και αλόγιστη εκμετάλλευση της γης-οδεύει πανεθνικά και με διακυμάνσεις επιφανειακής ησυχίας αλλά και σημαντικοασήμαντα γεγονότα να συμβαίνουν τοπικά στις πολιτείες της ή και σε όλη την επικράτεια με  στραμμένη την  σκέψη προς την περιβόητη Ημέρα των Ευχαριστιών και τίποτα άλλο. 

Ο Φρανκ βλέπει καθαρά ότι η χώρα,η όμορφη γη όλων τους, έχει υποστεί μια μη αντιστρέψιμη ,μια εντελώς παραδόπιστη κακοποίηση απ΄άκρη σ΄άκρη για να κερδίσουν εξωφρενικά και περιττά από ένα σημείο και πέρα καθότι αστρονομικά κέρδη κάποιοι-οι γνωστοί "κάποιοι" που αφήνουν λαούς ολόκληρους να πεθαίνουν από την πείνα αλλά αυτοί έχουν ιδιωτικούς στόλους πλοίων και αεροπλάνω και ποιος ξέρει και τι άλλων και 800 σπίτια ο καθένας και δεν ντρέπονται - και αυτό δεν διστάζει να το καταγγείλει με τον ευφυή συγγραφικό τρόπο του,χωρίς κραυγές και υστερίες, αναφερόμενος συνεχώς κριτικά στην μεταμόρφωση προς το χειρότερο-βαφτισμένη φυσικά, όπως παντού στον πλανήτη, «ανάπτυξη» -της χώρας του,αλλαγή που συντελέστηκε με προκλητική επίσπευση της «αξιοποίησης» στις προεδρίες του Ρήγκαν και για την οποία μεταμόρφωση και αλλαγή εκείνος ακριβώς ως κτηματομεσίτης έχει κάθε λόγο να νιώθει μόνον ανησυχία και απέχθεια. 

Ο Φορντ συγγράφει,περιγράφει και καταγράφει πολύ εμπνευσμένα ,κινώντας αλάνθαστα τα πολλά πρόσωπα του μυθιστορήματός του και αφηγούμενος, χωρίς να τις μπερδεύει ούτε σε ένα σημείο, πολλές επιμέρους ιστορίες σαν τέλειους δορυφόρους σε μια κεντρική ,έχοντας φτιάξει μιαν εξαιρετικά αρμονική και υποβλητική ατμόσφαιρα σαν φόντο και διατηρώντας την μυθοπλαστική ροή αδιάλειπτη .
Κάνει με υπέροχη και ελεγχόμενη επιμονή, που δεν ξεπέφτει σε καμία περίπτωση σε ανοικονόμητη σπατάλη συγγραφικών δυνάμεων,διαδοχικές ψυχογραφικές καταδύσεις στην άβυσσο του ανθρώπινου είναι,πολύτιμες και λυτρωτικές ρωγμές στον παθογενή μικρόκοσμό του και μικρόκοσμο των ανθρώπων της πόλης,της δουλειάς ,της ζωής του και της χώρας του ολόκληρης κατ΄ επέκταση,  με όπλα του τις λέξεις ,διαπερασμένες με λεπτότατη ειρωνεία και χιούμορ, πίκρα,εκλεπτυσμένο προβληματισμό, αγάπη αλλά και έντονη υπαρξιακή αγωνία που ενσταλάζεται,σε άλλους λιγότερο και στον alter ego ήρωά του περισσότερο και συνεχώς και παρά την την κόποις αποκτηθείσα ευμάρεια, που του δίνει σαν μια χρήσιμη δραματουργική ανάσα για το προσωπικό του φινάλε,χωρίς να τα αναγάγει σε φάμπρικα πανάκειας για τον καρκίνο και άλλοθι για το άγνωστο μα όμορφο προνόμιο που λέγεται ζωή,το οποίο βάζει τον antihero ήρωά του να βρει μύριους (έντιμους σε τελική,ηθικούς με κάποια επεξεργασία, βαθιά ανθρώπινους) τρόπους να το ρουφήξει ως το μεδούλι χωρίς να το υφαρπάξει από κανέναν.

ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Φορντ,διαβάστε την εδώ 

*Απορώ που  δεν είχα γράψει ως τώρα για τον Ρίτσαρντ Φορντ ενώ μου αρέσει πάρα πολύ-είχα βαλθεί,βλέπετε, να συστήσω σε όλους τον Πέρσιβαλ Έβερετ-αλλά μια και αγόρασα (πάλι) σαν δώρο για φίλη το συγκεκριμένο μυθιστόρημα και σε μια σχεδόν συμβολική τιμή πλέον σε σχέση με την λογοτεχνική του αξία,το προτείνω ανεπιφύλακτα-κάλλιο αργά παρά ποτέ-και επίσης σας συστήνω να ψάχνετε οπωσδήποτε στις προσφορές,να μη διστάζετε να κάνετε πχ με 3,4,5 ευρώ αγορές βιβλίων για σας ή φίλους,αφήνοντας για τα αμέτρητα, που πλασάρονται με στόμφο σαν "τα καινούργια"-λες κι η ημερομηνία παραγωγής τους είναι το ύψιστο ζητούμενο ,σαν να πρόκειται για γιαούρτι-να αγωνιούν άλλοι γι αυτά.Ας σταματήσουμε να είμαστε άκριτοι καταναλωτές και στο βιβλίο,φτάνει.

** Ο τίτλος στο πρωτότυπο είναι "Τhe Lay of the Land" αλλά η αλλαγή του στα ελληνικά δεν με ενόχλησε,ίσως πάλι θα μπορούσε να μεταφραστεί διαφορετικά (lay of the land είναι συν πλην αυτό που λέμε κατατόπια),δεν ξέρω,ο εντελώς άλλος τίτλος αν και βολικός σε σχέση με το περιεχόμενο, είναι επίσης και κομματάκι αυθαίρετος,πάντα .
Εμένα στο βαθμό που μου πέφτει λόγος σαν αναγνώστρια ,θα πω και το συζητάμε αν θέλετε ότι με φοβίζει που παριστάνουν ανεξέλεγκτα τον Άρη Αλεξάνδρου κάποιοι μεταφραστές,στο κάτω κάτω είναι δυνατόν να θαρρούν ότι έχουν το ταλέντο του;Ίσως ήρθε ο καιρός να ξαναπιστέψουν ότι είναι σπουδαίο αυτό καθαυτό το να είναι πιστοί μεταφραστές (και όχι κατά φαντασίαν συνδημιουργοί)και να μην το υποτιμούν ή να το βλέπουν μόνο βιοποριστικά.  

*** Το μυθιστόρημα του Φορντ "Independence Day",το δεύτερο από την λεγόμενη The Bascombe Trilogy κδόθηκε το 1995 και τιμήθηκε με το Ρenn/ Faulkner και το Ρulitzer.(Όσο και να είναι κανείς δύσπιστος απέναντι στα των βραβείων εν γένει, εδώ δεν μιλάμε για το βραβείο του τάδε συμπαθούς και καλού λογοτεχνικού περιοδικού ή συλλόγου,ιδρύματος κτλ που σήμερα είναι κι αύριο δεν είναι, αλλά για τα κορυφαία αμερικανικά λογοτεχνικά βραβεία.)




****Που ανάμεσά τους είναι-σιγά μη δεν ήταν- οι γνωστοί βιβλιοφάγοι no14me (εδώ)και librofilo (εδώ) και οφείλω κι εγώ με τη σειρά μου να πω ότι εμένα τον Ρίτσαρντ Φορντ μου τον σύστησε  ο Μιχάλης Μοδινός όταν τον είχα καλέσει σε μια εκδήλωση με αφορμή ένα διήμερο βιβλίων και την μέρα παγκόσμιου περιβάλλοντος και τον ευχαριστώ πολύ.

Σχόλια

  1. τον ρίτσαρντ φορντ τον έμαθα από τον no14me και μόλις ανακάλυψα τον εξαντλημένο ''αθλητικογράφο'' σε γνωστό βιβλιοπαζαροπωλείο, το πήρα αμέσως χωρίς δεύτερη σκέψη. κλασικά περιμένει και αυτό μαζί με τα υπόλοιπα αδιάβαστα... είναι κρίμα που δεν έχει μεταφραστεί το δεύτερο βιβλίο της τριλογίας (και λίγο περίεργο). ας είναι, θα το ψάξω στα αγγλικά.

    για τις προσφορές συμφωνώ απόλυτα. τόσο από θεωρητική πλευρά (μπαγιατεύουν τα βιβλία? - καλά κάποια μπορεί και να μπαγιατεύουν...) όσο και από πρακτική (έχω βρει μεγάλα βιβλία σε απίστευτα χαμηλές τιμές κατά καιρούς). μήπως να αρχίσουμε να ρίχνουμε σύρμα για τέτοιες περιπτώσεις, όπως αυτή του βιβλίου που παρουσίασες (το είχα πάρει κι εγώ χαμπάρι. χα!)? κάτι σαν ''δελτίο προσφορών'' ας πούμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. θ. το βιβλιοπαζαροπωλείο ως όρος θα κλαπεί ασυστόλως,σε ενημερώνω...μετά και την επίσημη κατάργηση της ενιαίας τιμής κι ενώ γινόταν ήδη της ψιλοτρελής είμαστε στην φάση να γίνεται τώρα της... καρατρελής με τις τιμές των βιβλίων,όπως ξέρεις,οπότε όπου βρούμε παζάρι,προσφορές,γιορτάζουμε τα γενέθλια της γιαγιάς μας κτλ εμείς θα την κάνουμε την περατζάδα μας και φυσικά συμφωνώ να ρίχνουμε σύρμα,πολύ καλή ιδέα.
    Σιγά μη δεν είχε ανακαλύψει τον Φορντ ο no14me,γκουγκλάρισα να το βρω μόλις μου το είπες και τσουπ,κι αυτός ο βιβλιοφάγος που γράφει κάτι εκπληκτικά κείμενα τώρα τελευταία στο ιστολόγιό του, τσουπ κι ο άλλος ο ακατανόμαστος ο librofilo,παπαπα,δεν τους ξεφεύγει τίποτα,τι είναι αυτοί ρε παιδί μου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. να κλαπεί άνετα και χωρίς τύψεις. μίλαω και γράφω με creative commons!
      ε και εσύ δεν πας πίσω στην ανακάλυψη λογοτεχνικών διαμαντιών... αδαμαντωρυχείο είναι εδώ μέσα!

      Διαγραφή
  3. Ανώνυμος22/7/14 12:12

    Διάβασα πριν 2 χρόνια τον Αθλητικογράφο και μάλλον απογοητεύτηκα.
    Με κούρασε αυτός ο ατέρμονος εσωτερικός μονόλογος και άρχισα να πηδάω γραμμές και σελίδες.
    Αντίστοιχη είναι και ¨η Χώρα.." γιατί τότε θα πρέπει να αποδεχτώ ότι δεν τα βρήκαμε με το συγγραφέα
    (με μεγάλη μου λύπη γιατί μόνο καλά διαβάζω για αυτόν)

    Παραμάγαζο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτό δεν μου κάνει εντύπωση,είναι εντελώς υποκειμενικό πράγμα η ανάγνωση και η πρόσληψη ενός βιβλίου έχει να κάνει ακόμα και με την γενικότερη συγκυρία αλλά και την πολύ προσωπική φάση στις οποίες βρίσκεται ο καθένας μας. Ένα βιβλίο που λάτρεψες εσύ μπορεί να απογοήτευσε εμένα και το ανάποδο.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου