"Μαπούτσε",Καρίλ Φερέ






Με ιντριγκάρατε με διθυράμβους για τούτο το μυθιστόρημα επί έναν ολόκληρο χρόνο καλοί μου εν βιβλίοις συνοδοιπόροι,το διάβασα επιτέλους και με την σειρά μου το προτείνω ανεπιφύλακτα.Έχει μεγάλο ενδιαφέρον πράγματι και οι καλές του στιγμές είναι σαφώς πολύ περισσότερες από τις -κατά την ταπεινή μου πάντα γνώμη-,κακές που μερικές απ΄αυτές μπορεί και να οφείλονται ίσως,λέω,στην μετάφραση-δεν κάθισα φυσικά να αντιπαραβάλω κείμενα,δεν τα κάνω αυτά, απλώς δεν γινόταν αμέσως ή και καθόλου κατανοητό το ελληνικό κείμενο σε περισσότερα σημεία από όσα περιμένει ο αναγνώστης ως φυσιολογική απώλεια στην μεταφορά από την μια γλώσσα στην άλλη(αλήθεια γιατί έτσι,η μεταφράστρια θεωρείται έμπειρη)- , υπερθεματίζω πάντως κι εγώ,η παράξενη,πως αξίζει να προταθεί ξανά,ένα χρόνο μετά την πρώτη κυκλοφορία του στα ελληνικά από την Άγρα,για να διαβαστεί από όλο και πιο πολλούς,μακάρι.
Αυτό είναι στο κάτω κάτω που μένει σαν ζητούμενο όταν ο ντόρος για ένα βιβλίο καταλαγιάζει κι ακριβώς για τον λόγο αυτό ας μην το εμφανίζουμε άλλο και σαν πολιτική λογοτεχνία που αορίστως καραδοκεί,έτσι διάβασα κι άκουσα,πίσω από μια σφιχτά και καλά πλεγμένη αστυνομική μυθιστορία κι άλλα τέτοια,τρομάζοντας τον βομβαρδισμένο από ποικίλα μέσο αναγνώστη,ας μην βάζουμε στο αιχμηρό αυτό βιβλίο τροχοπέδη με ετικέτες,που δεν φαίνεται να τις έχει ανάγκη.
Έτσι λέω, μπορώ να εκφραστώ,ε;Μερσί.

Για μένα που δεν έχω φάει με το (οπτικό μου) κουτάλι τα αστυνομικά εν γένει,όμως έχοντας διαβάσει καθαρόαιμα πολιτικά βιβλία ουκ ολίγα-άρα από περιγραφές βίας και καταγραφές και μαρτυρίες βασανιστηρίων,φρικαλέων πράξεων και καταστάσεων απείρως πιο σοκαριστικών κάτι καταλαβαίνω-το "Μαπούτσε" του Γάλλου Καρίλ Φερέ είναι ένα μυθιστόρημα ευδιάκριτης αστυνομικής αντίληψης και τεχνικής όσο κι αν βρίθει απροσχημάτιστης και γενναία διατυπωμένης πολιτικής και κοινωνικής κριτικής, ξεφεύγοντας έτσι σωτήρια από πολλά από τα χιλιοειπωμένα κλισέ του είδους, χωρίς ωστόσο να μπορεί να θεωρηθεί επαρκώς πολιτικό όταν υπάρχει άλλο μέτρο σύγκρισης ή μάλλον άλλα, ασφαλέστερα κριτήρια ταξινόμησής του και σε τελική δεν χρειάζεται όλη αυτή η διαδικασία για να προταθεί με σιγουριά σαν αυτό που πάνω απ΄ όλα είναι,ένα πολύ αξιόλογο βιβλίο,που θ΄ αντέξει στον χρόνο.

Με τις ουμανιστικές πολιτικές προσθήκες με τις οποίες μπολιάζει το κείμενό του ο Φερέ αποδεικνύεται όχι μόνον πληροφορημένος ο ίδιος γι αυτά που αποτελούν τρέχουσα ή παλιότερη πολιτική επικαιρότητα μα ένας κριτικά σκεπτόμενος,οξύνους και ιδιαιτέρως παρατηρητικός άνθρωπος του σκληρού μας κόσμου και το τραχύ και όμορφο μυθιστόρημά του γίνεται ακόμα καλύτερο,πιο σύγχρονο και πιο πειστικό κι αυτό (πρέπει να μας) αρκεί.
Πολιτικά διαβάσματα και μάλιστα συγκλονιστικά συνιστούν-έτσι αβίαστα θυμάμαι τώρα μερικά-η "Αντιποίησις Αρχής" του Αλέξανδρου Κοτζιά,η "Οδύσσεια των Διδύμων" του Αλέξη Πάρνη και το "Ζωή και Πεπρωμένο" του Βασίλι Γκρόσμαν, η "Καμένη Βάτος" του Σπέρμπερ και ο "Λοιμός" του Φραγκιά, φυσικά "Το Μηδέν και το Άπειρο" του Καίσλερ αλλά κι αυτό το ταλαίπωρο το "Κιβώτιο" που με τρώει η ίδια εκείνη περιέργεια που killed the cat ποια ακριβώς εμβάνθυνσή τους σ΄αυτό να έχει, αν έχει, προηγηθεί και το βλέπουμε χρόνια τώρα σε περίοπτες θέσεις σε διάφορες ψηφοφορίες που κατά καιρούς γίνονται και καλώς γίνονται,αλίμονο˙προτείνω όμως δοθείσης της παρούσης ευκαιρίας να μπει ένα τέλος πια με το "Κιβώτιο",κρίμα να μένει έκθετο μια ζωή στον πάγκο του χασάπη, έλεος, μπορεί να πάρει σειρά η "Ορθοκωστά" του Βαλτινού ή δεκάδες άλλα,άρα διαφωνώ με πολλούς φίλους που διάβασαν το "Μαπούτσε" και το επαίνεσαν σαν πολιτική λογοτεχνία με αστυνομικό ένδυμα κι ας θεωρηθώ αυστηρή (από άδικη και άσχετη πολιτικώς καλύτερα παράξενη στα βιβλία), αυτή είναι ευθέως ειπωμένη η γνώμη μου και δεν έχω την παραμικρή πρόθεση να την επιβάλω σε κανέναν.
Βιβλία διαβάζουμε, δεν ψηφίζουμε εδώ και τώρα κόμμα και δεν ψειρίζουμε κανενός την ιδεολογία,η κρίση και η φτώχεια δεν χρειάζονται κόμματα,ιδεολογίες και τηλεσκόπια για να τις δούμε,είναι εδώ, σ΄αυτήν την γη,σ΄αυτόν τον γαλαξία,σ΄αυτό το σύμπαν και μας αφορούν.
Έτσι λέω, μπορώ να εκφραστώ,ε; Μερσί.

Η αφήγηση του Φερέ δεν είναι άναρχη και παραληρηματική,ίσα ίσα είναι έξυπνη,μετρημένη,δεν παρασύρεται σε κλάψα παρασυρόμενη εκ του θέματός της,παραμένει δυναμική ακριβώς επειδή ενισχύεται με αυτές τις καθαρές,ανθρωποκεντρικές της πολιτικές επισημάνσεις που ανέφερα πιο πάνω, τις διαπιστώσεις και τις οξυδερκείς οικονομικοκοινωνικές κρίσεις,γίνεται τριτοπρόσωπα αλλά νιώθουμε τον αφηγητή κοντά μας να διατυπώνει ευθαρσώς λόγο,έχει δε ροή αμείωτη και πλοκή που φαινόταν από τις πρώτες σελίδες ότι θα παρέμενε ελκυστική ως το τέλος.
Η ιστορία είναι βασισμένη σχεδόν εξ ολοκλήρου στα βάσανα και μαζικά βασανιστήρια του βάναυσα φτωχοποιημένου λαού της Αργεντινής,που αποτυπώνονται στο κείμενο με αδιάκοπο ρυθμό και (συγκινώντας τον) αφυπνίζουν-έτσι θέλω να πιστεύω-τον αναγνώστη,παρά το πύκνωμα των κάπως βαρετών από ένα σημείο και μετά διαλόγων και την αχρείαστη εντατικοποίηση της εικονοποίησης με όλα αυτά τα αλα Χόλυγουντ πληθωρικά κυνηγητά και τις ανταλλαγές πυροβολισμών και τις movie road φάσεις-που και να έλειπαν εντελώς εμένα δεν θα με ενοχλούσε-και τα οποία διαδραματίζονται σ΄αυτήν την χώρα την πολύπαθη,την τεράστια,την πάλαι ποτέ οικονομική δύναμη που παλεύει να ορθοποδήσει-αν υπάρχει τέτοια περίπτωση-από τα δεινά της γιγάντιας κρίσης που της προκάλεσαν οι απανωτές χούντες και φυσικά το ΔΝΤ,ο καπιταλισμός  με μια λέξη και η εγγενής του σαπίλα,ας μην κοροϊδευόμαστε,αυτό το αποτυχημένο και ελεεινό σύστημα που (ξανα)πληρώνουμε τις ατέλειές του (sic),μην πω τίποτα χειρότερο,κι εμείς, εδώ και τώρα στην Ελλάδα.
Η πανομοιότυπη ως προς τις  συνθήκες χαβούζα στην οποία έχουν ρίξει και την δική μας χώρα οι υποτελείς και φοροεισπρακτικού προσανατολισμού κυβερνήσεις είναι συγκλονιστικές,μπορείς απλά ν΄αλλάξεις τα ονόματα.Βιώνουμε στο πετσί μας,με τον ραγιάδικό μας τρόπο εμείς (σφάξε με αγά μου ν΄αγιάσω) που μας τον άφησαν προίκα τα 400 χρόνια τουρκοκρατίας,μια από τα ίδια: έναν απάνθρωπο πάνω απ΄όλα τα άλλα του κακά καπιταλισμό,που οι υλοποιητές του στην κορύφωση του ξηλώματος, που το ζούμε κι είμαστε στο επίκεντρό του,της μεσαίας τάξης και μετατροπής της σε τάξη δούλων, πληβείων και οσονούπω ζητιάνων έχουν σαν μέλημα να φτιάξουν όχι κάποιες δομές στοιχειώδους κοινωνικής υποστήριξης και αλληλεγγύης ούτε για στάχτη στα μάτια,αλλά...παγκάκια σιδερόφρακτα-αυτό είναι ένα παράδειγμα, παρμένο από την ζοφερή επικαιρότητα-για να μην κοιμούνται οι άστεγοι πάνω τους!Τι πιο απάνθρωπο απ΄αυτό...
Το τραγικότερο δε είναι το πόσοι, από τους εγγράμματους Έλληνες που δηλώνουν και βιβλιοφάγοι, συναινούν με σχόλιά τους που μοστράρουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σ΄αυτή την απονιά και το μόνο που έχω να πω για πολλούς από δαύτους τους "μορφωμένους" ραγιάδες είναι: καθίκια,να βράσω την μόρφωσή σας και τα βιβλία που καυχιέστε ότι έχετε διαβάσει....
Το ότι απέτυχαν τόσοι διαβάζοντας να γίνουν σπλαχνικότεροι  ά ν θ ρ ω π ο ι   με κάνει να απορώ -πώς είναι δυνατόν τα βιβλία να μη επέδρασαν πάνω τους ώστε να γίνουν καλύτεροι- και σκέφτομαι ότι η ανάγνωση δεν είναι το μόνο μέσο στο κάτω κάτω για να σκοτώνουν την ώρα τους ή να κάνουν επίδειξη γνώσεων και ικανοτήτων,ας το ρίξουν στο...κέντημα λοιπόν ή κάτι άλλο,κρίμα να ξεπέφτει, στην περίπτωσή τους,η Λογοτεχνία σε κατανάλωση και τίποτα άλλο.
Έτσι λέω, μπορώ να εκφραστώ, ε; Μερσί.

Ο Φερέ στο πολυδιαβασμένο "Μαπούτσε" δεν επιστρατεύει/επινοεί τους χάρτινους ήρωές του για την πειστικότητα της μυθοπλασίας,για να δέσει δηλαδή και μόνον λογοτεχνικά την σκληρή ιστορία που αφηγείται.Αυτή είναι είναι σε μεγάλο βαθμό αληθινή.Συνέβη.Συμβαίνει ανά διαστήματα.
Οι χιλιάδες αγνοούμενοι,οι μανάδες και οι οικογένειές τους από την μια και οι μαριονέτες-δικτάτορες με τους στρατούς και τους πράκτορες και τους λακέδες τους από την άλλη είναι κάτι παραπάνω από φιγούρες, ρόλοι και λογοτεχνία,έστω γροθιά στο στομάχι σαν αυτή που υπηρετεί το "Μαπούτσε". Είναι η Ιστορία σε ρεαλιστικό χρόνο και υπαρκτούς γεωγραφικούς τόπους.

Από τα μάτια-και την ψυχή θέλω να πιστεύω-του αναγνώστη περνάνε πολλά πρόσωπα:ο ντετέκτιβ Ρουμπέν Καλδερόν(ταγμένος στην υπόθεση των χιλιάδων αγνοούμενων της χώρας του),η Ινδιάνα Ζανά,(η ανυπόταχτη Μαπούτσε, που το όνομα της φυλής της σημαίνει "Γη των ανθρώπων",Μαπού η γη και Τσε οι άνθρωποι,που θα περάσει δια πυρός και σιδήρου πολλά χρόνια από την μόλις 30χρονη ζωή της),ο ασθενικός τραβεστί Πάουλα (ένα από τα υιοθετημένα παιδιά των αγνοουμένων),η άγρια δολοφονημένη φωτογράφος Μαρία Καμπάλο(που όντας κι αυτή παιδί δολοφονημένων αρχίζει να ψάχνει στοιχεία και το πληρώνει πολύ γρήγορα και πολύ ακριβά),οι θετοί γονείς της,(πουλημένοι πλούσιοι,ωφελημένοι από τον στρατό και την σάπια πλουτοκρατία της Αργεντινής), η επίσης θετή μάνα τού Μιγκέλ-Πάουλα(η τρελαμένη γριά Ρόσα που καταλήγει να καταπίνει τα αποδεικτικά έγγραφα που καίνε τους άτεκνους παρατρεχάμενους του  καθεστώτος τους μπλεγμένους σ΄αυτές τις αισχρές υιοθεσίες ),η Έλενα Καλδερόν (η γενναία μάνα του Ρουμπέν) και οι αγνοούμενοι δικοί τους νεκροί(ο πατέρας του ο σπουδαίος ποιητής Ντανιέλ Καλδερόν και η μικρή του αθώα αδελφή,που πήγαν όπως χιλιάδες άλλοι σαν το σκυλί στ΄αμπέλι) και ο αγώνας της με τις μανάδες και τις γιαγιάδες της Αργεντινής -που τώρα γι αυτές στήνεται αυτό το εφιαλτικό σκηνικό,τι να υποθέσει κανείς αν όχι ότι μαίνεται ένας ακήρυχτος και πολύ βρώμικος πόλεμος-,οι διάφοροι υποτακτικοί της αστυνομίας που ένα μεγάλο της κομμάτι παραμένει βουτηγμένο στην διαφθορά μαζί με τον Στρατό, πολύ σκληρές εξουσίες που διαπλέκονται,μπερδεύονται,ανταγωνίζονται κι εξοντώνουν η μια την άλλη όμως συμμαχούν σε ευκαιριακές λυκοφιλίες για να εξολοθρεύσουν από κοινού όσους αντιφρονούντες σκαλίζουν το παρελθόν,κι άλλα πρόσωπα,δευτερεύοντα τυπικώς αλλά που βάζουν στο εμπνευσμένο αστυνομικό μυθιστόρημα του Φερέ το δικό τους πολύτιμο πετραδάκι.


Σχόλια

  1. Δεν το πιστεύω! Απόψε στο λιμάνι (στα Χανιά όπου βρίσκομαι ακόμη) συνάντησα ένα φίλο που η μπλούζα του είχε χαρακτηριστικά σχέδια και έγραφε Mapuche. Ομολογώ πιάστηκα αδιάβαστη. Μαπούτσε μου είπε είναι η κυριότερη φυλή στη Χιλή. Διπλά αδιάβαστη ένιωσα πέφτοντας πάνω στην αποψινή σου ανάρτηση, με τον ιδιαίτερα γλαφυρό και τολμηρά καυστικό λόγο. Μου έδωσες ωραία ιδέα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλή σύγχρονη,πολιτικοποιημένη αστυνομική λογοτεχνία.Υπάρχει ολόκληρη σχολή.Οι Γάλλοι φαίνεται να τα καταφέρνουν ιδιαίτερα καλά στο είδος εμπλουτίζοντάς το μάλιστα, αρχής γενομένης από τους ήδη πολύ γνωστούς Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ και Ζαν-Κλοντ Ιζό.Αλλά και τον Μωρίς Αττιά. Δεν είμαι η καταλληλότερη για αστυνομικά αλλά νομίζω ότι ο Φερέ παίρνει επάξια σκυτάλη.

      Τι ωραία που είσαι ακόμα στα Χανιά!Μείνε όσο μπορείς Κατερίνα!

      Διαγραφή
    2. Ιζό και Αττιά έχω διαβάσει,είναι πάρα πολύ καλοί!

      Διαγραφή
  2. Ανώνυμος18/9/14 18:22

    Εξαιρετική αστυνομική και όχι πολιτική λογοτεχνία και καλά κάνεις που το ξεχωρίζεις.Να διαβάσεις και το "Ζουλού",το προηγούμενό του,η καλή μέρα φάνηκε από το πρωί στην περιπτωση του Ferrey.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου