"Ελέησόν με",Ζαν-Κριστόφ Γκρανζέ

Σταυρόλεξο ή  νουάρ;Μπα,λογοτεχνία το λες.



Τι έχω διαβάσει από αστυνομική λογοτεχνία;Αρκετά βιβλία συγγραφέων που θεωρούνται κλασσικοί και πολύ καλοί,όπως εκ των υστέρων έμαθα,πλην όμως αγορασμένα από μένα σχεδόν από ένστικτο και με συγκυριακά κριτήρια,γιατί τα αστυνομικά δεν ήταν ποτέ σταθερή μου προτίμηση.
Πρώτοι και καλύτεροι οι Ντάσιελ Χάμετ και Ρέημοντ Τσάντλερ (εκπληκτικοί και για μένα μακράν οι καλύτεροι), Ιζό,Αττιά, Τσαβαρία (που έχει ένα πηγαίο λαϊκό στυλάκι που δεν το περιμένεις και επιπλέον είναι διανθισμένο με μπόλικο χιούμορ), φυσικά Σιμενόν και Μανσέτ, Μονταλμπάν,λίγο Καμιλέρι και βεβαίως Γιάννη Μαρή, λιγότερο Άγκαθα Κρίστι, Ελρόυ, Λε Καρέ, Ράνκλιν, Χάισμιθ κι από δικούς μας εκτός του Μαρή που τον θεωρώ ευφυή και επιπόλαια διαβασμένο κι από το ίδιο του το φανατικό κοινό,δυο τρία του Μάρκαρη από τα σχετικά πρόσφατα, μερικά της Αθηνάς Κακούρη που όλοι μας την επαινούμε για τα ιστορικά και δυστυχώς ξεχνάμε τα ωραία αστυνομικά της που "κρύβονται" σε συλλογές,ένα δυο του Φιλίππου αλλά και του Ανδρέα Αποστολίδη και τέλος από την σκανδιναβική- αυτήν την πολυδιαφημισμένη πια βιομηχανία μυστηρίου-διάβασα από αναγνωστική ταμαχιά παρακινούμενη για να ξέρω τι γίνεται (ντροπή μου ή μήπως όχι;),Στόλεσεν που τον βρήκα πολύ μεστό και καλό, Λάρσον που δεν ξετρελάθηκα και Νέσμπυ και δεν θυμάμαι αυτή την στιγμή άλλους,Έλληνες και ξένους .

Προς τι όμως η εισαγωγή τού τι κάνω και τι δεν κάνω προσωπικά εγώ και τι εμμέσως προτείνω;Μα εδώ,στα μπλογκς, μόνο για τις προσωπικές μας εμπειρίες και προσεγγίσεις είναι σωστό να μιλάμε και απ΄αυτά τα καλά βιβλία που ανακαλύπτουμε,ας  δίνουμε,χωρίς να περιμένουμε τίποτα για αντάλλαγμα- άντε ένα καλό σχόλιο καμιά φορά-ιδέες και προτάσεις στους λιγότερο οργανωμένους στο ξετρύπωμα βιβλίων και στους οποίους εμείς, έτσι μανιακά και από τόσα που διαβάζουμε,κάτι καλό έχουμε πάντα ως πρόταση,ας την λέμε λοιπόν με ρέγουλα,κάνοντας σεμνά και το ολίγον από λογοτεχνίζουσα βιβλιοπαρουσίαση πέρασμά μας στο διαδίκτυο και τέλος.Δεν κολλάμε ένσημα σε καμία,απολύτως καμία,φάμπρικα βιβλιοκριτικής.
Φέτος μες το κατακαλόκαιρο λοιπόν ξανάρχισα να διαβάζω κάτι αστυνομικά που είχαν ξεμείνει στο εξοχικό και έτσι, για να μπω σωστά στο παιχνίδι, συμμορφώθηκα με τους πατροπαράδοτους κανόνες του, αστυνομικό +θάλασσα=αναγνωστική απόλαυση,κουβάλαγα δηλαδή αστυνομικά στην παραλία και  το ένα έφερε το άλλο και τελικά τους πολύφερνους κυρίους Φερέ και Γκρανζέ που τους είχα καιρό αγορασμένους και δεν το αποφάσιζα να τους διαβάσω, μα να τώρα,εξαιτίας τους νομίζω έβγαλα το αστυνομικό από το χρονοντούλαπο των προτιμήσεών μου,οπότε προβλέπω αναζωπύρωση του ημιθανούς ειδυλλίου.

Φερέ και Γκρανζέ λοιπόν.Γάλλοι.Ταλαντούχοι,αιχμηροί,οξυδερκείς,μοντέρνοι παραμυθάδες που ζυμώνονται για τα καλά στην νέα περίοδο της γαλλικής πεζογραφίας η οποία αναμφίβολα επέστρεψε καλπάζοντας στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα με σημαντικά βιβλία,κυρίως καλά μυθιστορήματα που θα αντέξουν, πιστεύω,στον χρόνο-όχι ότι εμένα με νοιάζουν μόδες,συρμοί και επικαιρότητες-και με τέμπο γραφής που δεν μοιάζει να κουβαλάει σημάδια κόπωσης στο άμεσο μέλλον.
Εξάλλου ο απίστευτα κακοποιημένος πλανήτης μας πάντα έχει απ΄όλα, δικτατορίες, πολέμους, αίμα, καρτέλ,συμμορίες,κυβερνήσεις λακέδων,όλα τα απόβλητα και λερά σκουπίδια φάτσα κάρτα στην παγκόσμια βιτρίνα, διαλέχτε και πάρτε,από όζουσες κοινωνίες άλλο τίποτα και κάποιος πρέπει να (ξανα)μιλήσει γι αυτά χωρίς να μας κάνει γιαλαντζί κατήχηση και οι δυο Γάλλοι πέσανε με τα μούτρα και ξεδιαλέγουν φοβερό υλικό για να κάνουν μια προχωρημένη αστυνομικοπολιτική λογοτεχνία φρέσκια και ενδιαφέρουσα και γενικότερα μια λογοτεχνία που έχει κάτι καινούργιο- κι ας μην είναι πια τίποτα πράγματι καινούργιο σ΄ αυτόν τον κόσμο-να μας πει, έστω να μας ξαναθυμίσει τον αληθινό κόσμο γύρω μας, διότι ως ευρύ κοινό σκουριάσαμε μπρος στις τηλεοράσεις και με τα χαζοχαρούμενα μπεστσέλερ στα χέρια κι ως μυημένοι κλείσαμε βλακωδώς τα μάτια και τα αυτιά μας σε ό,τι δεν μύριζε επαρκώς κλασσικίλα .Μπορούμε να μιλάμε για τη νέα γαλλική λογοτεχνία που δεν δίνει εθνικά συγχωροχάρτια για κάθε βαλάντιο και εκλογική  κάλπη και που βγάζει στην αναφορά δικούς και ξένους για τις βρωμιές τους. 
Κι όσο για μας τους διχασμένους παμφάγους που  το΄χουμε δει μονά ζυγά-ευρύ κοινό τις μονές και βαριά κουλτούρα τις ζυγές-τι να λέμε τώρα,τα αστυνομικά,καλτ,σταυρόλεξα,νουάρ,όλα, ήταν πάντα το πιο στοργικό αποκούμπι μας στην τρέλα της κακούργας κοινωνίας.

Ο κύριος Καρίλ Φερέ μέσω "Μαπούτσε" μας πήγε στην Αργεντινή και άφησε τους συμπατριώτες του στην ησυχία τους,ο κύριος Γκρανζέ φέρνει την Χιλή στην Γαλλία και τους τα ψέλνει ένα χεράκι.Για τον κύριο Φερέ τα είπαμε και τα κουβεντιάσαμε,σήμερα ας έχει ο κύριος Ζαν-Κριστόφ Γκρανζέ την τιμητική του μια και στα συγγραφικά διαπιστευτήριά του κουβαλάει κι άλλα-όλα καλά ακούγεται ότι είναι -μυθιστορήματα.
Σε τούτο εδώ, που εκδόθηκε με μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη για τις εκδόσεις Καλέντη, Χιλιάνοι βασανιστές και κυρίως παράφρονες υπάνθρωποι εκπαιδεύονται από κορυφαίους, διαλεγμένους έναν έναν, επαΐοντες και κατέχοντες την συναφή περί τέλειων βασανισμών "τεχνογνωσία" Γάλλους (και Γερμανούς αλλά γι αυτούς δεν είναι δα και έκπληξη να μαθαίνουμε τα χαΐρια τους) σαν να εξάγεται από τις δικές τους χώρες ως ένα οποιοδήποτε άλλο προϊόν προς την υφήλιο και δη τις τριτοκοσμικές ή λεγόμενες αναπτυσσόμενες-εδώ γελάνε για την πολλή τους ανάπτυξη-και οι λογής πολεμοκάπηλοι και μανιακοί με την εξουσία psycho παρελαύνουν. Σαρώνουν.
Το απόλυτο Κακό και οι υπηρέτες του που επιτίθεται από παντού, που το καλλιεργούν επίμονα και μεθοδικά, που το διδάσκουν βρωμίζοντας ως και την Τέχνη,όλες της τις εκφράσεις, κάνοντας πειράματα με την μουσική,ένα θριαμβευτικό ρεσιτάλ διαρκείας απόλυτης ενστάλαξής του στα μύχια της ύπαρξης των αποδεκτών και φορέων του μέσα απ΄αυτήν.
Οι Γάλλοι που σε δυο παγκόσμιους πολέμους οι οποίοι διέλυσαν κι έπνιξαν στο αίμα την Ευρώπη και έφεραν άνω κάτω ολόκληρη την ανθρωπότητα με επιστέγασμα της φρίκης το Ναγκασάκι και την Χιροσίμα, που κατάφεραν και βρέθηκαν και τις δυο φορές στο ίδιο στρατόπεδο με τους νικητές,αφού πήραν το γενναίο μερίδιό τους από την καλή πλευρά, εδώ συντάσσονται ανερυθρίαστα και ψυχρά με τους πρώην εχθρούς,τους όπου φύγει φύγει Γερμανούς εγκληματίες πολέμου σε ένα θλιβερό κοινό σκοπό: επικερδή πώληση και εκπαίδευση της τεχνικής των τέλειων βασανισμών στις στυγερές νοτιοαμερικάνικες δικτατορίες.
Η φρίκη δεν έχει τέλος,δεν έχει σύνορα,δεν έχει φραγμό,δεν έχει Θεό κι ας τον επικαλείται κατά το δοκούν,είναι μολυσματικός ιός, ύπουλος, αόρατος, πανίσχυρος.Ανάγεται σε ηδονή,σε χόμπυ,σε επιστήμη(!).Διδάσκεται,διασπείρεται,χρηματοδοτείται,υπάρχει.
Πρωτοστατούν Γάλλοι,επίσημες αρχές και υπουργεία,στρατός και πολιτικοί στο παρασκήνιο και ο ανθρωποκεντρικής αντίληψης Γκρανζέ εξανίσταται, τον ενδιαφέρουν οι "δικοί του"ως ένα βαθμό,και εστιάζει, τους δαχτυλοδείχνει,τον προσβάλλουν με την σαπίλα τους γιατί αυτοί οι Γάλλοι-που φευ δεν είναι της Μασσαλιώτιδας και του 1789,του Σταντάλ ,του Φλωμπέρ και του Προυστ- δεν είναι μωρές παρθένες,που δεν ξέρουν με ποια τέρατα πλάγιασαν,πότε και γιατί, αδιαφοροώντας αν πρέπει κάποιοι άλλοι να σταυρώνονται για τα δικά τους αίσχη.



Ο συγγραφέας φτιάχνει δυο αρκετά εκτός κλισέ,ολωσδιόλου αντίθετους χαρακτήρες που πρέπει να σηκώσουν κεφάλι και συμπληρώνουν ιδανικά ο ένας τον άλλο, δεν είναι υψηλά ιστάμενοι μπάτσοι εξουσίας αλλά τρωτοί άνθρωποι βγαλμένοι από το σύγχρονο πλήθος ενός ισχυρού κράτους που,ως χτες,απλωνόταν σαν αυτοκρατορία σε όλο την πλανήτη και που ποτέ δεν σταμάτησε να ενεργεί επεκτατικά στέλνοντας κι αυτό τους μισθοφόρους του ως την τελευταία άκρη της γης.
Το ντουέτο είναι ένα εν δυνάμει δίδυμο πατέρα-γιού.Ένας ευφυής, ηρωινομανής,παρορμητικός και αλτρουιστής,χαλαρός και μοντέρνος νεαρός εν ενεργεία υπαστυνόμος κι ένας μεσήλικας πλην ακμαίος συνταξιούχος αστυνομικός,αυτός ομοφοβικός,κολλημένος στις συντηρητικές του αντιλήψεις που πάντως δεν τον εμποδίζουν να είναι ακριβοδίκαιος και οι οποίοι,μοναχικοί λύκοι, χωρίς κανείς τους να είναι του κατηχητικού-και πώς θα μπορούσαν άλλωστε;-υπηρετούν τον νόμο και την ηθική, παθιασμένα, ρισκάροντας τις όποιες βολές του καθένας,γνωρίζοντας τις εγγενείς του αδυναμίες, χρησιμοποιώντας αλάνθαστη πυξίδα το φορτωμένο λάθη μα και ανθρωπιά παρελθόν τους. 
Γιατί είναι άνθρωποι του δρόμου και της πιάτσας,ψημένοι στην αληθινή ζωή και έχουν καταφέρει το άπιαστο,το ιδεώδες: να είναι πάνω απ΄ όλα άνθρωποι,να μην έχουν αλλοτριωθεί σε βάθος αν και τα υλικά,ορατά κι εκτεθειμένα στον θάνατο σώματά τους είναι χαρακωμένα,στιγματισμένα για πάντα από τα χτυπήματα που έχουν δεχτεί στις σφοδρές συγκρούσεις με το έγκλημα προκαλώντας του κι εκείνοι φυσικά ζημιά.

Αναρωτιέστε αν θα βρείτε εδώ την περίληψη του οπισθόφυλλου;Φυσικά,γι αυτό γράφονται εξάλλου, για μας, ιδού,θα τις τιμούμε δεόντως.
Η παράξενη δολοφονία ενός Χιλιανού διευθυντή χορωδίας σε μια αρμένικη εκκλησία του Παρισιού. Εξαφανίσεις παιδιών χορωδών. Δολοφονίες που εκτελούνται ακολουθώντας ένα μακάβριο τελετουργικό. Και στους τοίχους, πάντα στίχοι από το Ελέησόν με γραμμένοι με αίμα... 
Παιδιά με αγγελικές μορφές και ουράνιες φωνές που μες στην ομορφιά τους κουβαλάνε το θάνατο. Διεστραμμένοι βασανιστές της χιλιάνικης χούντας, εκπαιδευμένοι από πρώην ναζί που εκτελούσαν τις αποτρόπαιες πράξεις τους υπό τους ήχους κλασικών χορωδιακών έργων. Την έρευνα αναλαμβάνουν δυο περιθωριακοί μπάτσοι: ο Λιονέλ Κασντάν, συνταξιούχος βετεράνος, και ο Βολό, τοξικομανής, ωραίος σαν ροκ σταρ. Αρμένης ο πρώτος, Ρώσος ο δεύτερος. Ευφυείς, πεισματάρηδες, στοιχειωμένοι από το παρελθόν τους...

Ο Γκρανζέ σκηνοθετεί- σαν τραγωδία αρχαιοελληνικής δομής και χωρίς να μασάει τα λόγια του γιατί η γραφή του και η αισθητική που την καθορίζει παράγουν πρωτοκλασάτη λογοτεχνία που η ταμπέλα αστυνομική την αδικεί- τις Ερινύες της σύγχρονης Γαλλίας:τους νεοναζί επιστήμονες που στήνουν κράτη εντός κρατών που κομπάζουν για την δημοκρατία τους,συνάπτοντας μυστικές συμφωνίες με εκλεγμένες κυβερνήσεις φορολογούμενων πολιτών που δεν έχουν ιδέα τι γίνεται και την συνεργασία αυτών των καθαρμάτων με τους Γάλλους εν προκειμένω στρατιωτικούς στις χούντες της Νότιας Αμερικής,τα πειράματά τους που τα εκτελούν ως το όριο του μαρτυρικού θανάτου,την απολύτως βίαια,την εξωφρενική μεταχείριση παιδιών,τις ατελείωτες παραφυάδες μιας απάνθρωπης τρέλας που διεισδύει σαν λερναία ύδρα ως τα άδυτα της Εκκλησίας και βρίσκει συμμάχους και μεγαλόστομες προφάσεις στους κόλπους της,ένα ατελείωτο έμψυχο,εντελώς αναλώσιμο υλικό. 

Ο Ζαν-Κριστόφ Γκρανζέ πάντως κατά την δεκαετία του ΄80 έκανε δημοσιογραφική έρευνα στην Χιλή και έψαξε, βρήκε και ως φαίνεται συγκέντρωσε πολλά που αφορούσαν μια τέτοια σέχτα σαν αυτή του μυθιστόρηματός του γιατί όντως αιρετική κοινότητα υπό την αρχηγία νεοναζιστών οι οποίοι συνεργάστηκαν με την χούντα του Πινοσέτ υπήρξε,έχοντας μια κοινοβιακή βιτρίνα για τον πολύ κόσμο και στην πραγματικότητα πράττοντας διάφορα αισχρά.
Μέσα από συναρπαστική μυθοπλασία κι ενώ πια έχει καταλαγιάσει η υπόθεση της Χιλής του τότε σαν ένα αληθινό περιστατικό χαμένο στην πληθώρα όλων όσων κλείνει στα σπλάγχνα της η Ιστορία, ο Γκρανζέ με κλιμακούμενη ένταση, γραφή που πυκνώνει και διαλόγους μπαράζ από πολιτικές αλήθειες ανθρωποκεντρικά και όχι στα πλαίσια μιας ιδεολογίας αφοριστικά διατυπωμένες,με συνεχείς ανατροπές που σε κρατάνε στην τσίτα, το λιγότερο,αποκαλύπτει κάποια από όσα ίσως έφερε στο φως πλέκοντάς τα αριστοτεχνικά σε μυθιστορηματικό ιστό που υφαίνεται αψεγάδιαστα κι εμείς έχοντας συνεχώς κατά νου τον περίφημο 51ο Ψαλμό  Miserere, το υποβλητικό Ελέησόν με,του Γκρεγκόριο Αλλέγκρι που τρυπώντας τα αυτιά μας φτάνει ως την ψυχή, διαβάζουμε για φριχτές πράξεις ανθρώπινης παράνοιας,εκδίκησης,τιμωρίας και κυριαρχίας,που δεν τις χωράει εύκολα ο νους.Αλλά και για πράξεις αυτοθυσίας ανθρώπων που τολμούν να υψώνουν ανάστημα και να αντιστέκονται.




Δυστοπία,μυθοπλασία,παραμύθια της Χαλιμάς,συγκλονιστική αλήθεια;Τι από αυτά;Όλα μαζί;Κι αν όχι,αν εμείς μη θέλοντας να διαταράξουμε την αναγνωστική μας βολή θεωρήσουμε ότι ο Γκρανζέ αφηγείται ένα ακόμα τρομαχτικό παραμύθι ξετυλίγοντας άκρες από υπαρκτό κουβάρι σάπιων ηθικά πολιτικών νημάτων, ποιος από μας μπορεί να ισχυριστεί πως αυτή η φρίκη δεν συνέβη με την μια ή την άλλη εκδοχή ή δεν θα (ξανα)συμβεί στον ταλαιπωρημένο μας πλανήτη και στον πληθυσμό του όσο αυτός χειραγωγείται ,άβουλη μάζα παραδομένη μέσω μμε και κατευθυνόμενης διασκέδασης, ναρκωτικών και δεν ξέρω και τι άλλων στα χέρια των εκάστοτε ισχυρών της εξουσίας;

Σχόλια

  1. Ανώνυμος17/12/14 03:13

    Αγαπητή οικοδέσποινα,δε γνώριζα ούτε το βιβλίο ούτε τον συγγραφέα αλλά το άρθρο σας είναι ως συνήθως φοβερό.Αν αποφασίσω ποτέ να διαβάσω αστυνομικά θα σας εμπιστευτώ.΄Οποτε σας άκουσα έκανα από καλά έως πάρα πολύ καλά.Καλές γιορτές!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου