"Ο Κύκλος των "Μάταιων" Πράξεων",Σπύρος Τζόκας Α΄μέρος




Περί παρουσιάσεων (και όποιος θέλει ας πάρει ιδέες).

Μιλούσαμε παλιότερα με τον Πέτρο τον Κακολύρη του Εύμαρου και μου έλεγε ότι αγαπά πολύ τις παρουσιάσεις των βιβλίων που γίνονται σε εναλλακτικούς χώρους κι ας θεωρούνται μικροί (στο συνεργατικό καφενείο μιας γειτονιάς,σ΄ένα βιβλιοπωλείο-στέκι,μια λέσχη ανάγνωσης,μια παρέα, μια συλλογικότητα,έναν τοπικό πολιτικό ή πολιτιστικό φορέα και πάει λέγοντας) γιατί εκεί μπορούν να συμμετέχουν οι παρευρισκόμενοι πολύ πιο άμεσα. 
Και φυσικά-αυτό το προσθέτω εγώ-ακριβώς επειδή τα βιβλία του Εύμαρου δεν είναι τα εύπεπτα προϊόντα που γρήγορα θα αντικατασταθούν από άλλα (οπότε προς τι οι αναζητήσεις) αλλά έργα που αξίζει να συζητηθούν σαν αποτέλεσμα της κατάθεσης της ψυχής και του ταλέντου ανθρώπων που δεν γράφουν για να γίνουν πλούσιοι ή κουτσοαναγνωρίσιμοι από την έρμη την λογοτεχνία (λίγοι ξελίγοι κι ας πρέπει να τους ψάχνεις με το φανάρι του Διογένη,υ π ά ρ χ ο υ ν) αυτός είναι πράγματι ένας διαρκής και πολύ ουσιαστικός τρόπος βιβλιοπαρουσίασης.Βεβαίως οι κλασικές εκδηλώσεις-με εισηγητές που θα μιλήσουν για το βιβλίο με το κύρος τους,ως ιστορικοί ας πούμε ή φιλόλογοι ή συνάδελφοι λογοτέχνες κτλ- που συγκεντρώνουν μεμιάς πολλούς εν δυνάμει αναγνώστες, παραμένουν απαραίτητες.Και όμορφες,σίγουρα.Όμως μαζί με τις κεντρικές αυτές παρουσιάσεις που εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να εξελιχθούν στις συζητήσεις εμβάθυνσης που αργά μεν αλλά σταθερά και ποιοτικά πολλαπλασιάζουν την απήχηση του βιβλίου και που ο Πέτρος τις υποστηρίζει και πολύ σωστά κατά την γνώμη μου,καλώς σκέφτηκε να κάνει συχνά πυκνά και τις παρεΐστικες. Αυτόν τον τρόπο γνωριμίας του αναγνώστη με το βιβλίο τον προτείνω κι εγώ ανεπιφύλακτα. 
Οι παρουσιάσεις όπως μου τις περιέγραφε δεν διέφεραν,βλέπετε,και πολύ ως προς την λογική τους από τις λέσχες ανάγνωσης έτσι όπως τις ζω επί τόσα χρόνια ή τουλάχιστον-γιατί και πάλι οι δικές του θα συνεπάγονταν περισσότερα άτομα-το ίδιο καλά έδειχνε να μπορεί ν΄αναπτυχθεί και σ΄αυτό που ο Πέτρος οραματιζόταν ως εναλλακτική παρουσίαση,η δυναμική κριτικής,αυτή που με την ασκημένη ματιά των μελών μιας λέσχης απογειώνει την κουβέντα καθώς κάνουν-έστω αναγνώστες εκείνοι πιο εκπαιδευμένοι,θα το ξαναπώ αυτό-τι;Μα απλούστατα μια μικρογραφία παρουσίασης!
Είτε παρόντος του συγγραφέα (ή,στην περίπτωση του μεταφρασμένου,κάποιου συντελεστή της ελληνικής έκδοσης) ενός βιβλίου είτε όχι,σαν πάνελ και κοινό οι ίδιοι ταυτοχρόνως,εισηγούνται για το φαίνεσθαι και το είναι,την ιστορία του βιβλίου,δίνουν πληροφορίες για τον συγγραφέα και το ιστορικό γεγονός -αν έχουν να κάνουν με κάτι τέτοιο- ή τον ρωτούν κι ακούν απ΄αυτόν διάφορα, προσθέτουν τις παρατηρήσεις και λένε τις δικές τους σκέψεις,βάζουν θέματα με τεκμηριωμένα επιχειρήματα και ακόμα κι αν δεν έχουν διαβάσει όλοι ή έχουν διαβάσει μέρος του βιβλίου μ΄αυτόν τον άμεσο τρόπο προσέγγισης το βάρος πέφτει- μέσω και του σωστού συντονισμού για να βλογήσουμε και τα γένια μας -ακριβώς εκεί που θα έπρεπε εξαρχής να -θέλουμε,στην αναζήτηση του δια ταύτα.

Και στις δυο περιπτώσεις πάντως το ζητούμενο είναι να αναδειχτεί το βιβλίο μέσα από συζήτηση που έχει τροφοδοτηθεί στο μεταξύ με δημιουργικές παρατηρήσεις και λειτουργώντας οι με αυτόν τον τρόπο συμμετέχοντες,να μεταφέρουν αργότερα,έξω από την λέσχη ανάγνωσης ή την παρεΐστικη παρουσίαση την εμπειρία γιατί είναι πλέον συλλογική και γι αυτό αποκωδικοποιημένη (σε σχέση , ίσως,με την κατά μόνας ας πούμε )ανάγνωση και με σκοπό να αυξάνονται οι αναγνώστες.
Γιατί και πώς όλα αυτά;Διότι μέσα από συζήτηση σε ομάδα αλιεύονται κατ΄αρχάς καλά βιβλία που αρμενίζουν αλλού γι αλλού στην εκδοτική πλημμυρίδα και αλλιώς θα χάνονταν,γίνονται κτήμα των πολλών και με τις δεύτερες και τρίτες και πολλαπλές αναγνώσεις που μπορούν να διδαχθούν να κάνουν αν όχι όλοι πάντως αρκετοί,εντοπίζονται και μοιράζονται τα κλειδιά  του κειμένου,που συχνά όταν είναι αμύητοι οι αναγνώστες ή διαβάζουν για να σκοτώσουν την ώρα τους-αυτό καθαυτό δεν είναι κατακριτέο αλλά αν μένει κάποιος στην απόλαυση χάνει σταδιακά την παιδευτική αξία της η ανάγνωση-τα προσπερνούν εξαιτίας της ωραίας γλώσσας,της καλής τεχνικής ή της καλαίσθητης επιφάνειάς του, παρασυρόμενοι από την ομορφιά των λέξεων,την ένταση,την γλαφυρότητα της μυθοπλασίας και τις ανατροπές της δράσης ανεκπαίδευτοι καθώς είναι να διαβάζουν και τα πίσω απ΄αυτά που βλέπουν τα μάτια.

Αυτά πάνω κάτω λέγαμε και άλλα πολλά ενδιαφέροντα και συμφωνήσαμε όταν κάνει μια τέτοια παρουσίαση να συνδράμω (άλλο που δεν ήθελα δηλαδή καθώς τα βιβλία του Εύμαρου τα εκτιμώ) συνεισφέροντας με την όποια εμπειρία έχω από τις λέσχες ανάγνωσης.
Η ευκαιρία να μεταφέρουμε, στο μέτρο του δυνατού,τον διαλεκτικό τρόπο με τον οποίο μια ομάδα προσεγγίζει από περισσότερες και όχι απαραιτήτως συγκλίνουσες μεταξύ τους οπτικές ένα βιβλίο, βάζει ερωτήματα αντλώντας από αυτό και το συζητά διεξοδικά παίρνοντας πάσες ο ένας μέσα από την πρόσληψη του άλλου που του προσφέρεται για σκέψη,δόθηκε στην παρουσίαση του βιβλίου του Σπύρου Τζόκα "Ο Κύκλος των "Μάταιων" Πράξεων" που έγινε στον πολιτικό χώρο κοινών μας φίλων στον Ταύρο και για μένα αυτό κι αν ήταν μια πρωτόγνωρη και συγκινητική εμπειρία.
Ο "Κύκλος των "Μάταιων" Πράξεων",βλέπετε, είναι ένα πολύ ιδιαίτερο ιστορικό μυθιστόρημα μνήμης, ένα έργο πέρα για πέρα πολιτικό,του οποίου ο ευφυής τίτλος με την αμφίσημη λέξη "μάταιων" βαλμένη σε εύγλωττα εισαγωγικά και την μικρή περίληψη στο λιτό του οπισθόφυλλο δίνουν αμέσως στίγμα του πυκνού περιεχομένου και πού αλλού,ειλικρινά πού αλλού- θα μπορούσε να γίνει καλύτερη συζήτηση και να αναπτυχθεί προβληματισμός για τον στρατευμένο ήρωα του βιβλίου,τον κομμουνιστή Ναπολέοντα Σουκατζίδη,ένα απολύτως υπαρκτό ιστορικό πρόσωπο, αν όχι σε μια έστω και βιβλιοφιλική εκδήλωση σημερινών αριστερών που ευελπιστούν,βάζοντας το κεφάλι τους στον πάγκο του χασάπη λέω,να επιβιώσουν πολιτικά και ιδεολογικά (;) και τι θα πει αυτό το ιδεολογικά σε τέτοιες συγκυρίες,σε τόσο θολό και ανηλεώς ρημαγμένο τοπίο ;

Σχόλια