"Η Λάσπη",Χρήστος Αρμάντο Γκέζος




Κλείνω το καλαίσθητο και φροντισμένο βιβλίο των εκδόσεων Μελάνι και σκέφτομαι ότι ο Χρήστος Αρμάντο Γκέζος που διαβάζω λίγα λόγια στο εσώφυλλο για εκείνον είναι μοναχά 26 χρονών, μοναχά 26 χρονών,26 χρονών,σοκάρομαι ευχάριστα,τόσο νέος,τόσο ξεχωριστός.Ενθουσιάζομαι και απ΄αυτό.
Είχε ήδη κάνει αίσθηση στα νέα ελληνικά γράμματα με την καλημέρα που είπε ή μάλλον έγραψε,μια ποιητική συλλογή για την οποία ειπώθηκαν από τους σωστούς ανθρώπους στις σωστές στιγμές, στις σωστές φάσεις και στους σωστούς τόπους τα καλύτερα  -τα άφτιαχτα εκείνα,τα αληθινά και τα από καρδιάς ειπωμένα- και να που τώρα έφτιαξε, έπλασε κυριολεκτικά σαν εικαστικός κι όχι γραφιάς κι αυτό το υπέροχο,παραληρηματικό μυθιστόρημα,το κείμενο το καταπληκτικό με τίτλο "Λάσπη",λίγες σχετικά σελίδες που δεν μπαίνουν, δεν χωράνε,δραπετεύουν εύκολα κι αμέσως από το ανατομικό φιλολογικό τραπέζι γιατί είναι κάτι άλλο,κάτι πολύ περισσότερο από ένα ακόμη ελπιδοφόρο κείμενο, είναι από αυτά τα λιγοστά,ανέλπιστα έξοχα λογοτεχνήματα,είναι κόσμοι ολόκληροι λέξεων που ενώνονται και σε βρίσκουν απροετοίμαστο,κάπως καχύποπτο στο να πιστέψεις αμέσως ότι έγιναν λογοτεχνία αυτής της κλάσης από έναν τόσο νεαρό άνθρωπο-γιατί ποιες είναι,λες,πια οι εμπειρίες του, πού τα ξέρει όλα αυτά,πότε τα έζησε,φυσικά τα πιο πολλά θα τα έζησε,άλλα θα του τα αφηγήθηκαν κι ήταν βεβαίως η ψυχή του πρόσφορη κι ανοιχτή και κατάλαβε και τα κουβαλάει μέσα της μα πως στο καλό,τι τον πυροδότησε πέρα από το ταλέντο μόλις στα εικοσιέξι του χρόνια να τα καταγράψει με τόση αγάπη,πίκρα,θυμό,οργή,αμεσότητα,να τα μοιραστεί με σεμνότητα,νομίζω,μαζί και τέλεια γνώση αυτής της γλώσσας και του τελετουργικού της;

Είναι ένα από εκείνα τα βιβλία η "Λάσπη"του Γκέζου που ένιωσα ότι ανήκουν σε μένα και σένα, ανώνυμε αναγνώστη,εμένα κι εσένα, που επιμένουμε να διαβάζουμε χωρίς να δίνουμε σημασία στις σειρήνες του εκδοτικού μας matrix ,που καλά κρατεί τάζοντας λαγούς με πετραχείλια όμως παράγει μετριότητες που θα ξεχαστούν πριν καλά καλά περάσει λίγος καιρός από την κυκλοφορία τους.Η "Λάσπη"του νεαρού Γκέζου θα παραμείνει κι όσο περνάει αυτός ο κακός και μισάνθρωπος καιρός θα αγγίζει ολοένα και περισσότερο και πιο πολλούς αναγνώστες .

Είναι φανερό ότι λάτρεψα την νουβέλα αυτή και επίσης ότι δεν με ενδιέφεραν οι τεχνικές -αν έχει, εγώ αυτήν την φορά δεν ασχολήθηκα- μικροατέλειές της.Μπορεί να υπάρχει όντως κάποιο ψεγάδι, μιλούσα με γνωστό μου συν-αναγνώστη,άνθρωπο με κοφτερό μάτι,αυστηρό κριτή και ειδικά για την σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία πολύ φειδωλό στους επαίνους και μου έλεγε ότι στο δεύτερο μέρος της "Λάσπης" πλατιάζει κάπως ο οπωσδήποτε ταλαντούχος Γκέζος,ο ήρωάς του εστιάζει υπέρ του δέοντος στην συνάντηση με την πρώην κοπέλα του.Έτσι του φάνηκε κι επιπλέον,μου είπε,δεν έβγαζε σαφή άκρη τι έγινε και με τον πατέρα του ήρωα, έγινε ή δεν έγινε αυτό που αφήνει ο συγγραφέας να εννοηθεί κι αναρωτιόταν για την μυθοπλαστική τελειότητα της "Λάσπης" λέγοντας μα και τι ταλέντο αναμφισβήτητα,τέτοια λέγαμε και υπονόμευα εγώ την συζήτηση με παρόλες τύπου ποιος νοιάστηκε για το αν η φιλολογική αρτιότητα καλύπτει το 100% , όταν επείγει να διαβάζουμε με ανοιχτό μυαλό και ψυχή τα ουσιαστικά κι ανθρώπινα ενός κειμένου και τα πολύτιμα εντός του;


Κλέβω -γιατί βαριέμαι αφόρητα να σκαρώσω μια δική μου- την περίληψη από βιβλιονέτ,που τα λέει όλα όσα χρειάζεται και ουσιαστικά δεν λέει τίποτα γιατί μόνον αν διαβάσει κανείς την νουβέλα του Γκέζου θα καταλάβει για τι επίπεδο ευφυΐας και ταλέντου μιλάμε:
Ο 28χρονος Αλέξανδρος, ή Σάντο, επιστρέφει στην Αθήνα έπειτα από έναν χρόνο στο εξωτερικό αποφασισμένος να αυτοκτονήσει. Καθώς προσπαθεί να υλοποιήσει τις τελευταίες λεπτομέρειες του σχεδίου του, περιπλανάται στους δρόμους της πόλης παρα-παίοντας αδιάκοπα ανάμεσα στο παρελθόν και το αποπνικτικό παρόν, αναμετράται με τις προσωπικές του αδυναμίες και το σκληρό ανθρωπογενές περιβάλλον, παλεύοντας με τους ασθματικούς του μονόλογους να ορίσει τη θέση του στον κόσμο.

Καθώς δε παραμένω,και με βολεύει αυτό,στην φάση του with alittle help from my friends,παίρνω κι από το εργαστήρι του συγγραφέα στο Fractal  και το κομμάτι στο οποίο ο ίδιος ο συγγραφέας μιλάει, προσέξτε πώς και τι λέει,για το βιβλίο του/μας (η χρήση της ,ξεχασμένης, καθέτου φυσικά από εκείνον ξεσηκωμένη ).
Ο Άμος Οζ λέει κάπου στην Ιστορία Αγάπης και Σκότους ότι για να γραφτεί ένα μυθιστόρημα 80.000 λέξεων πρέπει σταδιακά να πάρεις 1.000.000 αποφάσεις. Η Λάσπη αποτελείται από περίπου 50.000 λέξεις, όμως οι αποφάσεις που χρειάστηκε να ληφθούν κατά τη συγγραφή της δεν ήταν και πολύ λιγότερες. Στην αρχή τα βασικά: ο σκελετός, η οπτική, τα πρόσωπα. Τα σημαντικότερα όμως στη συνέχεια: η μορφή των διαλόγων στο παροντικό επίπεδο αφήγησης, χωρίς παύλες και με τη διχαστική παρείσφρηση του εσωτερικού λόγου του Σάντο, στο παρελθοντικό επίπεδο η ενσωμάτωση τους στον μονόλογο, η πυρετική γλώσσα και το λαχάνιασμα, η χρήση καθέτων σε ορισμένες λέξεις παραπλήσιου ή και ίδιου νοήματος, όλα προέκυψαν αυθόρμητα καθώς γραφόταν το βιβλίο και ήταν επιλογές που γεννήθηκαν από το πνεύμα και την ουσία του σχηματιζόμενου ήρωα, τον οποίο με τη σειρά τους είχαν σκοπό να οικοδομήσουν και να θρέψουν.
Τα πρώτα προσχέδια, κάποιες προχειρογραμμένες προτάσεις με άτσαλα γράμματα, μουντζαλιές και ασύμμετρα βελάκια, έγιναν κατά τη διάρκεια ενός κύκλου σεμιναρίων εργασιακής επιμόρφωσης. Αυτή είναι και μια από τις ελάχιστες φορές που έχω χρησιμοποιήσει χαρτί μέχρι τώρα για οτιδήποτε έχει να κάνει με τη συγγραφική μου δραστηριότητα: γράφω πάντα στον υπολογιστή και σημειώσεις ή σπινθήρες ποιημάτων τα κρατώ στο κινητό, καταφεύγοντας στο χαρτί μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις για προσωρινές καταγραφές.
Η συγγραφή της Λάσπης όμως ήταν για μένα ξεχωριστή κυρίως στη διάσταση του χρόνου: συνήθως, δεν μπορώ να σταθώ μπροστά από το λευκό ηλεκτρονικό χαρτί του υπολογιστή για πάνω από μια-δυο ώρες, κι ακόμα και μέσα σε αυτό το διάστημα μπορεί στο τέλος να έχω καταφέρει να γράψω μόνο μερικές δεκάδες λέξεις. Στην πεζογραφία, όπως και στην ποίηση, η αναζήτηση της μίας και μοναδικής λέξης, της κατάλληλης λέξης, θυμίζει πολλές φορές τη μεταφυσική αναζήτηση του άλλου μισού στα παραμύθια· η λάθος λέξη, ή ακόμα και η σωστή λέξη λάθος τοποθετημένη, μπορεί να είναι το ένα επιπλέον απειροστό μικρογραμμάριο που επικάθεται σε μια λεπτή κατασκευή με αποτέλεσμα την παταγώδη της κατάρρευση. Για μια και μόνο λέξη, ή για ένα μικρό σύνολο με κέντρο αυτήν τη λέξη, μπορεί να χρειαστούν ώρες ανάγνωσης της πρότασης, ρυθμικών δοκιμών και νοηματικών πειραμάτων. Γι’ αυτόν κυρίως τον λόγο, όταν γράφω διηγήματα ή ποιήματα εξουθενώνομαι πολύ γρήγορα και αφήνω στην άκρη το κείμενο ή κάνω πολύ συχνά διαλείμματα. Στη Λάσπη όμως έφτασα κάποιες φορές να γράφω 7-8 ώρες τη μέρα. Άλλες μέρες γέμιζα δυο σελίδες, άλλες μερικές γραμμές. Η πρώτη γραφή μου πήρε περίπου 8 μήνες και η μετέπειτα ολοκλήρωσή της στη μορφή που εκδόθηκε ήταν λυτρωτική για μένα αλλά πλέον, για να επανέλθω στους κανονικούς μου συγγραφικούς ρυθμούς, τους τελευταίους μήνες γράφω πολύ αραιά, κυρίως ποιήματα.
Ο τίτλος εμφανίστηκε ως έκλαμψη, πιθανώς πυροδοτημένη από υποσυνείδητες σκέψεις και συνδέσεις, όταν το βιβλίο είχε πάρει σε μεγάλο βαθμό την τελική του μορφή. Πρώτα τον υιοθέτησα και μετά τον ερμήνευσα: είναι η λάσπη που εκτοξεύεται προς όλες τις κατευθύνσεις, εντός και εκτός σαρκίου, για να μεταθέσει ή να δημιουργήσει ευθύνες· η λάσπη στην οποία κυλιέται ο πρωταγωνιστής και την οποία βλέπει να καλύπτει τους ανθρώπους και τα κτήρια γύρω του, φτάνοντας μέχρι τα σωθικά του με τη μορφή της αλεσμένης τροφής που δεν μπορεί να την κάνει κτήμα του και την αποβάλλει θεαματικά· η λάσπη του χρόνου στην οποία επιπλέουν όλες οι γλωσσικές εκφορές του ανακατεμένες, μέσω των οποίων αποκλειστικά δομείται.

Τέλος,θεώρησα αναγκαίο να κλείσω με την πολύ τεκμηριωμένη ανάρτηση του Πατριάρχη,εδώ ,(που όμως δεν είναι ο φίλος με τον οποίο μιλούσαμε για τον Χρήστο Γκέζο,γενικά πολύς κόσμος μιλάει γι΄αυτήν την νουβέλα,νομίζω πρέπει να την διαβάσετε). 

Σχόλια

  1. ΜΠΡΟΣΤΑ ,,ΣΤΟ ΝΟΗΜΑ ΣΤΗΝ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΕΙΝΑΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΚΑΙ ΑΛΗΘΙΝΟ,,,ΟΝΕΙΡΟ,,ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ,,ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΝΩΣ ΑΤΟΜΟΥ,,ΠΟΥ ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥ ΜΑΤΙΑ ΚΟΙΤΑΖΕΙ ΚΡΙΝΕΙ,,ΚΑΙ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ,,,ΕΙΝΑΙ,,ΣΤΗΝ ΔΙΚΙΑ ΤΟΥ ΛΑΣΠΗ,,ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΕΙ,,ΚΑΤΙ ΑΛΗΘΙΝΟ,,,,,,ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΕΤΑΙ,,ΚΑΙ ,,ΕΝΑ ΜΠΡΑΒΟ,,ΣΤΟ ΧΡΗΣΤΟ ΑΡΜΑΝΤΟ ΓΚΕΖΟ,,,
    ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΜΑΡΙΑ ΒΟΛΑΚΟΥ
    ΣΚΑΛΑ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κρατάω τα σημεία στίξης που έβαλες και λέω ότι έτσι είναι .Ακριβώς.

    {ΠΟΥ ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥ ΜΑΤΙΑ ΚΟΙΤΑΖΕΙ ΚΡΙΝΕΙ,,ΚΑΙ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ,,,ΕΙΝΑΙ,,ΣΤΗΝ ΔΙΚΙΑ ΤΟΥ ΛΑΣΠΗ,,ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΕΙ,,ΚΑΤΙ ΑΛΗΘΙΝΟ}

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ28/2/16 23:27

    Να ένα βιβλίο που δεν κοιτάς από τεχνική τίποτα.Βιβλιάρα.Σε ευγνωμονώ ρε Βιβή γιατί αν δε το έλεγες δε θα το ήξερα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Βολτάρεις σήμερα στο φτωχό πλην τίμιο μπλογκάκι μου;Ναι,Παναγιώτη,σπουδαίο βιβλίο. Μεγάλο ταλέντο ο Γκέζος και θα γράψει πολλά και σημαντικά πιστεύω.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου