"Τότε που Τραγουδούσαν οι Θεοί",Άννα Γαλανού

Περί ρομάντζου και "ρομάντζου".




Επειδή ζούμε (και) στον πραγματικό κόσμο.  

Από τον μακρινό καιρό της χαρισματικής Jane Austen ως τον εκδοτικό κολοσσό της "Harlequin Enterprises" που συγκινεί από το 1957 γενιές και γενιές αναγνωστριών , στον δικό μας Γρηγόριο Ξενόπουλο και , για να μείνουμε στα καθ΄ημάς,μέχρι τα λαμπρά χρόνια της ταλαντούχας Ιωάννας Μπουκουβάλα- Αναγνώστου (η οποία κυριάρχησε και δικαίως με την δημοσίευση των ρομαντικών αλλά με ολίγην από μυστήριο αισθηματικών ιστοριών της σε συνέχειες σε ωραία,λαϊκά περιοδικά που άφησαν εποχή),το αισθηματικό μυθιστόρημα,σε όλες του τις παραλλαγές,ιστορικό, φανταστικό, γκόθικ κτλ φαίνεται να αντέχει εξαιρετικά καλά σ΄όλο τον κόσμο,ή μάλλον όχι απλώς να αντέχει αλλά να προπορεύεται στην προτίμηση του κοινού με τεράστια διαφορά.
Η σφοδρή φιλολογική και κριτική έριδα για την ποιότητα και την γνησιότητα της λογοτεχνικότητάς του συνεχίζεται κι αυτή με αμείωτη ένταση,κυρίως σε θεωρητικό επίπεδο,αλλά το αναγνωστικό του  κοινό,αποτελούμενο σταθερά στην πλειοψηφία από γυναίκες μα και με πολλούς άντρες τώρα πια στην εποχή μας να έχουν προσχωρήσει ,όχι μόνον δεν δείχνει να επηρεάζεται στο παραμικρό αλλά στρέφει σθεναρά τα νώτα σ΄ όλη αυτή την εξειδικευμένη και ενίοτε στείρα και χολερική διαμάχη συνεχίζοντας εκείνο,απτόητο,να διαβάζει ευρύτατου φάσματος romance novels  που κάνουν θραύση  όχι μόνον εισπρακτική .

Μια παραδοχή

Πρέπει να πω ότι εγώ δεν αγαπώ τα αισθηματικά μυθιστορήματα(συγχωρείστε με μα σιχαίνομαι τα επικοινωνιακά ψέμματα,έχουμε ζημιωθεί πολύ από αυτά),ρομάντζα διαβάζω σπάνια˙δεν ξέρω καλά το είδος επομένως και δεν είμαι και σίγουρη ότι η πλειοψηφία που το προτιμά τόσο φανατικά δεν αντιμετωπίζεται από τους εκδότες όχι σαν αναγνωστικό κοινό αλλά σαν πελάτες,συναινούντων κιόλας από την μεριά τους κι εκείνων,μιας ιδιαίτερα κερδοφόρας βιομηχανίας ονείρων -και το να χαρακτηριστεί ως τέτοια δεν είναι διόλου άνευ ερείσματος- ή αν εκτεθειμένο αυτό το κοινό σε ένα σκληρότατο σύστημα άγριων κοινωνικών ανισοτήτων απλώς αναζητά και με το δίκιο του τρόπους να ξεφύγει κάπως απ΄ αυτές κι ανάμεσα σε διεξόδους μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού μέσα στην δύσκολη καθημερινότητα που βιώνει (ανεργία,πίεση,ολοένα και πιο χαμηλό βιοτικό επίπεδο κτλ), γαντζώνεται από την ταύτισή του με τους θετικούς ήρωες ενός ρομάντζου,που μετατρέπεται σε ήπιο ψυχοθεραπευτικό παυσίπονο το οποίο προσφέρεται ακόμα κι αν το τέλος το οπωσδήποτε ρομαντικό, δεν είναι ταυτοχρόνως και αίσιον. 
  • Οφείλω λοιπόν να φανώ διαλεκτική  και να μην αποκαλέσω γενόσημο αυτή την θεραπευτική ταύτιση; Ναι,εννοείται. 
  • Είναι απολύτως ανθρώπινο και όχι απλώς γυναικείο(τι βλακώδεις ώρες ώρες που είναι οι εύκολες ετικέτες) όλο αυτό; Φυσικά.
Με δυο λόγια αν και δεν αγαπώ το ρομάντζο αφουγκράζομαι τον πολύ κόσμο και τις ανάγκες του γιατί εντός του ζω και συνεκτιμώ τα παραπάνω στην άποψή μου γι αυτήν την λογοτεχνία,αυτό μου έλειπε.Όποια κι αν είναι η δική μου προτίμηση δεν είναι δυνατόν να περιμένω να διαβάζουν οι πάντες πχ Ίνγκεμπορ Μπάχμαν,θα το ήθελα πάρα πολύ,αλλά ζω στην πραγματική για όλους ζωή με τις σκληρές ταξικές διακρίσεις και αντιθέσεις της και δεν θα πέσω στην παγίδα να αγνοήσω στο όνομα καμιάς ελιτίστικης δηθενιάς το γεγονός ότι υπάρχουν και σήμερα δημιουργοί που υπηρετούν το ρομάντζο  -το απλό, καλό,τρυφερό ρομάντζο- κάνοντας μιαν έντιμη λογοτεχνία που δεν είναι ούτε ροζ ούτε κακή.

"Γαλλικά Μυθιστορήματα",Βίνσεντ Βαν Γκογκ ,1882 
Το μυθιστόρημα

Η Άννα Γαλανού ανήκει σ΄αυτούς τους σημερινούς έντιμους και πολύ ταλαντούχους δημιουργούς. Το μυθιστόρημά της "Τότε που Τραγουδούσαν οι Θεοί" (2014,εκδόσεις Διόπτρα) υπηρετεί με άποψη την ελληνική αισθηματική λογοτεχνία μέσα από μια γραφή αψεγάδιαστη,λιτή,καλαίσθητη, ρέουσα, απαλλαγμένη από κραυγαλέα στολίδια.Με το αντιρατσιστικό θέμα του αναπτυγμένο συνετά και όμορφα και διανθισμένο με διαλόγους που δεν το υπονομεύουν και κυρίως δεν το καθιστούν μελό είναι συνολικά μια  καλόδεχτη πρόταση ρομάντζου και στην ουσία μια διάψευση των βιαστικών και απόλυτων επικριτών του είδους .
Σύμφωνα με  την περίληψη στο οπισθόφυλλο η Λένια και ο Φίλιππος είναι δυο μικροί θεοί, όπως όλοι μας άλλωστε. Καθένας τους μέσα του κουβαλά διαφορετικά θραύσματα της ανθρωπότητας. Μιας ανθρωπότητας πιστής στο κοινωνικό κατεστημένο και στις ταξικές διαφορές. Όταν, όμως, έρχεται η αγάπη, χρειάζεται μια στιγμή για να κυριαρχήσει ολοκληρωτικά στην ύπαρξή τους. Μέσα σε μια κοινωνία που η Λένια ορίζεται από τις προκαταλήψεις και ζει μια καλοκουρδισμένη ζωή, θα γνωρίσει τον Φίλιππο, που έχει βιώσει το χειρότερο πρόσωπο των ανθρώπων.Λόγια πνιγμένα σε φιλιά, σώματα που προδίδουν, ασφυκτικά άδεια δωμάτια, ένταση που φέρνει δάκρυα και πολλές άγρυπνες νύχτες αφηγούνται την ιστορία τους. Εκείνη, σε μια προσπάθεια να πνίξει τον έρωτά τους κι ενώ κρατιέται απ’ την ανάμνηση των τελευταίων ευτυχισμένων στιγμών τους, θα καταλήξει στο νησί της και θα ανακαλύψει στις σελίδες ενός ξεθωριασμένου τετραδίου μια συγκλονιστική αλήθεια. Η αποκάλυψη αυτή θα την απελευθερώσει και ακολουθώντας το τραγούδι της ψυχής της θα θέσει νέες βάσεις στη σχέση της με τον Φίλιππο, ο οποίος με τα χρώματα του έρωτά τους θα ζωγραφίσει το ωραιότερο ηλιοβασίλεμα στον καμβά της ζωής.
Το πάντα σωτήριο επινόημα ενός ξεθωριασμένου τετραδίου, που διαβάζεται κατά μόνας από τον ενδιαφερόμενο χαρακτήρα που σηκώνει το δραματουργικό βάρος του ρόλου του στην μυθοπλασία και που σαν συγγραφικό εύρημα πετυχαίνει να συνδέσει εξαιρετικά παρελθόν και παρόν φορτίζοντας συναισθηματικά τον ανυποψίαστο ήρωα και κατ΄ επέκταση και τον αναγνώστη,είναι κι εδώ ιδανικό για την παράλληλη εξιστόρηση που προσθέτει ενδιαφέρον στην κύρια βάζοντας ολοένα στην κρίση του αναγνώστη τις συνέπειες ενός άθλιου,παμπάλαιου φυλετικού και κοινωνικού ταμπού που δεν έχει πάψει να υφίσταται και το οποίο καταγγέλλεται και ορθώς(όμως δεν θα το αποκαλύψω) .
Η πλανημένα επηρμένη για την καταγωγή και την ταξική της ανωτερότητα ηρωίδα,πετυχημένη γιατρός με οικονομική άνεση,ανακαλύπτει ότι ο μεγάλος μας κόσμος είναι πολύ μικρός για να μην κρύβει δυσάρεστες εκπλήξεις και γι αυτήν και μετά από αθέλητες καθυστερήσεις και παρεξηγήσεις που επινοεί η συγγραφέας για να ιντριγκάρει,με μέτρο ομολογουμένως,τους αναγνώστες,όλα τείνουν να πάρουν τον δρόμο τους και η αγάπη του ζευγαριού απαλλαγμένη πια από κακίες,μικρότητες και κοινωνικές και φυλετικές προκαταλήψεις θα θριαμβεύσει,όπως έγινε και με τον ρομαντικό έρωτα των γονιών της ηρωίδας που πρώτοι αψήφησαν και σε δυσκολότερες συγκυρίες,την μικροψυχία του κοινωνικού τους περίγυρου.
Ο άντρας τον οποίο ερωτεύεται η πολύφερνη γιατρίνα είναι ένας άνθρωπος της βιοπάλης,χωρίς πανεπιστημιακές περγαμηνές αλλά με ένα χάρισμα,αυτό του ζωγράφου,που θα τον οδηγήσει κι εκείνον, ύστερα από την συναισθηματική ανηφόρα στην οποία θα συρθεί μα θα βγάλει σε πέρας και με την οποία θα ενισχυθούν οι ψυχικές του αντοχές και στην προσωπική του πλέον επιβεβαίωση.

Έτσι η Άννα Γαλανού πολύ στρωτά,πολύ τρυφερά,χωρίς φανφάρες και μέσω καλά σκιαγραφημένων και κυριολεκτικά της διπλανής μας πόρτας ηρώων θα βάλει με μέτρο τον αναγνώστη να ασχοληθεί με ζημιογόνες για τον κοινωνικό ιστό προκαταλήψεις αιώνων  -σμιλεύοντάς του έτσι το πρώτο σκαλί για να αρχίσει να ψάχνει και να ψάχνεται -,θα του προτείνει μα χωρίς να τις επιβάλει συμπόνια και κατανόηση για τον κατατρεγμό του λαού στον οποίο αναφέρεται χωρίς πάντως να κάνει ιστορική ή πολιτική αναδρομή οπότε ίσως θα βάραινε την αφήγησή της και θα έφευγε από το χαμηλών τόνων διδακτικό πλαίσιο που εξαρχής έχει ορίσει και στο τέλος δίχως να κουνήσει το δάχτυλο κατακριτικά ως παντογνώστης αφηγητής,θα αφήσει την ζωή,στην θετική και αισιόδοξη εκδοχή της εδώ,να φέρει τις πρώτες λύσεις ως μαγιά για ένα αύριο καλύτερο, απαλλαγμένο από όσο το δυνατόν περισσότερες προκαταλήψεις και διακρίσεις.

"Comparisons" ,Sir Lawrence Alma-Tadema,1892

Σχόλια

  1. Θέλω να σας ευχαριστήσω για την τόσο εμπεριστατωμένη κριτική του βιβλίου μου. Συμφωνώ για το ρομάντζο, στην έννοια και στον προσδιορισμό που του δίνετε, όπως και για την αντίληψη πολλών εκδοτών περί αυτού. Θα ήθελα απλά να σημειώσω ότι η βάση όλων των μυθιστορημάτων είναι ο έρωτας και οι ανθρώπινες σχέσεις, ο από μηχανής θεός της αρχαίας τραγωδίας, που εξυφαίνει τις λύσεις και φυσικά τα κοινωνικά θέματα που περιγράφει κάθε μυθιστόρημα. Ανήκω σ' αυτούς που πιστεύουν ότι το μυθιστόρημα είναι από τις πιο δύσκολες μορφές πεζού λόγου, γιατί περιέχει πολλά στοιχεία προς ανάπτυξη π.χ περιγραφές χαρακτήρων, συναισθημάτων, προβλημάτων - προσωπικών και κοινωνικών - διαλόγους, αναπαράσταση εποχής, περιγραφή τοπίων, διαφορετικές κουλτούρες και άλλα πολλά. Προσωπικά προσπαθώ να υπηρετήσω σωστά το κάθε βιβλίο μου, με ακριβείς περιγραφές, ιστορικές και κοινωνικές και όσο μπορώ με καλά ελληνικά, που είναι και η αδυναμία μου. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τις τόσο αξιόλογες παρατηρήσεις σας και σας εύχομαι δύναμη και συνέχεια, γιατί έτσι μας βοηθάτε ουσιαστικά.
    Με εκτίμηση Άννα Γαλανού

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μακάρι να είχα μεγαλύτερη αναγνωστική εμπειρία για να μπορέσω να πω -τεκμηριωμένα και διατυπώνοντας κάτι περισσότερο από ένα μ΄αρέσει ή δεν μ΄αρέσει,γιατί αυτό είναι το ζητούμενο νομίζω- ακόμα καλύτερα λόγια για σας και το βιβλίο σας,κυρία Γαλανού.Με συγκίνησε η ανθρωπιά του.
    Θαρρώ ότι γίνατε η αφορμή να αναθεωρήσω την άποψή μου για το ελληνικό,αισθηματικό μυθιστόρημα.Έχει βέβαια ταλαιπωρηθεί στην φάμπρικα του ευπώλητου αλλά είναι κρίμα να μπαίνουν όλα στο ίδιο τσουβάλι . Από την άλλη έχω πραγματικά σιχαθεί τις ελιτίστικες φανφάρες που αφορούν ένα μη εμπορικό θεωρούμενο συνάφι,που ειλικρινά δεν ξέρω γιατί κοκορεύεται.
    Με χαρά θα σας προτείνω στους φίλους του είδους αλλά και στους άπιστους θωμάδες.
    Να΄στε καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος10/3/15 02:09

      Η κυρία Γαλανού γράφει με πολλή τρυφερότητα και μεράκι ,αγαπάει τους ήρωές της και τα βιβλία της εξυμνούν την ανθρωπιά.Μπράβο σας που δεν έχετε παρωπίδες.

      Διαγραφή
  3. Σοφία10/3/15 19:23

    Πρόκειται για εμπόριο δυστυχώς και χάος.Καλές συγγραφείς πάντως υπάρχουν.Εκτιμώ και ξεχωρίζω την Άννα Γαλανού.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Βεβαίως και υπάρχουν και τούτο το μπλογκ δεν θέλει να βάζει συρματοπλέγματα.Γενικότερα.

      Διαγραφή
  4. χαιρομαι που βλέπω επιτέλους να γίνεται ένας διαχωρισμός ανάμεσα στα ρομάντζα τύπου ΄΄ μ΄αγάπησε σφόδρα ένας ψηλός γοητευτικός τύπος αλλά ... ΄΄ με μυθιστορήματα που έντιμα δοσμένα και πλουτισμένα με καλή σωστή γραφή , στήνουν τους ήρωές τους καθημερινούς , τρωτούς σαν και μας όλους , αλλά και περνούν μηνύματα και αφήνουν όμορφη γεύση στα μάτια μας και στο νού μας... Στο μυθιστόρημα της κ.Άννας Γαλανού εμβληματική μορφή ο παππούς .. δίνει την ευκαιρία στη συγγραφέα να περάσει έντεχνα όμορφους στόχους και σκέψεις..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα συμφωνήσω μαζί σας.Η ιστορία του τετραδίου είναι αυτή καθαυτή αξιόλογη.Θα μπορούσε μ΄αυτήν ως κύριο θέμα και την ανάλογη δουλειά να έχει γραφτεί ένα καλό,ιστορικό μυθιστόρημα.Η ΄Αννα Γαλανού δείχνει να έχει τις ικανότητες για κάτι τέτοιο.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου