"Η Πιανίστρια",Ελφρίντε Γέλινεκ

Αχ, Ελφρίντε,που δεν έγραψες μπεστ σέλερ με αίσιον τέλος να περνάνε οι ήρωές σου καλά κι εμείς καλύτερα...


ελληνικό εξώφυλλο(εκδόσεις Εκκρεμές)
και φωτογραφία της Γέλινεκ από τον Ferdinando Scianna

σύνθεση εικόνας V.G.
"Η πιανίστρια" δεν έχει ταλέντο. Συγκροτεί τη μουσική της από θραύσματα ακουσμάτων. Δεν έχει προσωπικότητα. Η μητέρα της έχει τοποθετήσει προσεκτικά τις δικές της ψηφίδες για να συνθέσει την προσωπικότητα της κόρης της. Δεν έχει ζωή -εκτός κι αν ζωή μπορούν να ειπωθούν οι ώρες που διδάσκει μουσική σε, ατάλαντους επίσης, μαθητές, ή οι ατέλειωτες ώρες μπροστά στην τηλεόραση. Η συναισθηματική και σεξουαλική της ζωή είναι μια ευθεία γραμμή. Τουλάχιστον έτσι δείχνουν τα πράγματα. Αν ξύσουμε όμως τη λουστραρισμένη, αποστειρωμένη επιφάνεια, η ζωή τινάζεται δύσοσμη, βρώμικη, επειδή καταδικάστηκε σε στασιμότητα τόσον καιρό, αλλά πραγματική και καταλυτική, άγρια και χωρίς κανένα όριο. Βαθύ πάθος, καταπιεσμένη σεξουαλικότητα και εναλλαγή έρωτα και μίσους για τη μητέρα της κυριαρχούν στη ζωή της Έρικας Κόχουτ καθηγήτριας πιάνου στο Ωδείο της Βιέννης. Ενώ η μητέρα της την περιμένει, η Έρικα παίρνει σβάρνα τα πορνομάγαζα αναζητώντας πρόσκαιρη ηδονή. Μέσα σ' αυτή την πιεστική ατμόσφαιρα κάνει την εμφάνισή του ο Βάλτερ Κλέμμερ, σπουδαστής μουσικής και γυναικάς. Καθώς η σχέση δασκάλας/μαθητή βυθίζεται σε ιλιγγιώδη στρόβιλο, η Γέλινεκ ζωγραφίζει τη φρικιαστική εικόνα μιας γυναίκας που κατατρώγεται από την έκσταση της αυτοκαταστροφής. 
Η Ελφρίντε Γέλινεκ δημιουργεί ένα μυθιστόρημα από τα θραύσματα της πολιτιστικής βιομηχανίας, την τοποθετεί σε μια πόλη-σύμβολο, τη Βιέννη και αντιπαραθέτει, με καταλύτη τη βία, τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού με την πλαστική απομίμησή του. Η γραφή της αναλυτική ταυτοχρόνως και αποσπασματική συγκροτεί το μύθο δημιουργώντας αλλεπάλληλα στρώματα από αλληλοσυγκρουόμενα υλικά, αντικείμενα, πολιτιστικά φετίχ, φοβίες, φαντασιώσεις, αμαρτίες, διαστροφές που αποτελούν ούτως ή άλλως, το συνειδησιακό υπόστρωμα κάθε ανθρώπου της μεταβιομηχανικής εποχής, δηλαδή όλων μας. 
Τόσο ανθρώπινο γενικώς και οικείο είναι το μυθοπλαστικό υλικό της Γέλινεκ αν αρκεστούμε στο έστω και καλογραμμένο -από τις λίγες φορές- οπισθόφυλλο;Δεν θα το έλεγα.Η Ελφρίντε Γέλινεκ αντλεί κι εδώ ή αν θέλετε κι εκείνη από την καθημερινότητα των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών κομματιάζοντας όμως ανελέητα,με εκκωφαντικό και προκλητικό τρόπο την βιτρίνα της ευπρέπειας που αυτές προσπαθούν και συχνά πετυχαίνουν να έχουν.Το τελευταίο που την ενδιαφέρει είναι η τέρψη των αναγνωστών.
Να προκαλέσει ανατρεπτικές σκέψεις και αντίδραση γυρεύει!Τα κάνει όλα γυαλιά καρφιά και ποθεί διακαώς να τους βγάλει από την μύτη ό,τι έχουν διαβάσει ως τώρα που τους χάιδεψε τα μάτια και βόλεψε την ψυχή με εύπεπτο προβληματισμό που συντόμως πέρασε στα στοιβαγμένα αζήτητα.
Πώς το κάνει όλο αυτό με μια ιστορία φαινομενικά ξαναειπωμένη σε κάποια της εκδοχή όπως η πιο πάνω-διότι το γιατί μάλλον το καταλαβαίνουμε ευκολότερα- με την λογοτεχνία της; Η απάντηση είναι άμεση όταν διαβάζεις τις πρώτες κιόλας σελίδες:καταπιάνεται επιθετικά και κατ΄ευθείαν με την πιο κυνική και νοσηρή πλευρά της γυναικείας και μέσα από το φύλο ανθρώπινης καταπίεσης,μιλάει γι αυτήν απολύτως κριτικά και χωρίς να τα μασάει και την απογυμνώνει από προφάσεις και ποικίλα προσχήματα κάνοντάς το όχι εξ ονόματος κάποιου πολύφερνου σωτήρα ούτε για να διδάξει εκείνη σε κάποιον ο,τιδήποτε. 
Φυσικά έτσι δεν (γίνεται να) απευθύνεται στο μεγάλο κοινό,λίγοι δηλαδή την γνωρίζουν σε βάθος και πίσω από τα δημοσιεύματα και το εύθραυστο πολιτικά Νόμπελ που της έδωσαν για να το βουλώσει λιγάκι, ίσως, γιατί έχει γίνει κατά καιρούς αρκετός σαματάς με τα βιβλία της και ποτέ δεν ξέρει κανείς.
Το ευρύ αναγνωστικό κοινό -διψώντας και δίκαια για μερτικό από τις απολαύσεις υπό τον γενικό τίτλο Τέχνη (μετά το ταμείο φυσικά) μια και στις μέρες μας αυτή τού είναι πιο προσιτή καθότι εμπορευματοποιημένη μαζικά- εκπαιδεύτηκε να θέλει να μαθαίνει απαραιτήτως κάτι,να (νιώθει πως ) ευαισθητοποιείται σε λογικά πλαίσια ως εκεί που η ευαισθησία του δεν γεννά έμπρακτη αντίδραση σε κρίσιμα ζητήματα που θα τον εξέθετε σε κινδύνους και βεβαίως και να περνάει καλά διαβάζοντας ωφέλιμη λογοτεχνία -χρήσιμη και σε τι εν τέλει ίσως θα άξιζε κάποια στιγμή να το αναρωτηθούμε-και στην παραλλαγή που αυτή δεν είναι η ευπώλητη που γράφεται για να καταναλωθεί και ο χρήστης να περάσει στο επόμενο προϊόν αλλά η θεωρούμενη ποιοτική(μην την ανοίξουμε πάλι την γνωστή κουβέντα όμως για το τι είναι ποιο και πότε , βαριέμαι αφόρητα κι εσείς φαντάζομαι). 
Οι περισσότεροι λοιπόν κι απ΄όσους (ορκίζονται πως) δεν είναι το κοινό που ξεθυμαίνει τα βάσανά του διαβάζοντας (και)αρλούμπες πεπεισμένοι ότι επιλέγουν ανεπηρέαστοι από τις μόδες, ομοίως δεν αντέχουν,πλην ελαχίστων, την Αυστριακή συγγραφέα και την βρώμικη και σφυροκοπηματική της γραφή η οποία -μια και μιλάμε για "βρωμόστομους" εν γένει γραφιάδες-κάνει τον διάσημο και πολυπαινεμένο και αποδεκτό έως γραφικότητας με την φαιδρή ταμπελάρα του αντι-συστημικού, ανυπέρβλητο κύριο Τσαρλς Μπουκόφσκι να μοιάζει του παρθεναγωγείου.
Η Γέλινεκ είναι σπαρακτική.Δεν συγκρίνεται με τίποτα και κανέναν.Είναι σχεδόν αντι- συγγραφέας και δεν σ΄αφήνει να την αφήσεις στην λήθη και στην αναγνωστική αδράνεια.Από την στιγμή που θα εμπλακείς μαζί της δεν ξεχνάς τα βιβλία της γιατί ο κόσμος τους είναι ο κόσμος στον οποίο ζεις  έχοντας κάνει εξωραϊσμούς και συμβιβασμούς ,ο ίδιος εκείνος ο σκατένιος στον οποίο ανασαίνεις ,ο άθλιος και βουτηγμένος στην υποκρισία χωρίς τίποτα εξιλεωτικό και συμπαθές και αντροφολκόρ αλα Μπουκόφσκι μέσα του. Σε αρπάζει χωρίς δισταγμό από τον λαιμό με τον τρόπο που έχει να ουρλιάζει τις αλήθειες,να χτυπάει παραληρώντας τον αμήχανο και αιφνιδιασμένο αναγνώστη στο ψαχνό,εσένα,ειδικά αν είσαι γυναίκα,να σε πονάει,να σε πληγώνει,να μπαίνει στο μυαλό σου και να λέει όλα αυτά που τα ξέρεις καλά μα κάνεις ότι δεν σε αφορούν.
Μπορεί να έχεις δίκιο.Έχεις αρκετά στο κεφάλι σου,η Γέλινεκ είναι το τελευταίο που σε μάρανε.Πας σε μια λέσχη ανάγνωσης για να κουβεντιάσεις για ένα πραγματικά ωραίο μυθιστόρημα-όχι σαν αυτά που τσιμπάνε εγχώρια βραβεία με την σέσουλα-να πιεις έναν καφέ και να αμφισβητήσεις ενδεχομένως πολιτικές και αμέτρητα άλλα που σε ταλανίζουν,έχεις αντίληψη της βρωμιάς του κόσμου,σίγουρα δεν είσαι το φυτό του καναπέ που βλέπει τηλεόραση και χάφτει τις φασιστικές ψευτιές της μίσθαρνης Παυλόλγας Θεμογιανναντώνη αλλά ως εκεί,δεν θα σώσεις εσύ τον κόσμο!Σάμπως σε τελική σώζεται;
Η Γέλινεκ παραείναι ενοχλητική,είναι βλέπετε γυναίκα,γερμανόφωνη και κατά τα μέτρα και σταθμά της κοινωνίας μια στρίγγλα που δεν σου αφήνει περιθώριο ανάσας και αισθητικής χαράς ούτε καν με τον πυκνότατο τρόπο γραφής της και την τσουχτερή και καίρια γλώσσα της.
Δεν καταπίνεται εύκολα η φράου Ελφρίντε,είναι για πολύ ατσαλένια στομάχια και πολύ ,μα πάρα πολύ ευαίσθητα και μαζί αιρετικά,επαναστατικά μυαλά.Τέτοιες εποχές και ειδικά στην Ελλάδα της συνεχιζόμενης κρίσης το "ατσάλινο στομάχι και το ευαίσθητο,επαναστατικό και μαζί αιρετικό μυαλό" είναι συνδυασμός απόρθητου χρηματοκιβωτίου κι όχι η περιγραφή του καταταλαιπωρημένου μέσου αναγνώστη που του την πέφτουν οι ξερόλες από παντού.Ας είναι.Για όσους μπορεί να είναι.Ό,τι κι αν είναι.

Προτιμώ επομένως να δώσω τον λόγο στην ίδια (πηγή το logotexnia21.blogspot.gr,εξαιρετικό ιστολόγιο στο οποίο δημοσιεύτηκε το παρακάτω απόσπασμα  από το "Εκ βαθέων"- πάλι από εκδόσεις Εκκρεμές- μιας εκτεταμένης συνομιλίας που μαγνητοφωνήθηκε το 2004, στη Bιέννη, της Γέλινεκ με την Kριστίν Λεσέρ,εδώ μετάφραση από τα γαλλικά από τον Βαγγέλη Μπιτσώρη.Η "Πιανίστρια" είναι σε μετάφραση Μαριάννας Σταυροπούλου και Λευτέρη Αναγνώστου ) 

  • Κριστίν Λεσέρ: Κατά βάθος η διάγνωση της Ingeborg Bachmann εί­ναι όμοια με τη δική σας: η βία που κυριαρχεί μεταξύ των αν­δρών και των γυναικών είναι της ίδιας φύσης με αυτήν που κυ­ριαρχεί εντός της κοινωνίας.
Ελφρίντε Γέλινεκ.: «Πού αλλού θέλατε λοιπόν να έχει μεταπηδήσει όλη αυτή η βαναυσότητα της ναζιστικής περιόδου;» Κατ' ουσίαν αυ­τό λέει η Bachmann. Και ήξερε για ποιο πράγμα μιλούσε! Έζησε στο Κλάγκεφουρτ, στην πρωτεύουσα της Καρινθίας! Μια τέ­τοια βαναυσότητα δεν μπορεί να εμφανιστεί από το πουθενά και πάλι να εξαφανιστεί μέσα στο μηδέν! Το γεγονός ότι νικήθη­καν οι ναζί δεν σημαίνει ότι έγινε μονομιάς η κάθαρση όλου του κόσμου από τον ναζισμό. Αυτήν τη βαναυσότητα την βρίσκουμε εκ νέου στο επίπεδο του ζεύγους, στη βία του άνδρα εναντίον της γυναίκας και μέσα στη οικογένεια, όπου ίδια η γυναίκα στρέφεται εναντίον εκείνου που είναι πιο αδύνατος από αυτήν, εν προκειμένω εναντίον των παιδιών της. Στο μυθιστόρημά μου Lust [Λαγνεία] προσπάθησα να περιγράψω αυτή την κοινωνική βία, αυτούς τους συσχετισμούς δυνάμεων που ενεργοποιούνται στη σεξουαλικότητα, πεδίο που θεωρείται λανθασμένα ως το πιο ιδιωτικό πράγμα. Επιχείρησα να δείξω, κυρίως στα μυθι­στορήματα Λαγνεία και Gier [Απληστία], ότι αυτές οι σχέσεις είναι εγελιανές, ότι δεν μπορούν παρά να καταλήξουν στη σχέ­ση κυρίου και δούλου ή κυρίου και υπηρέτριας. Αυτό εντοπίζε­ται επίσης στην Bachmann, στο βιβλίο της Der Fall Franza[Η πε­ρίπτωση Φράντσα], και γενικότερα στον κύκλο Todesarten [Τρόποι θανάτου].
  • Κ. Λ.: Αυτά τα πολύ προκλητικά μυθιστορήματα δίνουν τροφή στις στήλες των εφημερίδων. Εσάς όμως εξακολουθούν ναμη σας καταλαβαίνουν, προπάντων οι άνδρες που τα εκλαμ­βάνουν ως φεμινιστικά μανιφέστα.
Ε. Γ.: Οι άνδρες δεν μπορούν να καταλάβουν αυτό που γράφω. Διότι απλούστατα ο κύριος δεν μπορεί να καταλάβει αυτόν που καταπιέζει. Δεν χρειάζεται άλλωστε να το κάνει. Δεν είναι απαραίτητο για τον κύριο να καταλάβει τον δούλο του. Αντίθετα, ο δούλος πρέπει να μελετήσει επακριβώς τη συμπερι­φορά του κυρίου του, ούτως ώστε με τη σειρά του να τον παρε­νοχλήσει. Διότι μόνον όταν κατανοήσει κανείς πολύ καλά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι μηχανισμοί της κυριαρχίας μπορεί να αρχίσει να εκδικείται, και μάλιστα με λεπτό τρόπο. Μια ανταποκρίτρια της εφημερίδας Le Monde -η οποία γνωρί­ζει πολύ καλά τις ισλαμικές χώρες, όπως η Αλγερία και εκείνες όπου κυριαρχεί ο ισλαμικός φονταμενταλισμός- αναφέρει ότι ακόμη και εκεί όπου οι γυναίκες καταπιέζονται περισσότερο, ακόμη και εκεί όπου στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτε άλ­λο από σκατά, μια κατηγορία κατώτερη και από τα ζώα εφόσον το ζώο αντιπροσωπεύει ακόμη κάτι ενώ η γυναίκα είναι απολύ­τως τίποτε, ακόμη και εκεί οι άνδρες φοβούνται στο σπίτι τις γυναίκες τους, τρέμουν για την τροφή τους, φοβούνται μήπως δηλητηριαστούν. Είναι αλήθεια ότι οι γυναίκες στο ένδον της περιοχής τους έχουν στήσει πολύ εκλεπτυσμένες μορφές εξου­σίας. Αυτό όμως δεν αλλάζει επ’ ουδενί την εξουσία που κυ­ριαρχεί έξω, και ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο αξιολογεί­ται η καλλιτεχνική εργασία τους. Υπάρχει βεβαίως η Louise Bourgeois, αλλά είναι σχεδόν μόνο μία! Στη γερμανόφωνη λο­γοτεχνία μπορεί να απαριθμήσει κανείς τέσσερις έως πέντε γυ­ναίκες που κατόρθωσαν να επιβληθούν, έναντι πενήντα αν­δρών. Και όλες έχουν πεθάνει! Και κατόπιν έρχονται να μας πουν, σ’ εμάς τις άλλες, τις φεμινίστριες, ότι είμαστε φανατικές και άδικες, ότι δεν έχουμε αντιληφθεί ότι εδώ και πολύ καιρό η κοινωνία έχει αλλάξει! Η κοινωνία όμως ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει! Ίσως να έχει αλλάξει σε κάποια μικροπράγματα, αλλά δομικά δεν έχει αλλάξει τίποτε.
  • Κ. Λ.: Υπάρχουν επίσης πολλές γυναίκες που δεν σας κατα­λαβαίνουν και σας μέμφονται για μιαν ορισμένη ψυχρότητα, για έλλειψη συναισθηματικής κατανόησης απέναντι στα ίδια τα μυθοπλαστικά πρόσωπά σας.
 Ε. Γ.: Ναι, επειδή δεν δείχνω τη γυναίκα από τη μοναδική σκο­πιά του θύματος, της αγίας, της πονεμένης. Κρίνω επίσης πολύ σκληρά αυτήν που γίνεται συνένοχος του ανδρικού συστήμα­τος, δείχνοντας ότι μια τέτοια γυναίκα αναπόφευκτα θα αποτύ­χει. Αυτό ακριβώς γίνεται στο μυθιστόρημά μου Οι ερωμένες. Από τη στιγμή που η γυναίκα δεν ποντάρει στον εαυτό της αλλά στον άνδρα της, με σκοπό να οργανώσει τη ζωούλα του, είναι σαν να παίζει τη ζωή της κορόνα-γράμματα: έχει τις ίδιες πιθα­νότητες να χάσει ή να κερδίσει. Αυτό ακριβώς συμβαίνει στο θε­ατρικό έργο μου Was geschah, nachdem Nora ihren Mann verlassen hatte oder Stϋtzen der Gesellschaften [Τι συνέβη όταν η Νόρα εγκατέλειψε τον άνδρα της ή Οι στυλοβάτες των κοινω­νιών]. Από τη στιγμή που η Νόρα επιλέγει να διαχωρίσει τη θέση της από τις άλλες γυναίκες για να ανέβει στην ιεραρχία με τη βοήθεια ενός άνδρα, αποθέτει τη μοίρα της στα χέρια αυτού του άνδρα και δεν μπορεί παρά να αποτύχει. Αν όμως η Νόρα αποτυγχάνει σε ατομικό επίπεδο, αυτό ισχύει και για όλους τους τύ­πους κοινωνίας που θεμελιώνονται στην απώθηση του γυναι­κείου στοιχείου. Έχω κατά νουν, επί παραδείγματι, το ναζιστι­κό σύστημα όπου η γυναίκα ήταν καλή μόνο για να γεννά και να υπηρετεί τον άνδρα. Αυτό όμως μου θυμίζει επίσης μια φράση του Μουσσολίνι που έλεγε κατ’ ουσίαν το εξής: Όταν η γυναίκα αποφασίσει να εργαστεί, στην πραγματικότητα θέλει να ευνου­χίσει τον άνδρα, να του πάρει την μπουκιά από το στόμα. Κά­ποιο σεξουαλικό στοιχείο υπάρχει ήδη στο γεγονός ότι μπορείς να θεωρείς πως όταν η γυναίκα παραβιάζει τα όρια στα οποία την έχουν περιχαρακώσει, αυτό σημαίνει ότι θέλει να αφαιρέσει κάτι από τον άνδρα. Ο άνδρας έχει πάντοτε την αίσθηση ότι η γυναίκα τού αφαιρεί κάτι, ενώ απλούστατα αυτό που θα χρεια­ζόταν είναι να μοιράζεται την εξουσία με τη γυναίκα, ούτως ώστε όλα να πηγαίνουν καλύτερα.
  • Κ. Λ.: Τελικά, μήπως αυτό που δεν σας συγχωρούν είναι ότι έχετε ανιχνεύσει την αποτυχία της χειραφέτησης της γυναίκας;
Ε. Γ.: Μόνο πριν από μερικά χρόνια κατόρθωσε μια γυναίκα να εκλεγεί στην έδρα γυναικολογίας στην Ιατρική Σχολή. Το τονί­ζω: μόνο πριν από μερικά χρόνια! Μπορείτε να το συνειδητο­ποιήσετε; Είναι η πρώτη περίπτωση σε όλη την ιστορία της ια­τρικής στην Αυστρία. Δεν έχω να προσθέσω τίποτε άλλο. Μό­νον οι άνδρες μπορούν να γνωρίζουν με τι πρέπει να μοιάζουν τα σεξουαλικά όργανα της γυναίκας. Σ' αυτούς εναπόκειται να ξέρουν πώς θα τα τελειοποιήσουν ή, αν είναι δυνατόν, πώς θα τα υποβιβάσουν. Οι γυναίκες δεν έχουν αυτή την ικανότητα. Φρονώ ότι αυτό το παράδειγμα λέει πάρα πολλά.
  • Κ. Λ.: Η γυναίκα, δηλώνετε, δεν είναι μόνο δούλα στο κοι­νωνικό και σεξουαλικό επίπεδο, αλλά επίσης είναι «προλετάρια της γλώσσας».
Ε. Γ.: Ναι, σ' αυτήν τη διαπίστωση έφθασα κυρίως όταν έγραψα τη Λαγνεία. Αρχικά ήθελα να γράψω ένα είδος αντιιστορίας της Ιστορίας του ματιού [Histoire de l’œil του Georges Bataille. Φρονούσα ότι μια γυναίκα μπορούσε να σχεδιάσει να γράψει για το άσεμνο. Δυστυχώς οφείλω να παραδεχτώ ότι προφανώς αυτό είναι αδύνατον. Η “γλώσσα” του άσεμνου είναι ανδρική, πρόκειται για μια γλώσσα που την έχει επενδύσει εξολοκλήρου ο άνδρας, και όπου η γυναίκα είναι αυτή που αποκαλύπτεται, αυτή που προσφέρεται, όπου ο άνδρας είναι αυτός που κατανα­λώνει το σώμα της γυναίκας. Το σχέδιό μου δεν ήταν να γράψω ένα απλό πορνογράφημα, αλλά να παραγάγω μια κοινωνική κριτική, σαν αυτήν του Georges Bataille ή, πριν απ’ αυτόν, του μαρκήσιου de Sade. Ο Sade επιδόθηκε σε μια καυστική κριτική της γαλλικής προεπαναστατικής κοινωνίας. Κατ’ εμέ, η καλή πορνογραφία είναι η πορνογραφία της κοινωνίας. Διότι η ίδια η κοινωνία είναι πορνογραφική. Διότι πάντοτε είχε κάτι να κρύψει. Και αυτό ακριβώς της αποσπώ. Της αποσπώ αυτόν τον πέπλο, και δείχνω το άσεμνο. Την άσεμνη εργασία των γυναι­κών. Αυτήν που ουδείς θέλει να δει και ουδείς βλέπει. Τον τρό­πο με τον οποίο ασχολείται με τα παιδιά, τους γέρους, τους ασθενείς. Όλες αυτές τις χειρονομίες, αυτή την εργασία αγάπης που ποτέ δεν την τίμησαν. Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο έγραψα την Απληστία. Ήθελα να επιχειρήσω να γράψω ένα είδος κοι­νωνικής πορνογραφίας. Εν συνεχεία με καλούσαν να δώσω εξη­γήσεις, λέγοντας ότι κι εγώ η ίδια αναγνώριζα την αποτυχία μου. Η απάντησή μου ήταν η εξής: ναι, δεν μπόρεσα να γράψω αυτό το βιβλίο γιατί είναι βιβλίο ανέφικτο, γιατί δεν υπάρχει γυναικεία γλώσσα που μπορεί να πει το άσεμνο. Είναι πολύ χα­ρακτηριστικό ότι η Ιστορία της Ο [Histoire d'O], το μυθιστόρη­μα της Dominique Aury, έχει γραφεί με το ψευδώνυμο Pauline Réeage. Κατ’ εμέ είναι το σπουδαιότερο πορνογραφικό κείμενο που έχει γραφεί μέχρι σήμερα από γυναίκα. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που ωθεί τον μαζοχισμό στα άκρα, αυτόν τον τυ­πικά γυναικείο μαζοχισμό στον οποίο οι γυναίκες οδηγούνται αναγκαστικά από τους άνδρες. Σ' αυτό το βιβλίο η γυναίκα αγ­γίζει τα έσχατα όρια της αυτοκαταστροφής σε τέτοιο βαθμό ώστε καταλήγει να προσφέρει για θυσία τον ίδιο τον εαυτό της. Και αυτή η θυσία γίνεται αποδεκτή από τον άνδρα. Πραγματικά τρελό! Στο μυθιστόρημά μου Λαγνεία η γυναίκα δεν καταστρέ­φει τον εαυτό της. Καταστρέφει το μόνο πράγμα που είναι πιο αδύνατο από την ίδια: το παιδί της. Όπως ακριβώς συμβαίνει στην υπόθεση Villemin, από την οποία άλλωστε εμπνεύστηκα αυτό το έργο.

  • Κ. Λ.: Μήπως τελικά η γυναίκα καθ’ εαυτήν σας ενδιαφέρει λιγότερο από ό,τι λέγεται γι' αυτήν; Μήπως η κριτική σας είναι ουσιαστικά μια κριτική της "γλώσσας";
Ε. Γ.: Ναι, αλλά αυτή η κριτική πρέπει αναγκαστικά να διε­ξαχθεί με τη γλώσσα του άνδρα, γιατί δεν υπάρχει γλώσσα της γυναίκας. Η μόνη δυνατότητα που έχουμε είναι να γελοιοποιή­σουμε την ανδρική γλώσσα, να την εκτρέψουμε προσδίδοντάς της έναν χαρακτήρα ανατρεπτικό, να την περιγελάσουμε. Το μό­νο μέσο που απομένει σ' αυτόν που ανήκει στην κάστα των κα­ταπιεσμένων είναι να γελοιοποιήσει τον κύριο, να τον καταγγείλει μέσω της ίδιας της αξιοθρήνητης προσπάθειάς του να διατηρήσει την εξουσία του.
  • Κ. Λ.: Αυτή η ειρωνεία, αυτός ο σαρκασμός αφορούν επίσης τους μηχανισμούς κυριαρχίας που λυμαίνονται τη λογοτεχνία;
Ε. Γ.: Πράγματι, όταν τολμάς να παρωδήσεις κάποιο πράγμα σημαίνει επίσης ότι αποβλέπεις σε μια μορφή κυριαρχίας. Πολ­λοί θεωρούν ότι με αυτόν τον τρόπο επιδιώκω να θέσω τον εαυ­τό μου πάνω από τους άνδρες, και αυτό εκλαμβάνεται ως πράξη ευνουχισμού. Γι' αυτό άλλωστε στον κινηματογράφο οι γυναί­κες που έπαιζαν κωμικούς ρόλους ήσαν πάντοτε ευνουχίστριες. Πολύ σπάνια ήσαν ωραίες γυναίκες, αν εξαιρέσουμε την Katharine Hepbum που ήταν πράγματι όμορφη αλλά επίσης πο­λύ αρρενωπή, πολύ λεπτή, πολύ ανδρογυναίκα, η ακόμη μερικές φορές την Lauren Bacall. Τελικά, οι περισσότερες γυναίκες που ήσαν πραγματικά κωμικές στο Χόλλυγουντ ήταν αδύνατον να είναι όμορφες επειδή ήσαν ευνουχίστριες, επειδή έπαιρναν την εξουσία από τους άνδρες. Στις γυναίκες αυτού του είδους κόβο­νται τα μαλλιά. Και στους άνδρες κόβεται το πέος!

Σχόλια

  1. Καλησπέρα Βιβή!

    Πόσο θαρραλέο βιβλίο! Και πόσο θαρραλέοι και οι αναγνώστες του! Ένα ζοφερό βιβλίο με μια καταπληκτική γλώσσα που δεν σου επέτρεπε να το αφήσεις. Διάβασα ενθουσιωδώς 120 σελίδες σε μια μέρα και μετά συνέχισα με ρυθμούς χελώνας γιατί με είχε καταλάβει ο ζόφος του. Η γλώσσα του όμως με τις εύστοχες μεταφορές του λόγου μου είχε καρφώσει ένα μόνιμο χαμόγελο στο μυαλό μου! Όλοι οι καλοί συγγραφείς πρέπει να έχουν θράσος και θάρρος, αλλά κάποιοι έχουν περισσότερο και αυτό είναι πολύ όμορφο ρε γαμώτο! Ένα βιβλίο που μου έσφιξε το στομάχι και μου ξέσφιξε το μυαλό! Όμως, δεν το συστήνω ανεπιφύλακτα. Η πολύ καλή λογοτεχνία πρέπει να συστήνεται με επιφύλαξη. Με μεγάλη επιφύλαξη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ετεροχρονισμένα (άμα βγει ο φίλος ο Θαλής και μου τα ψάλλει που δεν απαντώ εγκαίρως στα σχόλια, δίκιο θα έχει)λέω ότι συμφωνώ με τις τελευταίες σου φράσεις όσο δεν φαναταζόμουν.
      Έχουμε αλλοτριωθεί τόσο που η μεγάλη λογοτεχνία μας πέφτει ασήκωτη.Ή μήπως να πω κι ότι δεν μας αξίζει;

      Διαγραφή
    2. Λίγο ακόμα να αργούσες να απαντήσεις, θα το έκανα σοβαρό θέμα στο μπλογκ του Πατριάρχη! Χαχα :)

      Σε όλους μας αξίζει η καλή λογοτεχνία. Αν το αντιλαμβανόμασταν εγκαίρως, θα την απολαμβάναμε περισσότεροι. Εξαιρετικό βιβλίο. Τι ταλέντο πια αυτοί οι Αυστριακοί!!

      Διαγραφή
    3. Πέρα από την πλάκα που ευτυχώς μας σώζει πάλι ετεροχρονισμένα το είδα το σχόλιό σου,σκέτη σούπα ο τρόπος που εμφανίζονται τα σχόλια σ΄αυτό το πρότυπο που ακολουθώ τελικά,πρέπει να κάνω το λαγωνικό να τα βλέπω.Επειδή διαβάζω το "Γεφύρι του Δρίνου" του Άντριτς και μέχρι αυτό έφτασαν οι Αυστριακοί για να γίνουν οι νέοι ιδιοκτήτες των Βαλκανίων στην θέση των Τούρκων θέλω να πω καλά κουμάσια και του λόγου τους από πολιτική και ιμπεριαλιστική πλευρά ιδωμένο.(χαχαχα,θυμάσαι ποιοι λέγανε" ένας είναι ο εχθρός ο ιμπεριαλισμός";Οι πασόκοι πριν τα δυτικά δάνεια α ή οι κουκουέδες;)

      Διαγραφή
    4. Εντάξει, δεν εννοούσα όλοι οι Αυστριακοί, κάποιοι από αυτούς και πάντα προερχόμενοι από τον (ιμπεριαλιστικό) χώρο της λογοτεχνίας :)

      Εγώ διαβάζω ένα αστυνομικό για να παλέψω την ζέστη. Ρε γαμώτο, γιατί τα έχω πάρει τόσο στραβά τα αστυνομικά; Μόλις το πιάνω, λέω κοίτα να δεις τι όμορφη ιστορία, μόλις το αφήνω, λέω γιατί το διαβάζω τώρα αυτό; Μάλλον θα το παρατήσω, σκέφτομαι, αλλά δεν το κάνω... και έτσι συνεχίζεται η ανάγνωση. Πραγματικό (αστυνομικό) μυστήριο!!

      Καλά μπάνια Βιβή!

      Υ.Γ. Ένας είναι ο εχθρός, η ζέστη!!

      Διαγραφή
    5. Δεν τα έχω και πολύ καλά με τα αστυνομικά,όμως έχω πήξει μ΄όλα αυτά τα της επικαιρότητας και άρχισα να τα σκέφτομαι κι εγώ σαν ανώδυνη εναλλακτική καλοκαιριού.
      Ευχαριστώ για τις περί μπάνιων ευχές,παρομοίως.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου